Қазақстанның кәсіпкерлік ортасы үшін маңызды оқиға орын алды: «Бәйтерек» ұлттық басқарушы холдингінің Бірыңғай фронт-офисі толыққанды жұмыс режиміне өтті. 2026 жылдың 20 қазанында бұл қадамның стратегиялық маңыздылығы бірден бағаланды, өйткені мемлекеттік қолдаудың барлық тетіктерін бір шатырдың астына жинақтаған бұл шешім кәсіпкерлер үшін бұрын-соңды болмаған ыңғайлылық жасады. Фронт-офис «Даму» кәсіпкерлікті дамыту қорының базасында орналасқан және «бір терезе» қағидаты бойынша жұмыс істейді — яғни бизнесмен бір ғана жерге келіп, холдингтің барлық еншілес ұйымдарының қолдау бағдарламалары туралы толық ақпарат алып, тиісті өтінімдерін бере алады.

Бұл бастаманың тарихи контексті де зор. Бұдан бірнеше жыл бұрын Қазақстанның кәсіпкерлері мемлекеттік қолдауға қол жеткізу үшін ондаған мекемелерді аралап, шексіз бюрократиялық тосқауылдарды жеңуге мәжбүр болатын. «Даму» қорына өтінім беру үшін бір кезекте тұрса, Қазақстанның Даму Банкіне баруға тағы бірнеше апта кететін, ал «KazakhExport» агенттігінің есігін қағу үшін жеке дайындық талап етілетін. Статистикаға жүгінсек, 2022 жылғы зерттеулер бойынша қазақстандық шағын және орта кәсіпкерлердің 67 пайызы мемлекеттік қолдаудан хабарсыз болған немесе оны алу жолдарын түсінбеген. Осы проблеманы шешуге бағытталған Бірыңғай фронт-офис идеясы бірнеше жыл бойы талқыланып, ақырында іске асырылды.

Фронт-офистің ерекшелігі — ол бес ірі мемлекеттік институттың мүмкіндіктерін біріктіреді. «Даму» қоры шеңберінде шағын және орта бизнеске 7 млрд теңгеге дейінгі қолдау шаралары ұсынылады, оның ішінде кепілдік беру, субсидиялау және несиелендіру бағдарламалары кіреді. Қазақстанның Даму Банкі 7 млрд теңгеден асатын ірі инвестициялық жобаларды қаржыландырады — бұл үлкен өндірістік кәсіпорындар мен инфрақұрылымдық жобалар үшін маңызды. Өнеркәсіпті дамыту қоры өңдеу өнеркәсібіне және лизингтік жобаларға инвестиция тартады, ал «KazakhExport» экспорттық бағытта жұмыс істейтін компанияларға сақтандыру мен кепілдік беру арқылы сыртқы нарықтарды игеруге жол ашады. Бесіншісі — «Qazaqstan Investment Corporation» — private equity форматындағы тікелей инвестицияларды жүзеге асырады, бұл жоғары әлеуетті стартаптар мен инновациялық компанияларға ерекше мүмкіндік береді.

«Бәйтерек» холдингінің басқарма төрағасы Ержан Мәмбетов бұл бастаманың мәніне тоқталды: «Кәсіпкерлер уақытты ең бағалы ресурс ретінде қарайды. Бұрын бизнесмен бес түрлі мекемені аралап, бес рет бірдей құжаттарын тапсырып, бес түрлі кезекте тұруы керек болатын. Енді бәрі бір жерде — бір консультант, бір өтінім, бір процесс. Бұл кәсіпкерлік ортасы үшін нақты серпіліс». Сарапшылардың бағасы да жоғары. Алматы қаласының кәсіпкерлер палатасы вице-президенті Айгүл Серікқызының пікірінше, бұл реформа мемлекеттік қолдауды нақты пайдалану деңгейін 30–40 пайызға арттыра алады: «Мәселе ақшаның жоқтығында емес еді — бағдарламалар бұрын да болды. Мәселе оларға қол жеткізудің күрделілігінде болды. Фронт-офис осы кедергіні алып тастайды».

Аймақтық маңыздылық тұрғысынан алсақ, Қазақстан Орталық Азия мемлекеттері арасында мемлекеттік қолдауды жинақтауда алғашқылардың бірі болып отыр. Өзбекстан мен Қырғызстанда ұқсас механизмдер жеке бағдарламалар түрінде жұмыс істейді, бірақ мұндай кешенді интеграция жоқ. Еуропалық тәжірибемен салыстырсақ, Германияда «KfW» банкі ұқсас принцип бойынша жұмыс істейді және оның табыстылығы көптен бері дәлелденген: KfW арқылы жылына 100 мыңнан астам неміс кәсіпорны қолдау алады. Осы үлгі Қазақстанда да жемісті болады деп күтілуде.

Фронт-офистің іске қосылуына кәсіпкерлік қоғамдастық оң ден қойды. Нұр-Сұлтандық кіші бизнес иесі, тамақ өнеркәсібі саласында жұмыс істейтін Болат Ахметов алғашқы күннен-ақ мекемеге барып үлгерді: «Бұрын несие алу үшін барлық жерді аралайтынмын, кейде тіпті қай бағдарламаның маған сәйкес екенін де білмейтінмін. Мұнда кіргенде консультант барлығын түсіндіріп, ең тиімді нұсқаны ұсынды. Бір сағат ішінде менің жағдайыма лайық үш бағдарлама табылды». Осындай жеке тәжірибелер фронт-офистің прагматикалық тиімділігін айқын көрсетеді.

Мемлекет тарапынан да бұл бастама жоғары бағаланды. Ұлттық экономика министрлігінің деректеріне сүйенсек, Қазақстанда 2026 жылдың басына дейін тіркелген шағын және орта бизнес субъектілерінің саны 1,9 миллионнан асты. Алайда мемлекеттік қолдауды нақты пайдаланатындардың үлесі бар болғаны 12–15 пайызды құрайды. Яғни миллиондаған кәсіпкер өз мүмкіндіктерін толық пайдаланбай отыр. Фронт-офис осы алшақтықты жою үшін нақты инструментке айналуы тиіс. Болжамдар бойынша, алдағы екі жылда бағдарламалардан пайдаланатын кәсіпкерлер санын 25 пайызға арттыру мақсаты қойылған.

Алдағы перспективалар да айқын. «Бәйтерек» холдингі Бірыңғай фронт-офистің желісін өңірлерге де кеңейтуді жоспарлап отыр. 2027 жылға дейін Алматы, Шымкент, Қарағанды және Ақтау қалаларында осындай кеңселер ашылады деп күтілуде. Сандық форматта да жұмыс жүргізіледі — онлайн-платформа арқылы алыс өңірлердегі кәсіпкерлер де бір жерден бірнеше институтқа бір мезгілде өтінім бере алатын болады. Бұл — Қазақстан экономикасының диверсификациясы жолындағы маңызды қадам. Шикізат тәуелділігінен шығу үшін өңдеу өнеркәсібін, экспортты және инновацияны дамыту қажет — ал бұлардың барлығы үшін кәсіпкерлік белсенділіктің артуы міндет. Бірыңғай фронт-офис — осы үлкен мақсатқа жетудің іс жүзіндегі тетігі.