2025 жылғы 2 қазанда Шымкент қаласына жұмыс сапарымен келген Қазақстан Республикасының Өнеркәсіп және құрылыс вице-министрі Жаннат Дубирова су саласындағы ең ірі және инновациялық кәсіпорындардың бірі – «Су ресурстары – Маркетинг» ЖШС қызметімен танысты. Бұл кәсіпорын бүгінде сумен қамту және су бұру жүйелерін цифрландыру мен автоматтандыру бойынша еліміздегі және Орталық Азиядағы үздік үлгілердің бірі саналады.Жұмыс сапары барысында вице-министрге кәсіпорынның өндірістік үдерістері, басқару жүйелері мен заманауи технологиялық шешімдері жан-жақты таныстырылды. «Су ресурстары – Маркетинг» компаниясы соңғы жылдары толық автоматтандырылған су жүйесін енгізіп, саланың тиімділігін арттыруға үлкен үлес қосып отыр.Кәсіпорында су өндіру, тарату және тазарту процестері дерлік толықтай автоматтандырылған. Барлық нысандардағы жабдықтар мен сорғы станциялары орталықтандырылған цифрлық басқару жүйесіне қосылған. Бұл – адам факторының ықпалын азайтып, жүйенің сенімділігін арттырған маңызды қадам.Мысалы, қашықтықтан қысым реттеу, су шығынын нақты есептеу, дренаждық және коллекторлық жүйелерді басқару, сондай-ақ ағынды суларды тазарту процестері арнайы бағдарламалық қамтамасыз ету арқылы онлайн бақыланады. Әрбір нысаннан келіп түсетін мәліметтер нақты уақыт режимінде өңделіп, диспетчерлік орталыққа жеткізіледі.Сонымен қатар, кәсіпорын геоақпараттық жүйені (ГИС) және гидравликалық модельдеуді тиімді пайдаланып келеді. ГИС арқылы су құбырларының, кәріз желілерінің және инженерлік инфрақұрылымның нақты картасы жасалып, апатты жағдайлар кезінде жедел шешім қабылдау мүмкіндігі артқан. Ал гидравликалық модельдеу жүйесі су қысымын және желідегі ағынды реттеп, шығындарды азайтуға септігін тигізеді.Жаннат Дубирова атап өткендей, мұндай технологиялар тек тиімділікті арттырып қана қоймай, қызмет сапасын жаңа деңгейге көтереді. Цифрландыру нәтижесінде су сапасын бақылау күшейіп, апаттардың алдын алу мүмкіндігі артқан.Қазіргі уақытта кәсіпорынның басты мақсаттарының бірі – барлық жергілікті автоматтандырылған жүйелерді бірыңғай SKADA платформасына біріктіру. Бұл – саланы басқарудың жаңа сапалық кезеңіне өтуге мүмкіндік беретін маңызды жоба.SKADA (Supervisory Control and Data Acquisition) жүйесі су өндірісі мен тарату процесін толық бақылауға, жабдықтардың жағдайын нақты қадағалауға және техникалық ақаулардың алдын алуға мүмкіндік береді.Вице-министрдің айтуынша, осы бағытта нақты жұмыстар жүргізіліп жатыр. Жоба толығымен іске асқанда, Шымкент қаласының су шаруашылығын басқару тиімділігі айтарлықтай артады, ал жүйе нақты деректерге сүйенген шешімдер қабылдауға мүмкіндік береді.Жұмыс сапары кезінде Жаннат Дубирова кәсіпорынның заманауи көп арналы су анализаторымен де танысты. Бұл құрылғы бар болғаны 30 минут ішінде ауыз су мен ағынды судың сапасын төрт негізгі параметр – ХПК, фосфат, аммиак және нитрит деңгейі бойынша анықтай алады.Бұл инновациялық технология кәсіпорынға судың сапасын жылдам әрі дәл анықтауға мүмкіндік береді. Бұрын мұндай талдаулар бірнеше сағатқа немесе тіпті күнге созылатын болса, қазір нақты нәтижені жарты сағат ішінде алуға болады.«Су ресурстары – Маркетинг» компаниясы тек автоматтандырумен шектелмей, экологиялық және экономикалық тиімділікті қатар дамытып келеді. Кәсіпорында биогаз өндіру қондырғылары жұмыс істейді, олардың көмегімен электр энергиясының 50%-дан астамы және жылу энергиясының 100%-ы өздігінен өндіріледі.Сонымен қатар, «Ydro Process» биотехнологиясы қолданылып, артық тұнбалар мен жағымсыз иістер жойылған. Бұл әдіс кәсіпорынға жыл сайын жүздеген миллион теңге үнемдеуге мүмкіндік береді. Осы тәжірибе бүгінде басқа өңірлерге үлгі ретінде ұсынылуда.Сапар соңында вице-министр Жаннат Дубирова «Су ресурстары – Маркетинг» ЖШС-нің жұмысына жоғары баға беріп, кәсіпорын тәжірибесінің еліміздегі басқа аймақтарға үлгі болатынын атап өтті.Оның айтуынша, министрлік алдағы уақытта кәсіпорынмен бірлесе отырып, саладағы автоматтандыру мен цифрландыру тәжірибесін тарату бағытында жұмыс жүргізуді жоспарлап отыр. Бұл өз кезегінде Қазақстанның су ресурстарын тиімді басқаруға және экологиялық тұрақтылықты қамтамасыз етуге септігін тигізеді.Жаннат Дубирова атап өткендей, бүгінгі таңда су шаруашылығы — елдің тұрақты дамуы мен экологиялық қауіпсіздігінің маңызды бөлігі. Шымкенттегі «Су ресурстары – Маркетинг» ЖШС бұл бағытта көшбасшылардың бірі ретінде танылып отыр. Кәсіпорынның тәжірибесі Қазақстанның өзге өңірлерінде де қолдануға лайық, себебі ол нақты нәтиже мен экономикалық тиімділікті қатар қамтамасыз етеді.Болашақта бұл жобалар еліміздің барлық ірі қалаларында енгізілсе, су ресурстарын басқару жүйесі толықтай жаңа деңгейге көтеріледі. Осылайша, цифрлық технологиялар мен автоматтандыру шешімдері халыққа сапалы қызмет көрсетуге, экологиялық тепе-теңдікті сақтауға және коммуналдық жүйелердің сенімділігін арттыруға ықпал етпек.Қорытындылай келе, вице-министрдің Шымкентке сапары су саласындағы жаңашылдықтардың қаншалықты тиімді әрі маңызды екенін тағы бір мәрте көрсетті. «Су ресурстары – Маркетинг» ЖШС-нің тәжірибесі — Қазақстанның инженерлік-инфрақұрылымдық дамуының нақты мысалы. Мұнда цифрландыру мен экология, тиімділік пен үнемділік үйлесімді түрде жүзеге асып отыр.

Шымкентте өндірістік ағынды суларды тазарту сапасын арттыруға бағытталған ауқымды экологиялық жоба жүзеге асырылуда. Бұл жобаның негізгі кезеңдерінің бірі оның құрамы мен сапасына тәулік бойы бақылауды қамтамасыз ететін ағынды сулардың автоматтандырылған мониторингі жүйесін енгізу болып табылады. Бұл қаланың инфрақұрылымын жаңғыртуға және қоршаған ортаны қорғауға жасалған маңызды қадам. Жобаға БОД (биохимиялық оттегіге сұраныс), КО (химиялық оттегіге сұраныс), рН және ағынды сулардағы мұнай өнімдері мен ауыр металдардың құрамын үздіксіз өлшеуге арналған екі автоматты анализаторды орнату кірді. Бұл құрылғылар нақты уақыт режимінде параметрлердегі өзгерістерді тіркеуге қабілетті, бұл белгіленген стандарттардан кез келген ауытқуларды дереу анықтауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, бақылау станциясы мен сарқынды суларды талдаудың автоматтандырылған жүйесін іске қосуға дайындық жұмыстары аяқталуға жақын. Бұл нысандар ағынды сулардың көлемі ерекше жоғары болатын өндірістік алаңдар мен өндірістік аймақтарда орналасатын болады. Олар су ресурстарын өңдеуден кейін ғана емес, зауыттардан ағызып жіберу кезінде де бақылауға мүмкіндік береді. Мониторинг жүйесі жалпы басқару желісіне біріктірілген, ол тіркелген бұзушылықтар туралы деректерді бірнеше алушыға: ағынды суларды операторға, тиісті мемлекеттік органдарға және ластаушы заттардың рұқсат етілген концентрациясынан асып кеткен компанияға автоматты түрде жіберуге мүмкіндік береді. Бұл кез келген инциденттерге жедел ден қоюға, қоршаған ортаға келтірілген залалды азайтуға және ықтимал төтенше жағдайлардың алдын алуға мүмкіндік береді. Жаңа жүйе «Су Ресурстари-Маркетинг» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің сынақ зертханасының қатысуымен енгізілуде, оның мамандары су сапасына кешенді тексеру жүргізеді. Зертхана қазірдің өзінде төрт негізгі параметрге негізделген ағынды суларды жылдам талдауға арналған автоматты көп функциялы су анализаторын іске қосты: КО, фосфат, аммиак және нитрит деңгейлері. Бұл жабдық сенімді деректерді бірнеше минут ішінде алуға мүмкіндік береді, бұл процесс бұрын бірнеше сағатқа созылатын. Анализаторлардан жиналған мәліметтер бір жүйеге жинақталады және арнайы бағдарламалық қамтамасыз ету арқылы өңделеді. Бұл өлшеудің жоғары дәлдігін және су ресурстарын бақылау процестерінің мөлдірлігін қамтамасыз етеді. Бақылау нәтижелері автоматты түрде дерекқорда сақталады, бұл әрбір өнеркәсіптік нысан бойынша айлық, тоқсандық және жылдық есептерді жасауға мүмкіндік береді. Бұдан басқа, жүйе ластану үрдістерін бақылауға , рұқсат етілген шекті шектен жиі асатын проблемалық аймақтар мен нысандарды анықтауға мүмкіндік береді. Осы ақпарат негізінде ластануды азайту және технологиялық процестерді оңтайландыру үшін объектілер үшін алдын алу шаралары мен ұсыныстар әзірленеді. Автоматтандырылған бақылаудың басты артықшылықтарының бірі - оның адам қателігінен тәуелсіздігі . Датчиктердің жоғары сезімталдығы мен жабдықтың тәулік бойы жұмыс істеуінің арқасында өлшеу қателігінің ықтималдығы барынша азайтылады. Бұл бақылаушы органдардың, ғылыми мекемелердің және халықтың мониторинг деректеріне деген сенімін арттырады. Жобаның ұзақ мерзімді перспективасы бар. Қазақстанның энергетика және коммуналдық секторын жаңғыртудың ұлттық жобасына сәйкес 2029 жылға дейін толық автоматтандырылған ауыз су және сарқынды суларды талдау жоспарлануда. Бұл еліміздің барлық өңірлерін қамтитын бірыңғай ұлттық мониторинг жүйесін құруға мүмкіндік береді. Осы жоба аясында барлық өнеркәсіптік кәсіпорындар мен инженерлік желілерді толық қамтуды қамтамасыз ететін автоматтандырылған станциялар желісі кеңейтілетін болады. Мұндай технологияларды енгізудің экологиялық пайдасымен қатар экономикалық пайдасы да бар. Автоматтандырылған аналитикалық процестер зертханалық сынақтар шығындарын азайтады , деректерді өңдеу жылдамдығын арттырады және қызметкерлердің жүктемесін жеңілдетеді. Бұл сайып келгенде сарқынды суларды бұру және тазарту қызметтерінің шығындарын төмендетуге және басқару тиімділігін арттыруға әкеледі. Жаңа жүйелермен жұмыс істей алатын мамандарды даярлауға ерекше көңіл бөлінуде. Коммуналдық кәсіпорындар мен кәсіпорындардың қызметкерлері аспаптарды калибрлеу, деректерді интерпретациялау және жүйелік сигналдарға жауап беру бойынша мамандандырылған оқудан өтеді. Бұл жабдықтың біркелкі жұмысын және ластану анықталған кезде жедел әрекет етуді қамтамасыз етеді. Экологтар автоматтандырылған мониторингті енгізу су ресурстарын таза ұстау үшін күресте қуатты құрал болатынын атап өтті. Жүйе рұқсат етілмеген төгінділерді айтарлықтай азайтады, су объектілерінің сапасын жақсартады және тазарту құрылыстарына жүктемені азайтады. Бұл, сайып келгенде , Шымкентте және жалпы облыста экологиялық жағдайдың жақсаруына әкеледі. Осылайша, өндірістік сарқынды суларды бақылаудың автоматтандырылған жүйесі жай ғана технологиялық жаңалық емес, тұрақты дамуға бағытталған стратегиялық қадам болып табылады. Ол заманауи технологияны, экологиялық жауапкершілікті және үнемділікті біріктіріп, Шымкентті экологиялық ақылды шешімдердің көшбасшысы етеді. Инфрақұрылымды жаңарту, құрал-жабдықтарды жаңғырту, инновациялық аналитикалық әдістерді енгізу қаланың экологиялық мәселелерді шешудегі жүйелі көзқарасын көрсетеді. Ал бұл жұмыстың нәтижесі қазірдің өзінде көрініп тұр: ағынды сулардың сапасы жақсарып, кәсіпорындардың жауапкершілігі артып, қала таза әрі өмір сүруге қолайлырақ.

Шымкент қаласында экологиялық қауіпсіздік пен су ресурстарын тиімді пайдалануды қамтамасыз ету мақсатында өнеркәсіптік ағынды суларды мониторингілеудің автоматты жүйесі енгізілуде. Бұл — Қазақстанда алғаш рет жүзеге асырылып жатқан заманауи жоба, оның мақсаты — өнеркәсіптік кәсіпорындардан шығатын ағынды сулардың құрамын тәулік бойы үздіксіз бақылау және қоршаған ортаға зиянды әсердің алдын алу.Аталған жүйе ағынды сулардағы БПК (биохимиялық оттегі тұтынуы), ХПК (химиялық оттегі тұтынуы), рН деңгейі, сондай-ақ мұнай өнімдері мен ауыр металдардың мөлшерін анықтауға мүмкіндік береді. Осы көрсеткіштер — судың ластану деңгейін бағалаудағы ең маңызды параметрлердің бірі болып саналады.Жобаны жүзеге асыру барысында екі бірлік автоматты талдағыш құрылғылар, бір мониторинг станциясы, және ағынды суларды талдауға арналған автоматты қондырғы орнатылуда. Бұл құралдар нақты уақыт режимінде деректерді жинап, талдау жүргізеді және кез келген нормадан ауытқуды бірден анықтай алады.Жүйе толық іске қосылғаннан кейін, барлық бақылау процестері толығымен автоматтандырылған түрде жұмыс істейтін болады. Арнайы бағдарламалық қамтамасыз ету арқылы алынған мәліметтер су бұру операторының серверіне, сондай-ақ тиісті мемлекеттік органдарға және бұзушылық жіберген кәсіпорындарға автоматты түрде жіберіледі.Бұл экологиялық бақылаудың ашықтығын арттырып, су ресурстарын пайдаланудағы жауапкершілікті күшейтеді. Бұрын мұндай талдаулар қолмен немесе зертханалық әдістермен жүзеге асырылған, бұл көп уақыт пен адам ресурстарын қажет ететін. Енді автоматты жүйе арқылы нәтиже нақты, жедел және адам факторының ықпалынсыз алынады.Сонымен қатар, жүйенің тағы бір артықшылығы – тәулік бойы үздіксіз жұмыс істеу мүмкіндігі. Бұл өз кезегінде, өндіріс орындарының ағынды суларының сапасын тексеруді нақты және тұрақты етуге жол ашады.Автоматты талдағыштар мен мониторинг станциялары Шымкент қаласындағы индустриялық аймақтарда және ірі өнеркәсіптік кәсіпорындарда орнатылады. Бұл — өнеркәсіптік өндіріс көздерінің қоршаған ортаға тигізетін әсерін азайтуға бағытталған маңызды қадам.Әсіресе металлургия, химия және мұнай өңдеу салаларындағы өндіріс орындарында ағынды сулардың құрамында зиянды заттардың мөлшері жоғары болатыны белгілі. Сондықтан мұндай кәсіпорындарда бақылау жүйесін енгізу экологиялық тұрақтылықты қамтамасыз етуге елеулі үлес қосады.Мониторинг жүйесінің көмегімен әрбір кәсіпорын өз қызметінің экологиялық көрсеткіштерін нақты көріп, заңмен белгіленген шектерден асып кетпеуге мүдделі болады. Бұл өз кезегінде айыппұл санкцияларының алдын алып, табиғатты қорғауға бағытталған корпоративтік жауапкершілікті арттырады.Жобаның маңызды құрамдас бөлігі — «Су ресурстары–Маркетинг» ЖШС (СР-М) сынақ зертханасының жұмысы. Зертхана қазіргі таңда судың сапасын жедел анықтау үшін автоматты көп арналы су сапасын талдаушы құрылғыны іске қосуда.Бұл құрылғы ағынды сулардың құрамындағы төрт негізгі көрсеткішті жылдам анықтай алады:Химиялық оттегі тұтынуы (ХПК)Фосфаттардың болуыАммиактың мөлшеріНитриттердің болуыАталған талдау түрлері судың экологиялық сапасын бағалауда ерекше маңызға ие. Бұл көрсеткіштер арқылы судың органикалық және бейорганикалық ластану деңгейі нақты есептеледі.«СР-М» ЖШС зертханасының мамандары автоматты жүйені пайдалана отырып, ағынды сулардың сапасын тәулік бойы бақылап отырады. Бұл қаладағы жалпы экологиялық жағдайды жақсартуға және тұрғындардың өмір сапасын арттыруға ықпал етеді.Қазақстан Республикасының энергетикалық және коммуналдық секторларын жаңғырту жөніндегі ұлттық жобасы аясында 2029 жылға дейін ел аумағындағы барлық ірі және орта қалаларда су сапасын талдауды толық автоматтандыру көзделген.Бұл бастама ауыз су мен ағынды суларды талдауды цифрландыру арқылы экологиялық қауіпсіздікті жаңа деңгейге көтеруді мақсат етеді. Яғни, судың сапасын бақылау процесі адам қатысуынсыз, тек автоматты датчиктер мен интеллектуалды бағдарламалар арқылы жүргізілетін болады.Мұндай тәсіл су сапасының төмендеуін ерте анықтап, ластанудың алдын алуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, жиналған мәліметтер ұлттық экологиялық деректер қорына енгізіліп, ашық форматта қолжетімді болады. Бұл экологиялық мониторингтің ашықтығын қамтамасыз етіп, қоғамның табиғатты қорғауға деген сенімін күшейтеді.Өнеркәсіптік ағынды суларды автоматты түрде бақылау жүйесін енгізу — тек техникалық жаңалық қана емес, сонымен бірге экологиялық мәдениетті қалыптастыруға бағытталған әлеуметтік қадам.Бүгінде әрбір кәсіпорын өз өндірісінің экологиялық қауіпсіздігіне жауапты болуы тиіс. Мониторинг жүйесі арқылы кәсіпорындар тек бақылау нысанына айналып қана қоймай, өздерінің жауапкершілігін арттырып, экологиялық нормаларды сақтауға ұмтылады.Сонымен қатар, автоматтандырылған жүйелердің енгізілуі жас мамандарға экологиялық бағытта заманауи білім алу мен тәжірибе жинақтауға мүмкіндік береді. Бұл елімізде экологиялық инжиниринг, суды тазарту және қоршаған ортаны қорғау салаларының дамуына жаңа серпін береді.Өнеркәсіптік ағынды суларды автоматты мониторингілеу жүйесінің енгізілуі — Шымкент қаласы мен еліміздің экологиялық саясатының жаңа белесі. Бұл жоба табиғатты қорғау ісінде маңызды рөл атқарады және Қазақстанның экологиялық тұрақты даму стратегиясына толық сәйкес келеді.Қалалық өнеркәсіптік аймақтарда автоматты талдағыштар мен мониторинг станцияларының орнатылуы — ластанудың алдын алуға, су ресурстарын ұтымды пайдалануға және экологиялық заңнаманы сақтау мәдениетін қалыптастыруға зор үлес қосады.2029 жылға дейін жүзеге асырылатын бұл жүйе елдің экологиялық мониторинг саласын түбегейлі жаңартып, табиғат пен өндіріс арасындағы тепе-теңдікті сақтаудың тиімді құралына айналады.Экологиялық қауіпсіздік — ел болашағының кепілі. Ал автоматты бақылау жүйесі — сол қауіпсіздіктің нақты тетігі.

