2025 жылдың 10 шілдесінде «Таза Қазақстан» ұлттық жобасы аясында Шымкентте кезекті экологиялық сенбілік өтті. Бастамашылар Әл-Фараби ауданы әкімінің аппараты мен «АМАНАТ» партиясының жергілікті филиалы болды. Кезекті сенбілік қаланың басты табиғи нышандарының бірі Қошқар ата өзенінің жағасында өтті. Шараға 50-ден астам адам қатысты: әкімдік қызметкерлері, партия мүшелері, коммуналдық қызмет өкілдері және белсенді азаматтар. Жұмыстарды жүргізуге төрт бірлік арнайы техника жұмылдырылды. Қатысушылар бірігіп 2 тоннаға жуық қоқыс жинап, шығарды, өзен арнасын балдырлардан, жағалауларды қураған ағаштар мен тұрмыстық қалдықтардан тазартты. Жаяу жүргіншілерге арналған аумақтар мен өзен бойындағы жолдар да өңделіп, арамшөптер шабылып, артық ағаш бұтақтары кесілді. Сенбілік тек санитарлық шара ғана емес, сонымен қатар қала экологиясын жақсартуға бағытталған кең ауқымды экологиялық бағдарламаның бір бөлігі болды. Ұйымдастырушылардың айтуынша, «Таза Қазақстан» – бір реттік шара емес, экологиялық мәдениет деңгейін көтеру және су ресурстарын сақтау жолындағы дәйекті жұмыс. Қатысушылар мұндай шараларды ұйымдастыру алдыңғы жылдармен салыстырғанда жақсарғанын айтады. Мысалы, егер 2023–2024 жылдары мұндай сенбілік ресми мерекелерге сәйкес келетін болса, енді олар тұрақты әрі ауқымды сипатқа ие болды. Бұрын, әдетте, олар тек жағалау аймағын қамтыса, қазір жұмыс өзеннің өзінің жағдайына, оның ішінде түбі мен су өсімдіктеріне де әсер етеді. Мұндай оқиғалар қоршаған ортаға нақты әсер етеді: мамандардың пікірінше, судың сапасы жақсарды, ластану деңгейі төмендеді, ластануға сезімтал өсімдіктер мен су организмдерінің кейбір түрлері қайта оралды. Айта кету керек, Қошқар-Ата жер асты бұлақтарымен қоректенетін маңызды экожүйе болып табылады және оның жағдайы қаланың бүкіл орталық бөлігінің климаты мен биологиялық әртүрлілігіне әсер етеді. Сонымен қатар, экологиялық тазалық күндері тұрғындарды табиғатты аялауға жұмылдыруға мүмкіндік береді. Адамдар тазалық жұмыстарын жүргізіп қана қоймай, экологиялық білім алады. Ұйымдастырушылар мұндай бастамаларды одан әрі кеңейтуді жоспарлап отыр: лекциялар өткізу, мектеп оқушылары мен студенттерді жобаларға тарту, қалдықтарды бөлек жинауға арналған қосымша контейнерлер орнату. Шымкент – еліміздегі ең қарқынды дамып келе жатқан мегаполистердің бірі және мұнда экологиялық тұрақтылық мәселесі ерекше өткір тұр. Қарқынды дамып, су мен жасыл алқаптарға қысымның күшеюі жағдайында Қошқар ата сияқты табиғи нысандарға қамқорлық жасау – жай ғана бастама емес, кезек күттірмейтін қажеттілік. 10 шілдедегі сенбілік қаладағы тазалық пен тәртіпті сақтауға бағытталған жалпы іс-шаралардың бір бөлігі болды. Салыстырмалы түрде жақында, екі жыл бұрын Қошқар-Атада өткен сенбілікке қатысушылар аз болып, өзен арнасының техникалық жағдайына әсер еткен жоқ. Қазір партияның, әкімдіктің, мүдделі тұрғындардың қолдауының арқасында мұндағы экологиялық жағдай бірте-бірте жақсарып келеді. Науқанның нәтижелері тек бірлескен күш-жігердің арқасында қазіргі урбанизация жағдайында табиғатты сақтауға болатынын анық көрсетіп отыр. Шымкенттіктер туған қаласының келбеті мен оның экологиялық болашағын ойлайтынын дәлелдеді.

Қазақстанда жыл сайын 13 шілдеде аталып өтетін Балықшылар күні қарсаңында Шымкентте қала аумағын тазарту бойынша экологиялық акция өтті. Бастамашы – «АМАНАТ» партиясының қалалық филиалы «Жастар рухы» еріктілері, коммуналдық қызмет өкілдері және партияның аудандық, қалалық филиалдарының белсенділерімен бірге. Дәстүрлі «Таза бейсенбілік» бастамасы аясындағы кезекті шара Қошқар ата өзенінің жағасында өтті. 50-ден астам қатысушылар қоршаған ортаны қорғаудың ортақ ісіне үлес қосу үшін жиналды. Олар өзен арнасы мен жағалауын қоқыстан тазартып, арамшөптерді жұлып, ағаштарды санитарлық кесу жұмыстарын жүргізді. Мұндағы мақсат қаланың табиғи бұрышының сыртқы келбетін жақсарту ғана емес, сонымен қатар қала тұрғындарының назарын экологиялық мәдениеттің маңыздылығына және туған жердің тазалығына жеке жауапкершілікке аудару болатын. 2025 жылдың басынан бері «Таза бейсенбі» бастамасы аясында 26 шара ұйымдастырылды. 2500-ге жуық адам бірігіп 24 тоннаға жуық қоқыс жинап, шығарды, 200-ден астам ағаш отырғызды. Бұл бастама ел Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың тапсырмасы бойынша жүзеге асырылып жатқан «Таза Қазақстан» ұлттық жобасының бір бөлігі. Жоба экологиялық сананы арттыруға, табиғатқа деген қамқорлық көзқарасты қалыптастыруға және қалалардағы өмір сапасын жақсартуға бағытталған. Шымкенттегі акцияның ерекшелігі оның Балықшылар күніне орайластырылуы болды, бұл шараға қосымша символдық сипат берді. Балық аулау су ресурстарымен тығыз байланысты және бұл күні ұйымдастырушылар өзендер мен көлдерді ластанудан қорғаудың маңыздылығын еске салуды жөн көрді. Сөйтіп, экосенбілік еңбек қана емес, тәрбиелік бастамаға айналды. Мұндай шаралар Шымкентте бірнеше жылдан бері тұрақты өткізіліп келеді. Мәселен, 2023 жылы Дүниежүзілік қоршаған ортаны қорғау күні қарсаңында Бадам су қоймасының аумағында осындай сенбілік өткізіліп, 3 тоннадан астам қоқыс жиналды. 2022 жылы Жиделі каналының бойында экологиялық тазалық жұмыстары жүргізіліп, оған волонтерлар, студенттер және қалалық қызмет қызметкерлері де қатысты. Қазіргі бастаманың басты айырмашылығы – тұрақтылық пен жүйелілік. Жүйелі жұмыстың арқасында Шымкенттегі «Таза бейсенбі» тұрақты қала дәстүрі мәртебесіне ие болды, оған қатысу әлеуметтік кемелдіктің белгісі. Ұйымдастырушылар мұндай шаралар тек жастардың ғана емес, халықтың барлық санаттарының табиғатқа деген ұқыпты көзқарасын қалыптастыратынын атап өтті. Міне, осындай әрекеттерде қоршаған ортаға деген шынайы жауапкершілік мәдениеті – сөз жүзінде ғана емес, іс-әрекетте де қалыптасады. Қала ішіндегі тазалықты сақтау және табиғи аумақтарды абаттандыру – бұл жай ғана экологиялық мәселе емес, Шымкенттің денсаулығы, жайлылығы мен туристік тартымдылығының кепілі. «АМАНАТ» партиясы бұл бағыттағы жұмыстардың алдағы уақытта да жалғасатынын баса айтты. Жоспарға осындай іс-шараларды қаланың басқа аудандарында, оның ішінде шеткі және өздігінен қоқыс тастайтын жерлерде өткізу қарастырылған. Сонымен қатар, ерте жастан экологиялық жауапкершілікті қалыптастыру мақсатында мектеп оқушылары мен студенттерді белсендірек тарту көзделуде. Климаттың өзгеруі және қалалық ортаға қысымның күшеюі жағдайында мұндай әрекеттер ерекше мәнге ие болады. Қоқыс шығару, ағаш отырғызу, халық арасында ағарту жұмыстары табиғатты қорғау мен тұрақты даму жолындағы ортақ іске қосылған үлес. Ал, Шымкент тәжірибесі көрсетіп отырғандай, аз ғана қадамдар да жүйелі түрде, үйлестірілген түрде жасалса, айтарлықтай нәтиже береді.

Қазақстанда «Жұмысшы мамандықтары жылы» деп жарияланған 2025 жыл аясында су шаруашылығы мамандарын даярлау жөніндегі маңызды бастаманы жүзеге асыру жалғасуда. Сәуір айының басынан бері шымкенттік өкілдер бар қазақстандық су шаруашылығы мамандарының тобы Қытайдағы өндіріс орындарында оқуды бастады. Жобаны Қазақстан Республикасының Су ресурстары және ирригация министрлігі Қытайдың Power China корпорациясымен бірлесіп ұйымдастырды. Еліміздің әр өңірінен барлығы 105 маман оқудан өтеді. 30 адамнан тұратын бірінші топ Қытайдағы су инфрақұрылымы нысандарында біліктілігін арттыруды бастады. Олардың қатарында сумен жабдықтау және ресурстарды басқару мәселелері бұрыннан кешенді көзқарасты талап еткен Шымкент қаласындағы коммуналдық және су шаруашылығы ұйымдарының қызметкерлері бар. Курс бағдарламасы су ресурстарын басқарудағы заманауи технологиялар мен әдістерді іс жүзінде меңгеруге бағытталған. Тақырыптар су шаруашылығы нысандарын жобалау, су тасқынының алдын алу, апаттарды жою, ағынды суларды тазарту және су ағынын басқаруды цифрландыруды қамтиды. Оқыту тікелей жұмыс істеп тұрған гидротехникалық құрылыстарда – бөгеттерде, каналдарда, сорғы станцияларында өтеді, бұл қатысушыларға заманауи технологиялар мен жабдықтармен жұмыс істеудің нақты тәжірибесін алуға мүмкіндік береді. Оқыту мен тұруға кететін қаржылық шығындарды Қытай тарапы толығымен өтейді, бұл қол қойылған екіжақты меморандумның арқасында мүмкін болды. Халықаралық өзара іс-қимылдың бұл форматы елдер арасындағы байланысты нығайтып қана қоймай, қазақстандық мамандардың озық білім мен технологияларға қол жеткізуін қамтамасыз етеді. Бағдарламаға қатысу Шымкент үшін ерекше маңызға ие. Елдегі ең тығыз қоныстанған және қарқынды дамып келе жатқан қалалардың бірі болғандықтан, оның сумен жабдықтау және кәріз жүйелеріне қысым артып келеді. Көптеген инженерлік желілер жаңғыртуды қажет етеді, бұл салада білікті мамандар тапшы. Шымкенттіктердің қытай тілі курстарына қатысуы тұрақты даму және мемлекеттік қызмет көрсету сапасын арттыру үшін қажет қаланың кадрлық ресурстарына инвестиция болып табылады. Су ресурстары және ирригация министрлігі алдағы жылдары жаңа коммуналдық кәсіпорындарды құру жоспарланып отырғанын және қазіргі қызметкерлердің жаппай зейнеткерлікке шығуын ескере отырып, еліміз бойынша 1700-ден астам маман қажет болатынын атап өтеді. Шымкент инженерлік кадрларды жаңартуды қажет ететін басым қалалардың қатарында. Сонымен қатар, облыста бірқатар ірі су шаруашылығы жобаларын жүзеге асыру жоспарлануда – бұл жаңа елді мекендерді сумен қамтамасыз ету және ауыл шаруашылығында суды пайдалану тиімділігін арттыру. Қытайда алған білім мен дағдылар мамандарға жақын арада заманауи тәсілдер мен шешімдерді енгізуге мүмкіндік береді. Осылайша, шымкенттік мамандардың Қытайдағы халықаралық оқу бағдарламасына қатысуы тек шетелге іссапар емес, қаланың су шаруашылығы саласын жаңарту мен нығайтуға бағытталған стратегиялық қадам. Жиналған тәжірибе кадрларды даярлау деңгейін арттыруға, инфрақұрылымды жаңғыртуға, сайып келгенде, халықтың өмір сүру сапасын жақсартуға тікелей ықпал етеді.

