2026 жылдың 20 қазанында Қазақстанның оңтүстік өңірлерінде «Іскер Аймақ» бағдарламасы аясында жүзеге асырылып жатқан мемлекеттік қолдаудың нәтижелері жарияланды. Осы жылдың басынан бері өңірде субсидиялау құралы шеңберінде жалпы кредиттік портфелі 3,5 млрд теңгені құрайтын 56 жаңа жоба мемлекеттік қолдауға ие болды. Бұл көрсеткіш Қазақстанның шағын және орта бизнесін дамыту саясатында жаңа кезеңнің басталғанын айқын аңғартады.

«Іскер Аймақ» бағдарламасы — шағын бизнесті қолдаудың бірыңғай кешенді жүйесінің маңызды буыны. Бағдарламаның мақсаты — өңірлердегі кәсіпкерлік белсенділікті арттыру, жергілікті өндірісті ынталандыру және халықтың жұмыспен қамтылуын жақсарту. Кәсіпкерлерге несие бойынша сыйақы мөлшерлемесінің 40 пайызын субсидиялау түрінде қаржылық қолдау көрсетілетін бұл механизм жыл санап кеңейіп келеді. Несиенің ең жоғары сомасы 200 миллион теңгеге дейін жетіп, мерзімі үш жылға дейін белгіленген. Қарыз алушы төлейтін пайыздық мөлшерлеме 12,6 пайызды, ал әлеуметтік кәсіпкерлер үшін 10 пайызды құрайды. Бұл шарттар нарықтық жағдайлармен салыстырғанда айтарлықтай тиімді екені сарапшылар арасында мойындалып отыр.

Бағдарламаның басым бағыттары ретінде өңдеу өнеркәсібі мен экономиканың жекелеген салалары айқындалған. Нақтырақ айтсақ, азық-түлік өнімдері мен сусындар өндірісі, тоқыма, киім және былғары бұйымдары, ағаш пен қағаз өнеркәсібі, химия, фармацевтика, резеңке және пластмасса, сондай-ақ металл бұйымдары, электр жабдықтары, жиһаз және өзге де дайын өнімдер өндірісі қолдау алуға басым құқығы бар салалар ретінде танылған. Бұл тізім елімізде импорттың алдын алу және жергілікті өндірісті қолдау стратегиясымен тікелей үндеседі. «Бағдарлама тек несие беріп қана қоймайды — ол жергілікті өндірушіні нарықта бекітіп, оған бәсекелесуге мүмкіндік береді», — деп атап өтті «Даму» кәсіпкерлікті дамыту қорының өңірлік өкілі Асқар Бекенов.

Шымкент қаласы үшін бағдарлама аясында қосымша бағыттар да белгіленген. Полиграфия, жүк тасымалы, қоймалау, бағдарламалау, мектепке дейінгі білім беру және аурухана қызметтері — бұл салалардың тізімге енгізілуі қаланың ерекше экономикалық жағдайын ескергендіктің нышаны. Шымкент — Қазақстанның үшінші республикалық маңызы бар қаласы ретінде өз даму жолын қалыптастырып келеді, сондықтан оның кәсіпкерлік ортасына арналған қолдау шаралары да өзіндік ерекшелікке ие. «Шымкент — тез дамып жатқан мегаполис. Мұнда логистика, білім беру және денсаулық сақтау секторлары күн санап өсуде, бағдарламаның жаңа бағыттары осы динамиканы дұрыс аңғарғанын көрсетеді», — деп бағалады экономист Гүлмира Сейтқали.

Тарихи тұрғыдан алғанда, Қазақстандағы шағын бизнесті мемлекеттік қолдау механизмдері 2000-жылдардың ортасынан бастап жүйелі түрде қалыптаса бастады. Алғашқы субсидиялау бағдарламалары тар ауқымды болып, тек жекелеген салаларды қамтыды. Уақыт өте бұл жүйе кеңейіп, бүгінгі кешенді бағдарламаларға ұласты. «Іскер Аймақ» бағдарламасы осы эволюцияның жаңа белесі болып табылады — ол тек қаржылық мәселені шешіп қана қоймай, кәсіпкерді мемлекетпен серіктестікке шақырады. 56 жобаның 3,5 млрд теңгелік портфель жинауы — бұл бос сан емес, артында нақты зауыт, шеберхана, логистика орталығы бар жұмыс орындары тұр.

Бағдарламаның болашағына қатысты сарапшылар оң болжам жасауда. Олардың пікірінше, 2026 жылдың соңына дейін қолдауға ие болған жобалар саны 80-ден асуы мүмкін, ал жалпы кредиттік портфель 5 млрд теңгеге жақындауы ықтимал. Бұл болжам шынайы болса, бағдарлама аймақтық экономикаға тікелей инвестиция ретінде ірі серпін берген болады. Сонымен қатар, әлеуметтік кәсіпкерлерге арналған 10 пайызды мөлшерлеме ерекше маңызды — бұл мүмкіндіктен шет қалған топтарды еңбек нарығына тарту тұрғысынан стратегиялық маңызы зор шешім.

Жергілікті кәсіпкерлер арасында бағдарламаға деген қызығушылық биыл айтарлықтай артты. Шымкентте өзінің тігін цехын дамытып жатқан Айгүл Нұрмаханова: «Банктен жай несие алу өте қиын болатын. «Іскер Аймақ» арқылы мемлекеттің мықты қолдауын сезіндім, мөлшерлеме де, мерзім де бізге қолайлы. Ендігі мақсатым — жұмысшылар санын еселеу», — деді. Оның жағдайы бағдарламадан пайда тауып жатқан ондаған кәсіпкердің тәжірибесін ортақтастырады. Дәл осындай нақты нәтижелер мемлекеттің экономикалық саясатының жер бетіндегі жемісі болып табылады.

Қорыта айтқанда, «Іскер Аймақ» бағдарламасы Қазақстанның өңірлік кәсіпкерлігін дамытуда тиімді іске асырылып жатқан механизмге айналуда. 56 жаңа жоба мен 3,5 млрд теңгелік портфель — бұл тек қаржылық статистика емес, аймақтағы кәсіпкерлердің мемлекетке деген сенімінің жаңғырып жатқанының белгісі. Алдағы айларда бағдарламаның географиясы мен бағыттарының одан әрі кеңеюі күтілуде, бұл Қазақстанның нақты секторын нығайту жолындағы маңызды қадам болмақ. Субсидиялау тетігінің ашықтығы мен қолжетімділігі арта берсе, бағдарлама жыл сайын жаңа кәсіпкерлердің сенімді серігіне айналатыны анық.