Шымкент ағынды суларды тазарту зауыты (ШТҚ) Қазақстанда ғана емес, сонымен қатар бүкіл ТМД елдеріндегі ең заманауи қондырғылардың бірі болып саналады. Ол су тазарту жүйесін сапа мен экологиялық қауіпсіздіктің жаңа деңгейіне шығара отырып, алдыңғы қатарлы поляк технологиясын қолдану арқылы толығымен жаңартылды. Бүгінгі таңда SWP ағынды суларды тиімді тазартуды, энергияны тиімді пайдалануды және қоршаған ортаны қорғауды қамтамасыз ететін жоғары технологиялық қондырғы болып табылады. Кешеннің басты ерекшелігі оның қуаттылығы жылына 4,5 млн кВт болатын Орталық Азиядағы жалғыз биогаз қондырғысы болып табылады. Ол электр энергиясының 50% және жылу энергиясының 100% жабады. Қосымша энергияны газ генераторлары мен шағын су электр станциясы қамтамасыз етеді. Тұтастай алғанда, электр қуатын өндірудің арқасында кешен өзін-өзі энергиямен 90% дерлік қамтамасыз етеді, бұл коммуналдық кәсіпорын үшін тамаша нәтиже. Бұл автономия Шымкент ағынды суларын тазарту қондырғысын тек экологиялық емес, экономикалық табыстың үлгісіне айналдырады. Энергия бағасының өсуімен жаңартылатын энергияны пайдалану тұрақты даму жолындағы стратегиялық маңызды қадам болды. «Су Ресурс – Маркетинг» компаниясы («Су ресурстары – Маркетинг» ЖШС) ТМД елдерінде бірінші болып артық шламды азайтуға және жағымсыз иістерді жоюға бағытталған «Гидропроцесс» инновациялық биотехнологиясын енгізді. Бұған дейін сарқынды сулар шығарылып, арнайы полигондарға көмілетін, бұл үшін қомақты қаржы және жер ресурстары қажет болатын. Енді биологиялық технология органикалық қалдықтарды арнайы микроорганизмдерді пайдалана отырып, табиғи жолмен өңдеуге мүмкіндік береді. Нәтижелері таң қалдырады: артық лайдың 95% дейін жойылды , жағымсыз иістер толығымен жойылды, шөгінділерді тазарту төсектерінің қажеттілігі жойылды. Сонымен қатар, осы технологияны енгізудің арқасында компания жыл сайын шамамен 200 миллион теңге үнемдейді. Hydro Process өзінің тиімділігін қаржылық жағынан ғана емес, сонымен қатар экологиялық тұрғыдан да дәлелдеді. Ол суды тазарту процесін экологиялық таза етеді, химиялық реагенттерді пайдалануды болдырмайды. Осылайша, Шымкент ағынды суларды тазарту үшін таза биологиялық әдістерді қолданатын өңірдегі бірінші қала болды. 2022 жылдан бастап тазартылған сарқынды сулар Бөржар су қоймасына жіберілді, онда Петропавл ғылыми-техникалық орталығы әзірлеген хлорелланың бірегей штаммы қосымша биологиялық тазарту үшін пайдаланылады. Хлорелла - суды қалдық ластаушы заттардан тазартып қана қоймай, оны оттегімен қанықтыратын микробалдырлар. Бұл су организмдерінің дамуына қолайлы жағдай жасап, экожүйенің табиғи тепе-теңдігін қалпына келтіреді. Хлорелланы пайдалану суды химиялық заттарды қолданбай-ақ биологиялық залалсыздандыруға мүмкіндік берді. Су қоймасына әртүрлі түрдегі 80 мыңға жуық жас балық жіберілді, бұл ихтиофаунаның дамуына және аймақтың табиғи экожүйесін нығайтуға ықпал етті. Технология қоршаған ортаға тигізетін пайдасымен қатар, айтарлықтай үнемдеуді қамтамасыз етеді — жылына шамамен 900 миллион теңге . Себебі ультракүлгін сәулелену немесе кері осмос сияқты дәстүрлі залалсыздандыру әдістері қымбат жабдықты және ағымдағы жөндеу шығындарын талап етеді. Хлорелланы пайдалану, керісінше, табиғи және үнемді шешім: балдырлар өздігінен көбейеді және қоршаған ортаға зиян келтірместен суды үздіксіз тазартады. Шымкент ағынды суларын тазарту қондырғысының күшті жақтарының бірі - баламалы энергия көздерін интеллектуалды пайдалану. Биогаз қондырғысы, су электр стансасы және энергияны үнемдейтін технологиялар нысанның энергиядан тәуелсіз болуына ғана емес, сонымен бірге көмірқышқыл газының шығарындыларын азайтуға мүмкіндік береді. Барлық жабдық судың сапасын, биологиялық процестердің тиімділігін және энергия шығынын бақылайтын автоматтандырылған бақылау жүйелерімен басқарылады. Бұл ISO халықаралық экологиялық стандарттарына сәйкес келеді және зауыт жұмысының сенімділігі мен ашықтығын арттыруға ықпал етеді. Su Resursary – Маркетинг техникалық жаңалықтармен шектелмейді; компания өз қызметкерлері мен жұртшылық арасында экологиялық сауаттылықты белсенді түрде дамытады. Жыл сайын компания өз аумағында және қала бойынша мыңдаған ағаштар мен бұталарды отырғызып, жасылдандыру науқандарын ұйымдастырады. Жасыл кеңістіктер шаң мен көмірқышқыл газының деңгейін төмендетеді, ауа ылғалдылығын арттырады және өнеркәсіптік аймақты экологиялық таза етеді. Сонымен қатар, компания қызметкерлердің қоршаған ортаны қорғауға жауапкершілігін арттыруға бағытталған экологиялық оқыту сабақтарын үнемі өткізіп тұрады. Осы күш-жігердің арқасында Шымкент барған сайын таза және өмір сүруге жайлы қалаға айналуда. Бүгінгі таңда ағынды суларды тазарту қондырғылары тұрғындардың табиғи ресурстарды ұтымды пайдаланудың маңыздылығы туралы түсінігін қалыптастырып, тек технологиялық ғана емес, тәрбиелік рөл атқарады. Қолданылатын технологиялар — биогаз қондырғысы, биологиялық қорыту және хлорелланы пайдалану — Шымкент ағынды суларын тазарту қондырғысын тұрақты даму мен экологиялық ойлау үлгісіне айналдырады. Бұл жүйелердің әрқайсысы табиғатпен үйлесімді жұмыс істейді, қалдықтарды энергияға, ағынды суларды қайта пайдалануға болатын ресурсқа айналдырады. Осының арқасында Ордабасы ауданында ТНК тазартылған су ауыл шаруашылығы дақылдарын суару үшін пайдаланылады, бұл тұщы су көздеріне түсетін жүктемені азайтады және құрғақшылық кезінде шаруаларға көмектеседі. Осылайша, жоба экологиялық мәселелерді шешіп қана қоймай, су мен энергияны ұтымды пайдалануды қамтамасыз ету арқылы өңір экономикасының дамуына үлес қосады. Заманауи технологиялардың адамға да, табиғатқа да пайдасын тигізетінінің жарқын мысалы – Шымкент ағынды суларын тазарту кешені. Мекеме инновациялар мен қоршаған ортаны қорғау тұрақты және тиімді ресурстарды басқару моделін құра отырып, қатар жүретінін дәлелдеді. Биогазды және биотехнологиялық ерітінділерді енгізу шығындарды айтарлықтай қысқартты, зиянды шығарындыларды азайтты, халықтың өмір сүру сапасын жақсартты. Бүгінгі таңда Su Resources Marketing – бұл жай ғана муниципалдық кәсіпорын емес, Қазақстан мен ТМД елдеріндегі бүкіл су тазарту саласына жаңа стандарттарды белгілейтін экологиялық инновациялар орталығы . Шымкенттің сарқынды суларын тазарту құрылыстары еліміздің мақтанышы , табиғи ресурстарды ұтымды пайдаланудың үлгісі және тұрақты, жасыл болашақтың шынайы тірегі болып саналады.

Шымкент қаласының тазарту құрылыстары кешені (ТҚК) бүгінде тек Қазақстанның ғана емес, бүкіл ТМД кеңістігінің ең үздік экологиялық және инженерлік нысандарының бірі ретінде танылып отыр. Бұл нысан заманауи поляк технологиясы негізінде толық жаңғыртылып, жаңа деңгейге көтерілді. Нәтижесінде кешен су тазарту сапасын айтарлықтай арттырып қана қоймай, энергия үнемдеу мен экологиялық тиімділіктің жоғары көрсеткішіне қол жеткізді.Кешеннің ең басты ерекшелігі – Орталық Азияда теңдесі жоқ биогаз қондырғысының жұмыс істеуі. Оның жылдық қуаты 4,5 миллион кВт болса, бұл ТҚК-нің өз электр энергиясына деген қажеттілігінің шамамен 50 пайызын қамтамасыз етеді. Ал жылу энергиясына деген қажеттілік 100 пайыз толықтай осы жүйенің есебінен жабылады. Қосымша энергияны табиғи газбен жұмыс істейтін генераторлар мен шағын су электр станциясы өндіреді. Осылайша, жалпы алғанда кешен өзінің энергия тұтынуының 90 пайызына дейін өзін-өзі қамтамасыз етеді. Бұл – экологиялық және экономикалық тұрғыдан үлкен жетістік.Энергия үнемдеудің мұндай жоғары көрсеткіші тек Қазақстанда ғана емес, көршілес елдерде де сирек кездеседі. Сондықтан Шымкент тазарту құрылыстары бүгінде экологиялық тұрақтылық пен инновацияны үйлестіре білген үлгілі жоба ретінде халықаралық деңгейде бағалануда.«Су ресурстары – Маркетинг» ЖШС ТМД аумағында алғашқылардың бірі болып, артық тұнбаны азайту және жағымсыз иістерді жою мақсатында «Ydro Process» биотехнологиясын енгізді. Бұл технология бұрынғыдай тұнба алаңдарында қалдық жинап, шіріту әдісін қолданбай, оны биологиялық жолмен өңдеу арқылы экологиялық зиянды әсерлерді жояды.Бүгінде бұл инновация өз тиімділігін толық дәлелдеді. Нәтижесінде артық шламның 95 пайызы жойылып, жағымсыз иіс толығымен жоғалды. Бұрын тұнба алаңдарында қалдықтарды көму үшін көп қаражат пен жер ресурсы қажет болса, қазір бұл қажеттілік мүлде болмай қалды. Мұндай жетістік кәсіпорынға жыл сайын 200 миллион теңгеге жуық қаражат үнемдеуге мүмкіндік беріп отыр.Сонымен қатар, «Ydro Process» технологиясы қоршаған ортаға зиян келтірмейді, себебі ол табиғи микроорганизмдердің көмегімен органикалық қалдықтарды залалсыздандырады. Бұл әдіс суды тазарту саласында экологиялық тиімді әрі экономикалық жағынан қолжетімді балама ретінде қарастырылады.2022 жылдан бастап ТҚК-ден шыққан тазартылған ағынды сулар Бөржар су жинақтағышына жіберіледі. Мұнда су сапасын арттыру үшін Петропавл ғылыми-техникалық орталығы әзірлеген хлорелла штаммы қолданылады.Хлорелла – табиғи жолмен суды тазартып, оттегін бөлу арқылы су экожүйесін сауықтыратын микрожасушалы балдыр. Оның көмегімен тазартылған ағынды сулар қосымша биологиялық сүзгіден өтеді, микроорганизмдер мен зиянды заттар залалсыздандырылады. Сонымен қатар, хлорелла оттегін бөліп шығара отырып, ихтиофаунаның дамуына, яғни судағы балықтар мен өзге тіршілік иелерінің көбеюіне жағдай жасайды.Бүгінде Бөржар су қоймасына 80 мыңнан астам балық шабақтары жіберілді. Бұл табиғи экожүйенің қалпына келуіне, су айдынының биологиялық тепе-теңдігін сақтауына үлкен үлес қосуда.Хлорелла технологиясының экономикалық тиімділігі де зор. Оның арқасында кәсіпорын жыл сайын 900 миллион теңгеге жуық қаражат үнемдейді, себебі дәстүрлі дезинфекциялау әдістері – ультракүлгін сәулелендіру немесе кері осмос – қымбат құрал-жабдық пен тұрақты техникалық қызмет көрсетуді қажет етеді.Ал хлорелла – табиғи әрі үнемді шешім. Ол өздігінен көбейіп, судың сапасын үздіксіз жақсартып тұрады. Осылайша, табиғаттың өз ресурстарын тиімді пайдалану арқылы кәсіпорын экологиялық тұрақтылықты сақтап отыр.Шымкент тазарту құрылыстарының тағы бір мақтанышы – энергияның баламалы көздерін ұтымды пайдалану. Биогаз және су электр станцияларының көмегімен өндірілетін энергия кешеннің өзін толық қамтамасыз етіп қана қоймай, кей жағдайда артық қуатты да өндіреді. Бұл – еліміздің «жасыл экономикаға» көшу стратегиясымен толық үйлеседі.ТҚК-де орнатылған автоматтандырылған бақылау жүйелері судың сапасын, биологиялық процестердің тиімділігін және энергия тұтыну көлемін үнемі қадағалап отырады. Мұндай басқару тәсілі халықаралық стандарттарға сай келеді және қызмет сапасын арттыруға бағытталған.«Су ресурстары – Маркетинг» ЖШС қызметі тек инженерлік жетістік қана емес, экологиялық мәдениеттің де көрінісі. Кәсіпорын жыл сайын мыңдаған ағаш пен бұталар отырғызу арқылы қала ауасының сапасын жақсартуға өз үлесін қосып келеді.Кешен аумағына егілген ағаштар мен көгалдар көмірқышқыл газын сіңіріп, оттегін бөледі, бұл қаланың жалпы экологиялық жағдайын жақсартады. Сонымен қатар, кәсіпорын қызметкерлері арасында экологиялық жауапкершілікті арттыруға бағытталған арнайы бағдарламалар мен оқыту тренингтері өткізіледі.Осылайша, Шымкент тазарту құрылыстары кешені – инженерлік инновация мен экологиялық сана үйлесім тапқан ерекше жоба. Мұнда тазалық, энергия үнемдеу және табиғатты қорғау ұғымдары бір мақсатқа тоғысқан.Бүгінгі таңда Шымкент ТҚК – экологиялық тұрақтылық пен технологиялық дамудың символы. Оның жетістігі – ғылыми жаңалықты тәжірибемен ұштастыра білуінде.Биогаз қондырғысы, «Ydro Process» биотехнологиясы және хлорелла негізіндегі табиғи тазарту жүйесі – мұның бәрі су ресурстарын тиімді пайдаланудың, энергияны үнемдеудің және қоршаған ортаны қорғаудың нақты мысалы.«Су ресурстары – Маркетинг» ЖШС өз қызметі арқылы елдің экологиялық саясатының дамуына, жасыл технологиялардың таралуына және табиғи ресурстарды ұқыпты пайдалануға үлгі бола білді.Бұл жоба тек Шымкент қаласының емес, бүкіл Қазақстанның экологиялық жетістігі болып табылады.