2025 жылдың алғашқы бес айының қорытындысы бойынша Қазақстанның мал шаруашылығы оң динамика көрсетіп отыр. Ukimet Telegram-арнасында жарияланған мәліметтерге сәйкес, ауыл шаруашылығы жануарларының санының өсуі, сондай-ақ жалпы мал шаруашылығы өнімінің көлемінің ұлғаюы байқалады. Өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда ірі қара мал басы 23,4 пайызға, ұсақ мал 7,8 пайызға өсті. Сондай-ақ жылқы шаруашылығында (12,2%-ға), түйе шаруашылығында (8,5%-ға) және құс шаруашылығында (2,2%-ға) айтарлықтай өсім байқалды. Жалпы өнім көлемі 1,2 трлн теңгеден асты, бұл өткен жылмен салыстырғанда 4,2%-ға артық. Негізгі бағыттар бойынша өсім байқалады: ет өндіру – 3%-ға, сүт – 7,5%-ға, жұмыртқа – 0,3%-ға өсті. Мұндай өсім, сарапшылардың пікірінше, көп жағдайда мемлекеттік қолдау шаралары мен Мемлекет басшысы атап өткен ауыл шаруашылығы саласының жалпы өнімін екі еселеу жөніндегі алға қойылған міндеттерге байланысты. Осыған байланысты ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігі саланы одан әрі дамытуға бағытталған екі жаңа жеңілдікті несиелеу бағдарламасын іске қосуға дайындалуда. Екі бағдарламаны қаржыландырудың жалпы көлемі 100 млрд теңгені құрайды. Бірінші бағдарламада ірі және ұсақ малдың аналық басын сатып алуға 50 миллиард теңге бөлу қарастырылған. Бұл қаражат шаруаларға жылдық 5 пайызбен «ұзын» несие түрінде берілмек. Қаражаттың екінші бөлігі – тағы 50 млрд теңге – кәсіпорындардың айналым қаражатын толықтыруға, сондай-ақ 5%-дан аспайтын мөлшерлемемен жұмсалады. Ауыл шаруашылығы министрі Айдарбек Сапаров бұл шаралар еліміздегі мал шаруашылығының позициясын нығайтып қана қоймай, экспортты арттыруға жағдай жасайтынын атап өтті. Атап айтқанда, жақын арада сүт-тауарлы фермаларды жеңілдетілген несиелендірудің қолданыстағы бағдарламасын етті мал шаруашылығы саласына кеңейту жоспарлануда. Бұл бөлікте етті ірі қара малын бордақылаудағы австралиялық тәжірибені енгізуге баса назар аударылады, бұл болашақта жыл сайын шамамен 500 миллиард теңгенің болжамды кірісімен 50 мың тоннаға дейін етті экспорттауға мүмкіндік береді. Бұл бағыттағы 14 жобаны жүзеге асыруға қазірдің өзінде 29,3 млрд теңге көлемінде қаржыландыру қарастырылған. Бұл фермерлерге етті мал шаруашылығына заманауи технологияларды енгізуге, өнімділікті арттыруға және жаңа экспорттық нарықтарға шығуға мүмкіндік береді. Естеріңізге сала кетейік, сүт-тауарлы фермаларды жеңілдетілген несиелендіру бағдарламасы жылдық 2,5 пайызбен жұмыс істейді. Бұл бастама аясында 116 жаңа шаруа қожалығының құрылысын салу көзделіп отыр. Бүгінде оның 69-ы жұмыс істеп тұр, тағы 47-сі белсенді енгізу сатысында. Мал шаруашылығы көрсеткіштерінің өсуі де ауыл шаруашылығын жаңғыртуға кәсіпкерлер мен фермерлердің қызығушылығының артқанын көрсетеді. Инфрақұрылымды дамыту, несие ресурстарына қол жеткізу және өткізу нарықтарының қолжетімділігі тұрақты өсудің негізгі шарттарына айналуда. Осылайша, Қазақстанның аграрлық секторы дамуға жаңа серпін алуда. Қаржыландыруды ұлғайту, шаруа қожалықтарын жаңғырту және фермерлерге мемлекет тарапынан жүйелі қолдау таяу жылдары Қазақстанды өңірдегі ет және сүт өнімдерін жетекші өндірушілер мен экспорттаушылардың біріне айналдыруы мүмкін.

2025 жылдың шілде айының ортасында Шымкенттегі «Қайнарбұлақ» саяжай қоғамының тұрғындары нақты өзгерістердің куәсі болды. Шілденің 15-16-сы күндері қала әкімі Ғабит Сыздықбековпен кездесуден кейін тұрғындарды көп жылдар бойы алаңдатып келген газдандыру мәселесі іс жүзінде шешіле бастады. Сырттай кездесу форматында өткен қабылдауда қала тұрғындары шағым түсірді: газ құбыры орнатылғанына қарамастан, көпшілігі әлі де жүйеге қосыла алмай, баламалы, ыңғайлы емес қуат көздерін пайдалануға мәжбүр. Тұрғындардың өтініштерін тыңдаған әкім тиісті қызметтер мен Абай әкімдігіне жағдайды толық зерттеп, тиімді шаралар әзірлеуді тапсырды. Талдау нәтижесінде қосылуға техникалық мүмкіндік бар екені анықталды – магистральдық газ құбыры орнатылып, оны орнату жұмыстары аяқталды. Енді тұрғындар үшін ішкі желілерді қосу мүмкіндігі ашық. Бүгінгі таңда Қайнарбұлақта 2300-ден астам үй көгілдір отынға қосылды. Бұл, әсіресе, қыс мезгілі қарсаңында халықтың тұрмыс жағдайын жақсартуға жасалған маңызды қадам болды. Дегенмен, қосылудағы негізгі кедергілердің бірі құжаттама мәселесі болып қала берді. Кейбір үйлер «қызыл сызық» деп аталатын жолдан тыс болып, тұрғын үйге техникалық төлқұжат алу мүмкін болмады. Осындай тұрғындарға көмектесу үшін Абай ауданында техникалық төлқұжатты уақытша ауыстыратын және газды қосуды заңдастыруға мүмкіндік беретін арнайы форма-7 беру механизмі енгізілді. Бұл шешім бұрын қағазбастылыққа байланысты негізгі инфрақұрылымға қол жеткізе алмаған ондаған отбасы үшін құтқарылды. Қайнарбұлақтағы бұл оқиға Шымкент тарихында оқшауланған оқиға емес. Өткен жылдары осындай бастамалар қаланың басқа да аудандарында жүзеге асырылған болатын. Мәселен, 2022 жылы Еңбекші ауданында газдандыру бағдарламасы аясында 1800-ге жуық үй қосылса, 2023 жылы «Асар-2» жаңа шағынаудандардың алғашқыларының бірі болып, барлық газбен қамту жұмыстары аяқталды. Екі жағдайда да қазіргідей жергілікті билік тұрғындарға құжат рәсімдеу және монтаждау жұмыстарына қолдау көрсетті. Алайда, Қайнарбұлақтағы жағдай басқаша, мәселе азаматтардың өтінішінен кейін бірден байқалып, жауап кідіріссіз жеткен. Құзырлы органдардың жедел әрекет етуі және жауапты құрылымдардың жұмысын ұйымдастыруы қала басшылығы жұмысының тиімділігінің маңызды көрсеткіші болды. Жылдар бойы шешімін таппай келе жатқан мәселе бірнеше күннің ішінде тығырыққа тірелді. Газдандырудың тұрмыстық қана емес, әлеуметтік мәні де бар. Бұл қауіпсіздікті арттыру, жанар-жағармайды үнемдеу, санитарлық және экологиялық жағдайды жақсарту, әсіресе қала маңындағы аудандарда. Адамдар баллондарда көмір, отын немесе газды пайдаланудан бас тартады, бұл өрттердің, уланулардың және ауаның ластануының азаюына әкеледі. Сонымен қатар, табиғи газдың болуы жайлылық пен тұрақтылық, әсіресе балалары бар отбасылар мен қарт адамдар үшін. Жеңілдетілген сертификатты енгізу арқылы құжаттама мәселелерін шешу жергілікті биліктің икемді, бірақ заңды шешімдерді табуға дайындығын көрсетеді. Бұл сондай-ақ халықтың билікке деген сенімін арттырады және бұрын байланыс мәселелері шешілмейтін болып көрінген аймақтардағы әлеуметтік шиеленісті азайтады. Қайнарбұлақ оқиғасы билік пен тұрғындар арасындағы тиімді әрекеттестіктің нақты нәтижеге әкелетінінің мысалы. Халық өз мәселесін айтты — билік тыңдап, үн қатып, шара қолданды. Бұл тәсіл ерекшелік емес, қалыпты жағдайға айналуы керек. Диалог құрылып, өтініштерге әрекетпен жауап берілгенде, қоғам қатысуды, назар аударуды және қолдауды сезінеді. Осылайша әрбір тұрғын үлкен ортақ істің бір бөлігін сезінетін қауіпсіз және дамыған қалалық орта құрылады.

