Қазақстанда жол-көлік оқиғаларының алдын алу мақсатында жаңа технологиялық тәсілдер белсенді түрде қолданысқа енгізілуде. 12 қыркүйек 2026 жылы мектеп оқушыларына жол қозғалысы қауіпсіздігін сақтау бойынша өткізілген профилактикалық шара ерекше назар аударды — бұл жолы дәстүрлі лекция мен плакаттардың орнына ақылды дрон қолданылды. Жаңа пішімдегі бұл шара балалар арасында үлкен қызығушылық оятып, қауіпсіздік ережелерін тиімді жеткізудің заманауи жолын көрсетті.илактикалық шара ерекше назар аударды — бұл жолы дәстүрлі лекция мен плакаттардың орнына ақылды дрон қолданылды. Жаңа пішімдегі бұл шара балалар арасында үлкен қызығушылық оятып, қауіпсіздік ережелерін тиімді жеткізудің заманауи жолын көрсетті.
Жол-көлік оқиғалары — Қазақстандағы ең өзекті әлеуметтік мәселелердің бірі. Статистикалық деректерге сүйенсек, елімізде жыл сайын мыңдаған адам жол апатынан зардап шегеді, олардың ішінде балалар мен жасөспірімдер ерекше осал топты құрайды. Ішкі істер министрлігінің мәліметтері бойынша, балалар арасындағы жол-көлік оқиғаларының едәуір бөлігі жаяу жүргіншілердің белгіленбеген жерден жол кесіп өтуінен немесе бағдаршам ережелерін елемеуінен болады. Бұл мәселе мектеп маңындағы аймақтарда ерекше өткір сезіледі — таңертеңгі және кешкі сабақ уақыттарында балалар тығыз көшелерді асығыс кесіп өтуге тырысады.
Дәстүрлі профилактикалық шаралар — сынып сабақтары, брошюралар, инспектор кездесулері — ұзақ жылдар бойы қолданылып келді. Алайда олардың тиімділігі жеткілікті деп айту қиын. Балалар мен жасөспірімдер аудиториясы үшін ақпарат жеткізудің интерактивті, визуалды және сезімді ояту арқылы іске асатын тәсілдері анағұрлым нәтижелі екенін педагогтер мен психологтер бірауыздан мойындайды. Дәл осы тұрғыдан алғанда, ақылды дронның пайдаланылуы — бұл жай ғана технологиялық жаңалық емес, педагогикалық тәсілдің де сапалы жаңаруы.
Өткізілген шара барысында ақылды дрон оқушылар жиналған аумақтың үстінде ұшып, дауыс зорайтқышы арқылы балаларға жол қозғалысы ережелерін сақтаудың маңыздылығы туралы хабарлама жеткізді. Жолды тек белгіленген жаяу жүргінші өткелінен кесіп өту керектігі, бағдаршам сигналдарына қатаң бағыну қажеттігі, жол жиегінде сақ болу мен көлік жүргізушілерімен байланысты негізгі қауіп-қатерлер баяндалды. Дронның аспанда пайда болуы балалардың ынтасын бірден аудартып, хабарламаның мазмұнын жақсы қабылдауға жағдай жасады. "Балалар дронды көрген бойда ойындарын тоқтатып, назарларын аспанға аударды. Ал хабарлама жеткізілгеннен кейін олар бір-бірімен белсенді талқылай бастады — бұл дегеніміз ақпарат миға жетті деген сөз," — деп атап өтті шараға қатысқан мектеп директоры Айгүл Сейткалиева.
Мектеп мұғалімдері де жаңа пішімнің тиімділігіне таңданысын жасырмады. Бастауыш сынып мұғалімі Серік Жақсыбеков: "Мен балаларға жол ережелерін бірнеше рет түсіндірдім, бірақ олардың біразы елемейтін. Ал бүгін дрон айтқанды бәрі тыңдады. Технологияның беделі бар екен балалар алдында," — деді күлімсірей. Шынында да, заманауи балалар технологияға деген ерекше қызығушылықпен өседі. Смартфон, планшет, компьютер ойындары — олардың күнделікті өміріне сіңіп кеткен. Осы мәнмәтінде дрон арқылы жеткізілген ақпарат олар үшін жай хабарлама емес, тікелей өздерінің технологиялық дүниесінен келген сигнал болып қабылданады.
Бұл бастама жалпы мемлекеттік деңгейде де маңызды. Қазақстан "Цифрлы Қазақстан" бағдарламасы аясында мемлекеттік қызметтер мен қоғамдық салаларды технологияландыруды жеделдетіп келеді. Жол қауіпсіздігі саласында да осы бағытта қадамдар жасалуда: интеллектуалды бейнебақылау жүйелері, жасанды интеллект негізіндегі жол талдау алгоритмдері, дрон технологиялары — бәрі бірігіп жол-көлік оқиғаларын болдырмауға бағытталған кешенді жүйенің элементтеріне айналуда. Жол полициясының өкілі Данияр Мұратов бұл жайлы былай деді: "Біз жол қауіпсіздігін насихаттаудың жаңа тәсілдерін үнемі іздеп жүрміз. Дрон пайдалану — тек бастауы ғана. Болашақта мектептер маңында интеллектуалды жаяу жүргінші өткелдерін, дыбыстық ескерту жүйелерін енгізуді жоспарлаймыз."
Халықаралық тәжірибеге назар аударсақ, дрондарды қоғамдық қауіпсіздік мақсатында пайдалану жаһандық үрдіске айналып барады. Сингапур, Оңтүстік Корея, Ұлыбритания сияқты елдер дрондарды жол бақылауы, апат орындарында іздестіру, тіпті дәрі-дәрмек жеткізу үшін белсенді қолданады. Қазақстанда мектеп балаларына жол ережелерін түсіндіру үшін дронды пайдалану — осы жаһандық үрдісті жергілікті жағдайға бейімдеудің нақты мысалы. Бұл елімізде технологиялық шешімдердің тек ірі қалаларда емес, жергілікті деңгейде де іске асырылып жатқанын дәлелдейді.
Шараның нәтижелері де нақты байқалды. Оқушылардың сұрақ қоюы, ата-аналарының әлеуметтік желілерде оқиғаны бөлісуі, мектеп басшылығының осындай шараларды тұрақты жүргізу ниетін білдіруі — бәрі бастаманың жемісті болғанын көрсетеді. Маман-психолог Зауреш Темірова пікірінше, балалардың қауіпсіздік ережелерін ересектерден емес, "ұшатын технологиядан" естуі олардың санасында тереңірек із қалдыруы мүмкін. Ал педагогикалық тұрғыдан алғанда, ережені тек есту арқылы емес, бейнелі, эмоционалды тәжірибемен байланыстыра меңгерту — берік білімнің кілті. Жол қауіпсіздігі тақырыбы балалар үшін жай ғана сабақ емес, өмір бойы қажет дағды екенін ескерсек, ақылды дронның рөлі тек символикалық емес, нақты өмір сақтаушылық маңызы бар шара екені даусыз.