Шымкент қаласының Тұран ауданы соңғы жылдары тұрақты дамып, түрленіп келеді. Ауданды абаттандыру, көгалдандыру, тұрғындарға қолайлы жағдай жасау жұмыстары жүргізілуде. Бұл қайта құрудың жарқын мысалы ретінде ауданның нағыз көрікті жеріне және жергілікті тұрғындардың сүйікті демалыс орнына айналған Гагарин көшесіндегі жаңа гүл бақшасын айтуға болады. Гүл бақшасын құру Тұран ауданын көгалдандыру және экологиялық жағдайды жақсарту жөніндегі кешенді бағдарламаның бір бөлігі болып табылады. Жаңа гүл бақшасы шамамен 1,5 гектарды алып жатыр, жоба аудан әкімшілігі мен Шымкент қалалық абаттандыру басқармасының қолдауымен жүзеге асырылды. Жобаның мақсаты – жай ғана аумақты көріктендіру емес, тұрғындардың демалуы үшін заманауи, жайлы және қауіпсіз кеңістік құру . Бұрын бұл жер қоқыс жиналатын бос жер болса, қазір жасыл желек, гүлдер, орындықтар, жаяу жүргіншілер жолы бар көгалдандырылған табиғи аймаққа айналды. Абаттандыру жұмыстары бірнеше кезең бойынша жүргізілді. Алдымен аумақ қоқыстан тазартылып, жер тегістелді. Одан кейін суды тиімді пайдалануға мүмкіндік беретін және өсімдіктердің біркелкі суарылуын қамтамасыз ететін заманауи тамшылатып суару жүйесі орнатылды. Одан кейін тротуар тақталары төселіп, орындықтар, қоқыс жәшіктері, көше шамдары орнатылды. Жарықтандыру үшін энергияны үнемдейтін шамдар қолданылады, кешке гүлзарды әдемі жарықтандырады. Бұл жолдармен серуендеуді тек жағымды ғана емес, сонымен қатар қауіпсіз етеді. Жаңа гүл бақшасының басты ерекшелігі - оның өсімдіктерінің алуан түрлілігі . Мұнда гүлдер мен сәндік бұталардың ондаған түрін көруге болады: раушан, петуния, мариголд, хризантема, лаванда, сонымен қатар арша, үйеңкі, қайың, терек сияқты мәңгі жасыл ағаштар. Барлық өсімдіктер жыл бойы көзді қуанта алатындай етіп оңтүстік Қазақстанның климатын ескере отырып таңдалды. Гүл бақшасының периметрі бойынша тұрғындардың таза ауада демалып, дем алуына мүмкіндік беретін 40 орындық пен бірнеше көлеңкелі шатырлар орнатылды. Балалар сырғанақтары мен әткеншектері бар қауіпсіз ойын алаңымен қамтамасыз етілген, ал қарт адамдар жұмсақ беті мен ыңғайлы орындықтары бар тыныш демалыс аймағын тамашалайды. Жаңа демалыс орнын жергілікті тұрғындар құшақ жая қарсы алды. Олар қазір мұнда отбасыларымен келеді, кештер өткізеді, балаларымен серуендейді, спортпен айналысады. Аудандық зейнеткер Айгүл апай өз әсерімен бөлісті: "Бұл жер бұрын қараусыз қалған, шаң-тозаңды және лас жер болатын. Қазір шынымен де әдемі! Көршілерім екеуміз мұнда күн сайын таңертең серуендеуге шығамыз. Балалар ойнайды, жастар демалады, біз жай ғана тыныштық пен тыныштықтан ләззат аламыз". Әкімдік өкілдерінің айтуынша, жаңа гүл бақшасы көріктендіру ғана емес, маңызды экологиялық жоба . Жасыл кеңістіктер ауаның ластануын азайтады, шуды басады және қолайлы микроклимат жасайды. Бұл әсіресе жасыл аумақ тапшы халық тығыз орналасқан аудандар үшін өте маңызды. Сонымен қатар, абаттандырылған аумақ экологиялық сананы және табиғатқа жауапкершілікпен қарауды дамытады. Тұрғындар өсімдіктерді қорғауға, қоқыс тастамауға және тазалықты сақтауға шақырылады. Арнайы техникалық қызмет көрсету бригадасы күн сайын гүлдер бақшасына, өсімдіктерді тазалауға, суаруға және кесуге жауап береді. Қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін саябақ аумағы бейнекамералармен жабдықталған, кешкі уақытта күзетшілер кезекшілік етеді. Бұл жоба тек 2025 жылы Тұран ауданында 120 000 шаршы метрден астам жерді абаттандыратын «Жасыл Шымкент» қала бағдарламасының бір бөлігі болып табылады. Бұған ағаш отырғызу, көгалдар жасау, гүл композициялары және ауланы жақсарту кіреді. Әкімдік мұндай жобаларды ауданның басқа да аудандарында — Қонаев, Тәуке хан және Ынтымақ көшелерінде де жүргізу жоспарланып отырғанын атап өтті. Болашақта мұнда заманауи гүлзарлар, демалыс орындары, жаяу жүргіншілер жолдары да салынады. Көгалдандыру жұмыстарына жергілікті тұрғындар мен еріктілерді тартуға ерекше көңіл бөлінеді. Мәселен, Гагарин көшесіне көшет отырғызып, гүл отырғызуға ауданның мектеп оқушылары, студенттер және жай ғана алаңдаулы тұрғындары атсалысты. Бұл жастардың қоршаған ортаға деген жеке жауапкершілігін сезінуге, еңбекке, табиғатқа деген құрметті тәрбиелеуге көмектеседі. Жергілікті билік абаттандыру жұмыстарының сәттілігі негізінен тұрғындардың өздеріне байланысты екеніне сенімді. Сондықтан олар бар құрылымдарға қамқорлық жасауды үнемі ескертеді. Өйткені, ауданның тазалығы мен сұлулығын сақтау тек бірлескен күш-жігердің арқасында ғана жүзеге асады. Тұран ауданының әкімі атап өтті. "Біздің маңайымыз жасылданып, көрікті болып келеді. Гагарин көшесіндегі жаңа гүл бақшасы жай ғана көріктендіру жобасы емес, бұл болашаққа инвестиция. Біз адамдар демалатын, араласатын және таза әрі әдемі қаланың бір бөлігін сезінетін кеңістіктер жасап жатырмыз". Жаңа гүл бақшасының ашылуы тұрғындар үшін нағыз мереке болды. Салтанатты шарада ән шырқалып, балалар ән айтып, би билеп, әкімдік өкілдері жобаға атсалысқандардың барлығына алғыстарын білдірді. Бүгінгі таңда Гагарин көшесіндегі гүлзар жай ғана серуендеуге арналған орын емес, Тұран ауданының жаңаруы мен дамуының символы болып табылады. Бұл қалаға ерекше көрік беріп, қоршаған ортаны жақсартып, жанынан өткен әрбір адамның көңіл-күйін көтереді. Мұндай жобалар тіпті шағын жақсартулар да қала келбетін айтарлықтай өзгерте алатынын көрсетеді. Тазалық, жасыл желек, тәртіп әдемі ғана емес, қоғамның мәдениетінің көрсеткіші. Болашақта аудан әкімдігі жасыл аумақтарды дамыту бойынша өз міндеттемелерін жалғастыруды көздеп отыр, өйткені жасыл қала – салауатты және бақытты қала . Гагарин көшесіндегі жаңа гүл бақшасы үкімет пен тұрғындардың бірлескен күш-жігері Шымкентті бұдан да әдемі, жайлы және заманауи ете алатынының жарқын мысалы болды.

Тұран ауданы соңғы жылдары Шымкент қаласындағы ең қарқынды дамып келе жатқан аймақтардың біріне айналды. Мұнда инфрақұрылымдық және абаттандыру жұмыстары жоспарлы түрде жүргізіліп, тұрғындардың өмір сүру сапасын арттыру бағытында көптеген жобалар жүзеге асырылуда. Сол жобалардың бірі — Гагарин көшесінің бойында жаңадан бой көтерген заманауи гүлзар.Бұл бастама ауданның көгалдандыру және экологиялық тепе-теңдігін сақтау бағдарламасы аясында қолға алынған. Жаңа гүлзардың жалпы аумағы шамамен 1,5 гектарды құрайды. Мұнда түрлі сәндік ағаштар, хош иісті гүлдер және көгалдандырылған алаңдар орналасқан. Жоба Шымкент қаласының көріктендіру басқармасы мен Тұран ауданы әкімдігінің қолдауымен жүзеге асырылды.Гүлзардың негізгі мақсаты — тұрғындарға демалуға, серуендеуге және таза ауада уақыт өткізуге қолайлы орта қалыптастыру. Бұрын бұл аумақ қараусыз жатқан бос жер болатын. Қазіргі таңда ол жасыл желекке оранған тартымды демалыс аймағына айналды.Гүлзар аумағына отбасылық серуендер мен балалар ойындарына арналған аймақтар салынды. Балалар үшін қауіпсіз ойын алаңы орнатылып, заманауи сырғанақтар мен әткеншектер қойылды. Сонымен қатар, тұрғындардың жайлы отыруы үшін жасыл аймақ бойына 40-тан астам орындық пен көлеңке шатырлар орнатылды.Жаяу жүргіншілердің ыңғайлылығы үшін гүлзар ішіне қатты жабынды төселген серуен жолдары салынды. Бұл жолдар ерекше сәндік үлгімен безендіріліп, жарық шамдармен жабдықталды. Кешкі уақытта гүлзар жарықтанып, тұрғындарға тыныш әрі жайлы атмосфера сыйлайды.Жаңа демалыс орнының басты ерекшелігі — мұнда жергілікті климатқа бейімделген гүлдер мен ағаш түрлері отырғызылған. Мысалы, раушан, петуния, барқытгүл, лаванда, хризантема сынды гүлдер түрлі түстерімен көз тартады. Ал ағаштар қатарында арша, үйеңкі, терек және қайың отырғызылған.Тұран ауданы әкімінің айтуынша, бұл гүлзар — тек әсемдік үшін емес, экологиялық тұрғыдан да маңызды жоба. Себебі көгалдандыру қаланың ауа сапасын жақсартып, жаздың ыстығында табиғи көлеңке мен салқындық береді. Сонымен қатар, жасыл желек шаң мен шудың таралуын азайтады.Аудан тұрғындары жаңа гүлзардың салынуын қуанышпен қабылдады. Көпқабатты үйлердің тұрғындары бұл аймақ енді тек демалыс орны ғана емес, бірлік пен көршілік ортасы болатынын айтады. Мұнда таңертең спортпен айналысатындар, кешкісін отбасыларымен серуендейтіндер, балалар ойнайтындар көбейді.Тұрғындардың бірі, зейнеткер Қалдыбай ағай, өз пікірін былай білдірді:«Бұрын бұл жер бос жатқан, шаң мен қоқыс көп болатын. Енді, міне, көз қуантатын әдемі гүлзар салынды. Әр таң сайын осы жерге шығып серуендеймін. Кешке балалар мен немерелерім осында ойнайды. Осындай игі істі жүзеге асырғандарға үлкен алғыс айтамыз».Жобаны жүзеге асыру барысында құрылыс пен көгалдандыру жұмыстары бірнеше кезеңмен жүргізілді. Алдымен аумақ тазартылып, жер тегістелді. Содан кейін суару жүйесі орнатылды, яғни гүлдер мен ағаштарға автоматты тамшылатып суару әдісі енгізілді. Бұл жүйе суды үнемдеп, өсімдіктердің біркелкі дамуын қамтамасыз етеді.Одан кейін жолдар мен орындықтар орнатылып, жарық шамдары мен қоқыс жәшіктері қойылды. Соңғы кезеңде көгал мен гүлдер егілді. Барлығы экологиялық талаптарға сай жасалды.Гүлзарды күтіп-ұстау үшін арнайы коммуналдық қызметкерлер тобы бекітілген. Олар аумақты күнделікті тазалап, гүлдер мен ағаштарға күтім жасайды. Сонымен қатар, гүлзар аумағында бейнебақылау камералары орнатылып, қоғамдық тәртіп пен қауіпсіздік қадағаланады.Бұл бастама аудан бойынша жүзеге асырылып жатқан «Жасыл қала» бағдарламасының бір бөлігі болып табылады. Бағдарлама шеңберінде биыл Тұран ауданында жалпы көлемі 120 мың шаршы метрден астам жасыл аймақ абаттандырылған. Оның ішінде ағаш отырғызу, көгал төсеу және гүлзарлар салу жұмыстары бар.Келешекте әкімдік мұндай демалыс аймақтарын ауданның басқа да көшелерінде салуды жоспарлап отыр. Мысалы, Қонаев, Тәуке хан және Ынтымақ көшелерінде де осындай гүлзарлар пайда болады.Сонымен қатар, жаңа гүлзарды безендіруде жергілікті мектеп оқушылары мен еріктілер де атсалысқан. Олар ағаш отырғызуға, гүл егуге көмектесіп, табиғатты қорғаудың маңыздылығын өз тәжірибелері арқылы сезінді.Тұран ауданы әкімдігі тұрғындарды қоғамдық орындарды таза ұстауға, гүлзарлар мен көгалдарға ұқыпты қарауға шақырады. Себебі мұндай орындар тек билік тарапынан емес, барша тұрғындардың ортақ жауапкершілігі нәтижесінде әдемі әрі ұқыпты болып қала алады.Аудан әкімі өз сөзінде атап өтті:«Гагарин көшесіндегі жаңа гүлзар – тұрғындардың демалатын сүйікті орнына айналады деп сенеміз. Бұл тек абаттандыру жұмысы ғана емес, тұрғындарға жайлы орта қалыптастырудың көрінісі. Мұндай жобалар арқылы біз Шымкентті жасыл әрі тартымды қалаға айналдыруды мақсат етеміз».Жаңа гүлзардың ашылу рәсіміне жергілікті тұрғындар, жастар, ардагерлер және қала қонақтары қатысты. Шара барысында балалар ән айтып, би билеп, мерекелік көңіл-күй орнады.Қорытындылай келе, Гагарин көшесіндегі жаңа гүлзар — Тұран ауданындағы көгалдандыру жұмыстарының нақты нәтижесі. Ол тек көріктілік беріп қана қоймай, тұрғындарға қуаныш пен жайлылық сыйлайды. Осындай бастамалар қаланың экологиялық ахуалын жақсартып, тұрғындардың өмір сүру сапасын арттыратыны сөзсіз.Табиғатты қорғау мен абаттандыру — әр азаматтың борышы. Ал Тұран ауданындағы мұндай игі істер Шымкентті жасыл, таза және заманауи қалаға айналдыру жолындағы маңызды қадам болып табылады.