Шымкент қаласының Еңбекші ауданында «Таза қала» экологиялық бастамасы белсенді түрде жүзеге асырылуда. 2025 жылдың 15 шілдесінен бастап ауданда қаланың сыртқы келбетін жақсартуға, қала тұрғындары мен қонақтарына жайлылық деңгейін арттыруға, сондай-ақ қолайлы санитарлық-экологиялық атмосфераны құруға бағытталған кешенді санитарлық іс-шаралар жүргізілуде. Бұл жұмыстар «Қауіпсіз ел» ұлттық жобасының мақсаттарына сәйкес ұйымдастырылып, қоршаған ортаның ластануының алдын алу және жақсарту аспектілерін де қамтиды. Inteko Group компаниясының мамандары күн сайын аялдамаларды, орындықтарды, қоқыс контейнерлерін, бордюрлерді және жаяу жүргіншілерге арналған аумақтарды тазартады. Осы мақсатта арнайы кір жуғыш машиналар мен жоғары қысымды жабдықтар пайдаланылады, бұл көрнекі ластануды жоюға ғана емес, сонымен қатар қоғамдық орындарды санитарлық өңдеуді қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Жұмыс орталық көшелерді ғана емес, шалғай елді мекендерді де қамтиды. Күн сайын шаң мен қоқыс жиналатын аялдамаларға ерекше назар аударылады. Урналарды, шағын архитектуралық пішіндерді, ойын алаңдарын тазалау жұмыстары да жүргізілуде. Қоғамдық кеңістіктің барлық элементтері дезинфекциялық құралдармен өңделеді, бұл әсіресе жазда, инфекциялардың таралу қаупі жоғарылаған кезде маңызды. Аудан әкімдігі өкілдерінің айтуынша, тазалық шаралары кестеге сай жүргізіліп, тұрақты бақылауда. Аудан тұрғындары жоба басталғалы қоғамдық аумақтардағы тазалық жағдайы айтарлықтай жақсарғанын атап өтті: контейнер алаңдары маңындағы жағымсыз иіс сейілді, үйлердің маңайындағы қоқыс азаяды. Қазіргі іс-шараларды өткен жылдардағы осындай жұмыстардың қалай жүргізілгенімен салыстыратын болсақ, тәсілдің жан-жақты әрі жүйелі сипат алғаны байқалады. Мысалы, 2023 жылы тазалық жұмыстары негізінен қолмен, маусымдық сенбіліктер аясында және шектеулі аумақтарда жүргізілді. Дезинфекция іс жүзінде жүргізілмеді, механикаландырылған құрал-жабдықтар кездейсоқ қолданылды. 2024 жылы қала билігі тазалауды механикаландыруды белсендірек енгізе бастады, бірақ аумақтарды қамту біркелкі болмады. Қоқыстарды ретсіз жинау және коммуналдық қызметтер арасындағы жұмысты үйлестірудің нашарлығы туралы шағымдар түсті. Дегенмен, тұрғындар санитарлық бұзушылықтар туралы мобильді қосымша арқылы хабарлай алатын сол жылы олар қоғамдық бақылау элементтерін енгізе бастады. 2025 жылы өткен жылдармен салыстырғанда күрт ілгерілеушілікті атап өтуге болады: жұмыс тезірек, ұйымдасқан түрде және заманауи техниканы қолдану арқылы жүргізілуде. Сонымен қатар, іс-шаралар ақпараттық-түсіндіру науқанымен сүйемелденеді. Үнпарақтар мен әлеуметтік желілер арқылы тұрғындар тәртіпті сақтауға, қоқысты орынсыз жерге тастамауға және сенбілікке өз еркімен қатысуға шақырады. Жергілікті волонтерлік бірлестіктер мен жастар ұйымдары да бастамаға қосылды, әсіресе жеке сектордағы аудандарда. Кейбір аулаларда тұрғындар урна орнатуды, ағаш отырғызуды өз бетінше ұйымдастырған. Бұл қала тұрғындарының азаматтық белсенділігі мен экологиялық мәдениетінің артқанын көрсетеді. Әкімдік өкілдерінің хабарлауынша, ендігі кезекте жобаның географиясын Шымкенттің басқа аудандарына дейін кеңейту, сондай-ақ қалдықтарды бөлек жинауға арналған қосымша контейнерлер орнату қарастырылады. Жыл соңына дейін барлық орталық көшелер мен оған іргелес аумақтар жүйелі түрде жуу және дезинфекциялау жұмыстарымен қамтылады деп жоспарлануда. «Таза қала» бастамасы Шымкентті көрнекі түрде тартымды етіп қана қоймайды, сонымен қатар ыңғайлы, қауіпсіз және заманауи қалалық ортаны құруға ықпал етеді. Тұрғындар қолға алынған іс-шаралар уақытша әрекет болып қалмай, қала өмірінің тұрақты бөлігіне айналады деген сенімде.

2025 жылдың шілде айында Шымкентте қалаларды маса мен басқа да жәндіктерге қарсы белсенді түрде емдеу жалғасуда. Бұл іс-шаралар бекітілген кестеге сәйкес қатаң түрде жүзеге асырылады және негізгі қоғамдық орындарды қамтиды: саябақтар, скверлер, каналдар және іргелес аумақтар. Жұмыс жәндіктердің шағуы арқылы таралатын аурулардың алдын алуға, сондай-ақ қала ортасының санитарлық жағдайын жақсартуға бағытталған. Қалалық қызметтердің мәліметінше, дезинсекция барлық нұсқауларды орындаған жағдайда адамдар мен жануарларға қауіпсіз сертификатталған құралдарды қолдану арқылы жүргізіледі. Дегенмен, тұрғындарға сақтық шараларын сақтау ұсынылады: балалардың өңделген жерлерге жақындауына жол бермеңіз, өңделген беттермен жанасудан аулақ болыңыз және үй жануарларының дезинсекциялық аймақтарда болмауын қадағалаңыз. Ылғалдылығы жоғары және тоқырау суы жиналатын жерлерде жұмыс істеуге ерекше назар аударылады, онда зиянкестер әсіресе тез көбейеді. Басымдық аймақтардың тізіміне қаланың шеттері мен жеке сектор кіреді, мұнда тәжірибе көрсеткендей, москиттердің көбеюі үшін қолайлы жағдайлар жиі кездеседі. Билік қала тұрғындарын санитарлық нормаларды сақтауға ғана емес, бастамашылық танытуға – өз учаскелері мен іргелес аумақтарды өз есебінен өңдеуге шақырады. Практикалық жұмыстармен қатар ақпараттық-ағарту науқаны да жүргізілуде. Әлеуметтік желілер, хабарландырулар, парақшалар және БАҚ арқылы тұрғындар дезинсекциялау кестесін, қажетті сақтық шараларын және санитарлық қызметтерге хабарласу мүмкіндігін біледі. Бұл әдіс өзінің тиімділігін өткен жылдары дәлелдеп үлгерді. Өткен маусымдарды, мысалы, 2023 және 2024 жылдарды еске түсіретін болсақ, дезинсекциялық жұмыстар әсіресе ұзаққа созылған жауын-шашын кезінде кең көлемде жүргізілді. Одан кейін қалада, әсіресе су айдындарына жақын жерде жәндіктердің ошақтары тіркеліп, шұғыл түрде қосымша емдеу кезеңдері жүргізілді. Мысалы, 2024 жылы өңдеудің жалпы алаңы 12 мың гектардан асты, бұл алдыңғы жылмен салыстырғанда үш есе көп. Бұл тұрғындардың арыз-шағымдарын азайтып, тістеу арқылы жұғатын аурулардың көбеюін болдырмауға мүмкіндік берді. 2025 жылы қаланың санитарлық қызметтері заманауи әдістерді көбірек қолданады: аумақты бақылау үшін дрондар пайдаланылады, залалданған аумақтардың цифрлық картасы жасалып, емдеудің әр кезеңінің тиімділігі бақыланады. Бұл инновациялар процесті оңтайландыруға мүмкіндік береді және жәндіктермен күресте үлкен дәлдікті қамтамасыз етеді. Санитарлық қызмет өкілдері тек бүркудің өзі аздық ететінін, тұрғындардың көмегі қажет екенін айтады. Тоқтап тұрған су көздерін жою, қоқыс алаңдарын тазарту, аулалар мен үй-жайларды қоқыспен төгуге жол бермеу маңызды. Мұндай қарапайым шаралар жәндіктердің қайта пайда болу ықтималдығын айтарлықтай төмендетеді. Сондай-ақ, биылғы жылы тұрғындарды хабардар етіп қана қоймай, профилактикалық әңгімелесулер жүргізіп, іргелес аумақтардың тазалығын қадағалап, зиянкестермен күресу жұмыстарын жүргізіп жатқан мердігерлермен өзара іс-қимыл жасап, жұмыстарға жергілікті тұрғын үй кооперативтері мен тұрғын үй серіктестіктері белсенді түрде атсалысып жатқанын айта кеткен жөн. Жалпы, Шымкенттегі ағымдағы науқан санитарлық қызметтен бастап қарапайым тұрғындарға дейінгі барлық буындардың үйлесімді жұмысын көрсетеді. Уақытында жүргізілетін шаралар, тұрақты бақылау және тұрғындарды жоғары тарту маусымдық зиянкестермен табысты күресуге барлық жағдайды жасайды. Масалардың сыртқы түрін толығымен жою мүмкін болмаса да, қала олардың санын азайту және өмір сүру үшін қолайлы, қауіпсіз ортаны қамтамасыз ету үшін қолдан келгеннің бәрін жасайды.

2025 жылдың 10 шілдесінде Шымкент қаласында Ветеринария қызметкері күніне арналған бейресми және мазмұнды іс-шара өтті. ҚР Ауыл шаруашылығы вице-министрінің тапсырмасымен бұл күні ветеринарлық қызмет мамандары, сондай-ақ ауыл шаруашылығы басқармасы мен аумақтық инспекция қызметкерлері шаруа қожалықтарына барды. Сапардың мақсаты әріптестер мен серіктестерді кәсіби мерекелерімен құттықтау ғана емес, ауыл шаруашылығы жануарларының иелері арасында кең ауқымды ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын ұйымдастыру болды. Ағымдағы мәселелерге ерекше назар аударылды: жұқпалы аурулардың алдын алу, ветеринариялық-санитариялық нормалар, сонымен қатар жеке бірдейлендіру жүйесі арқылы мал басын дұрыс есепке алу. Ветеринарлар дұрыс үйлестірілген тіркеу жануарлардың қозғалысын бақылауға, ауру ошақтарына тез әрекет етуге және өнім сапасын жақсартуға қалай көмектесетінін түсіндірді. Қызмет өкілдері дер кезінде екпе алу, ауру адамдарды оқшаулау және гигиеналық нормаларды сақтау тек заң талаптары ғана емес, шаруашылықтардың экономикалық тұрақтылығының кепілі екенін түсіндірді. Сонымен қатар, санитарлық нормаларды сақтау жиі төмен болып қалатын жеке қосалқы шаруашылықтарда ветеринариялық бақылауды күшейту шаралары талқыланды. Шаруалар өздерін қызықтырған сұрақтарын қойып, жеке ұсыныстарын алып, ветеринария саласына қатысты заңнамадағы өзгерістерді тыңдай алды. Бұл әсіресе цифрлық трансформация жағдайында өзекті: 2025 жылға қарай Қазақстан мал мен мал шаруашылығы өнімдерін электронды бақылауға көшуді күшейтті, бұл фермерлерден жаңа білім мен дағдыларды талап етеді. Талқыланған тақырыптардың бірі ветеринариялық қызметтің материалдық-техникалық базасын нығайту қажеттігі болды. Іс-шараға қатысушылар вакциналардың, құрал-жабдықтардың және жылжымалы зертханалардың, әсіресе шалғайдағы ауылдық жерлерде қолжетімді болуының маңыздылығын атап өтті. Сондай-ақ жас мамандарды даярлауды күшейту және жергілікті деңгейде оқыту курстары желісін кеңейту бойынша ұсыныстар қарастырылды. Іс-шараның айрықша ерекшелігі оның практикалық мазмұны болды. Өткен жылдары Шымкентте ветеринарлар күні негізінен салтанатты жиындармен, марапаттаулармен, мәдени бағдарламалармен аталып өтілсе, бұл жолы халықпен тікелей байланысқа шығып, «далада» жұмыс істеуге баса мән берілді. Бұл тәсіл өзінің тиімділігін дәлелдеп үлгерді: өткен жылдары профилактикалық жұмыстар үзік-үзік болса, қазіргі науқан қаланың бірнеше ауданы мен қала маңындағы елді мекендерді бірден қамтыды. Дала жұмыстарының форматын мамандардың өздері де, ауыл шаруашылығы тауар өндірушілері де оң қабылдады. Екі тарап бейресми жағдайда өзара іс-қимыл проблемаларды жақсырақ түсінуге және шешімдерді бірлесіп іздеуге ықпал ететінін атап өтті. Сондай-ақ ветеринариялық инфрақұрылымды жаңғырту және мал басын цифрлық есепке алу бойынша пилоттық жобаларды іске қосу жоспарлары талқыланды. Күн соңында бейресми кездесу өтіп, Шымкент қаласының ветеринарлық қызметінің үздік қызметкерлеріне алғыс хаттар мен грамоталар табыс етілді. Бұл олардың аймақтың азық-түлік жүйесінің қауіпсіздігі мен жануарлардың денсаулығын сақтауға қосқан үлесін символдық түрде мойындау болды. Осылайша, Шымкентте 2025 жылы Ветеринария қызметкері күні күнтізбедегі жай дата емес, қызмет пен халық арасындағы байланысты нығайтудың, аурулардың алдын алудағы көзқарасты жаңартудың және сала мамандарына деген сенім деңгейін арттырудың нақты мүмкіндігі болды. Мерекенің бұл форматы Қазақстанның ветеринария жүйесі ашықтыққа, тұрақтылыққа және технологиялық тиімділікке қарай дамитынына үміт береді.

