Қазақстандағы технологиялық білім беру саласында жаңа бет ашылды. 14 қазан 2026 жылы Алматыда өткен AI-Sana халықаралық көрмесінде Tashenev University студенттері дрондарды бағдарламалау және басқару бойынша өзіндік практикалық курсты кең қауымға таныстырды. Бұл оқиға жай ғана студенттік жоба презентациясы емес — Қазақстанның жоғары оқу орындары ертеңгі технологиялық нарықтың сұранысына қаншалықты дайын екенін көрсететін маңызды белгі болды.

AI-Sana көрмесі Орталық Азиядағы жасанды интеллект пен инновациялық технологияларға арналған ірі алаңдардың біріне айналып үлгерді. Биылғы жыл ерекше болды: көрмеге 40-тан астам елден өкілдер қатысып, 200-ден астам стартап пен технологиялық жоба таныстырылды. Дәл осы кең ауқымды бәсекелі ортада Tashenev University команды назар аударуға мүдделі болды — және олар мұны сәтті орындады. Студенттердің дрон бағдарламалау курсы тек техникалық білімді ғана емес, қолданбалы ойлау мен жүйелік тәсілді қамтитынымен бірден ерекшеленді.

Курс тұжырымдамасы бойынша жоба команданың жетекшісі, аға оқытушы Данияр Сейітқалиев: «Бүгін нарыққа дайын маман дегеніміз — дрон ұшырып қана қоятын адам емес. Ол ұшу алгоритмін өз қолымен жазып, жүйені нақты міндетке бейімдей алатын инженер. Біз студенттерге дәл осы дағдыларды беруге тырыстық» — деп атап өтті. Шынында да, курстың өзегі — дрондарды дайын пульт арқылы ұшырумен шектелмей, Python немесе C++ сияқты бағдарламалау тілдерін пайдаланып, ұшу маршруттарын, жылдамдықты, биіктікті және қосымша сенсорлармен байланысты программалық деңгейде реттеуді үйрету. Бұл тәсіл студенттерді робототехника, бағдарламалық қамтамасыз ету және автономды жүйелер — үш стратегиялық бағытты бір уақытта меңгеруге итермелейді.

Курстың практикалық маңызын арттыратын тағы бір фактор — Қазақстандағы дрон технологиялары нарығының қарқынды өсуі. Мамандардың болжамы бойынша, 2025–2030 жылдар аралығында Орталық Азия аймағындағы дрон қызметтері нарығы жылдық орташа 18–22 пайызға өседі. Ауыл шаруашылығын мониторинглеу, инфрақұрылымды тексеру, апат жағдайларында іздестіру-құтқару операциялары, тауар жеткізу логистикасы — бұл салалардың барлығы дрон операторларын ғана емес, дрон жүйелерін программалай алатын инженерлерді сұрап отыр. Tashenev University жобасы дәл осы олқылықты толтыруға бағытталған.

Көрмеге қатысушылар студенттердің жетістігін жоғары бағалады. Атақты технологиялық кәсіпкер, Digital Bridge форумының бұрынғы қатысушысы Айгүл Нұрланқызы өз реакциясын жасырмады: «Бұл жастарды көргенде ертеңгі Қазақстанға деген сенімім арта түседі. Олар тек теорияны жаттамаған — нақты жүйе жасаған, нақты мәселені шешкен. Мұндай тәсілді жеке бизнесіміздің HR бөлімі де назарға алуы керек». Іскерлік дамуға жауапты мемлекеттік органдар өкілдері де осы бағытта жүргізілген жұмысты ерекше атап өтіп, университеттің бастамасын қолдауға дайын екенін білдірді.

Тарихи тұрғыдан алғанда, Қазақстанда техникалық білім беру мен нарық сұранысы арасындағы алшақтық ұзақ жылдар бойы өзекті мәселе болып келді. 2010 жылдардың ортасына дейін жоғары оқу орындарының оқу жоспарлары практиканы ескермей, тек академиялық теорияға негізделді. Соңғы он жылда жағдай біртіндеп өзгере бастады: Болашақ бағдарламасы арқылы шетелде білім алған мамандар оралды, технопарктер мен акселераторлар жұмыс істей бастады, университеттер де өзгерісті сезінді. Tashenev University-дің бұл жобасы — осы жаңару толқынының органикалық жалғасы.

Болашақта курстың дамуы одан да ауқымды болуы күтілуде. Команда келесі оқу жылынан бастап бағдарламаны жаңартып, оған машиналық оқыту элементтерін қосуды жоспарлап отыр. Атап айтқанда, дронның камера арқылы алған кескіндерді талдап, өз бетінше шешім қабылдай алуын қамтамасыз ететін нейрондық желілерді қолдану мүмкіндігі зерделенуде. Бұл — автономды жүйелердің ең қиын және перспективалық бағыты. Бірнеше ірі IT-компания да университетпен ынтымақтастық туралы алдын-ала келіссөздер жүргізіп жатқаны белгілі болды.

Студенттердің өзі де жобаға деген ынтасын жасырмайды. Топ мүшелерінің бірі, бесінші курс студенті Ерлан Мамытбеков: «Біз бұл курсты бастаған кезде кейде бәрі тым күрделі болып көрінді. Дронды пультпен ұшыру оңай — бірақ оның ішкі жүйесімен тіл табысып, алгоритм жазып, сынаудан өткізу — бұл мүлде басқа деңгей. Дәл осы қиындық бізді өсірді» — деп бөлісті. Оның сөздері — тек жобаның техникалық нәтижесін ғана емес, білім берудің терең педагогикалық мәнін де айқын бейнелейді.

Tashenev University-дің AI-Sana көрмесіндегі бұл қадамы Қазақстанның технологиялық білім беру кеңістігінде сигнал болып естілді. Дрон бағдарламалауы — кешегі фантастика, бүгінгі шындық, ертеңгі қажеттілік. Егер университеттер осы ырғақты ұстай алса, ел алдында тұрған цифрлық трансформация міндеттері де шешімін табады. Жастардың бұл жобасы — болашаққа сенімді қадам.