Шымкенттегі Еңбекші ауданында қаланың тазалығын сақтау мен абаттандыру жұмыстары жалғасуда. Санитарлық жағдайды қамтамасыз ету, тұрғындардың жайлылығын жақсарту және тұрғындардың қауіпсіздігін арттыру үшін INTEKO GROUP аудан әкімшілігімен бірлесіп , қоғамдық көлік аялдамалары мен су ағатын арықтарды жүйелі түрде тазартады . Бұл іс-шаралар қалалық инфрақұрылымды жақсарту жөніндегі кешенді бағдарламаның құрамдас бөлігіне айналды. Бүгінгі таңда қала тазалығы мәдениет пен қоршаған ортаға деген құрметтің көрсеткіші ғана емес, сонымен қатар халықтың денсаулығы мен өмір сүру сапасына тікелей әсер ететін фактор болып табылады. Сондықтан да Еңбекші ауданы бұл салаға ерекше мән беріп отыр. Ауданда 270-ке жуық қоғамдық көлік аялдамасы бар, олардың әрқайсысы аптасына кемінде екі рет жоспарлы санитарлық тазартудан өтеді. Бұл жұмыс металл және шыны беттерден шаңды, кірді және көше қоқыстарын тиімді кетіретін арнайы жабдықты — су таситын көліктер мен жоғары қысымды тазартқыштарды пайдалана отырып орындалады. Жуу алдында қоқыс пен жапырақтарды алып тастап, айналаны тазартады. Содан кейін автобустардың баспаналары жуылады, сүртіледі және антисептиктермен өңделеді. Бұл әсіресе күзде және қыста инфекция қаупі артқан кезде маңызды. «INTEKO GROUP» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің өкілдері жазғы маусымда аялдамалар аптасына үш рет, ал күзде және көктемде аптасына екі рет жуылатынын атап өтті. Қыс мезгілінде ауа райы жағдайына қарамастан, аялдамаларда да қар мен мұздан тазарту жұмыстары жүргізіледі, қажет болған жағдайда мұздан тазарту құралдары қолданылады. Жаңбыр мен еріген сулардың үздіксіз ағуын қамтамасыз ететін дренаждық арналарды тазалау бірдей маңызды сала болып табылады. Жүйелі түрде тазалау көшелер мен аулаларды су басып кетпеуге және жол жамылғысын жақсы жағдайда ұстауға көмектеседі. 2025 жылдың басынан бері Еңбекші ауданында 118 шақырымнан астам суару арықтары мен су бұру жүйелері тазартылды. Оның 38 шақырымы қолмен, қалғаны арнайы вакуумдық техниканың көмегімен тазартылды . Осы кезеңде барлығы 700 тоннаға жуық лай, қоқыс және тұрмыстық қалдықтар шығарылды. Бұл жұмыстарды орындау үшін күн сайын сегіз мамандандырылған техника мен 40-тан астам қызметкер жұмылдырылып, таңғы сағат 7:00-де басталып, кешкі сағат 19:00-де аяқталады. Барлық жұмыстар кестеге сай қатаң түрде жүргізіліп, аудан әкімдігінің бақылауында. «INTEKO GROUP» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің өкілдері бұл шаралар тек тазалықты сақтауға ғана емес , сондай-ақ қатты жаңбыр немесе қар жаууы сияқты табиғи апаттардың ықтимал зардаптарын болдырмауға бағытталғанын атап өтті. Сонымен қатар, көше тазалығы мен дренаждық жүйелердің дұрыс жұмыс істеуі жол қауіпсіздігіне тікелей әсер етеді. Еңбекші ауданы әкімдігінің мәліметі бойынша, ауданда 534 көше бар , олардың көпшілігі су ағызу жүйесімен жабдықталған. Инфрақұрылымның қалыпты жұмыс істеуін қамтамасыз ету үшін жергілікті билік пен мердігерлер тығыз байланыста жұмыс істейді. Аялдамалар мен арықтарды тазалаумен қатар, қоқыс жәшіктері мен контейнерлер де тазаланып, дезинфекцияланады . 2025 жылға қарай аудан көшелеріне 2300-ден астам қоқыс жәшіктері орнатылып, олардың әрқайсысы жүйелі түрде босатылады. Сондай-ақ халық тығыз орналасқан аудандарға қосымша контейнерлер орнату жоспарлануда. Аудан тұрғындары да абаттандыру шараларына белсене атсалысуда. Олар коммуналдық қызметтермен бірге «Таза аудан – таза қала!» ұранымен сенбіліктер мен экологиялық акцияларға қатысады. және «Тазалықты бірге сақтайық!» Осы бастамалар аясында тұрғындар қоқыстарды тазалауға, ағаштарды әктеуге, аулаларды абаттандыруға атсалысуда. Осы жүйелі жұмыстың арқасында ауданның келбеті айтарлықтай жақсарды . Бұрын лас автобус аялдамалары мен шалшықтарды жаңбырдан кейін көруге болатын болса, қазір көшелердің көпшілігі әлдеқайда таза. Тұрғындардың айтуынша, аялдамаларды жуу, арықтарды тазалау айтарлықтай нәтиже берді — жауын-шашын кезінде су енді тез ағып, жолдарда жиналып қалмайды. Еңбекші ауданы әкімдігі тұрғындарды тазалықты сақтауға, орынсыз қоқыс тастамауға және қала инфрақұрылымына қамқорлық жасауға шақырады. Өйткені, таза да абаттандырылған қала әрқайсымыздан басталады. «INTEKO GROUP» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің өкілі атап өтті: «Біздің мақсатымыз – қоқыстарды тазалау ғана емес, қаланың жайлы және қауіпсіз ортасын құру. Біз әрбір аялдама мен әрбір көше тазалық пен көріктендірудің заманауи стандарттарына сай болуын қамтамасыз етуге тырысамыз». Компания мен әкімдік өз жұмысының ауқымын кеңейтуді жоспарлап отыр . Жақын арада қосымша 15 шақырым су бұру жүйелерін салу , сондай-ақ 50-ге жуық ескі автобус аялдамаларын жөндеу және ауыстыру жоспарлануда. Сонымен қатар, келешекте көшелерді тазалаудың жаңа технологиялары енгізілетін болады, оның ішінде жиектерді жуу, жаяу жүргіншілер жолдарын қысыммен тазалау, экологиялық таза тазарту ерітінділері мен ағынды суларды жинау жүйелерін қолдану. Осының барлығы Еңбекші ауданын бұрынғыдан да таза, қауіпсіз және тұрғындар мен қонақтар үшін жайлы етеді. Абаттандыру және санитарлық тазарту жұмыстары жай ғана техникалық тапсырма емес, қала өмірінің сапасын жақсарту бойынша ауқымды бағдарламаның бөлігі болып табылады. Таза көшелер, жақсы күтілген аялдамалар, жұмыс істеп тұрған дренаждық жүйелер – қала дамуының, адамдарға деген қамқорлықтың, қоршаған ортаға деген құрметтің көрсеткіші. «INTEKO GROUP» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі мен Еңбекші ауданы әкімдігі тазалық пен тәртіпті сақтау бойынша жүйелі жұмыстарды жалғастырады, өйткені таза аудан әрбір шымкенттіктің денсаулығы, қауіпсіздігі және әл-ауқаты үшін маңызды .

Шымкент қаласының Еңбекші ауданында қоғамдық тәртіпті сақтау, санитарлық тазалықты күшейту және тұрғындарға жайлы орта қалыптастыру мақсатында бірқатар кешенді жұмыстар атқарылуда. Аудан әкімдігі мен «ГРУППА ИНТЕКО» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің бірлескен ұйымдастыруымен қоғамдық көлік аялдамаларын жуу, су ағар лотоктарды тазалау және көшелердің санитарлық жағдайын жақсарту бағытындағы жұмыстар тұрақты негізде жалғасып келеді.Қаланың тазалығы мен көркін сақтау — тек коммуналдық қызметтердің емес, сонымен бірге қала тұрғындарының да ортақ міндеті. Сондықтан Еңбекші ауданында бұл бағыттағы жұмыстар жүйелі түрде жүргізіліп, нақты нәтижелер көрсетуде.Аудан аумағында қазіргі таңда 270-ке жуық қоғамдық көлік аялдамасы бар. Солардың барлығы кесте бойынша аптасына кемінде екі рет жуылып, шаң-тозаңнан, жарнамалық жапсырмалардан және басқа да ластанулардан тазартылады. Аялдамаларды жуу жұмыстарына арнайы жабдықталған су тасығыш көліктер мен қысыммен су бүріккіш аппараттар қолданылады.Жұмыс барысында алдымен аялдаманың айналасындағы қоқыс пен қалдықтар жиналып, артынша металл және шыны беттері жуылып, сүртіледі. Көптеген аялдамаларда антисептикалық тазалау да жүргізіледі, бұл тұрғындардың денсаулығы мен қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған.«ГРУППА ИНТЕКО» ЖШС мамандарының айтуынша, жаз мезгілінде аптасына үш рет, ал күз және көктем айларында аптасына екі рет жуу жұмыстары жүргізіледі. Қыс мезгілінде де аялдамаларды қар мен мұздан тазалау, мұз еріту құралдарын пайдалану жұмыстары жалғасады.Сонымен қатар, аудан аумағында су ағар лотоктарды (арық жүйелерін) тазалау жұмыстары да тұрақты түрде атқарылып келеді. Бұл жұмыстардың басты мақсаты — жауын-шашын кезінде судың еркін ағуын қамтамасыз етіп, көшелерде су жиналып қалу жағдайларын болдырмау.2025 жылдың басынан бері Еңбекші ауданында жалпы ұзындығы 118 шақырымды құрайтын арық жүйелері тазартылды. Оның ішінде 38 шақырымы қол еңбегімен, ал қалған бөлігі арнайы вакуумдық техника арқылы тазартылған. Тазалау барысында жиналған 700 тоннаға жуық лай мен тұрмыстық қалдықтар арнайы полигондарға шығарылды.«ГРУППА ИНТЕКО» ЖШС тарапынан қазіргі таңда күн сайын 8 арнайы техника және 40-тан астам жұмысшы жұмылдырылып отыр. Олар таңғы сағат 7:00-ден бастап кешкі 19:00-ге дейін қала көшелерінде еңбек етеді.Компания өкілдерінің айтуынша, мұндай жұмыстар тек тазалықты сақтау үшін ғана емес, сонымен бірге су тасқынының алдын алу, жол қозғалысы қауіпсіздігін қамтамасыз ету және қаланың көркін жақсарту үшін де аса маңызды.Еңбекші ауданы әкімдігінің мәліметінше, аудан аумағында барлығы 534 көше бар, оның басым бөлігіне су ағар жүйелері тартылған. Әкімдік пен мердігер ұйым бұл инфрақұрылымның үздіксіз жұмыс істеуін қамтамасыз ету үшін бірлесіп жұмыс істеуде.Сонымен қатар, тазалық жұмыстарымен қатар, қоқыс жәшіктері мен урналарды жуу және дезинфекциялау шаралары да жүргізіледі. Биылдың өзінде қалалық көшелерге 2 300-ден астам урна орнатылып, олардың барлығы жүйелі түрде тазаланады.Аудан тұрғындары да бұл игі іске белсене атсалысып келеді. Тазалық сақтау мәдениетін арттыру мақсатында «Таза аудан – таза қала!», «Бірге таза болайық!» атты экологиялық акциялар тұрақты ұйымдастырылып, еріктілер мен жастар ұйымдары қатысуда.Жергілікті тұрғындардың айтуынша, соңғы айларда аялдамалар мен көшелердің тазалығы айтарлықтай жақсарған. Бұрынғыдай шаң басқан, ластанған аялдамалар сирек кездеседі. Сонымен қатар, лотоктардың тазартылуы нәтижесінде жауын-шашын кезінде су жиналып қалу жағдайлары азайған.Еңбекші ауданының әкімдігі қала тұрғындарын тазалық сақтау мәдениетіне үлес қосуға, қоқысты бей-берекет тастамауға және аялдамаларды бүлдірмеуге шақырады. Өйткені, қала көркі — бәріміздің ортақ жауапкершілігіміз.«Біз тек тазалықты қамтамасыз етіп қана қоймай, тұрғындарға ыңғайлы, қауіпсіз және эстетикалық тұрғыдан тартымды орта қалыптастыруға ұмтыламыз. Аялдамаларды жуу мен арық жүйелерін тазалау — бұл жалпы қалалық экожүйенің маңызды бөлігі», — дейді «ГРУППА ИНТЕКО» ЖШС-нің өндірістік бөлімінің жетекшісі.Келешекте компания мен аудан әкімдігі бұл жұмыстардың аясын кеңейтуді жоспарлап отыр. Атап айтқанда, жол жиектерін жуу, жарық шамдарын тазалау, жаяу жүргіншілер жолдарын су бүркіп жуу және шаң басуға қарсы арнайы ерітінділерді қолдану жоспарланған.2025 жылдың соңына дейін қосымша 15 шақырым арық жүйесін жаңарту және 50-ге жуық ескі аялдаманы жөндеу немесе ауыстыру жұмыстары да күн тәртібінде тұр.Жалпы, Еңбекші ауданындағы тазалық жұмыстары — бұл тек коммуналдық міндет емес, қаланың тұрақты дамуы мен тұрғындардың өмір сүру сапасын арттырудың негізгі көрсеткіші.Қаланың әрбір тұрғыны тазалық пен тәртіпті сақтауға өз үлесін қосса, Шымкент шын мәнінде жасыл, таза әрі жайлы мегаполиске айналары сөзсіз.Еңбекші ауданы әкімдігі мен «ГРУППА ИНТЕКО» ЖШС тұрғындардың өмір сүруіне қолайлы, экологиялық таза және көрікті ортаны қалыптастыру бағытындағы жұмыстарды тұрақты түрде жалғастыра береді.

Тұран ауданы – Шымкент қаласының ең қарқынды дамып келе жатқан әкімшілік аудандарының бірі. Соңғы жылдары инфрақұрылымды дамыту, төңіректі абаттандыру, өмір сүру сапасын жақсарту бойынша ауқымды бағдарламаны жүзеге асыруда. 2025 жылы ауданда инженерлік желілер жүйелі түрде жаңартылып, қаланың эстетикалық көркін арттырып, тұрғындар үшін қолайлы қалалық орта жасалатын болады. Басым бағыттардың бірі инженерлік және ирригациялық инфрақұрылымды жаңарту болды. Бұл су ресурстарын тиімді бөлу мен пайдалануды қамтамасыз ететін, сондай-ақ тазалық пен жасыл аумақтарды сақтауды қамтамасыз ететін қалалық экожүйенің маңызды бөлігі болып табылады. Биылғы жылы суару жүйелерін қайта жаңғырту және салу жұмыстары жалғасуда. Жыл соңына дейін аудандағы 50 көше бойына жалпы ұзындығы 20,6 шақырымды құрайтын жаңа суару каналдарын тарту жоспарлануда. Бүгінгі таңда 16,4 шақырымы аяқталды, қалған 4,2 шақырымы алдағы айларда пайдалануға беріледі. Бұл шаралар су ағынын реттеуге, су басуға жол бермеуге және жасыл алқаптарды күтіп ұстауға көмектеседі. Инженерлік жобалармен қатар ауданның эстетикалық келбетіне де ерекше көңіл бөлінеді. 2025 жылы қаланың қоғамдық кеңістігін дамыту бағдарламасы аясында тоғыз көпқабатты үйлердің қасбеттеріне түрлі-түсті суреттер салынды. Бұл өнер туындылары ұлттық құндылықтарды, патриоттық мотивтерді және заманауи мәдени рәміздерді бейнелеп, ауданға ерекше сипат беріп, тұрғындар арасында жағымды көңіл-күй сыйлайды. Сонымен қатар, ғимараттардың қасбеттерін жарықтандыру бойынша ауқымды жұмыстар жүргізілді. Қазіргі таңда 49 көпқабатты үй заманауи жарықтандыру жүйесімен жабдықталған, бұл Тұран көшелерін кешкі уақытта жайлы әрі қауіпсіз етеді. Жаңа жарықтандыру аумақты көріктендіріп қана қоймай, қылмыстың алдын алуға және жайлы қалалық ортаны құруға көмектеседі. Тұрғын үйлерді жөндеу және күту жұмыстары да басты назарда. «Тұрғын үй» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің бастамасымен 2025 жылы алты көпқабатты үйде күрделі жөндеу жұмыстары жүргізілуде. Оның ішінде тұрмыс сапасы мен қауіпсіздігіне тікелей әсер ететін шатырды ауыстыру, инженерлік жүйелерді жаңарту және қасбеттерді жаңарту кіреді. Ауданда 548 көпқабатты тұрғын үй болса, оның 503-і орталықтандырылған жылу жүйесіне қосылған , ал 45 ғимарат дербес жүйені пайдаланады. Жылыту маусымына дайындық аясында 501 ғимаратқа техникалық байқау жүргізіліп, нәтижесінде қысқа дайындық актісі алынды. Бұл алдын алу шаралары төтенше жағдайлардың алдын алуға және тұрғындардың суық мезгілде жылы әрі жайлы болуын қамтамасыз етуге көмектеседі. Ауданда экологиялық тәрбие мен тазалыққа көп көңіл бөлінеді . 2025 жылы Тұран ауданында «Таза Қазақстан» экологиялық акциясы өткізіліп, оның барысында 70-тен астам сенбілік ұйымдастырылды. Оған 117 мыңнан астам тұрғын , сондай-ақ 382 кәсіпорын мен ұйым қатысты. Іс-шаралар барысында 442 аула тазаланып, 656 тонна тұрмыстық қалдықтар шығарылды. Сонымен қатар, бес жерде табиғатты қорғау шаралары өткізіліп , оның барысында 8000 ағаш әктеліп , 2845 ағаш санитарлық кесуден өтті . 68,7 мың шаршы метр аумақта шөп шабылып , 146 мың шаршы метр су беті және 932 шақырым көше желісі тазартылды. Тазалық пен абаттандыру жұмыстарына жетпіс екі арнайы техника пайдаланылды. Жасылдандыру бағдарламасы аясында ауданда 3000 ағаш отырғызылып, экологиялық тепе-теңдікті жақсартып, қала ортасындағы оттегінің деңгейін жоғарылатты. Сонымен қатар, аудан бойынша 3610 қоқыс жәшіктері орнатылып, қоғамдық орындарда тазалық пен жайлылықты сақтауға көмектесті. Аудан басшылығы атқарылып жатқан жұмыстардың барлығы тұрғындарға қолайлы жағдай жасап, ауданның тұрақты дамуын қамтамасыз етуге бағытталғанын баса айтады. Тұран ауданы инфрақұрылымдық ыңғайлылықты, эстетикалық тартымдылықты және жоғары деңгейдегі қолайлылықты біріктіретін заманауи және экологиялық таза тұрғын үй қоғамдастығына айналуда. Тазалық пен тәртіпті сақтауға жұртшылықты тартуға ерекше көңіл бөлінеді. Жергілікті тұрғындар сенбіліктерге, ағаш отырғызуға және маңайдағы сенбіліктерге белсене қатысады, бұл өз қаласына деген жауапкершілікті қалыптастырады және азаматтық ынтымақты нығайтады. Бұл ретте көліктің қолжетімділігін жақсарту, аулаларды қайта жаңғырту, балалар және спорт алаңдарын орнату жұмыстары жүргізілуде. Көшелерді жарықтандыру жүйесін одан әрі дамыту және жасыл желектер желісін кеңейту жоспарлануда. Бұл іс-шаралардың барлығы ауданның дамуына кешенді көзқарасты көрсетеді. Бүгінгі таңда Тұран жаңа әкімшілік орталық емес, заманауи, халыққа бағытталған қалалық саясаттың үлгісі болып табылады. Инфрақұрылымдық жобалар, абаттандыру, экологиялық бастамалар және абаттандырылған аулалар ауданды өмір сүру үшін тартымды орынға айналдыруда. Алдағы уақытта Тұран ауданының әкімдігі жаңғырту бағдарламасын жалғастыруды көздеп отыр: су бұру жүйесін кеңейту, жол жағдайын жақсарту, саябақ аумақтарын дамыту, экологиялық және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық салаларында инновациялық тәсілдерді енгізу. Осылайша, Тұран ауданын жүйелі жаңарту – бұл бір реттік науқан емес, өмір сүру сапасын жақсартуға, қоршаған ортаны қорғауға, жайлы қала кеңістігін құруға бағытталған ұзақ мерзімді стратегия. Тұран қазіргі Шымкенттің символына айналып, өсіп, дамып, әрбір тұрғынға қамқорлық жасайтын қала.