2025 жылдың 10 шілдесінде Шымкентте Ветеринария қызметкерлері күніне арналған ауқымды шаралар өтті. Әдеттегі мерекелерден айырмашылығы, бұл күн тек құттықтау ғана емес, сонымен қатар жергілікті жерлерде практикалық жұмыстарға арналды – қаланың ветеринария мамандары шаруа қожалықтарына түсіндірме жұмыстарын жүргізді. Ауыл тұрғындарын ветеринариялық қауіпсіздік және мал ауруларының алдын алу мәселелері бойынша ақпараттандыруға басты назар аударылды. Бастама Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы вице-министрінің тапсырмасына сәйкес жүзеге асырылды. Акцияға Шымкент қалалық аумақтық инспекциясының өкілдері, ауыл шаруашылығы және ветеринария бөлімінің мамандары, сондай-ақ «Ветеринария қызметі» мемлекеттік кәсіпорнының қызметкерлері қатысты. Сапарлардың басты мақсаттарының бірі мал иелерін санитарлық талаптарды сақтау, уақтылы вакцинациялау, ауыл шаруашылығы жануарларын жеке бірдейлендіру жүйесі арқылы есепке алу туралы ақпараттандыру болды. Мамандар мал басын жүйелі түрде есепке алу ауруға қарсы күрестің тиімділігіне, сондай-ақ мал өнімдерінің сапасы мен қауіпсіздігіне тікелей әсер ететінін баса айтты. Кездесулер барысында мал дәрігерлері жұқпалы аурулардың алдын алуды қалай дұрыс ұйымдастыру керектігін, аурудың алғашқы белгілері байқалған кезде не істеу керектігін, мал қораларын оқшаулау мен емдеудің неліктен шешуші маңызы бар екенін жан-жақты түсіндірді. Сонымен қатар, толық цифрлық қадағалау жағдайында ғана халықаралық стандарттарға сай заманауи ветеринариялық қадағалау жүйесін құруға болатыны айтылды. Іс-шаралардың маңызды бөлігі ветеринариялық инфрақұрылымға жаңа көзқарастарды көрсету болды. Қосымша диагностикалық пункттер салу, жұмыс істеп тұрған нысандарды жабдықтауды жақсарту және жылжымалы ветеринариялық бригадаларға қолжетімділікті кеңейту жоспарлары талқыланды. Қала билігінің өкілдері қызметтің материалдық-техникалық базасын, әсіресе ауылдық жерлерде нығайтуға қолдау көрсетуге дайын екендіктерін растады. Жиынға қатысушылар кадр мәселесіне ерекше назар аударды. Тәжірибелі дәрігерлер жас мамандармен тәлімгерлік әңгіме жүргізіп, мамандықтың ерекшеліктерін айтып, тәжірибеден өткен оқиғаларымен бөлісті. Бұл тәсіл тек білімді беруге ғана емес, сонымен қатар кәсіби қоғамдастық ішіндегі сабақтастықты нығайтуға мүмкіндік берді. Өткен жылдармен салыстырғанда фестивальдің форматы айтарлықтай өзгерді. Мәселен, сонау 2022 жылы мерекелік жиындарға басты назар аударылып, шаруалармен кездесулер анда-санда өткізілетін. Биылғы жылы ветеринариялық қызметтер мен ауыл тұрғындары арасында тікелей диалог құруға баса назар аударылды, бұл әсіресе эпизоотиялық қауіптердің өсуі және жануарлар қозғалысын бақылауды жаңғырту қажеттілігі жағдайында өзекті болып табылады. Шымкенттегі Ветеринария қызметкерлері күні кәсіби мерекенің саладағы нақты жағдайды жақсарту мүмкіндігіне айналуының үлгісі болды. Бұл тәжірибеге, білімге және жауапкершілікке толы күн болды - мамандар мен фермерлер арасындағы жоғары сапалы өзара іс-қимыл жануарлардың денсаулығына саналы түрде қарауға серпін берді. Іс-шараның бұл форматы ветеринария жүйесіне деген сенімді арттырып, кәсіптің беделін көтеріп, ауыл шаруашылығының тұрақты дамуына ықпал етеді. Ветеринар – жануарларды емдейтін маман ғана емес, халықтың денсаулығы мен қауіпсіздігінің қамқоршысы. Сондықтан оның еңбегіне ілтипатпен қарау – бүкіл халықтың денсаулығына салынған инвестиция.

2024 жылғы 8 шілдеде Премьер-Министр Олжас Бектеновтың төрағалығымен Үкімет отырысы өтіп, онда мал шаруашылығын цифрландыру және ветеринариялық бақылауды күшейту өзекті мәселе болды. Бұл бастама мал туылғаннан бастап, оны өңдеп, өткізуге дейінгі барлық мал өнімдерін қадағалаудың ашық және тиімді жүйесін құруға бағытталған. Ауыл шаруашылығы министрі Айдарбек Сапаров пен Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрі Жаслан Мәдиев баяндама жасады. Министрлер мал шаруашылығын басқарудың барлық тізбегін түбегейлі өзгертуі тиіс цифрлық шешімдерді енгізу барысы туралы баяндады. Бұл бастамалардың орталық бөлігі - жануардың дүниеге келген сәтінен бастап оны өңдеуге, тасымалдауға және дүкен сөрелеріне жетуге дейінгі өнімдердің жолын қадағалауға мүмкіндік беретін құрал. Үкімет басшысы ветеринариялық қауіпсіздік елдің экспорттық әлеуетіне тікелей әсер ететінін атап өтті. Тиісті бақылау мен ашықтық болмаса, Қазақстан халықаралық нарықта бәсекеге түсе алмайды. Сондықтан барлық ауылшаруашылық жануарларын, оның ішінде жеке қосалқы шаруашылықтардағы малды толық вакцинациямен қамту міндеті қойылды. Бұл ретте әр өңір сапалы, бағасы қолжетімді ветеринариялық препараттармен қамтамасыз етілуі тиіс. Сондай-ақ вакциналар мен соған байланысты ветеринариялық өнімдердің отандық өндірісін дамыту қажеттілігіне баса назар аударылады. Ауыл шаруашылығы жануарларының деректер базасы сәйкессіздіктерді, қайталануларды және ескірген жазбаларды жою үшін 2024 жылдың 1 қарашасына дейін тексерілуі керек. Ал биылғы жылдың соңына дейін үш министрлік – ауыл шаруашылығы, цифрлық даму және аэронавигациялық өнеркәсіп – жануарлар мен өнімдердің қозғалысына байланысты процестерді толық цифрландыруды аяқтауы тиіс. Сонымен қатар, барлық қолданыстағы деректер базалары Ұлттық ауыл шаруашылығы санағының нәтижелерімен біріктірілген бірыңғай цифрлық платформаға біріктірілетін болады. Үздік бақылау жүйесі жай ғана цифрлық құрал емес, жануардың тууын тіркеуді, оны вакцинациялауды, жылжытуды, союды, өнімді өңдеуді және өткізуді қамтитын толыққанды экожүйе болуы керек. Бұл мемлекет, фермерлер мен тұтынушылар үшін маңызды. Мемлекет саланы басқару және аурудың өршуінің алдын алу үшін сенімді ақпарат алады. Фермерлер — субсидияларға қол жеткізуді жеңілдету, өнімнің шығу тегін растау мүмкіндігі. Тұтынушылар — өнімнің қауіпсіздігі мен сапасына сенімділік. Саланы цифрландыру әрекеті бұған дейін де болған. Мысалы, 2018 жылы VetIS жүйесі іске қосылды, оның аясында жануарларды тіркеу және өнімді есепке алу басталды. Алайда, ол тек қана пилоттық аймақтарда жүзеге асырылды және бірқатар проблемаларға тап болды: кадр тапшылығы, нашар техникалық жарақтандыру, бөлімдер арасындағы үйлестірудің жоқтығы. 2021 жылы жануарларды және олардың қозғалысын онлайн тіркеу ұсынылды, бірақ тағы да барлығы жекелеген аймақтармен шектелді, ал жүйелер деректері бір-бірімен біріктірілмеді. Бұл жолы жағдай басқаша. Біріншіден, нақты мерзімдер мен мақсаттар бар. Екіншіден, бірнеше министрліктер жұмылдырылған, бұл кешенді жүзеге асыру мүмкіндігін арттырады. Үшіншіден, цифрландыру 2023–2027 жылдарға арналған кең ауқымды тұрақты ауылды дамыту стратегиясының бөлігі болып табылады. Бұл өзгеріске деген саяси ерікті және ұзақ мерзімді реформаларға инвестиция салуға дайындығын көрсетеді. Барлық кезеңдер дер кезінде аяқталса, Қазақстан өңірдегі мал шаруашылығын бақылау жүйесі толығымен цифрландырылған алғашқы елдердің бірі болады. Бұл сыртқы нарықта жаңа мүмкіндіктер ашады, ішкі нарықта өнімге деген сенімді нығайтады, сондай-ақ елдегі ветеринариялық қауіпсіздік деңгейін арттырады. Осылайша, 2024 жылғы 9 шілдедегі кездесу салалық реформаны талқылау ғана емес, Қазақстанның агроөнеркәсіп кешенін дамытудағы бетбұрыс болды. Бұрынғы бастамалардан айырмашылығы, бұл жолы жүйелі көзқарас, жауапкершілікті нақты бөлу және түпкі мақсат – тұрақты, ашық және бәсекеге қабілетті мал шаруашылығын ұғыну.

