Маңғыстау облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті Қазақстан Республикасының азаматтарына жеке тұлғалардың мүлік салығын салу тәртібін түсіндіреді. Мүлік салығы тек пәтерлерден ғана алынбайды: салық салу объектісіне Қазақстан аумағында меншік құқығындағы жылжымайтын мүліктің түрлі түрлері мен жер учаскелері кіреді.

Салық салу объектісі не болып табылады

Қазақстан Республикасының Салық кодексіне сәйкес жеке тұлғалардың мүлік салығының салық салу объектілері республика аумағында орналасқан мыналар болып табылады:

• тұрғын үйлер (пәтерлер, тұрғын үйлер, бөлмелер);
• ғимараттар;
• саяжай құрылыстары;
• гараждар;
• тұрақ орындары;
• өзге де құрылыстар, құрылысжайлар және үй-жайлар (соның ішінде қоймалар, шаруашылық және қызметтік құрылыстар, жапсарлас құрылыстар);
• жеке тұлғалардың меншік құқығындағы жер учаскелері.

Осылайша, салықты көпқабатты үйдегі пәтер иелері ғана емес, жеке тұрғын үйлердің, саяжайлардың, гараждардың, көлік тұрақтарының, шаруашылық құрылыстарының және жер учаскелерінің иелері де төлейді.

Кім төлеуші болып табылады

Салық төлеушілер – көрсетілген объектілердің меншік иелері болып табылатын жеке тұлғалар. Салықты мемлекеттік кірістер органдары есептейді. Тұрғын үйлер мен саяжай құрылыстары бойынша салық базасы – «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы салықтық кезеңнен кейінгі жылдың 1 қаңтарындағы жағдай бойынша айқындайтын объектінің құны. Бұл құн, әдетте, объектінің нарықтық бағасынан төмен.

Салық мөлшерлемелері

Жеке тұлғалардың мүлік салығы объектінің құнына қарай сатылы шкала бойынша есептеледі. Құны 2 000 000 теңгеге дейін қоса алғандағы объектілер үшін мөлшерлеме – құнның 0,05 пайызы. Одан әрі мөлшерлеме сатылап өседі. Егер бір меншік иесіне тиесілі барлық салық салу объектілерінің жиынтық құны 450 000 000 теңгеден асса, салық жиынтық құннан 2 пайыз жоғарылатылған мөлшерлеме бойынша есептеледі (2 946 600 теңге плюс 450 млн теңгеден асатын соманың 2 пайызы).

Жеңілдіктер

Азаматтардың жекелеген санаттары объектілердің жалпы құнынан белгіленген АЕК мөлшері шегінде жеңілдік алуға құқылы. Оларға Кеңес Одағының батырлары, Социалистік Еңбек ерлері, «Халық қаһарманы», «Қазақстанның Еңбек Ері» атақтарына ие болған, үш дәрежелі Даңқ орденімен және «Отан» орденімен марапатталған адамдар, Ұлы Отан соғысына қатысушылар және оларға теңестірілген адамдар, мүгедектігі бар адамдар, «Ана-батыр» атағына ие немесе «Алтын алқа» алқасымен марапатталған көпбалалы аналар, бөлек тұратын зейнеткерлер – Салық кодексінде көзделген шекте жатады.

Көппәтерлі тұрғын үй алып жатқан жер учаскесіндегі пәтер (бөлме) меншік иесінің үлесі бойынша жеке тұлғалар мүлік салығын төлеуші болып табылмайды.

Мүлікті сату кезіндегі салықпен шатастырмау маңызды

Мүлік салығы – объект иеленгені үшін жыл сайын төленетін салық. Ол жылжымайтын мүлікті сату кезіндегі мүліктік кірістен алынатын жеке табыс салығын алмастырмайды. 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап тұрғын жылжымайтын мүлікті, саяжайларды, гараждарды, тұрақ орындарын, қоймаларды, жеке қосалқы шаруашылық объектілерін және жер учаскелерін сату кезінде мүліктік кіріс (құн өсімі) объект меншікте екі жылдан аз болған жағдайда туындайды – жаңа Салық кодексі күшіне енгеннен кейін сатып алынған объектілер үшін. 2026 жылға дейін сатып алынған объектілер үшін бұрынғы ең аз иелену мерзімі – бір жыл сақталады. Тұрғын емес (коммерциялық) жылжымайтын мүлікті сату кезінде құн өсімі иелену мерзіміне қарамастан салық салынады. Салық мәміленің бүкіл сомасынан емес, сату бағасы мен сатып алу бағасы арасындағы айырмадан ғана төленеді. ЖТС мөлшерлемесі: 8 500 АЕК-ке дейінгі өсімнен 10 пайыз және асып кеткен сомадан 15 пайыз.

Салық сомасын қалай білуге және төлеуге болады

Есептелген салық сомасын e-Salyq Azamat мобильді қосымшасынан, egov.kz электрондық үкімет порталынан және Мемлекеттік кірістер комитетінің интернет-ресурсынан тексеруге болады. Төлемді берешек пайда болмас үшін уақтылы жүргізу ұсынылады. Салық берешегінің болуы мәжбүрлеп өндіріп алу шараларын, оның ішінде Қазақстан Республикасынан шығуды шектеуді тудыруы мүмкін.

Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-mangistau/press/news/details/1291702?lang=ru