Тұран ауданы — Шымкент қаласының қарқынды дамып келе жатқан жаңа әкімшілік аумақтарының бірі. Мұнда соңғы жылдары қаланың инфрақұрылымын жетілдіру, тұрғындардың тұрмыс сапасын арттыру және қоршаған ортаны жақсарту бағытында ауқымды жұмыстар атқарылуда. Әсіресе 2025 жылы аудан аумағында бірқатар маңызды жобалар жүзеге асырылып, нәтижесінде аймақтың келбеті айтарлықтай өзгеруде.Ауданның басты басымдықтарының бірі — инженерлік және ирригациялық жүйелерді жаңарту. Бұл бағыттағы жұмыстар халықтың өмір сүруіне қолайлы жағдай жасау мен экологиялық тепе-теңдікті сақтау үшін аса маңызды. Биылғы жылы су ағымын реттейтін ирригациялық жүйелерді кезең-кезеңімен жаңарту қолға алынды. Жыл соңына дейін жалпы ұзындығы 20,6 шақырымды құрайтын жаңа жүйелер 50 көшеге салынады деп жоспарланған. Қазіргі таңда 16,4 шақырым аумақта жұмыстар толық аяқталып, қалған 4,2 шақырым учаскелерде құрылыс-монтаж жұмыстары жалғасуда. Бұл бастама тұрғындардың су мәселесін шешіп қана қоймай, көгалдандыру және көше тазалығын сақтау ісінде де маңызды рөл атқарады.Сонымен қатар, ауданның эстетикалық келбетін жақсарту бағытында жүйелі жұмыстар жүргізілуде. Қала мәдениетін, өнер мен шығармашылықты насихаттау мақсатында 2025 жылы 9 көпқабатты үйдің қасбетіне муралдар салынды. Бұл жұмыстар Тұранның сәулеттік келбетін ерекше сипатқа бөлеп, тұрғындарға эстетикалық әсер сыйлауда. Муралдар көбіне ұлттық құндылықтар мен заманауи бейнелерді біріктіре отырып, ауданның рухани келбетін айшықтайды.Бұдан бөлек, қазіргі таңда 49 көпқабатты үйдің сырты жарықтандырылып, көркейту жұмыстары толығымен аяқталды. Кешкі уақытта бұл үйлердің жарығы ауданға ерекше сән беріп, тұрғындарға жайлы атмосфера қалыптастыруға мүмкіндік беруде.Тұран ауданында тұрғын үйлерді жаңарту және техникалық қызмет көрсету де назардан тыс қалған жоқ. «Тұрғын үй» ЖШС тарапынан 6 көпқабатты үйге күрделі жөндеу жұмыстары жүргізілуде. Бұл жобалар тұрғындардың қауіпсіздігін арттырып, үйлердің пайдалану мерзімін ұзартады.Қазіргі таңда аудан аумағында барлығы 548 көпқабатты үй бар. Оның ішінде 503 үй орталық жылу жүйесіне қосылған, ал 45 үй автономды жылыту жүйесін пайдаланады. Қысқы маусымға дайындық барысында 501 үйге техникалық тексеру жүргізіліп, арнайы дайындық актілері берілді. Мұндай жүйелі жұмыстар тұрғындардың қыс мезгілінде жайлы әрі қауіпсіз өмір сүруін қамтамасыз етуге бағытталған.Абаттандыру ісінде Тұран ауданында экологиялық жауапкершілік те жоғары деңгейде. 2025 жылы аудан аумағында «Таза Қазақстан» акциясы аясында 70-тен астам сенбілік ұйымдастырылды. Бұл шараларға 117 мыңнан астам тұрғын және 382 мекеме мен кәсіпорын белсенді қатысты. Сенбіліктер барысында 442 аула тазаланып, 656 тонна тұрмыстық қалдықтар шығарылды.Сонымен қатар, 5 мекенжайда экологиялық акциялар өткізіліп, 8 мыңнан астам ағаш әктелді, 2 845 ағашқа санитарлық қырқу жасалды. Бұл табиғатты қорғау және жасыл аймақтарды сақтау ісіне зор үлес қосуда. Аудан аумағында 68,7 мың шаршы метр аумақта шөп шабу жұмыстары жүргізіліп, 146 мың шаршы метр су айдыны мен 932 шақырым көше тазартылды.Бұл жұмыстарға 72 арнайы техника тартылды, ал жыл басынан бері 3 мың түп ағаш отырғызылды. Бұл қадам экологиялық тепе-теңдікті сақтау мен қаланың жасыл қорын арттыруда маңызды рөл атқарады. Қазіргі таңда аудан аумағында 3 610 қоқыс жәшігі орнатылып, тұрмыстық қалдықтарды жинау мен сұрыптау жүйесі жақсарған.Аудан әкімдігі мен коммуналдық қызмет өкілдері атқарылып жатқан жұмыстардың тұрғындар игілігіне бағытталғанын атап өтеді. Тұран ауданы – Шымкент қаласының жаңа экономикалық және әлеуметтік орталығы ретінде тұрақты дамуға бет алған аумақ. Инфрақұрылымды жүйелі түрде жаңарту мен экологиялық мәдениетті қалыптастыру – осы мақсатқа жетудің негізгі басым бағыттары болып табылады.Мұндай кешенді шаралар нәтижесінде Тұран ауданы тек тұрғындарға қолайлы өмір сүру ортасын ұсынумен шектелмей, экологиялық таза, заманауи және эстетикалық тұрғыдан тартымды ауданға айналуда.Алдағы уақытта аудан әкімдігі инженерлік инфрақұрылым мен абаттандыру жұмыстарын одан әрі жетілдіруді, жаңа қоғамдық демалыс аймақтарын ашуды және көгалдандыру ауқымын кеңейтуді жоспарлап отыр. Сонымен қатар, тұрғындардың өздері де экологиялық мәдениетті сақтауға белсенді қатысып, туған өңірінің тазалығы мен көркейуіне үлес қосуда.Осылайша, Тұран ауданындағы жүйелі жаңғырту мен абаттандыру жұмыстары қаланың дамуы мен тұрғындардың әл-ауқатын арттырудың нақты көрсеткіші болып отыр. Жаңа жобалар мен бастамалар жүзеге асқан сайын ауданның келбеті көркейіп, өмір сүруге қолайлы заманауи аймақ қалыптасуда.Тұран – бұл Шымкенттің болашағын айқындайтын, өркендеу мен жаңғырудың нақты үлгісі.

2025 жылдың 27 қыркүйегінде Шымкент қаласында қалалық қоршаған ортаның сапасы және бақылау бөлімінің мамандарының қатысуымен жалпықалалық сенбілік өтті. Шараның басты мақсаты – қала тазалығын сақтау, тұрғындардың экологиялық сауаттылығын арттыру, қоқыстарды тиімді шығару, суару жүйелерін күтіп ұстау болды. Әдеттегідей сенбілік алдын ала бекітілген кесте бойынша ұйымдастырылды. Шара барысында қала көшелері, қоғамдық орындар, жаяу жүргіншілер жолы, алаңдар қоқыстан тазартылды. Сенбілікке департамент қызметкерлері ғана емес, волонтерлар, студенттер, мектеп оқушылары, қала тұрғындары да қатысты. Барлық жиналған қалдықтар арнайы бөлінген контейнерлерге салынып, кейін қалалық полигонға тасымалданды. Бұл қадам тазалықты сақтап қана қоймай, қаланың санитарлық жағдайын жақсартты. Суару каналдары мен дренаж жүйелеріне ерекше көңіл бөлінді. Олар қоқыстан және бөгде заттардан тазартылды. Бұл әсіресе маңызды, өйткені дұрыс жұмыс істейтін суару жүйелері жасыл алқаптарды суаруды және гүлзарларды күтіп ұстауды қамтамасыз етеді. Бітелген каналдар мен арықтар судың қалыпты ағуына кедергі келтіріп, қалалық инфрақұрылымға кері әсерін тигізуі мүмкін. Сондықтан мамандар бұл жүйелерді тазалауға және олардың толық жұмыс істеуін қамтамасыз етуге басымдық берді. Сенбілік маңызды тәрбиелік мақсатқа да қызмет етті: тұрғындардың экологиялық сауаттылығын арттыру. Қала тұрғындарына қалдықтарды дұрыс кәдеге жарату, сұрыптау, қайта өңдеу және қоршаған ортаны ластамау маңыздылығы ескертілді. Қалалық қоршаған ортаның сапасы және бақылау бөлімінің мамандары қала тазалығын сақтау баршаның міндеті екенін баса айтты. Шара тұрғындардың қоршаған ортаны қорғауға қосатын үлестерін көруге мүмкіндік берді және олардың өз маңайындағы тазалықты сақтауға қызығушылықтарын арттырды. Сенбілік күнінің маңызды бөлігі балалар мен жасөспірімдерге арналған интерактивті шараларды қамтыды. Мектеп оқушылары мен студенттер қалдықтарды сұрыптау, қоршаған орта тазалығы, қаладағы тәртіпті сақтау бойынша тәжірибелік сабақтарға қатысты. Бұл іс-шаралар жастардың экологиялық жауапкершілігін тәрбиелеуге және ерте жастан қоршаған ортаны қорғауға деген қызығушылықты дамытуға көмектесті. Сенбілік барысында арнайы құралдар мен жабдықтар пайдаланылды. Қоқыстарды жинау үшін сөмкелер, қолғаптар және контейнерлер жұмыстың тиімді және қауіпсіз болуын қамтамасыз етті. Суару арналарын тазалауға арнайы техника жұмылдырылып, тапсырмаларды жылдам әрі тиімді орындауға мүмкіндік берді. Тазалық күні тазалықтан да көп нәрсе. Оның негізгі мақсаты – қала тұрғындарының экологиялық жауапкершілігін тәрбиелеу, табиғатқа саналы көзқарасты дамыту және әлеуметтік өзара әрекеттесуді нығайту. Әр адам өзінің төңірегін, ауласын немесе қоғамдық орындарын таза ұстау арқылы қаланың жалпы игілігіне үлес қосады. Сенбілік күндері халық арасында экологиялық сауаттылықты арттырудың тиімді құралы болып табылады. Қатысушылар өз тәжірибелерімен бөлісіп, өз аудандарында тазалықты сақтау бойынша ұсыныстарын айтты. Бұл тұрақты түрде тазалық күндерін өткізуге, тұрғындарды экологиялық бастамаларға тартуға, жасыл аумақтарды, гүлзарлар мен саябақтарды сақтауға мүмкіндік береді. Сенбілік аясында қоғамдық мониторинг те жүргізілді. Қалалық қоршаған ортаның сапасы және бақылау бөлімінің мамандары қалдықтарды басқару ережелерінің сақталуын қадағалап, суару жүйелерінің жағдайын тексеріп, халық арасында түсіндіру жұмыстарын жүргізді. Мұндай мониторинг экологиялық тәртіпті нығайтады, қаланың санитарлық жағдайын жақсартады және тұрғындардың қауіпсіздігін қамтамасыз етеді. Сенбілікке қатысу әрбір азаматқа қала тазалығын сақтауға және экологиялық жауапкершілікті насихаттауға үлес қосуға мүмкіндік берді. Сонымен қатар, бұл шара халық пен билік арасындағы өзара әрекеттесуді нығайтады, халықты қоғамдық істерге белсенді қатысуға шақырады. Бекітілген кестеге сәйкес қаланың барлық көшелері, қоғамдық орындар, қоқыс төгетін орындар, суару жүйелері тексеріліп, тазартылды. Бұл жұмыстар қаланың санитарлық жағдайын жақсартуға, су бұру жүйелерінің дұрыс жұмыс істеуін қамтамасыз етуге, жасыл желектерді дамытуға ықпал етеді. Қала тазалығын сақтау – баршаның міндеті. Сенбілік тұрғындардың экологиялық жауапкершілігін арттырады, қоршаған ортаны қорғауға ықпал етеді және өмір сүру сапасын арттырады. Әрбір азамат өз көшелерін, аулаларын, қоғамдық орындарды таза ұстау арқылы қаланың көркеюіне, жасыл желектерді сақтауға, қаланы көркейтуге өз үлесін қосуда. Мұндай іс-шаралар тұрғындарға өз аудандарында, көшелерінде, саябақтар мен алаңдарда тәртіпті сақтаудың маңыздылығын түсінуге көмектеседі. Олар экологиялық сананы қалыптастырады, табиғатқа деген жауапкершілікті арттырады, таза әрі жайлы қаланың болашақ ұрпаққа берілуін қамтамасыз етеді. Қалалық ортаның сапасы және бақылау бөлімінің мамандары сенбіліктің сәтті аяқталғанын атап өтті. Барлық қатысушылар – қызметкерлер мен еріктілер – таза және қауіпсіз қалалық ортаны құруға үлес қосып, өз міндеттерін адал атқарды. Қоқыстарды шығару, суару жүйелерін тазалау, жасыл желектерді күтіп-баптау – қаланың санитарлық жағдайын жақсартуға бағытталған әрбір іс-шара. Қорыта айтқанда, 2025 жылдың 27 қыркүйегінде Шымкент қаласында өткен жалпықалалық сенбілік тазалықты сақтауға, тұрғындардың экологиялық санасын арттыруға, қоғамдық жауапкершілікке тәрбиелеуге бағытталған маңызды шара болды. Қала тұрғындары мен басқарма мамандарының қатысуы қаланың санитарлық жағдайын жақсартуға, өмір сүру сапасын арттыруға және барлық тұрғындар үшін экологиялық таза және жайлы қаланы сақтауға ықпал етеді.