2025 жылғы шілде айында Шымкент қаласында масалар мен басқа да зиянды жәндіктерге қарсы ауқымды залалсыздандыру (дезинсекция) шаралары жалғасуда. Бұл жұмыстар қала әкімдігінің бекітілген кестесі мен санитарлық қауіпсіздік талаптарына сай кезең-кезеңмен жүзеге асып жатыр. Қазіргі уақытта залалсыздандыру саябақтарда, гүлзарларда, арық-канал бойларында және тұрғын үйлердің маңайында белсенді түрде жүргізілуде. Әсіресе, Тассай, Қаратау, Әл-Фараби аудандары мен қала іргесіндегі елдімекендерде дезинсекциялық шаралар күшейтілген.Бұл жұмыстардың негізгі мақсаты – тұрғындар денсаулығын қорғау және масалар мен өзге де жәндіктер арқылы таралатын жұқпалы аурулардың алдын алу. Атап айтқанда, ЖРВИ, безгек (малярия), денге қызбасы және басқа да вектор арқылы жұғатын аурулар қазіргі таңда климаттық өзгерістер мен жауын-шашынның артуына байланысты жиі кездесіп отыр. Осыған орай, қала әкімдігі мен санитариялық-эпидемиологиялық қызметтер зиянкестердің ошақтарын ерте анықтап, жүйелі дезинсекция шараларын қолға алды.Залалсыздандыруда қолданылып жатқан заттар арнайы сертификатталған, адам мен жануарлар үшін қауіпсіз, алайда өңделген аймақтарда тұрғындардан сақтық шараларын сақтау талап етіледі. Мәселен, арнайы мамандар өңдеу жүргізілген аймақтарда балалардың ойнауына жол бермеуді, үй жануарларын сол аумаққа шығармауды және залалсыздандырылған жермен тұрмыстық заттардың жанаспауын қадағалауды сұрайды. Сонымен қатар, әрбір азамат өз ауласын таза ұстап, қажет болса, жеке қаражаты есебінен дезинсекция жасата алады. Бұл – тұрғындар тарапынан зиянкестердің көбеюін болдырмауға бағытталған жауапкершілікті арттырады.Мамандар атап өткендей, қазіргі таңда жұмыстың сапалы әрі нәтижелі болуы үшін тұрғындардың өз белсенділігі мен түсінігі қажет. Себебі зиянды жәндіктер, әсіресе масалар, көбіне судың жиналған, батпақты, қараусыз қалған жерлерінде көбейеді. Ал мұндай аймақтар тұрғындардың өз аулаларында да кездесуі мүмкін. Осыған байланысты, өз ауласындағы су жиналған жерлерді жою, бос ыдыстарды төңкеріп қою, жертөлелерді құрғатып отыру – күнделікті сақтық шаралары ретінде маңызды.Айта кету керек, мұндай залалсыздандыру шаралары Шымкентте жыл сайын өткізіліп келеді. Мысалы, 2023 жылы қалада көктем мен жаз айларында екі рет кең көлемді дезинсекция жүргізілген болатын. Ол кезде де масалар мен шіркейлердің көбеюіне қарсы химиялық өңдеулер жасалып, 10 мың гектардан астам аумақ қамтылған еді. Ал 2024 жылы жаңбырлы маусым ұзаққа созылып, маса мен шыбындардың саны күрт артқандықтан, әкімдік өңдеу жұмыстарын қосымша қаржыландырып, үш кезеңге дейін ұлғайтты.Осы жылдардағы тәжірибе көрсетіп отырғандай, тек мемлекеттік мекемелердің жұмысы жеткіліксіз — тұрғындар мен кәсіпкерлік нысандардың да белсенділігі ауадай қажет. Қаланың санитарлық жағдайы тек жергілікті билікке емес, әрбір қала тұрғынына байланысты. Осы мақсатта 2025 жылы да тұрғындарға арналған ақпараттық жадынамалар таратылып, телеарна, радио, әлеуметтік желілер арқылы ескерту хабарламалары жолданып жатыр.Қазіргі залалсыздандыру науқанының тағы бір жаңалығы – геолокация арқылы бақылау. Арнайы мобильді қосымшалар мен дрондардың көмегімен залалданған аймақтар нақты белгіленіп, тиімді өңдеу алгоритмдері қолданылуда. Бұл технологиялық жаңашылдық өңдеудің қайталанбауын, уақытты үнемдеуді және уытты заттарды артық пайдаланбауды қамтамасыз етеді.Қорытындылай келе, Шымкент қаласында жүргізіліп жатқан зиянкестерге қарсы залалсыздандыру жұмыстары — тек маусымдық шара емес, тұрғындардың өмір сапасына тікелей әсер ететін маңызды профилактикалық қадам. Өткен жылдардағы тәжірибені ескере отырып, биылғы жылы қолға алынған жаңашылдықтар мен тұрғындар белсенділігі бұл жұмыстың нәтижелі болуына ықпал ететіні сөзсіз. Ең бастысы – қала тұрғындары санитарлық тазалықты сақтауға өз үлесін қосып, қауіптің алдын алуға атсалысуы қажет.

2025 жылғы 10 шілде күні Шымкент қаласында Ветеринария қызметкерлері күніне арналған маңызды іс-шара өтті. Бұл жолы мереке дәстүрлі құттықтаулармен шектеліп қалмай, нақты практикалық жұмыстармен толықты. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы вице-министрінің тапсырмасына сәйкес ұйымдастырылған бұл іс-шара аясында ветеринария саласының мамандары қала маңындағы шаруа қожалықтарына арнайы барып, жануарлардың денсаулығы, аурулардың алдын алу, бірдейлендіру жүйесі және ветеринариялық-санитариялық талаптарды сақтау бойынша кең көлемді түсіндіру жұмыстарын жүргізді.Іс-шараға Шымкент қаласының аумақтық инспекция мамандары, ауыл шаруашылығы және ветеринария басқармасының өкілдері, сондай-ақ «Ветеринариялық қызмет» мемлекеттік коммуналдық кәсіпорнының директоры мен жетекші мамандары қатысты. Бұл сала мамандары өздерінің тәжірибесі мен білімін пайдалана отырып, шаруа қожалықтарының күнделікті жұмысына тікелей араласып, мал иелерімен ашық диалог жүргізді.Кездесулердің басты мақсаты — ауыл шаруашылығы жануарларын дұрыс тіркеу мен олардың қозғалысын қадағалаудың маңыздылығын түсіндіру. Мамандар жануарларды бірдейлендіру жүйесі арқылы тіркеу тек мемлекеттік талап қана емес, сонымен қатар жануарлардың саулығын сақтау мен өнім сапасын арттыруға тікелей әсер ететін құрал екенін атап өтті. Сонымен қатар, бұл жүйе ел ішінде ғана емес, халықаралық нарыққа сапалы өнім шығаруда маңызды рөл атқарады.Жануарлардың жұқпалы ауруларының алдын алу мәселесі де назардан тыс қалмады. Әсіресе, аусыл, қарасан, сібір жарасы сияқты қауіпті инфекциялардың алдын алу шаралары, вакцинациялау тәртібі, карантин және дезинфекция жұмыстары туралы толық ақпарат берілді. Бұл шаралар ветеринариялық қауіпсіздікті нығайтуға бағытталған.Бұдан бөлек, мамандар ветеринариялық инфрақұрылым мәселесіне де тоқталды. Қазіргі таңда қала мен ауыл маңындағы ветеринариялық бекеттердің материалдық-техникалық базасын күшейту, жылжымалы зертханалармен қамтамасыз ету, қажетті дәрі-дәрмектер мен құрал-жабдықтардың жеткілікті болуы басты міндеттердің бірі екені атап өтілді. Аталған бағыттарда жергілікті әкімдік тарапынан қолдау көрсетіліп жатқаны да айтылды.Бұл іс-шараның ерекшелігі — оның нақты мақсатты аудиториямен тікелей жұмыс істеуге бағытталуы. Бұған дейінгі жылдары Ветеринария күні көбіне ресми жиындар мен марапаттаулармен шектелетін. Мысалы, 2022 және 2023 жылдары бұл мереке Шымкентте конференциялар, дөңгелек үстелдер және ардагер ветеринарларға құрмет көрсету шараларымен өткен болатын. Алайда бұл жолы кәсіби мереке саланың өзекті мәселелерін шешуге арналған алаң ретінде пайдаланылды.Мұндай форматтағы іс-шаралар қоғам мен ветеринария қызметі арасындағы байланысты нығайтуға, сондай-ақ маман мәртебесін көтеруге септігін тигізеді. Жас мамандар да бұл шараға белсенді қатысып, тәжірибелі әріптестерінен тәлім алды. Кейбір аудандарда ардагер ветеринарлар жас буынға арналған шеберлік сабақтарын ұйымдастырды. Бұл өз кезегінде саладағы сабақтастықты сақтап, білікті мамандар даярлауға бағытталған маңызды қадам болды.Мерекелік күннің қорытындысы ретінде Шымкент қаласының ветеринария саласында үздік нәтижелер көрсеткен мамандар марапатталып, олардың адал еңбегі атап өтілді. Сонымен қатар, қалада мал шаруашылығын одан әрі дамыту, ветеринариялық бақылауды күшейту, цифрландыру процесін жалғастыру және мал иелерінің жауапкершілігін арттыру сияқты бірқатар жаңа ұсыныстар айтылды.Қорыта айтқанда, 2025 жылғы 10 шілдеде өткен Ветеринария қызметкерлері күні Шымкент қаласында сала үшін үлкен мәнге ие оқиға болды. Бұл тек кәсіби мерекені атап өту ғана емес, бүкіл ветеринариялық жүйенің нақты мәселелеріне назар аударып, оны дамытуға бағытталған нақты қадам болды. Мұндай мазмұнды шаралар алдағы уақытта да жалғасын тауып, еліміздің ауыл шаруашылығы мен ветеринария саласының дамуына жаңа серпін беретіні сөзсіз.

2025 жылдың 10 шілдесінде Шымкент қаласында Ветеринария қызметкерлері күніне арналған ерекше бағыттағы іс-шара өтті. Бұл тек мерекелік жиын ғана емес, сонымен қатар практикалық және ақпараттық сипаттағы кең ауқымды науқан болды. ҚР Ауыл шаруашылығы вице-министрінің тапсырмасына сәйкес ұйымдастырылған бұл күннің басты мақсаты – ветеринария саласының заманауи талаптарға сай қызмет етуіне ықпал ету және салаға деген қоғамдық көзқарасты нығайту.Шараға Шымкент қаласының аумақтық инспекциясының мамандары, қалалық ауыл шаруашылығы және ветеринария басқармасының қызметкерлері, сондай-ақ «Ветеринариялық қызмет» МКК директоры мен жетекші мамандары қатысты. Олар қала маңындағы шаруа қожалықтарын аралап, ауыл шаруашылығы жануарларын ұстау, тіркеу және алдын ала егу тәртіптері жөнінде нақты түсіндіру жұмыстарын жүргізді.Кездесулер барысында мал иелеріне жануарларды бірдейлендіру жүйесінің маңыздылығы туралы кеңінен ақпарат берілді. Әсіресе, деректерді нақты тіркеу мен цифрлық жүйеге енгізу қажеттілігі, оның өнім сапасын бақылауға және мал қозғалысын қадағалауға тигізер оң әсері ерекше аталды. Бұл жүйе ауыл шаруашылығы өнімдерінің экспорттық әлеуетін арттыруда негізгі құралға айналып келеді.Іс-шара барысында ветеринариялық-санитариялық қауіпсіздік талаптарын сақтау жайында да кеңінен сөз болды. Мамандар тұрғындарға жұқпалы аурулардың алдын алу шараларын, вакцинацияның рөлін, малды оқшаулау және дезинфекциялау жұмыстарының тәртібін түсіндірді. Сонымен қатар, жұртшылыққа ветеринария қызметінің кез келген елді мекенде қолжетімді болуы – ұлттық азық-түлік қауіпсіздігінің кепілі екені жеткізілді.Бұл күні Шымкент қаласында жаңа ветеринариялық бекеттердің құрылысын жоспарлау және бар инфрақұрылымды жаңарту мәселелері де талқыланды. Қазіргі таңда бұл саладағы материалдық-техникалық база едәуір жаңғыртуды қажет етеді. Ветеринариялық клиникалар мен жылжымалы диагностикалық кешендердің жетіспеушілігі мал шаруашылығының дамуына тежеу болуы мүмкін. Сондықтан жергілікті билік тарапынан қажетті қолдау көрсетілетінін әкімдік өкілдері атап өтті.Мұндай түсіндіру және ақпараттық іс-шаралар – бұл салада бұрын да қолға алынған, алайда 2025 жылы олар жаңа серпінмен жүзеге асырылып отыр. Мәселен, 2023 жылы ветеринариялық қызметтің кәсіби мерекесі дәстүрлі марапаттар мен шағын жиындармен ғана шектелсе, биылғы іс-шара аясында нақты проблемаларға талдау жүргізіліп, ауылдық жерлермен тығыз байланыс орнатылды.Салыстырар болсақ, 2022 жылы ветеринария саласы бойынша Шымкентте өткізілген іс-шара тек конференциямен шектеліп, онда негізінен ғылыми тақырыптар көтерілген болатын. Ал биылғы шара тәжірибелік тұрғыда ұйымдастырылып, нақты шаруа қожалықтарымен жұмыс істеуге бағытталды. Бұл өзгеріс – мемлекеттік ветеринариялық саясаттың нақты нәтижелерге бағытталғанының белгісі.Мерекелік күн аясында тәжірибелі ветеринар дәрігерлер өздерінің білім-біліктерін бөлісіп, жас мамандарға шеберлік сағаттарын өткізді. Бұл – сала ішіндегі сабақтастықты сақтау мен маман тапшылығы мәселесіне назар аударудың бір жолы.Жалпы, 10 шілде күні өткен бұл іс-шара ветеринариялық саланың қоғам алдындағы рөлі мен жауапкершілігін арттыруға бағытталды. Жануарлар саулығы – тек бір үй шаруашылығының мәселесі емес, бұл – бүкіл ел экономикасы мен қоғамдық денсаулық жүйесінің бір бөлігі.Қорытындылай келе, Шымкентте өткен 2025 жылғы Ветеринария күні – саланың ішкі әлеуетін дамыту, қоғаммен ашық диалог орнату және мемлекеттік саясатты іске асыру бағытында сәтті қадам болды. Мұндай шаралар ветеринар мамандардың мәртебесін көтеріп қана қоймай, ауыл шаруашылығын тұрақты дамытуға негіз бола алады.

