Шымкент қаласында цифрлық мемлекеттік қызметтерге деген азаматтардың сенімі жыл сайын артып келеді. 2026 жылдың 14 қазанында жарияланған ресми деректерге сәйкес, биылғы жылдың тоғыз айы ішінде Шымкент тұрғындары онлайн арқылы 160 мың жүргізуші куәлігін алмастырды. Бұл өткен жылдың осындай кезеңімен салыстырғанда 19,5 пайызға жоғары көрсеткіш. 2025 жылы сол уақыт аралығында тіркелген өтініштер саны 134 мыңды ғана құраған болатын. Бірақ бұл сандардың артында тек бюрократиялық статистика емес, Қазақстанның ірі қалаларының бірінде жүріп жатқан терең цифрлық өзгерістің нақты дәлелі жатыр.
Жүргізуші куәлігін онлайн алмастыру мүмкіндігі Қазақстанда е-үкімет порталы мен банктердің мобильді қосымшалары арқылы іске асырылып келеді. Бұл қызмет алғаш рет енгізілген кезде азаматтар арасында белгілі бір күмән мен сақтық болды: құжатты дистанциялық рәсімдеуге дейін баратын ба, болмаса дәстүрлі тәсіл сенімдірек пе деген сұрақтар жиі туындайтын. Алайда жылдар өте келе, интерфейстің қарапайымдылығы, үдерістің жылдамдығы және кез келген уақытта, кез келген жерден өтініш беру мүмкіндігі халықты бірте-бірте цифрлық форматқа тарта бастады. Бүгінде Шымкенттегі сурет мүлде басқаша: онлайн тәсіл — тек балама емес, ең танымал таңдауға айналды.
Жүргізуші куәлігі он жыл мерзімге беріледі. Осы мерзім өткен соң немесе иесінің жеке деректері өзгерген жағдайда, не болмаса құжат жарамсыз күйге келген кезде оны міндетті түрде алмастыру қажет. Егер куәліктің мерзімі өтіп кеткен болса, алмастыру үшін 073-нысандағы медициналық анықтама да талап етіледі. Дайын құжатты өтініш берген кезде көрсетілген арнайы халыққа қызмет көрсету орталығынан (спецХҚКО) алу керек. Ол үшін ескі үлгідегі куәлік пен мемлекеттік баж салығының 5 406,25 теңге мөлшеріндегі төлем түбіртегін ұсыну жеткілікті. Бүгінгі күні Шымкентте үш арнайы халыққа қызмет көрсету орталығы жұмыс істейді.
Шымкент қалалық полиция департаментінің өкілі Нұрлан Байғазиевтің сөзіне сүйенсек, онлайн қызметке деген сұраныс соңғы екі жылда күрт өсті. «Бұрын азаматтар спецХҚКО-ға тікелей келіп, кезекте ұзақ уақыт отыратын. Енді олардың басым бөлігі өтінішті үйінен немесе жұмыс орнынан беріп, тек дайын құжатты алуға ғана келеді. Бұл біздің де жүктемемізді айтарлықтай азайтты», — деді ол. Цифрлық мемлекеттік қызметтер саласындағы сарапшы Айгүл Сейткали де осы бағытты оң бағалайды: «Шымкенттегі нәтиже — Қазақстанның басқа аймақтары үшін де үлгі бола алады. Тоғыз айда 160 мың өтініш — бұл өте жоғары белсенділік. Халықтың цифрлық сауаттылығы артып келе жатқанының тікелей дәлелі».
Бұл жетістікті кеңірек аймақтық контексте де қарастырған жөн. Шымкент — Қазақстанның үш миллионнан астам тұрғыны бар мегаполисі. Ел ішіндегі ең үлкен қалалардың бірі ретінде ол цифрлық инфрақұрылымның дамуы тұрғысынан да ерекше назар аударарлық орталыққа айналып отыр. Мемлекеттік қызметтерді цифрландыру процесі «Цифрлық Қазақстан» бағдарламасы аясында жеделдетіліп, соңғы жылдары мемлекет пен азаматтың арасындағы өзара қарым-қатынастың үлгісін түбегейлі өзгертуде. Жүргізуші куәлігін онлайн алмастыру — осы өзгерістің ең айқын, ең жаппай пайдаланылатын бір бөлшегі.
Салыстырмалы деректер де бұл үрдістің ауқымын толығырақ көрсетеді. 2023 жылы Қазақстан бойынша е-үкімет порталы арқылы барлық санаттағы мемлекеттік қызметтерге деген сұраныс жылдан жылға 30 пайыздан астамға өскен болатын. Шымкенттегі 19,5 пайыздық өсім жалпы ұлттық орта деңгеймен үйлесімді болса да, абсолюттік сандар — 160 мың — қаланың осы саладағы жетекші рөлін анық байқатады. Сонымен бірге, мамандардың болжамынша, алдағы бір-екі жылда онлайн өтініш берушілердің үлесі жалпы санның 80-85 пайызына дейін жетуі мүмкін. Себебі смартфон иелерінің саны тұрақты түрде өсіп, жас ұрпақ цифрлық қызметтерді ыңғайлылығы жоғары деп бағалайды.
Алайда бұл жерде назар аударуды қажет ететін бірнеше мәселе де бар. Цифрлық алшақтық — яғни егде жастағы, ауылдан келген немесе интернетке қолжетімділігі шектеулі азаматтардың онлайн қызметтерді пайдалана алмауы — әлі де шешімін күтіп тұрған мәселе. Шымкенттің өзінде де осындай топтар бар. Дәстүрлі спецХҚКО-ларды сақтап қалу, оларды жаңарту және халыққа цифрлық сауаттылықты арттыруға бағытталған тегін оқыту курстарын ұйымдастыру — мемлекет алдындағы маңызды міндет. Бірқатар азаматтық белсенділер де осы мәселені ашық көтеріп, онлайн қызметтердің кеңейтілуі дәстүрлі форматтың жойылуына алып келмеуін талап етуде.
Жалпы алғанда, Шымкенттегі статистика Қазақстанның цифрлық трансформация жолындағы нақты прогресін дәлелдейді. Тоғыз айда 160 мың жүргізуші куәлігінің онлайн алмастырылуы — бұл жай сан емес, мыңдаған сағат үнемделген уақыт, жүздеген километр жүрілмеген жол, азаматтардың мемлекеттік жүйеге деген сенімінің артуы. Цифрлық мемлекеттік қызметтер енді Шымкент тұрғындары үшін болашақтың жобасы емес, бүгінгі күннің бір бөлігіне айналды. Мұндай серпіліс — Қазақстанның басқа қалалары мен аймақтары үшін де ынталандырушы үлгі.