2025 жылғы 27 қыркүйек күні Шымкент қаласында қалалық орта сапасы және бақылау басқармасының мамандары қатысуымен жалпықалалық сенбілік ұйымдастырылды. Бұл іс-шараның басты мақсаты — қаланы таза ұстау, тұрғындардың экологиялық мәдениетін арттыру, қоқысты тиімді жинау және ирригациялық жүйелерді ретке келтіру. Сенбілік әрқашан сияқты алдын ала бекітілген кестеге сәйкес жүргізілді.Сенбілік барысында қаланың әртүрлі аудандарындағы көшелер, қоғамдық орындар, жаяу жүргіншілер жолдары мен алаңдар қоқыстан тазартылды. Қоқыс жинау жұмысына тек басқарма қызметкерлері ғана емес, еріктілер, студенттер мен қала тұрғындары белсенді түрде қатысып, өз үлестерін қосты. Жиналған қоқыс арнайы контейнерлерге салынды және кейіннен қалалық қоқыс полигонына жөнелтілді. Бұл қадам қаланы таза ұстап қана қоймай, қаланың санитарлық жағдайын жақсартуға да ықпал етті.Сонымен қатар, сенбілік аясында ирригациялық арық жүйелері мен су ағатын жолдар тексеріліп, қоқыстардан тазартылды. Бұл шаралардың маңыздылығы зор: ирригациялық жүйелердің дұрыс жұмыс істеуі өсімдіктерді суландыруға және жасыл желектерді сақтау үшін маңызды. Арықтар мен каналдардағы бөгде заттар мен қоқыс судың еркін ағуына кедергі келтіріп, қаланың су жүйесіне зиян тигізуі мүмкін. Сол себепті мамандар бұл жүйелерді тазалау жұмыстарын бірінші кезекке қойып, олардың дұрыс жұмыс істеуін қамтамасыз етті.Сенбіліктің маңызды бөлігі — қоғамдық экологиялық мәдениетті қалыптастыру. Қала тұрғындарына қоқысты дұрыс шығару, оны сұрыптау, қайта өңдеуге беру және қоршаған ортаны ластамау мәдениеті насихатталды. Қалалық орта сапасы және бақылау басқармасы мамандары тұрғындарға қаланы таза ұстау әрбір адамның жауапкершілігі екенін ескертті. Осы іс-шара арқылы тұрғындар өздерінің қала экологиясына қосқан үлесін көріп, оны қорғауға деген қызығушылық танытты.Сенбілік кезінде балалар мен жасөспірімдерге арналған арнайы интерактивті сабақтар ұйымдастырылды. Мектеп оқушылары мен студенттер қоқыс сұрыптау, экологиялық тазалық және қаланы таза ұстау бойынша тәжірибелік сабақтарға қатысты. Бұл шара жастарға экологиялық жауапкершілікті ерте жастан қалыптастыруға, қоршаған ортаны қорғауға деген қызығушылықтарын арттыруға мүмкіндік берді.Акция барысында ұйымдастырушылар мен еріктілер арнайы құрал-жабдықтарды қолданды. Қоқыс жинауға арналған сөмкелер, қолғаптар, арнайы контейнерлер және тазалау құралдары пайдаланылды. Бұл іс-шараның тиімді және қауіпсіз өтуін қамтамасыз етті. Сонымен қатар, мамандар ирригациялық арықтар мен кәріз жүйелерін тазалау үшін арнайы техника қолданды, бұл жұмысты тез және сапалы орындауға мүмкіндік берді.Қалалық сенбілік — тек қоқыс жинаумен шектелмейді. Оның негізгі мақсаты — тұрғындарға табиғатты сақтау және қоршаған ортаны қорғау мәдениетін қалыптастыру, жауапкершілік пен қоғамдық бірлікті нығайту. Әрбір адам, өз ауласын, көшесін, жалпы қаланы таза ұстай отырып, қоғамға үлес қосады. Сенбілік тұрғындардың экологиялық мәдениетін арттырудың маңызды құралдарының бірі болып табылады.Сенбілікке қатысушылар өз тәжірибелерімен бөлісіп, өз аудандарында тазалықты сақтау бойынша ұсыныстарын жеткізді. Бұл қалада тұрақты түрде сенбіліктер өткізуге, тұрғындарды экологиялық мәдениетке тартуға, жасыл аймақтарды, гүлзарларды және саябақтарды сақтауға мүмкіндік береді.Сонымен қатар, сенбілік барысында қоғамдық бақылау да жүргізілді. Қалалық орта сапасы және бақылау басқармасы мамандары қоқыс шығару ережелерінің сақталуын қадағалады, ирригациялық жүйелердің жағдайын тексерді және тұрғындарға түсіндірме жұмыстарын жүргізді. Мұндай бақылау экологиялық тәртіпті күшейтеді, қаланың санитарлық жағдайын жақсартады және тұрғындардың қауіпсіз өмір сүруіне жағдай жасайды.Сенбілікке қатысу арқылы әрбір тұрғын өз үлесін қосты, қаланың тазалығын сақтау мәдениетін насихаттады. Сонымен қатар, бұл іс-шара тұрғындар мен билік арасындағы өзара ынтымақтастықты нығайтады, адамдарды қоғамдық мәселелерге белсенді қатысуға ынталандырады.Бекітілген кестеге сәйкес сенбілік барысында барлық аудан көшелері мен қоғамдық орындар, қоқыс алаңдары және ирригациялық жүйелер тексеріліп, қажет болған жағдайда тазалау жұмыстары жүргізілді. Бұл жұмыстар қала өмірінің санитарлық жағдайын жақсартуға, су жүйелерінің дұрыс жұмыс істеуін қамтамасыз етуге және жасыл аймақтардың дамуына ықпал етеді.Қаланы таза ұстау — әрбіріміздің ортақ міндетіміз. Сенбілік тұрғындардың экологиялық жауапкершілігін арттыруға, қоршаған ортаны қорғауға және қалада өмір сүру сапасын жақсартуға бағытталған. Әрбір қала тұрғыны, өз ауласын, көшесін, жалпы қаланы таза ұстауға атсалыса отырып, қоғамға үлес қосады, жасыл желекті аймақтарды сақтайды және қаланың көркіне өз үлесін қосады.Осындай сенбіліктер қаланың тұрғындарына өз ауданын, көшесін, парктер мен саябақтарды таза ұстаудың маңызды екенін түсіндіреді. Сонымен қатар, бұл шаралар экологиялық мәдениетті қалыптастыруға, тұрғындардың табиғатқа деген жауапкершілігін арттыруға және болашақ ұрпаққа таза және жайлы қала қалдыруға ықпал етеді.Қалалық орта сапасы және бақылау басқармасы мамандары сенбіліктің табысты өткенін атап өтті. Барлық жұмысшылар мен еріктілер өз міндеттерін абыройлы орындап, қала тұрғындарына таза және қауіпсіз орта қалыптастыруға үлес қосты. Әрбір қоқыс шығару, ирригациялық жүйелерді тазалау, жасыл аймақтарды күтіп-баптау жұмысы қаланың жалпы санитарлық жағдайын жақсартуға бағытталған.Қорытындылай келе, 27 қыркүйек 2025 жылы Шымкент қаласында өткізілген жалпықалалық сенбілік — қаланы таза ұстау, экологиялық мәдениетті арттыру және тұрғындардың қоғамдық жауапкершілігін қалыптастыру бағытындағы маңызды іс-шара болып табылады. Барлық қала тұрғындары мен басқарма мамандарының атсалысуы қаланың көркі мен санитарлық жағдайын жақсартуға үлкен үлес қосып, тұрғындардың өмір сапасын арттырады.

2025 жылдың 27 қыркүйегінде Шымкент қаласы Абай ауданы Самал шағын ауданында кезекті қалалық сенбілік өтті. Шараға аудан әкімшілігі мен коммуналдық қызмет қызметкерлері ғана емес, қаланың түрлі бөлімдері мен ұйымдарының өкілдері де қатысты. Сенбілікте ауданның жалпы санитарлық жағдайын жақсарту, қалдықтарды жинау, ағаш отырғызу, тұрғындар арасында экологиялық сауаттылықты насихаттау басты мақсат болды. Акция барысында қоғамдық орындар толығымен тазартылды. Қоқыс жинайтын орындар ретке келтіріліп, көшелер мен жаяу жүргіншілерге арналған аумақтар жуылды. Құрғаған ағаштар кесіліп, жасыл желектердегі шөптер кесілді. Аудан тұрғындарының қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында дезинфекциялық жұмыстар жүргізілді. Барлық іс-шаралар жоспарға сай жоспарлы түрде жүргізіліп, әрбір қатысушы өзіне жүктелген жұмысқа жоғары жауапкершілікті көрсетті. Сенбілікке қалалық түрлі басқармалардың, мәдениет және спорт мекемелерінің, жол инфрақұрылымын дамыту ұйымдарының қызметкерлері, ауыл шаруашылығы саласының өкілдері қатысты. Бұл белсенді қатысушылар уақыттарын аумақты тазалық пен көгалдандыруға арнап, ауданды көркейтуге зор үлес қосты. Маңыздысы, бұл шара ауданның көркін жақсартып қана қоймай, тұрғындардың экологиялық сауаттылығын арттырып, табиғатты аялау мәдениетін арттырып, өмір сүру сапасын арттырды. Шара барысында ұйымдастырушылар тұрғындар арасында экологиялық сауаттылық, қалдықтарды дұрыс шығару, қалдықтарды сұрыптау маңыздылығын түсіндіріп, түсіндіру жұмыстарын жүргізді. Балалар мен жасөспірімдерге қоршаған ортаны қорғаудың маңыздылығын түсіндіре отырып, арнайы тәрбие сағаттары өткізілді. Мұндай бастамалар өскелең ұрпақтың табиғатқа құрметпен қарауына, тазалықты сақтауға және өз аймағына жауапкершілікпен қарауға дағдыландыруға көмектеседі. Сенбілік нәтижесінде аудандағы бірнеше көшелер мен қоғамдық орындар толығымен тазартылып, абаттандырылды. Жаңадан отырғызылған ағаштар мен гүлзарлар аумаққа эстетикалық көрік берді. Жасыл алаңдар мен гүлзарлар тұрғындар үшін жайлы демалыс аймақтарын жасап, балалардың қауіпсіз ойнауына, ал ересектердің таза ауада ләззат алуына мүмкіндік береді. Қала әкімдігі мен іс-шараны ұйымдастырушылар тұрғындардың экологиялық сауаттылығын арттыру тек қоқыс шығару және көгалдандырумен шектелмейтінін атап өтті. Бұл жұмыс әрбір азаматтың күнделікті өмірінің бір бөлігіне айналуы тиіс. Әр адам өз маңайын таза ұстау арқылы қаланың жалпы келбетіне өз үлесін қосуда. Сенбілік бір реттік шара емес, қоғамда тұрақты экологиялық мәдениетті қалыптастыруға бағытталған жүйелі жұмыстың бір бөлігі. Шара барысында коммуналдық қызметтер арнайы техниканы пайдаланып, қоқыс контейнерлерін босатып, қоғамдық орындарды ретке келтірді. Қатысушылар қолмен тазалауды қолдана отырып, тұрмыстық және құрылыс қалдықтарын жинауды және оларды белгіленген орындарға шығаруды қамтамасыз етті. Қоғамдық орындар да дезинфекцияланып, тұрғындардың қауіпсіздігі қамтамасыз етілді. Сенбілік күнінің әлеуметтік маңызы зор. Бұл тұрғындардың қоршаған ортаға деген көзқарасын өзгертеді, экологиялық жауапкершілікке тәрбиелейді және оларды тек өз аудандарында ғана емес, жалпы қалада тазалықты сақтауға шақырады. Әрбір адамның тазалық пен көріктендіру жұмыстарына қатысуы маңайдағы өмір сүру сапасын жақсартып, табиғи ортаның сақталуына ықпал етеді. Науқанның тағы бір маңызды нәтижесі – тұрғындар арасында қоғамдық сезімнің нығаюы. Бір мақсатпен біріккен барлық қатысушылар ынтымақтастық пен өзара көмекті дамытатын көршілес аумақты жақсартуға уақыттары мен күштерін арнады. Бұл бірлескен жұмыс қоғамдық сананы қалыптастыруға көмектеседі және әрбір адамның қалалық ортаны жақсартуға қосқан үлесі маңыздылығын көрсетеді. Мұндай шаралардың тұрақты түрде өткізіліп тұруы маңызды. Аудандық әкімшіліктер мен коммуналдық қызметтердің өз жоспарлары бар, сенбілік күндері олардың орындалуына және тұрақты тазалық жұмыстарын жүргізуге көмектеседі. Бұл іс-шаралар тұрғындарға қоршаған ортаға қамқорлық тек коммуналдық қызметтердің ғана емес, сонымен қатар әрбір адамның жеке жауапкершілігі екенін түсінуге көмектеседі. Қорыта айтқанда, Абай ауданы Самал ықшамауданында өткен сенбілік тұрғындардың экологиялық сауаттылығын арттыруға, санитарлық жағдайды жақсартуға және тұрғындардың өмір сүру сапасын жақсартуға бағытталған маңызды бастама болды. Шара барысында қоқыстарды жинау, ағаш отырғызу, жасыл желектерді ретке келтіру, экологиялық мәселелерге тұрғындардың хабардарлығын арттыру болды. Мұндай шаралар қала үшін ғана емес, әрбір тұрғын үшін тиімді, өйткені олар жайлы, қауіпсіз және таза өмір сүру ортасын қалыптастырады. Сенбілік қоғамда экологиялық сананы оятып, табиғатты аялауға шақырады, тазалықты сақтауға, айналаға жауапкершілікпен қарауға үйретеді. Әрбір адам сенбілікке өз үлесін қоса отырып, барлық қала тұрғындарының өмір сүру сапасын жақсартып, болашақ ұрпаққа таза әрі жақсы қоршаған орта қалдырады. Ендеше, 27 қыркүйекте «Самал» шағын ауданында өткен сенбілік қоғамда экологиялық сана мен жауапкершілікті тәрбиелеуге бағытталған жүйелі жұмыстардың жарқын мысалы болып табылады. Қатысушылардың күш-жігері мен аудан әкімшілігінің қолдауы ауданның сыртқы келбетінің айтарлықтай жақсаруына, сонымен қатар тұрғындардың қоршаған ортаға деген көзқарасының өзгеруіне ықпал етті. Таза және жайлы қаланың қалыптасуына тазалық пен абаттандыру жұмыстарына белсене қатысқан барлық азаматтар мен ұйымдар өз үлестерін қосты. Осындай бастамалардың арқасында шымкенттіктер қауіпсіз, таза және ұқыпты қалалық ортада өмір сүруге мүмкіндік алды. Сенбілік аудан тұрғындарына табиғатты аялау, өз маңайындағы тазалықты сақтау, әлеуметтік жауапкершілікті арттыру туралы маңызды сабақ болды. Осындай іс-шараларды жалғастыру тұрғындар арасында экологиялық сауаттылық пен түсінікті одан әрі ілгерілетеді.

2025 жылғы 27 қыркүйекте Самал шағын ауданында қаланы көркейту және санитарлық жағдайды жақсарту мақсатында кезекті сенбілік ұйымдастырылды. Бұл шараға аудан әкімдігі мен коммуналдық қызметкерлерден бөлек, бірқатар басқармалар мен ұйымдар да белсенді түрде қатысып, өз үлестерін қосты. Сенбіліктің басты мақсаты – ауданның жалпы санитарлық ахуалын жақсарту, қоқыс жинау, көгалдандыру және экологиялық мәдениетті қалыптастыру еді.Сенбілік барысында аумақтар толық тазаланды. Қоқыс алаңдары ретке келтіріліп, көшелер мен жаяу жүргіншілер жолдары жуылды. Қураған ағаштар кесіліп, жасыл аумақтарда шөп шабылды. Сонымен қатар, дезинфекция жұмыстары жүргізіліп, тұрғындар үшін қауіпсіз және таза орта қамтамасыз етілді. Барлық жұмыстар жүйелі түрде және жоспарлы түрде атқарылды, әрбір қызметкер өз міндетіне жауапкершілікпен қарады.Іс-шараға қаладағы түрлі салалық басқармалар, мәдениет және спорт мекемелері, жол инфрақұрылымын дамыту ұйымдары, ауыл шаруашылығы саласы өкілдері қатысып, әркім өз ісін жауапкершілікпен орындады. Белсенді қатысушылар өз уақыттарын бөлу арқылы ауданның көркіне елеулі үлес қосты. Сенбілік барысында азаматтар тек қана аумақты абаттандырумен шектеліп қалмай, табиғатқа деген жауапкершіліктерін арттырды.Тазалық акциясы барысында ұйымдастырушылар тұрғындарға экологиялық мәдениет, қоқысты дұрыс өңдеу және қалдықтарды сұрыптау туралы ақпарат берді. Балалар мен жасөспірімдер үшін арнайы тәрбие сағаттары ұйымдастырылып, олар экологияның маңыздылығы мен қоршаған ортаны қорғау қажеттілігін түсінді. Мұндай шаралар жас ұрпаққа табиғатты қадірлеу, оны таза ұстау және өз қоршаған ортасына жауапкершілікпен қарауды үйретеді.Сенбіліктің нәтижесінде ауданның бірнеше көшесі мен қоғамдық аумақтары толық тазаланып, көгалдандыру жұмыстары жүргізілді. Жаңа отырғызылған ағаштар мен гүлзарлар ауданның көркем келбетін арттырды. Жасыл желектер мен гүлзарлар тұрғындардың демалуына, балалардың ойнауына және серуендеуге ыңғайлы жағдай жасауға ықпал етті.Қала әкімдігі мен ұйымдастырушылар экологиялық мәдениетті қалыптастырудың тек қоқыс жинау мен аумақтарды абаттандырумен шектелмейтінін атап өтті. Бұл бағыттағы жұмыстар тұрғындардың күнделікті өмірінде әдетке айналуы тиіс. Әрбір азамат өз аумағын таза ұстау арқылы жалпы қаланың көркіне үлес қосатынын түсінуі қажет. Сенбілік тек бір күндік шара болмауы тиіс, бұл – тұрақты экологиялық мәдениетті қалыптастыруға бағытталған жүйелі жұмыс.Акция барысында коммуналдық қызметкерлер арнайы техникамен жұмыс жасап, қоқыс контейнерлерін тазалап, қоғамдық орындарды ретке келтірді. Қатысушылардың қолмен тазалау жұмыстары аудан аумағын толық жинақтап, қоқыс пен құрылыс қалдықтарын тиісті орындарға шығаруға мүмкіндік берді. Сонымен қатар, дезинфекция жұмыстары қоғамдық орындарда жүргізіліп, тұрғындардың қауіпсіздігі қамтамасыз етілді.Тазалық акциясы әлеуметтік маңызы жоғары шара болып табылады. Ол тұрғындардың өз аумағына, қоршаған ортаға деген көзқарасын өзгертіп, экологиялық жауапкершілікті қалыптастырады. Мұндай іс-шаралар арқылы адамдар тек өз үй ауласын ғана емес, жалпы қаланы таза ұстауға ат салысуға үйренеді. Экологиялық мәдениетті қалыптастыру – қала тұрғындарының өмір сүру сапасын арттыруға, қоғамдық орындарды жайлы етуге бағытталған маңызды қадам болып саналады.Сенбіліктің тағы бір маңызды нәтижесі – тұрғындардың бірлігін арттыру. Барлық қатысушылар өз уақыттарын бөліп, ауданның көркіне үлес қосқаннан кейін, олардың арасында ынтымақтастық сезімі күшейді. Бірлесіп атқарылған жұмыс қоғамдық сананы оятып, әр азаматтың өз үлесін қосу қажеттілігін көрсетеді.Бұл шараның тұрақты түрде өткізілуі маңызды. Әрбір аймақтық әкімдік пен коммуналдық қызметтердің өз жоспарлары бар, ал мұндай сенбіліктер олардың жүзеге асырылуын қадағалауға мүмкіндік береді. Тазалық акциясы тұрғындарға тек сыртқы көрініс туралы ойлануға ғана емес, сонымен қатар қоршаған ортаға жауапкершілікпен қарауға, экологияны сақтау қажеттілігін түсінуге ықпал етеді.Қорыта келгенде, Самал шағын ауданында өткізілген тазалық акциясы – қоғамдық сананы оятуға, экологиялық мәдениетті қалыптастыруға және тұрғындардың өмір сүру сапасын жақсартуға бағытталған маңызды іс-шара. Сенбілік барысында қоқыс жиналып, ағаштар отырғызылып, жасыл аймақтар абаттандырылды, тұрғындардың табиғатқа деген жауапкершілігі артты. Мұндай шаралар қала үшін ғана емес, әрбір тұрғын үшін де пайдасы зор, себебі олар таза және жайлы ортада өмір сүруге мүмкіндік береді.Тазалық акциясы қоғамдағы экологиялық мәдениетті дамытуға, тұрғындарды қоршаған ортаны қорғауға шақыруға, табиғатты қадірлеуге және өз аумағын таза ұстауға үйретеді. Әрбір азамат өз үлесін қосу арқылы қала тұрғындарының өмір сапасын жақсартып, келешек ұрпаққа таза орта қалдыра алады. Самал шағын ауданындағы бұл сенбілік – экология мен қоғамдық жауапкершілікті насихаттауда маңызды қадам болды.Осылайша, 27 қыркүйекте ұйымдастырылған тазалық акциясы – тек бір күндік шара емес, тұрақты және жүйелі экологиялық мәдениетті қалыптастырудың айқын үлгісі. Қатысушылардың күш-жігері мен аудан әкімдігінің қолдауының арқасында Самал шағын ауданының көркі айтарлықтай жақсарды, ал тұрғындардың табиғатқа деген көзқарасы едәуір өзгерді.Аудандағы сенбілік жұмысында белсенділік көрсеткен барлық азаматтар мен ұйымдар өз үлестерін қосып, қаланы таза және жайлы етуге ықпал етті. Мұндай шаралардың арқасында Шымкент қаласы тұрғындары үшін қолайлы, қауіпсіз және экологиялық таза орта қалыптасуда.Осы сенбілік – тұрғындарға табиғатқа қамқорлық жасау, өз аумағын таза ұстау және қоғамдағы жауапкершілікті арттыру жөнінде маңызды сабақ болды. Бұл бағыттағы жұмыстар тұрақты түрде жалғасып, тұрғындардың экологиялық мәдениеті әрі қарай дамитындығына сенім мол.