2025 жылғы 8 шілдеде Премьер-министр Олжас Бектеновтің төрағалығымен өткен Үкімет отырысында мал шаруашылығын цифрлық жүйеге көшіру мәселелері қаралды. Министрлер Жаслан Мадиев пен Айдарбек Сапаров саладағы жүргізіліп жатқан реформалар туралы баяндады. Бұл шара ветеринариялық бақылауды күшейту, вакциналау тиімділігін арттыру және мал өнімдерінің экспортқа шығарылуын қамтамасыз ету үшін өте маңызды қадам болдыҚазіргі уақытта Қазақстанда мал саны 9,6 миллион басқа дейін өсті, ал мал азығы егілген жер көлемі 3,3 миллион гектарды құрайды.  Осыған байланысты үкімет бюджеттен 160 млрд теңге бөлу арқылы дамуды жылдамдатуды мақсат етуде .Ең басты нәтижесі – өнімнің сквозды (айналмалы) қадағалануы. Барлық мал қозғалысы, ветеринариялық қызметтер, вакциналау, экспорт және импорт жайлы мәліметтер бірыңғай цифрлық платформаға енгізілетін болды. Премьер-министр барлық өңірлерде 1 қарашаға дейін деректерінің толық жаңартылуын және деректер базасын верификациялауды міндеттеді .Жаслан Мадиев пен Trend.az мәліметі бойынша, цифрлық жүйеде AI технологиялар көмегімен мал тіршілігін қадағалау, ауруларды алдын алу, пашаларды дрондармен бақылау енгізілуде . Бұл – "precision livestock farming" (нақты мал шаруашылығы) деп аталатын әлемдік тенденцияның Қазақстанда жүзеге асырылып жатқанын білдіреді.2023–2024 жылдарда да мал шаруашылығында реформалар жүргізілді. Аграрлық кеңестер, ветеринариялық акциялар, субсидиялар және инфрақұрылым салынған. Осы кезеңде мемлекеттік қолдау 120 млрд – 140 млрд теңгеге дейін болды. Бірақ өнімділік пен экспорттық потенциал әлі толық ашылған жоқ. 2025 жылғы реформалар бұл реформаларды цифрлық тұрғыдан сауықтыруға бағытталған, яғни бұрынғы практиканы цифрлық негізде әрі тиімді жаңғыртуға ұмтылады.Мысалы, 2022-2023 жылдары AI на негізделген сынақ жобалар үш аймақта іске қосылды, бірақ масштабтан тыс қалды. Өткен аптадағы шешімдер бойынша цифрлық жүйені 100 % енгізу міндеттелді.. Бұл бұрынғыдай шашыранды емес, мемлекеттік деңгейді қамтитын ұлттық масштабтағы жүйеге өту жоспарларын білдіреді.Егер үкімет тапсырмалары толық орындалса, Қазақстан 2025 жылдан бастап мал шаруашылығы саласында толық цифрланған бақылау жүйесін енгізген Орталық Азиядағы алғашқы елдердің бірі болады. Бұл — ветеринариялық қауіпсіздікті күшейтіп қана қоймай, шетелге экспорт көлемін арттыруға, сондай-ақ тұтынушылардың өнімге деген сенімін нығайтуға мүмкіндік береді.Сонымен қатар, сквозная прослеживаемость жүйесінің енгізілуі ауылдағы жастарға IT-салада жұмыс істеуге мүмкіндік беріп, ауыл экономикасының цифрлық трансформациясын да жеделдетуі ықтимал.2025 жылғы 9 шілдеде өткен Үкімет отырысы мал шаруашылығы саласындағы цифрлық трансформацияның бастамасы ретінде тарихи маңызға ие. Бұрынғы реформалар – субсидиялар, инфрақұрылым, кеңестер – цифрлық негізде құрылып, тиімділік пен экспорт әлеуеті күшейтіліп отыр. Бұл Қазақстанның агроөнеркәсіп кешенін жаңа деңгейге шығарып, ауылдық өңірлердің дамуына, технологиялық жаңаруына жол ашады. Бұл шара – аграрлық экономика мен цифрлық дәуірдің үйлесімді дамуының нақты көрінісі.

Шымкент қаласының Еңбекші ауданында “Таза қала” жобасы аясында тазалық жұмыстары қарқынды жүргізілуде. Бұл жоба “Қауіпсіз ел” ұлттық бағдарламасына сай қала орталығының көркін жақсартуға, тұрғындардың тұрмыс сапасын көтеруге және қоғамдық орта тазалығын қамтамасыз етуге бағытталған. Аудан аумағындағы аялдамалар, ойын-сауық орындары, орындықтар және орталық көшелер арнайы техникалар мен заманауи әдістер арқылы жойыларлық тазалануда.“Группа Интеко” ЖШС-нің мамандары арнайы араластырғыш-шаңсорғыш және қысыммен шайғыш техникаларды қолданып, аудан тұрғындары үшін күнделікті істенген тазалық шараларын жаңғыртып отыр. Аялдамаларда автобус күтетін жерлер, аялдама орындықтары, жануарларға арналған қалдық жәшіктер – барлығы да бюджетке тағайындалған жоспарға сәйкес жиналып, сіңіріліп, жуылып жатыр. Олардың әдісі мен сапасы – қоғамдық кеңістіктің жаңа деңгейін күтіп тұрған тұрғындар үшін үлкен өзгеріс.Сондай-ақ, орталық көшелер мен елді мекендердегі контейнерлік алаңдар, қоқыс жәшіктері мен гүлзарлар мезгілінде тазартылып, қоқыс тасу орындары жуылады. Балалар ойын алаңдарының құрама элементтері де арнайы дезинфекциялық құралдармен өңделуде. Жастар мен отбасы мүшелері үшін жайлы демалыс орындары қалыптастыру мақсатында шағын саябақтар мен демалыс орындарына талдар отырғызылып, суару жүйелері жаңартылуда.Тұрғындар аймақтық билік пен “Группа Интeko” ЖШС-нің жұмысын жоғары бағалап отыр. Олар “азаматтар қоғамның тазалығына өз үлесін қосуы керек” деген пікірде. Сонымен қатар, әлеуметтік желілерде жарияланған видео мен фото материалдар тәртіпті сақтықты күшейтіп, тәртіпсіз түсетін қатысушыларға мысал болып отыр.Өткен жылдармен салыстырғанда өзгерістер2023 жылы Еңбекші ауданында жасалған шаралардың көпшілігі қол еңбегімен және шектелген техникалық құралдармен жүргізілген еді. Аялдамалар мен орындықтар күніне бірнеше рет сүртіліп, жинақтық тазалау аптасына бір рет жүргізілді. Бұл, әрине, көріністі сақтағанымен, терең тазалау талаптарын қанағаттандырмады.2024 жылы “Таза қала” жобасы жаңа деңгейге көтерілді: көшелерде көліктердің қозғалысын шектей отырып, кейбір аумақтарда машиналы жуу жұмыстары ұйымдастырылып, контейнерлік аймақтар мен суағарлар қайта құрылды. Алайда сол жылғы тазалық жұмыстары тұрғындардың пікірі бойынша әлі де толық жүйелі жүргізілген жоқ – арнайы техниканың жетіспеушілігі мен кестенің ауытқуы байқалған.Ал 2025 жылы тазалық жұмыстары кешенді түрде ұйымдастырылып отыр. Біріншіден, барлық негізгі қоғамдық орындар – аялдамалар, саябақтар, орындықтар, қоқыс алаңдары – жүйелі түрде жуу мен дезинфекциядан өтуде. Екіншіден, арнайы жабдықталған техникалардың көмегімен жұмыс уақыты мен сапасы артты. үшіншіден, түсіндіру жұмыстары күшейтіліп, тұрғындар велокөліктер мен қоғамдық көлік аялдамаларындағы тәртіпке бей-жай қарамай тұрып бақылады.Бұл жұмыстардың нәтижесінде 2025 жылдың шілде айымен салыстырғанда қоғамдық тазалық көрсеткіші айтарлықтай жақсарды. Жаяу жүргіншілер кеңістіктерінде қоқыс азайып, автоматтандырылған қоқыс жинау жүйесі қолданылды. Тазалығы – жақсарған ортаның сапасына тұрғындардың көңіл-күйі де жақындады, олар көбінесе әлеуметтік желілерде өз ризашылығын білдіріп, тазалық акцияларын қолдаған.Жобаның алдағы міндеттері – негізгі мердігерлік келісімшарттардың жаңартылуы, техниканың жаңғыртылуы және жиналған қоқыстарды қайта өңдеуге жіберу. Осы мақсатта қалалық әкімдік және жекеменшік серіктестер тұрғындармен жиі кездесіп, түсіндіру жұмыстарын жүргізуде. Ауыл массивінде волонтерлер мен жастар қозғалған құрылымдар да жұмылдырылуда.Сондай-ақ, келесі кешенді шаралар жоспарланған: мектептердің қосымша волонтёрлық топтары, қараусыз аумақтарды жою және көгалдандыру шаралары, сондай-ақ жаппай көлік жуу акциялары.Еңбекші ауданындағы тазалық шаралары “Қауіпсіз ел” жобасының ажырамас бөлігі ретінде жүзеге асырылып жатыр. Ең бастысы – көпшілікпен бірге елді мекеннің көркін қолдап, санитарлық тәртіпті сақтап, экологиялық мәдениетті нығайту. 2025 жылдан бастап тазалық науқанының ауқымы ғана емес, жүйелігі мен сапасы да айқын байқалып отыр. Бұл – тұрғындардың да осал емес, өз қала тазалығына жауапты болуы қажет деген түсініктің салдарынан туындаған өзгерістер.Алдағы уақытта тазалық жұмыстары тұрақты түрде жүргізілсе, сонда ғана Шымкент қаласы “Таза қала” деген мәртебеге дәл лайықты болып, қоғамдық орта сапасы жақсарады.

