15 қазан 2026 жыл. Шымкент қаласы тағы бір рет халықаралық іскерлік картаның орталығына айналмақ. 2026 жылғы 22 қазанда оңтүстіктің жүрегінде — Қазақстанның үшінші мегаполисінде — IX Kazakhstan Global Investment Roundtable, яғни KGIR 2026 халықаралық инвестициялық форумы ашылады. Бұл — жай ғана кездесу емес, елдің ертеңіне арналған стратегиялық диалог, ал Шымкенттің оны қабылдауы кездейсоқтық емес.

Форумның тарихы 2017 жылдан басталады. Алғашқы жылдары скромный кездесу форматында өткен KGIR уақыт өте іргелі халықаралық платформаға айналды. Алғашқы екі-үш жылда форумға қатысушылар саны 150–200 адамды ғана құраса, сегізінші шараға 35 елден 430-дан астам өкіл жиналды. Биыл күтілетін цифр — 500-ден асып кетеді деп болжануда, ал география бұрынғыдан да кеңейіп, 40 елді қамтымақ. Қазақстан үшін бұл — экономикалық беделінің өсіп жатқанының айқын дәлелі. «KGIR — бұл Қазақстанның инвестициялық «Давосы». Әр жыл сайын форумда жасалатын келісімдер санының артуы — елімізге деген сенімнің нақты көрсеткіші», — дейді экономист-сарапшы Дәурен Сейітқали.

Биылғы форумның тақырыбы — «Тұрақтылықтан өсуге: Қазақстанның жаңа инвестициялық циклі». Бұл тақырып таңдай болмаған. Соңғы бірнеше жылда Қазақстан экономикасы жаһандық турбуленттілікке қарамастан тұрақтылығын сақтады. ЖІӨ өсімі 2024 жылы 4,8 пайызды, 2025 жылы 5,1 пайызды құрады. Ендігі міндет — осы қорғаныстық тұрақтылықты белсенді өсімге айналдыру. Тікелей шетелдік инвестициялар (ТШИ) көлемін арттыру, жоғары технологиялық секторларды дамыту және экспорттық әлеуетті кеңейту — форумның үш негізгі бағыты осылай тұжырымдалады. Үкімет деректері бойынша, 2025 жылы Қазақстанға тартылған ТШИ 26 млрд долларды құрады, ал 2026 жылдың мақсаты — бұл көрсеткішті 30 млрд долларға дейін жеткізу.

Форумда талқыланатын мәселелер кеңдігі жағынан да назар аударарлық. Панельдік сессиялардың күн тәртібінде цифрлық экономиканы өркендету мәселесі ерекше орын алады. Бүгінде Қазақстанның IT-секторы жылына орта есеппен 20 пайызға өсіп келеді, ал елде тіркелген технологиялық стартаптар саны 2 000-нан асып кетті. Форумда жасанды интеллект пен блокчейн технологияларын өндіріске енгізу жолдары жан-жақты қарастырылмақ. «Цифрлық трансформация — бұл бізге таңдау жасауға мүмкіндік беретін мәселе емес. Бізде тек алға жылжу ғана бар», — деп атап өтеді ҚазМұнайГаз компаниясының бас директоры Айдос Мамытбеков. Жоғары технологиялық өндірістерді дамыту, жаңа өнеркәсіп нысандарын салу, сондай-ақ логистикалық хабтарды қалыптастыру — осы үш бағыт инвесторлардың назарын аударатын негізгі тұстар болмақ.

Форумның Шымкентте өтуінің мәні өзінше терең. Шымкент — тек демографиялық орталық қана емес, сонымен бірге Орталық Азияның маңызды транспорттық торабы. Бұл қала Өзбекстан мен Қырғызстанға шекаралас орналасқан, ал «Орталық Азия — Қытай» газ құбыры мен М39 халықаралық трассасы аймақтық логистиканың арқауы болып табылады. Форумда Қазақстанның транзиттік-көлік әлеуетін тиімді пайдалану мәселесіне ерекше назар аударылатыны да тегін емес. Зерттеушілердің есептеулері бойынша, транзиттік кірістерді оңтайландыру арқылы ел жылына қосымша 3–4 млрд доллар табыс алуы мүмкін. Шымкент облысының әкімі Нұрлан Байқалиев: «Оңтүстік өңір Қазақстанның экономикалық серпілісінің қозғаушы күшіне айнала алады. KGIR форумы оны бүкіл дүниежүзіне дәлелдейтін алаң», — деп мәлімдеді.

Форумға деген халықаралық ықылас та жоғары. Еуропалық одақ, АҚШ, Қытай, Жапония, Оңтүстік Корея және Парсы шығанағы елдерінен ірі инвестициялық қорлардың өкілдері қатысады деп күтілуде. Атап айтқанда, Кореяның Korea Trade-Investment Promotion Agency (KOTRA) делегациясы 12 компанияны іріктеп, өнеркәсіптік серіктестік пакетімен келмекші. Ал Еуропалық инвестициялық банктің өкілдері жасыл энергетика жобаларын қаржыландыру мүмкіндіктерін ашық талқылауға дайын екенін алдын ала хабарлады. Жапониялық SoftBank тобының Орталық Азия бойынша директоры Хироши Ямамото: «Қазақстан — аймақта ең болжамды инвестициялық ортаны ұсынатын ел. KGIR — бізге тікелей диалог жүргізуге ыңғайлы платформа», — деп пікірін білдірді.

Қазақстандық бизнес-қауымдастық та алдағы форумнан үлкен үміт күтеді. ҚР Кәсіпкерлер одағының деректері бойынша, отандық компаниялардың 60 пайызы шетелдік серіктестік іздеуде, ал форум осы сұранысты өтеудің тиімді жолы болып табылады. Атырау мұнай-газ компаниялары кластерінен 30-дан астам кәсіпкер Шымкентке баратынын мәлімдеді. Өнеркәсіп пен инфрақұрылым министрлігінің жауапты хатшысы Гүлнар Сейтқалиева форум аясында кемінде 15 ірі меморандум мен келісімге қол қою жоспарланғанын растады.

Тарихи тұрғыдан алғанда, KGIR форумы Қазақстан үшін «Астана экономикалық форумының» аймақтық серігіне айналып отыр десек қателеспейміз. Егер АЭФ макроэкономикалық пікірталастың алаңы болса, KGIR нақты бизнес-мәмілелер мен операциялық шешімдер қабылданатын кеңістік. Соңғы сегіз форумда жиынтығында 180-нен астам инвестициялық келісімге қол қойылды, тартылған инвестициялардың жалпы сомасы 47 млрд долларды асып кетті. IX форум осы жетістікке жаңа бет қосуы тиіс. Алдағы бірнеше күн ішінде Шымкент пен бүкіл Қазақстан бизнес-дипломатияның ірі алаңына айналады, ал 22 қазанда Шымкент конгресс-хол залында жасалатын қол алысулар елдің болашақ экономикалық бейнесін айқындауға өз үлесін қосады.