2025 жылдың 27 қыркүйегінде «Таза Қазақстан» жалпыұлттық экологиялық акциясы аясында Шымкентте жалпықалалық сенбілік өтті. Іс-шараның негізгі мақсаты – қала аумақтарын тазарту, көшелерді, аулаларды, қоғамдық орындарды абаттандыру және тұрғындардың экологиялық сауаттылығын арттыру. Іс-шараға барлық жастағы тұрғындар, мемлекеттік қызметкерлер, студенттер, мектеп оқушылары, еріктілер белсенді қатысты. Шараға «Шымкент ветеринарлық қызметі» коммуналдық шаруашылық қоғамының қызметкерлері кең ауқымды тапсырмаларды орындап, белсенділік танытты. Олар аумақтарды, соның ішінде қоғамдық орындар мен көшелерді тазалаудан, шашылған қоқыстарды жинап, арнайы контейнерлерге салудан бастады. Олар сондай-ақ қаланың суару жүйелерін күтіп ұстады, дұрыс жұмыс істеуін қамтамасыз етті және жасыл алаңдар мен гүлзарларды күтіп-баптады. Сенбілікте санитарлық тазалыққа баса назар аударылды. Қатысушылар көшелердегі, саябақтар мен ойын алаңдарынан қоқыстарды шығарып, қалалық инфрақұрылымды жөндеп, жаңартты. Бұл іс-шаралардың мақсаты қала тұрғындары мен қонақтары үшін қауіпсіз және жайлы қалалық ортаны құру болды. Қоқыс контейнерлері мен орындықтар тазаланып қана қоймай, қоғамдық орындардың жайлылығы мен функционалдығын жақсарту үшін ыңғайлы жерлерге көшірілді. Сенбілікке жастар мен студенттер де белсене қатысты. Олар жасыл алқаптарды суаруға көмектесті, ағаштар мен бұталар отырғызды, гүлзарларды қалпына келтіруге қатысты. Экологиялық ағарту шаралары да өткізілді. Қатысушыларға табиғатты аялау, қала тазалығын сақтау, жасыл желектерді күтіп ұстаудың маңыздылығы түсіндірілді. Сондай-ақ, жастарға қоқыс тастаудың жағымсыз салдары, қалдықтарды дұрыс пайдалану, суды үнемдеу, өсімдіктерді қорғау, қоршаған ортаны ластамау керектігі айтылды. Мұндай іс-шаралар өскелең ұрпақты айналаға деген жауапкершілік сезімін оятып, табиғатты аялай білуге дағдыландырады. Ветеринариялық қызмет қызметкерлері кәсіби шеберліктерін көрсетті. Олар жануарларды күту бойынша ұсыныстар берді, үй және қаңғыбас жануарлар үшін қауіпсіз аймақтарды қамтамасыз етті, осылайша олардың қалдықтарға түсуін азайтып, санитарлық нормаларды сақтайды. Бұл іс-шаралардың әсіресе қала тұрғындарының денсаулығын сақтау және қаладағы салауатты экологияны сақтау үшін маңызы зор. Сенбілікті ұйымдастыруға қала әкімшілігі, коммуналдық қызметтер, қоғамдық ұйымдар белсене атсалысты. Қатысушылар қосымша абаттандыруды немесе жөндеуді қажет ететін аймақтарды анықтап, қала аумақтарын бірлесіп аралады. Әрбір кәсіпорын мен ұйым белгілі бір салаға жауапкершілікті өз мойнына алды, бұл жұмысты тиімді үйлестіруге және нақты нәтижелерге мүмкіндік берді. Сенбілікке көптеген қала тұрғындары өз еріктерімен қатысты. Олардың қатысуы әлеуметтік жауапкершілік пен өз қаласына деген қамқорлықтың жоғары деңгейін көрсетеді. Сондай-ақ, мұндай іс-шараларды жүйелі түрде өткізудің экологиялық сана-сезімін арттырып, тұрғындардың қала тазалығын сақтауға, қоршаған ортаны сақтауға деген жауапкершілік сезімін ояту үшін маңызы зор екені айтылды. Сенбілік барысында экологиялық мінез-құлықтың негізгі ережелері жазылған ақпараттық брошюралар мен парақшалар таратылды. Тұрғындарға тазалықты сақтау, қоқыстарды дұрыс шығару, жасыл желектерді қорғау, суды үнемдеу, ластанудың алдын алу маңыздылығы туралы айтылды. Еріктілер абаттандыруда қолданылатын экологиялық таза әдістер мен материалдарды көрсетті. «Таза Қазақстан» акциясы бір реттік шара емес, қала тұрғындарының экологиялық санасы мен мәдениетін арттыруға бағытталған жүйелі жұмыстың бір бөлігі. Мұндай бастамалар тұрғындардың табиғатқа деген көзқарасын өзгертіп, қаланы көркейтуге және болашақ ұрпақ үшін таза әрі жайлы ортаны қамтамасыз етуге ықпал етеді. Сенбілік соңында ұйымдастырушылар белсенді атсалысқандардың барлығына алғыстарын білдірді. Олардың еңбегі мен жігері қаланың көркін жақсартуға қосқан үлесі ретінде жоғары бағаланды. Сондай-ақ, Шымкенттің таза, абаттандырылған және өмір сүруге жайлы мекен болуы үшін осындай іс-шаралар тұрақты өткізілетіні айтылды. Ветеринариялық қызмет МКК қызметкерлері қоқыстарды жинау, суару жүйелерін қалпына келтіру, аумақты санитарлық тазарту сияқты маңызды міндеттерді атқарды. Бұл іс-шаралар қаланың көркін жақсартуға ықпал етіп қана қоймайды, сонымен қатар тұрғындардың экологиялық санасын арттырып, табиғатқа жауапкершілікпен қарауға және тұрғындардың салауатты ортасын қамтамасыз етуге ықпал етеді. Сенбілік барысында жинақталған тәжірибе мен нәтиже алдағы уақытта қаланы абаттандыру, тазалық пен тәртіпті сақтау бағытындағы жұмыстарға негіз болады. Осылайша, «Таза Қазақстан» жалпыұлттық экологиялық акциясы аясында Шымкентте өткен жалпықалалық сенбілік тұрғындардың белсенді қатысуы, коммуналдық қызметтермен үйлестіру, Ветеринариялық қызмет МКК қызметкерлерінің кәсіби жұмысының арқасында сәтті өтті. Бұл сенбілік шарасы билік пен тұрғындардың бірлескен күш-жігері экологиялық қауіпсіздікті сақтауға, экологиялық сананы арттыруға және барлық тұрғындар үшін жайлы қалалық ортаны құруға қалай үлес қосып жатқанының жарқын мысалы болды.

2025 жылғы 27 қыркүйек күні Шымкент қаласында «Таза Қазақстан» республикалық экологиялық акциясы аясында жалпы қалалық сенбілік ұйымдастырылды. Бұл іс-шараның басты мақсаты – қала аумағын абаттандыру, қоқыстардан тазалау, жасыл аймақтарды күтіп-баптау, сондай-ақ тұрғындар арасында экологиялық мәдениетті қалыптастыру болды. Сенбілікке қала тұрғындары белсенді түрде қатысып, әртүрлі қоғамдық ұйымдар мен мекемелер өз үлестерін қосты.Сенбілік барысында «Ветеринариялық қызмет» МКК Шымкент қызметкерлері белсене қатысып, өз міндеттерін жан-жақты орындады. Олар алдымен аумақтарды, қоғамдық орындарды және көше бойларын тазалап, шашылған қоқыстарды жинап, арнайы қоқыс жәшіктеріне орналастырды. Сонымен қатар, ирригациялық жүйелерді тексеріп, ретке келтіру жұмыстарын жүргізді. Бұл әсіресе, қоғамдық бақтар мен көшелердегі суармалы жүйелердің дұрыс жұмыс істеуіне, көгалдар мен гүлзарлардың қажетті ылғалмен қамтамасыз етілуіне мүмкіндік берді.Сенбілік барысында санитарлық тазалау жұмыстарына да баса мән берілді. Қатысушылар көшелердегі, саябақтардағы және балалар ойын алаңдарындағы қоқыстарды жинап, жөндеуді қажет ететін элементтерді қалпына келтірді. Бұл жұмыстың мақсаты – қала тұрғындары үшін қауіпсіз, жайлы және таза орта құру болды. Қоқыс жәшіктері мен орындықтар тек тазаланған жоқ, сонымен қатар кейбіреулері жаңа орындарға орнатылып, халықтың ыңғайына сай орналастырылды.Сенбілікке қатысушылар арасында жастар мен студенттер де белсенді болды. Олар экологиялық мәдениетті қалыптастыру мақсатында жасыл желектерді суарып, ағаштар мен бұталарды отырғызуға көмектесті. Сонымен қатар, сенбілік барысында экологиялық түсіндіру жұмыстары да жүргізілді. Қатысушыларға табиғатты қорғаудың, қаланы таза ұстаудың маңыздылығы түсіндірілді. Жас ұрпаққа қоқыс қалдырудың зияндылығы, суды үнемдеу, жасыл желектерді қорғау және қаланы ластамау сияқты негізгі қағидалар жеткізілді. Мұндай іс-шаралар жастардың бойында жауапкершілік сезімін қалыптастыруға үлкен үлес қосады.«Ветеринариялық қызмет» МКК қызметкерлері сенбілік барысында өздерінің кәсіби дағдыларын да көрсетті. Мысалы, олар жануарларға арналған қоректендіру және гигиеналық шараларды орындау бойынша кеңестер беріп, кейбір аумақтарды жануарларға қауіпсіз ету үшін арнайы шаралар қолданды. Бұл қалада қоқыс пен лас аумақтардың жануарлардың денсаулығына әсерін азайтуға бағытталған маңызды қадам болды.Сенбілік кезінде қала әкімдігі, жергілікті коммуналдық қызметтер және қоғамдық ұйымдармен тығыз байланыс орнатылды. Қатысушылар барлық аумақтарды бірлесіп аралап, қай жерлерде қосымша абаттандыру немесе жөндеу жұмыстарын жүргізу қажет екенін анықтады. Әрбір мекеме өз жауапкершілігіне тиесілі аумақты таза ұстау міндетін орындады. Бұл үйлестіру жұмыстары сенбіліктің нәтижелі өтуіне ықпал етті.Акция барысында көптеген азаматтар өз еріктерімен қатысып, қаладағы қоғамдық орындарды абаттандыруға үлес қосты. Бұл әрекет әр тұрғынның өз қаласына деген жауапкершілігін арттыруға бағытталды. Сондай-ақ, сенбілікке қатысушылар экологиялық акциялардың тұрақты түрде өткізілуі маңызды екенін атап өтті, себебі бұл қаладағы экологиялық мәдениетті қалыптастыруға, тұрғындар арасында экологиялық тәртіпті арттыруға және қаланы таза ұстауға көмектеседі.Сенбілік барысында тұрғындарға шағын ақпараттық брошюралар таратыла отырып, экологиялық мәдениетті қалыптастырудың негізгі қағидалары түсіндірілді. Оларға қаланы таза ұстаудың, қоқысты дұрыс өңдеудің, жасыл желектерді қорғаудың, суды үнемдеудің және табиғатты ластамаудың маңыздылығы жеткізілді. Сонымен қатар, еріктілер қаланы абаттандыруда қолданылатын экологиялық таза материалдар мен әдістерді таныстырды.«Таза Қазақстан» сенбілігі – бұл тек қана бір күндік іс-шара емес, ол қала тұрғындарының бойында экологиялық сана мен жауапкершілік сезімін қалыптастыруға бағытталған жүйелі жұмыс. Мұндай шаралар тұрғындардың табиғатты қорғауға деген қатынасын өзгертеді, қаланың көркеюіне септігін тигізеді және болашақ ұрпақ үшін таза әрі жайлы орта қалыптастырады.Акция соңында ұйымдастырушылар сенбілікке белсенді қатысқан барлық азаматтарға алғыстарын білдіріп, олардың еңбегі қаланың көркеюіне қосқан үлесі ретінде бағаланды. Сонымен қатар, келешекте де мұндай сенбіліктер тұрақты түрде өткізіліп, қала аумағы таза әрі жайлы болып қалатынына сенім білдірілді.Қорытындылай келе, Шымкент қаласында өткізілген «Таза Қазақстан» республикалық экологиялық акциясы аясындағы жалпы қалалық сенбілік қала тұрғындарының белсенді қатысуымен, коммуналдық қызметтердің үйлесімді жұмысы арқылы сәтті өтті. «Ветеринариялық қызмет» МКК қызметкерлері де өз үлестерін қосып, қоқыстарды шығару, ирригациялық жүйелерді ретке келтіру және санитарлық тазалау жұмыстарын атқарды. Бұл шара тек қаланы көркейтіп қана қоймай, тұрғындардың экологиялық мәдениетін арттыруға, табиғатты қорғауға және болашақ ұрпаққа таза орта қалдыруға бағытталған маңызды бастама болды. Сенбілік барысында алынған тәжірибе мен жетістіктер алдағы уақытта қаланы абаттандыру және экологиялық тәртіпті сақтау ісінде негіз болып қызмет ететін болады.