2025 жылы Қазақстанда жарияланған «Жұмысшы мамандықтары жылы» аясында елдің су шаруашылығы саласына ерекше көңіл бөлініп отыр. Осыған орай 9 сәуірден бастап ҚР Су ресурстары және ирригация министрлігінің бастамасымен отандық су мамандары Қытай Халық Республикасында арнайы оқу курсынан өте бастады. Аталған бағдарлама еліміз үшін аса маңызды су қауіпсіздігі мен инфрақұрылымды жаңғыртуға бағытталған.Бірінші кезеңде Қытайға 30 маманнан тұратын топ аттанып, олар өндірістік нысандар мен гидротехникалық құрылыстарда «Power China» компаниясымен бірлесіп біліктілігін арттыруда. Жалпы алғанда, бұл бағдарламамен 105 маман Қытайда оқиды. Оқу курстары теориядан гөрі тәжірибеге бағытталған: мамандар тікелей су қоймалары, бөгеттер, су таратқыш жүйелер сияқты нысандарда заманауи технологияларды меңгереді.Курстардың тақырыптары су шаруашылығының нақты қажеттіліктеріне сай таңдалған: су нысандарын жоспарлау, су тасқынының алдын алу, табиғи апаттардан кейінгі қалпына келтіру, су ресурстарын тиімді игеру, ағынды суларды тазарту және басқару мәселелері қамтылған. Оқу барысында барлық шығынды қытайлық тарап өз мойнына алған.Бағдарламаға еліміздің барлық өңірлерінен мамандар тартылған. Шымкент қаласы да бұл бастамадан тыс қалмады. Қаланың су ресурстары саласында еңбек ететін білікті мамандардың бір бөлігі осы халықаралық тағылымдаманың алғашқы легіне кірді. Бұл шымкенттік инженерлер мен техник мамандар үшін су шаруашылығы саласындағы үздік тәжірибелермен танысып, білімдерін жетілдіруге берілген үлкен мүмкіндік.Шымкент – еліміздегі халқы ең тығыз орналасқан өңірлердің бірі, мұнда су ресурстарын тиімді басқару, үнемді пайдалану және инфрақұрылымды жаңарту – қала тіршілігінің маңызды бөлігі. Әсіресе, су тапшылығы мәселесі мен ескі жүйелердің тозуы Шымкент үшін өзекті. Сондықтан да бұл қаладан қатысып жатқан мамандардың алған тәжірибесі алдағы уақытта жергілікті жобаларда кеңінен қолданылмақ.Үкіметтің мәліметінше, алдағы 4-5 жылда су саласында жұмыс істейтін мамандардың едәуір бөлігі зейнетке шығады. Сонымен қатар, еліміздің әр өңірінде су шаруашылығы коммуналдық мекемелерін құру көзделуде. Осыған байланысты республика бойынша шамамен 1 700 су саласы маманы қажет болады. Бұл қажеттілік Шымкент қаласына да қатысты — мұндағы су инфрақұрылымын басқару үшін білікті кадрларға сұраныс артуда.Қытайда оқып жатқан шымкенттік мамандардың үйренген білімі мен тәжірибесі олардың күнделікті жұмысында, қаладағы су нысандарын жаңғырту, қауіп-қатердің алдын алу және жаңа жобаларды жүзеге асыру барысында пайдаға асады. Бұл өз кезегінде Шымкенттің су қауіпсіздігін нығайтып, халыққа сапалы қызмет көрсету деңгейін арттыруға мүмкіндік береді.Жалпы алғанда, бұл бастама еліміздің су шаруашылығында кадрлық әлеуетті арттырып, салаға жас буынды тартуға негіз болуда. Су ресурстары — кез келген елдің дамуында маңызды фактор. Оны тиімді басқару үшін тек технология ғана емес, білікті маман да қажет. Ал Шымкент сынды қарқынды дамып келе жатқан қала үшін мұндай бағдарламалар — болашаққа жасалған нақты инвестиция.Осылайша, «Жұмысшы мамандықтары жылы» аясында қолға алынған халықаралық тағылымдамалар отандық су саласын жаңғыртуға, оның ішінде Шымкент қаласының өзекті мәселелерін шешуге бағытталған маңызды әрі өзекті қадам болып отыр.

2025 жылдың алғашқы бес айының қорытындысы бойынша Қазақстанда мал шаруашылығы саласында оң өсім байқалуда. Ел бойынша ауыл шаруашылығы жануарларының саны артқанымен қатар, мал өнімдерінің көлемі де едәуір ұлғайған. Бұл көрсеткіштер ел экономикасы мен агроөнеркәсіп кешені үшін маңызды бағыттардың бірі саналатын мал шаруашылығында нақты ілгерілеу бар екенін көрсетеді.Мал басының артуы бойынша ірі қара мал саны 23,4 пайызға көбейген. Сонымен қатар, қой мен ешкі саны 7,8 пайызға, жылқы — 12,2 пайызға, түйе — 8,5 пайызға, ал құс — 2,2 пайызға артқан. Осы кезеңде жалпы мал шаруашылығы өнімдерінің көлемі 1,2 трлн теңгеден асып, 4,2 пайыздық өсімді көрсетті. Бұл ет, сүт және жұмыртқа өндірісінің артуымен тығыз байланысты. Ет өндіру көлемі 3 пайызға, сүт — 7,5 пайызға, ал жұмыртқа өндірісі 0,3 пайызға өскен.Мұндай жетістіктерге қол жеткізуге бірнеше факторлар әсер етті. Біріншіден, бұл – аграрлық секторды мемлекеттік қолдаудың нәтижесі. Ел Президентінің ауыл шаруашылығы өнімдерінің көлемін екі есе арттыру жөніндегі тапсырмасын орындау аясында бірқатар нақты қадамдар қолға алынған. Атап айтқанда, Ауыл шаруашылығы министрлігі екі жаңа жеңілдетілген несиелеу бағдарламасын іске қосуды жоспарлап отыр. Бұл бағдарламалар мал шаруашылығының дамуына және ауыл шаруашылығы кәсіпорындарын айналым қаражатымен қамтамасыз етуге бағытталған.Жалпы қаржыландыру көлемі 100 млрд теңгені құрайды. Оның 50 млрд теңгесі ірі қара және ұсақ малдың асыл тұқымды түрлерін сатып алуға жұмсалады. Аталған бағыт бойынша аграрийлерге жылдық 5 пайыздық мөлшерлемемен ұзақ мерзімді жеңілдетілген несиелер ұсынылмақ. Қалған 50 млрд теңге ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілердің айналым қаражатын толықтыруға бағытталады. Бұл да 5 пайыздан аспайтын мөлшерлемемен берілетін болады.Министр Айдарбек Сапаровтың айтуынша, бұл бастамалар фермерлерге инвестициялық белсенділікті арттырып, өндірістік қуаттарды кеңейтуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, агроөнеркәсіп кешенінің экспорттық әлеуетін арттыруға да жол ашады.Мал шаруашылығын қолдау тек қана жаңа бағдарламалармен шектелмейді. Қазіргі таңда сүт бағытындағы мал фермаларын жеңілдетілген несиелеу бағдарламасы сәтті іске асырылып жатыр. Бұл тәжірибе алдағы уақытта ет бағытындағы фермаларды да қамтитын болады. Атап айтқанда, Австралиялық тәжірибе негізінде мал бордақылау жобаларын жүзеге асыру көзделуде. Мұндай жобалар жылына 50 мың тоннаға дейін ет экспорттауға жол ашып, шамамен 500 млрд теңге көлемінде табыс әкеледі деп күтілуде.Бұл мақсатта 14 жобаны жүзеге асыруға 29,3 млрд теңге қарастырылған. Бұл жобалар аясында мал өсіру мен ет өндірісінің жаңа технологиялары енгізіліп, өңдеу және экспорттық бағыттар дамиды. Мұндай кешендер шетелдік нарыққа сапалы және қауіпсіз өнім ұсынуға бағытталады.Сүт-тауарлы фермаларға қатысты бағдарлама да өз нәтижесін беріп келеді. Жылдық 2,5 пайызбен берілетін несиелеу аясында 116 ферма салу жоспарланған. Қазіргі таңда оның 69-ы пайдалануға берілді, қалған 47 нысан құрылыс кезеңінде тұр. Бұл сүт өнімдерін арттырумен қатар, ауылдық жерлерде тұрақты жұмыс орындарын ашуға да ықпал етіп отыр.Осы атқарылып жатқан кешенді шаралардың арқасында ауыл шаруашылығы саласы, соның ішінде мал шаруашылығы ел экономикасының маңызды драйверлерінің біріне айналуда. Мал шаруашылығындағы тұрақты өсім фермерлердің белсенділігінің, мемлекеттің нақты қолдауының және жүйелі саясаттың жемісі екені даусыз. Сонымен қатар, бұл салаға жастардың қызығушылығы артып, жаңа жобаларға жеке инвестиция тарту да оң жолға қойыла бастады.Мал шаруашылығының дамуы — бұл тек ет пен сүт өндірісін арттыру ғана емес, ол бүкіл ауыл аймақтарының әлеуетін көтеруге әсер ететін кешенді үрдіс. Жол, инфрақұрылым, технология, білім және қаржылық қолдау қатар жүрсе, ауыл шаруашылығы алдағы уақытта да елдің тұрақты дамуында маңызды рөл атқара бермек. Қазақстан мал өнімдерін ішкі нарықта толық қамтамасыз етіп қана қоймай, жақын көршілер мен алыс шетелге де экспорттаушы елге айналуы үшін барлық алғышарттар қалыптасып келеді.

2025 жылдың 15-16 шілдесінде Шымкент қаласының Қайнарбұлақ саяжайында маңызды әлеуметтік мәселе шешімін тапты. Табиғи газға қосылу мәселесі тұрғындар үшін ұзақ уақыт бойы өзекті болып келген. Аталған күндері қала әкімі Ғабит Сыздықбеков тұрғындармен көшпелі кездесу өткізіп, сол жиында халық тікелей газ мәселесін көтерген болатын. Тұрғындардың кейбірі әлі күнге дейін үйлерін газ жүйесіне қоса алмай жүргенін айтып, нақты көмек сұрады. Әкім бұл өтінішті назарға алып, сол сәтте жауапты басқарма мен аудан әкімдігіне мәселені зерттеп, нақты шешім ұсынуды тапсырды.Зерделеу жұмыстарының нәтижесінде Қайнарбұлақта магистралды газ құбыры желісінің жүргізілгені және оның толық аяқталғаны анықталды. Бұл дегеніміз, тұрғындарға енді тек ішкі газ жүйесіне қосылу ғана қалды деген сөз. Бүгінгі күнде 2300-ден астам абонент газ жүйесіне қосылып үлгерген. Бұл – инфрақұрылымдық дамудың, сондай-ақ тұрғындар өмірінің сапасын жақсартуға бағытталған нақты іс-шараның айқын көрсеткіші. Алайда кейбір азаматтар үшін басты қиындық техникалық құжаттардың болмауы болды. Көптеген үйлердің қызыл сызық шегінде орналасуына байланысты техпаспорт рәсімдеу мүмкін болмаған. Осыған байланысты Абай ауданы әкімінің аппараты тарапынан арнайы қолдау шаралары көрсетіліп, тұрғындарға газға қосылу мүмкіндігін жеңілдету үшін форма-7 анықтамасы беріле бастады. Бұл анықтама газға қосылу рәсімін заңдастыруға құқықтық негіз береді.Мұндай қадамдар Шымкент қаласы әкімдігінің тұрғындармен тығыз байланыста жұмыс істеуге дайын екенін және азаматтардың сұранысына жылдам әрі нақты жауап беруге қабілетті екенін көрсетті. Бұл шара – әкімнің «айтылды – орындалды» қағидатына берік екенін дәлелдейтін нақты мысал. Бұған дейінгі жылдары да қалада осындай игі бастамалар жүзеге асқан болатын. Мысалы, 2022 жылы Төле би ауданындағы Еңбекші елдімекенінде 1800-ден астам үй табиғи газбен қамтылып, онда да тұрғындарға құжат рәсімдеуде жан-жақты кеңес пен қолдау көрсетілген еді. Ал 2023 жылы Қаратау ауданындағы Асар-2 шағынауданында газдандыру жұмыстары аяқталып, қыс маусымына дайындық айтарлықтай жеңілдеген болатын. Бұл тәжірибелер Қайнарбұлақтағы жағдаймен салыстырғанда біршама ұқсас болғанымен, биылғы ерекшелік – тұрғындардың тікелей шағымынан кейін шаралар өте жедел қолға алынуы мен шешімнің уақтылы табылуында болып отыр.Газдандыру – жай ғана тұрмысты жеңілдету емес, бұл халықтың әл-ауқатын арттырудың, қауіпсіздікті қамтамасыз етудің, экологиялық жүктемені азайтудың және экономикалық тиімділікті арттырудың басты факторы. Қайнарбұлақтағы жағдай осы ұстанымды тағы бір мәрте дәлелдеп берді. Газға қосылған үйлер енді көмір немесе ағаш жағудан бас тартып, қауіпсіз әрі экологиялық таза отын түрін пайдалануға көшеді. Бұл әсіресе отбасында қарттар мен балалар бар үйлер үшін үлкен артықшылық.Құжаттық қолдаудың, соның ішінде форма-7 анықтамасының берілуі де маңызды әлеуметтік қадам болды. Бұл бастама мемлекет пен халық арасындағы сенімді қарым-қатынасты нығайтуға, бюрократиялық кедергілерді азайтуға бағытталған. Сонымен бірге бұл – әкімдіктің тұрғындарға тек техникалық жағынан емес, құқықтық жағынан да көмектесуге дайын екенін көрсететін айқын мысал.Қайнарбұлақтағы бұл жағдай «Халық үніне құлақ асатын мемлекет» тұжырымдамасының шынайы өмірде жүзеге асып жатқанын білдіреді. Әкімнің көшпелі қабылдауы кезінде айтылған өтініш нақты нәтиже беріп, тұрғындардың сұранысы шынайы әрекетке ұласты. Мұндай тәжірибе басқа да шағын елдімекендер үшін үлгі бола алады. Алдағы уақытта бұл бағыттағы жұмыстар қаладағы өзге де саяжай алаптарында жалғасуы тиіс. Себебі қала маңында тұратын әр тұрғын мемлекет қамқорлығын сезінуі қажет. Газдандыру сынды инфрақұрылымдық шешімдер әлеуметтік теңдікті қамтамасыз етуге де ықпал етеді.Осылайша, Қайнарбұлақтағы оқиға Шымкент әкімдігі мен тұрғындар арасындағы сенімді диалог пен нәтижелі жұмыстың нақты мысалы ретінде тарихта қалады. Тұрғындардың өтініші аяқсыз қалмай, шұғыл түрде шешілгені – билік пен қоғам арасындағы серіктестіктің жарқын көрінісі.

17 шілде күні Шымкент қаласының Тұран ауданында “Таза Қазақстан” республикалық экологиялық акциясы аясында ауқымды сенбілік ұйымдастырылды. Аталған іс-шара экологиялық мәдениетті арттыру, қала аумағын санитарлық тазарту және жергілікті халықтың табиғатқа деген жауапкершілігін күшейту мақсатында өткізілді.Сенбілікке Тұран ауданы әкімдігінің қолдауымен коммуналдық қызмет өкілдері, “Тұрғын үй” және “Жасыл Шымкент” мекемелерінің жұмысшылары, аудан тұрғындары мен еріктілер қатысты. Барлығы 100-ге жуық адам жұмылдырылып, тазалық жұмыстарына 6 арнайы техника тартылды. Нәтижесінде аудан аумағынан 86 тонна тұрмыстық және құрылыс қалдықтары жиналып, Ақтас қалалық полигонына жөнелтілді.Іс-шара барысында көпқабатты тұрғын үйлердің ауласы, қоғамдық орындар, бос жатқан учаскелер, жаяу жүргіншілер жолы, арықтар мен жасыл аймақтар тазартылды. Жұмысшылар шөп орып, ағаш бұтақтарын қырқып, қоқыс жәшіктерін орнатты. Сонымен қатар, тұрғындарға қалдықтарды сұрыптау, қайта өңдеудің маңыздылығы және қоршаған ортаны таза ұстау туралы түсіндіру жұмыстары жүргізілді.Экожүйеге әсеріМұндай сенбіліктердің қала экожүйесіне оң әсері мол. Тұрмыстық қалдықтардың уақытылы жиналуы жер асты суларын ластанудан сақтап, ауру тарататын зиянкестердің алдын алады. Жасыл аймақтарды тазарту — ауаның сапасын арттырып, өсімдіктердің табиғи өсуіне жағдай жасайды. Сондай-ақ, сенбілік барысында судың ағуына кедергі келтіретін арналар мен арықтар тазаланып, нөсерлі күндері су тасқынының алдын алуға мүмкіндік береді.Алдыңғы жылдардағы тәжірибемен салыстыруБұл шара Тұран ауданында жүйелі түрде өткізіліп келеді. Мәселен, 2023 жылы осындай сенбілік барысында 60 тоннаға жуық қоқыс жиналса, 2024 жылы 75 тонна шығарылған болатын. Жыл сайын қатысушылардың саны мен арнайы техниканың үлесі артып келе жатқаны байқалады. Бұл халықтың экологиялық сана-сезімінің артып келе жатқанын және әкімдік тарапынан мұндай шараларға тұрақты түрде қолдау көрсетіліп отырғанын көрсетеді.Айта кету керек, “Таза Қазақстан” акциясы — бүкіл республика көлемінде экологиялық жағдайды жақсартуға бағытталған маңызды бастама. Бұл жоба аясында Шымкент қаласының өзге де аудандарында — Әл-Фараби, Еңбекші және Абай аудандарында да сенбіліктер мен ағаш отырғызу акциялары, тұрмыстық қалдықтарды сұрыптау бойынша науқандар өткізіліп келеді.Халықтың белсенділігі мен пікірлеріСенбілікке қатысқан тұрғындардың айтуынша, мұндай іс-шаралар тек аумақты тазартумен шектелмей, қоғамда экологиялық мәдениетті қалыптастыруға үлкен ықпал етеді.– «Біз өз балаларымызға таза әрі жайлы қалада өмір сүру мүмкіндігін қалдыруымыз керек. Сол үшін әрбір тұрғын мұндай сенбіліктерге белсенді қатысуы тиіс», – дейді Тұран ауданының тұрғыны Гүлмира Әбілдақызы.Алдағы жоспарларТұран ауданы әкімдігі алдағы уақытта мұндай тазалық акцияларын ай сайын өткізу арқылы қаланың тазалығын тұрақты түрде бақылауда ұстамақ. Сонымен қатар, экологиялық білім беру мақсатында мектеп оқушыларына, жастарға арналған арнайы семинарлар мен шеберлік сабақтарын өткізу жоспарланып отыр.Қорытындылай келе, “Таза Қазақстан” акциясы аясында өткізілген бұл сенбілік — тек бір реттік тазалық жұмысы емес, бұл — азаматтық белсенділіктің, экологиялық жауапкершіліктің нақты көрінісі. Қала тұрғындарының бірігуі, ортақ мүдде үшін атсалысуы — болашақта экологиялық қауіпсіз әрі жайлы қала құру жолындағы маңызды қадам.Бұдан кейін де осындай шаралар жиі өтіп тұрса, Шымкент қаласы еліміздегі ең таза, ең көрікті және ең жайлы қалалардың біріне айналары сөзсіз.

2025 жылдың шілде айында Шымкент қаласы Тұран ауданы әкімдігі қала аумағындағы су бұрқақтарды жүйелі түрде күтіп ұстау жұмыстарын күшейтті. Бұл бастама қаланың эстетикалық келбетін жақсартып қана қоймай, қаладағы экологиялық тепе-теңдік пен тұрғындардың өмір сүру сапасын арттыруда маңызды рөл атқарады.Тұран ауданы — қарқынды дамып келе жатқан аумақтардың бірі. Мұндағы су бұрқақтар саябақтарда, гүлзарларда және қоғамдық орындарда орналасқан. Қазірдің өзінде ауданда бірнеше ірі және шағын су бұрқағы тұрақты жұмыс істеп тұр. Олар арнайы сүзгі жүйелерімен жабдықталып, су өлшеуіш құрылғылар арқылы бақыланады. Күтіп ұстау жұмыстары күнделікті жүргізіледі: суы тазартылып, ақаулар жойылады, маңындағы аумақ абаттандырылады.Су бұрқақтарының экожүйеге әсері ерекше. Олар ауадағы шаң мен ыстықты азайтуға ықпал етеді. Ауа температурасының жоғары болуына байланысты жаз мезгілінде қалада микроклиматтың нашарлауы жиі байқалады. Осындай кезде жұмыс істеп тұрған су бұрқақтары ауаның ылғалдылығын арттырып, атмосфералық тепе-теңдікті ұстап тұруға көмектеседі. Сонымен қатар, олар ауаны сергітіп, демалуға қолайлы жағдай жасайды. Көптеген тұрғындар мен қонақтар бұрқақ маңында демалып, отбасымен уақыт өткізеді. Бұл қалалық өмірдің сапасын арттыратын факторлардың бірі болып саналады.Жаңартылған күтім жүйесі бұрынғы жылдармен салыстырғанда анағұрлым тиімді. 2023 жылы алғаш орнатылған су бұрқақтар тек сәулеттік элемент ретінде қарастырылып, маусымдық жұмыс істейтін. Техникалық бақылау мен тұрақты тазалық қамтамасыз етілмеген болатын. Ал биылғы жылы енгізілген жаңа талаптарға сәйкес, бұрқақтар тұрақты сумен жабдықталып, арнайы техникалық персонал тарапынан бақыланады. Әрбір су бұрқақтың жұмыс кестесі бекітіліп, коммуналдық қызметтер күн сайын тазалау мен қызмет көрсету шараларын атқарып келеді.Бұл өзгерістер қала тұрғындарының экологиялық санасын да арттырып отыр. Қоғамдық орындарда тазалық сақтау мәдениеті қалыптасуда. Су бұрқақтарының жанында қоқыс жәшіктері орнатылып, көгалдандыру жұмыстары жүргізілген. Ағаштар мен гүлдер отырғызылып, бұрқақ маңындағы жасыл белдеулер кеңейтілді. Мұндай әрекеттер қаланың экологиялық тепе-теңдігін сақтауға, шаң мен көмірқышқыл газының мөлшерін азайтуға септігін тигізеді.Салыстырмалы түрде қарасақ, 2022-2023 жылдары қалада мұндай бастамалар сирек кездесетін. Су бұрқақтарының саны аз, күтімі жеткіліксіз болатын. Тек эстетикаға мән беріліп, экологиялық жағы назардан тыс қалған. Ал бүгінгі таңда бұл нысандар тек көркемдік қана емес, қаланың табиғи тепе-теңдігін қалыптастыруға үлес қосатын экологиялық шешімге айналды.Қалалық әкімдік болашақта бұрқақтар санын көбейтуді және оларды қала аумағының түрлі бөліктеріне орнатуды жоспарлап отыр. Сонымен бірге, олардың энергияны үнемдейтін заманауи жүйелермен жабдықталуы көзделген. Мысалы, күн батареяларымен жұмыс істейтін бұрқақтар мен автоматты суды сүзу жүйелері енгізілмек.Тұран ауданындағы бұл бастама қаланың басқа да аудандарына үлгі болып отыр. Су бұрқақтарының экожүйеге әсері мен тұрғындарға жайлылық сыйлауын ескерсек, бұл — ұзақ мерзімді әрі тиімді инвестиция. Ауаның сапасын жақсарту, табиғи ылғалдылықты сақтау, демалыс орындарын көркейту және қоғамдық мәдениетті қалыптастыру жолында осындай жобалардың маңызы зор.Осылайша, Тұран ауданындағы су бұрқақтарын күтіп ұстау жұмыстары — тек инфрақұрылымдық жаңғырту ғана емес, сонымен қатар қаланың экожүйесін қолдауға бағытталған тұрақты даму саясатының бір бөлігі болып табылады. Бұл бастама өз жемісін беріп, қаланың таза әрі жайлы болуына жол ашуда.