Шымкентте «Цифрлық құралдар – су инфрақұрылымын басқарудың жаңа моделі» тақырыбында республикалық семинар-кеңес өтті. Шараны қала әкімдігі, ҚР Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі, «Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығын жаңғырту және дамыту орталығы» АҚ бірлесіп ұйымдастырды. Іс-шараның негізгі мақсаты су ресурстарын тиімді басқару, жаңа технологияларды енгізу, жүйені автоматтандыру, сапалы мемлекеттік қызметтерді көрсету мәселелерін талқылау болды. Семинарға Шымкент қаласы әкімінің бірінші орынбасары Айдын Кәрімов, мемлекеттік органдардың, халықаралық ұйымдардың, отандық және шетелдік компаниялардың өкілдері, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, сумен жабдықтау саласының мамандары қатысты. Қатысушылар су ресурстарын басқарудың заманауи тәсілдерін, цифрлық шешімдерді және инфрақұрылым тиімділігін арттыру үшін автоматтандыру мүмкіндіктерін талқылады. Іс-шара Қазақстан Республикасы Президентінің «Қазақстан жасанды интеллект дәуірінде: түбегейлі цифрлық трансформация арқылы өзекті мәселелер және оларды шешу жолдары» атты Жолдауында айтылған тапсырмаларын жүзеге асыру аясында ұйымдастырылды. Мемлекет басшысы цифрландыру мен жаңа технологияларды енгізу тиімділікті арттыру құралы ғана емес, сонымен қатар елдің тұрақты дамуы мен халықтың өмір сүру сапасын арттырудың негізгі тетігі екенін атап өтті. Шымкент қаласы әкімінің бірінші орынбасары Айдын Кәрімов қарқынды дамып келе жатқан мегаполис үшін су ресурстарын тиімді басқарудың ерекше маңыздылығын атап өтті. "Халықтың өсуі, өнеркәсіптің дамуы, жаңа тұрғын аудандардың құрылысы сапалы сумен жабдықтауды, тиімді кәріз жүйелерін және сенімді инфрақұрылымды қажет етеді. Бұл қажеттіліктерді толық қанағаттандыру үшін дәстүрлі басқару әдістері енді жеткіліксіз. Климаттың өзгеруі, тұтынудың артуы және су ысыраптарының артуы жаңа шешімдерді қажет етеді. Сондықтан цифрлық құралдар мен автоматтандырылған жүйелерді енгізу бүкіл Шымкент үшін басымдыққа айналуда", - деп атап өтті ол. Семинарда су инфрақұрылымын басқарудың заманауи технологиялық әдістерін енгізу мәселелері талқыланды, оның ішінде: Сумен жабдықтау және су бұру жүйелерін автоматтандыру суды тұтынуды нақты уақыт режимінде бақылауға, ақауларды анықтауға және дер кезінде жөндеу жұмыстарын жүргізуге, төтенше жағдайлардың алдын алуға мүмкіндік береді. Сандық бақылау жүйелері судың сапасын, қысымын, тұтынуын және кәріз желісінің жағдайын бақылайды. Бұл жүйелер нақты уақыттағы ақпарат негізінде шешім қабылдауға мүмкіндік береді. Жасанды интеллект пен үлкен деректерді пайдалану суды тұтынуды болжауға, инфрақұрылымды оңтайландыруға, тапшылықты болдырмауға және шығындарды азайтуға көмектеседі. Семинарға қатысушылар осы технологияларды енгізудің сәтті мысалдарын, соның ішінде суды басқарудың толық автоматтандырылған жүйелері суды тазартуды, бөлуді және есепке алуды бақылауға мүмкіндік беретін шет елдердің тәжірибесін талқылады. Қазақстанда осыған ұқсас тәсілдерді қолдану су инфрақұрылымының тиімділігін айтарлықтай арттыруға, ысырапты азайтуға, халықты сапалы сумен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Айдын Кәрімов халықты сапалы ауыз сумен қамтамасыз ету – қала әкімдігінің негізгі басымдықтарының бірі екеніне тоқталды. "Бүгінгі таңда су инфрақұрылымын жаңғырту және жаңа технологияларды енгізу басымдық болып табылады. Мәліметтерді жүйелі жинау және талдау жұмыстағы ақауларды дер кезінде анықтауға және төтенше жағдайлардың алдын алуға, тұрғындарды тұрақты және сапалы сумен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді", - деді ол. Сондай-ақ семинарда тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық және сумен жабдықтау секторларында жұмыс істейтін мамандардың құқықтық санасы мен жауапкершілігін арттыру мәселелері қаралды. Талқылаулар персоналды оқыту, ресурстарды есепке алу және басқару үшін цифрлық платформаларды енгізу, озық тәжірибе алмасу және халықаралық ынтымақтастықты қамтыды. Қатысушылар сонымен қатар су ресурстарын тұрақты басқару үшін үкімет, бизнес және қоғам арасындағы ынтымақтастықтың маңыздылығын атап өтті. Цифрлық технологияларды пайдалану инфрақұрылымның тиімділігін арттырып қана қоймайды, сонымен қатар шығындарды азайтады, қоршаған ортаға келтіретін зиянды азайтады және коммуналдық қызметтің ашықтығын арттырады. Іс-шара барысында цифрлық жүйелерді одан әрі енгізу бойынша ұсыныстар тұжырымдалды, оның ішінде: нақты уақыт режимінде су тұтыну мониторингін кеңейту; автоматтандырылған желіні басқару жүйелерін енгізу; тұтынуды жоспарлау үшін үлкен деректерді болжауды пайдалану; ашықтықты қамтамасыз ету және халықты су ресурстарының жағдайы туралы хабардар ету; мамандардың біліктілігін арттыру және заманауи технологиялармен жұмыс істеуге кадрларды даярлау. Осылайша, Шымкентте өткен республикалық семинар мен кеңес цифрлық су ресурстарын басқаруды дамыту, қалалық инфрақұрылымды жаңғырту және мемлекеттік қызмет көрсету сапасын арттырудағы маңызды қадам болды. Жаңа технологияларды енгізу су ресурстарын тиімді пайдалануды қамтамасыз етеді, ысырапты барынша азайтады, сумен жабдықтау жүйелерінің сенімділігін арттырады, қоршаған ортаны жақсартады. Сондай-ақ семинар қатысушылар арасында тәжірибе алмасуға, заманауи халықаралық тәжірибені талқылауға, қала мен жалпы ел үшін су инфрақұрылымын цифрландырудың бірыңғай стратегиясын әзірлеуге ықпал етті. Бұл іс-шара заманауи технологиялық мүмкіндіктерді, халықтың қажеттіліктерін және тұрақты даму талаптарын ескере отырып, су ресурстарын басқаруға кешенді көзқарастың үлгісі болды. Осылайша, Шымкент қалалық инфрақұрылымды тиімді дамыту, қоршаған ортаны қорғау, тұрғындардың өмір сүру сапасын жақсарту үшін жаңа мүмкіндіктер ашатын су ресурстарын басқарудың цифрлық шешімдерін сәтті енгізудің үлгісін көрсетуде.

Шымкент қаласында «Цифрлық құралдар – су инфрақұрылымын басқарудың жаңа үлгісі» тақырыбында республикалық семинар-кеңес өтті. Бұл іс-шараны қала әкімдігі, ҚР Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі және «Қазақстандық тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығын жаңғырту және дамыту орталығы» АҚ бірлесіп ұйымдастырды. Жиын су ресурстарын тиімді басқару, жаңа технологияларды енгізу, автоматтандырылған жүйелерді қолдану арқылы халыққа сапалы қызмет көрсету және инфрақұрылымдық жобаларды жетілдіру мәселелеріне арналды.Семинарға қала әкімінің бірінші орынбасары Айдын Кәрімов, мемлекеттік органдардың өкілдері, халықаралық ұйымдар, отандық және шетелдік компаниялар, сондай-ақ тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы және сумен жабдықтау саласының сарапшылары қатысты. Жиын барысында су ресурстарын цифрлық құралдар арқылы басқарудың жаңа модельдері мен тиімді тәсілдері ұсынылды.Іс-шараның негізгі мақсаты – Мемлекет басшысының «Жасанды интеллект дәуіріндегі Қазақстан: өзекті мәселелер және оны түбегейлі цифрлық өзгерістер арқылы шешу» атты Жолдауында қойылған тапсырмаларды жүзеге асыру болды. Президент өз Жолдауында цифрландыру мен жаңа технологияларды пайдалану тек тиімділікті арттыру құралы ғана емес, сонымен қатар елдің тұрақты дамуы мен халықтың өмір сапасын жақсартудың негізгі тетігі екенін атап өтті. Бұл тапсырмаларды орындау аясында қалалық және республикалық деңгейде жүйелі жұмыстар жүргізілуде.Қала әкімінің бірінші орынбасары Айдын Кәрімов өзінің сөзінде Шымкент қаласы үшін су ресурстарын тиімді басқару мәселесінің ерекше маңызға ие екенін атап өтті. «Халық санының өсуі, өнеркәсіптің қарқынды дамуы, жаңа тұрғын алаптардың салынуы сапалы ауыз сумен қамтамасыз етуді, тиімді кәріз жүйесін және сенімді инфрақұрылымды қажет етеді. Бүгінге дейін қолданылған дәстүрлі тәсілдер енді жеткіліксіз. Климаттың өзгеруі, тұтыну көлемінің өсуі және су шығынының артуы – жаңа шешімдерді қажет етеді. Сондықтан цифрлық құралдар мен автоматтандырылған жүйелерді енгізу – Шымкент үшін, сондай-ақ тұтас Қазақстан үшін басымдыққа айналып отыр», – деді Айдын Кәрімов.Семинар барысында су ресурстарын басқарудағы жаңа технологиялық әдістерге ерекше назар аударылды. Оның ішінде:Сумен жабдықтау және кәріз жүйелерін автоматтандыру – бұл жүйелер арқылы су шығыны нақты бақыланады, ақаулар дер кезінде анықталады және жөндеу жұмыстарын уақытылы жүргізу мүмкіндігі пайда болады.Цифрлық мониторинг жүйелері – су сапасын, қысымын, тұтыну көлемін және кәріз жүйесінің жағдайын бақылауға мүмкіндік береді. Бұл деректер нақты уақыт режимінде алынғандықтан, шешім қабылдау процесі жылдам әрі тиімді болады.Жасанды интеллект пен үлкен деректерді қолдану – су ресурстарын жоспарлау, тұтыну болжамын жасау және қалалық инфрақұрылымды оңтайландыру мақсатында қолданылып келеді. Бұл тәсілдер су тапшылығының алдын алуға және шығындарды азайтуға мүмкіндік береді.Семинарға қатысушылар су инфрақұрылымын басқарудағы заманауи әдістер мен тәжірибелік шешімдерді талқылады. Әсіресе, Шымкент қаласының су жүйесін цифрландыру тәжірибесі қызығушылық туғызды. Қалада енгізіліп жатқан жаңа технологиялар су ресурстарын тиімді пайдалану, су шығынын азайту және қалалық инфрақұрылымның сенімділігін арттыруға бағытталған.Сондай-ақ, семинар барысында халықаралық тәжірибе де қаралды. Мысалы, дамыған елдерде су ресурстарын басқару жүйелері толық автоматтандырылған, су есептеу, тазарту және тарату процестері цифрлық платформалар арқылы жүргізіледі. Қазақстанда да осы озық тәжірибелерді енгізу арқылы қалалардағы сумен жабдықтау жүйесі жаңа деңгейге көтерілуде.Айдын Кәрімов өз сөзінде тұрғындардың сапалы ауыз сумен қамтамасыз етілуі – қала әкімшілігінің басты міндеті екенін атап өтті. «Қазіргі таңда су инфрақұрылымын модернизациялау, жаңа технологияларды енгізу арқылы тұрғындардың өмір сүру сапасын арттыру басты мақсатымыз. Жүйелі түрде деректерді жинап, талдау жүргізу арқылы ақауларды дер кезінде анықтау және алдын алу мүмкіндігі туады. Бұл қала тұрғындарына тұрақты және сапалы қызмет көрсетуге жол ашады», – деді қала әкімінің бірінші орынбасары.Семинар қорытындысында қатысушылар жаңа цифрлық технологияларды қолданудың тиімділігін, олардың су ресурстарын басқарудағы маңыздылығын және қалалық инфрақұрылымды жетілдіруде шешуші рөл атқаратынын атап өтті. Сондай-ақ, цифрлық құралдарды енгізу арқылы шығындарды азайту, экологиялық тұрақтылықты қамтамасыз ету және қаланың даму стратегиясына сәйкес инфрақұрылымды жақсарту мүмкіндігі талқыланды.Жиын соңында қала әкімдігі мен ведомство өкілдері сумен жабдықтау және кәріз жүйелерін басқарудағы жаңа технологияларды енгізу бойынша нақты жоспарлар мен ұсыныстарды жариялады. Бұл жоспарлар су ресурстарын тиімді пайдалану, қала тұрғындарының сапалы ауыз сумен қамтамасыз етілуі және экологиялық тұрақтылықты қамтамасыз етуге бағытталған.Семинарға қатысушылар цифрлық технологияларды пайдалану арқылы сумен жабдықтау жүйелерін басқарудың жаңа тәсілдері мен әдістемелерін зерттеді, тәжірибе алмасып, болашақ жобаларды іске асыру үшін ұсыныстар әзірледі.Осылайша, Шымкент қаласында өткізілген республикалық семинар-кеңес су ресурстарын басқарудың жаңа цифрлық тәсілдерін енгізу, инфрақұрылымды заманауи деңгейге көтеру және тұрғындарға сапалы қызмет көрсету бағытында маңызды қадам болды. Бұл іс-шара еліміздің басқа өңірлерінде де су инфрақұрылымын тиімді басқаруға үлгі болып отыр.

Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Мемлекет басшысының тиімсіз пайдаланылған ауыл шаруашылығы жерлерін мемлекет меншігіне қайтару, оны адал және тиімді жер пайдаланушылар арасында қайта бөлу, жерге орналастырудың барлық процестерін цифрландыру жөніндегі тапсырмаларын дәйекті түрде жүзеге асыруды жалғастыруда. Бұл туралы министрліктің баспасөз қызметі хабарлады. Соңғы жылдары ауыл шаруашылығындағы жер қатынастары елдің экономикалық тұрақтылығы мен аграрлық сектордың дамуына тікелей әсер ететін маңызды факторға айналды. Кейбір жер телімдері тиімсіз пайдаланылды, кейбірі заңға қайшы бөлінді, немесе жөнсіз пайдаланылды. Сондықтан жерді тиімді және әділ пайдалануды қамтамасыз ету мемлекеттік саясаттың басым бағыты болып табылады. 2022 жылдан бері мақсаты бойынша пайдаланылмаған немесе заңға қайшы берілген ауыл шаруашылығы мақсатындағы 13,7 миллион гектар жер мемлекет меншігіне қайтарылды. Оның 6,2 миллион гектары жерді тиімді және ұтымды пайдалануды қамтамасыз ететін адал жер пайдаланушыларға бөлінген. Бұл жұмыстар ауылшаруашылық өндірісін дамытуға, жерді дұрыс пайдалану мәдениетін қалыптастыруға, жер ресурстарын ұтымды басқаруға ықпал етеді. Қайтарылған жерлерді бөлу кезінде бірнеше негізгі критерийлер ескерілді: Бұрынғы пайдаланудың тиімділігі: Жер пайдаланушының өткен уақытта жер телімін тиімді пайдалану мүмкіндігі бағаланды. Заңдардың сақталуы: Әлеуетті жер пайдаланушылардың заңдар мен нормативтік актілерге сәйкестігі тексерілді. Экономикалық жоспар: Алғаннан кейін учаскеде қандай іс-шаралар жүзеге асырылатыны қарастырылды. Әлеуметтік әсер: жерді тиімді пайдалану ауылдық жерлерде жұмыс орындарын құруға және инфрақұрылымды дамытуға ықпал етуі керек. Министрлік жерге орналастыру саласында цифрлық технологияларды белсенді түрде енгізуде. Цифрландыру мыналарға мүмкіндік береді: Жерді қайтару және қайта бөлу процестерін ашық және ашық жүргізу. Жер пайдаланушылардың талаптарға сәйкестігін және жерді пайдалану тиімділігін онлайн бақылау . Келісімшарттарды, келісімдерді және басқа құжаттарды электронды форматта тіркеу . Мемлекеттік органдар мен жер пайдаланушылар арасындағы интерактивті байланысты қамтамасыз ету. Цифрландыру дауларды азайтуға, жерді заңсыз пайдалануды болдырмауға және әкімшілік кедергілерді азайтуға көмектеседі. Жерді тиімді пайдалану аграрлық сектордың тұрақты дамуының кілті болып табылады. Жерді адал пайдаланушылар: Жерді ұтымды және ұқыпты пайдалану, Олар заманауи технологияларды енгізуде, Экологиялық стандарттарды сақтау, Жергілікті экономика мен қоғамға оң үлес қосыңыз. Ендеше, 6,2 миллион гектар жерді адал жер иелеріне беру экономикалық қана емес, әлеуметтік маңызы бар шешім. Бұл жерлер жаңа жұмыс орындарын ашып, өнімділікті арттырып, ауыл шаруашылығы саласының тұрақтылығын нығайтады. Мемлекет жерді тиімді пайдалануды бақылауды жалғастыруда. Негізгі шаралар мыналарды қамтиды: Жер пайдаланушылардың сәйкестігін тексеру, Ауыл шаруашылығы өнімдерінің көлемі мен сапасын бағалау, Қажет болған жағдайда жерлерді мемлекет меншігіне қайтару, Жерді тиімді пайдалану үшін субсидиялар мен қолдау бағдарламаларын ұсыну. Сонымен қатар, жер пайдаланушыларға мыналар бойынша қолдау көрсетіледі: Заманауи агротехнологияларды енгізу, Суару жүйелерін жаңарту, Топырақтың құнарлығын арттыру және тыңайту, Органикалық өсіру әдістерін қолдану. Адал жер пайдаланушыларға берілген жердің жалпы көлемі 6,2 миллион гектарды құрайды, бұл Қазақстанның ауыл шаруашылығының дамуына айтарлықтай әсер етеді. Бұл жерлерде жүзеге асырылатын жобаларға мыналар жатады: Өсімдік шаруашылығын жаңғырту, Мал шаруашылығын дамыту, Агроөнеркәсіптік кешендерді құру, Экспортқа өнім шығару. Бұл тек экономикалық өсімге ғана емес, сонымен қатар ауыл тұрғындарының өмір сүру сапасын жақсартуға, әлеуметтік тұрақтылықты қамтамасыз етуге және инфрақұрылымды дамытуға ықпал етеді. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі жерді тиімді пайдалану, оны адал жер иелеріне беру, басқаруды цифрландыру бағытында жүйелі жұмыс жүргізуде. 6,2 миллион гектар жердің берілуі жерді ұтымды пайдалану мәдениетін тәрбиелеу, ауылды дамыту, ауыл шаруашылығы өндірісін жаңғырту жолындағы маңызды қадам болып табылады. Бұл мемлекеттік саясат еліміздің экономикалық тұрақтылығын нығайтуға, ауыл шаруашылығы саласының тиімділігін арттыруға, жерді заңсыз пайдалануды азайтуға ықпал етеді. Саналы жер пайдаланушылар заманауи технологиялар мен тәжірибелерді енгізе отырып, ауыл шаруашылығын дамытуға және еліміздің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етуге жаңа мүмкіндіктер ашуда.