Шымкент қаласының Еңбекші ауданында “Таза қала” жобасы аясында тазалық жұмыстары қарқынды жүргізілуде. Бұл жоба “Қауіпсіз ел” ұлттық бағдарламасына сай қала орталығының көркін жақсартуға, тұрғындардың тұрмыс сапасын көтеруге және қоғамдық орта тазалығын қамтамасыз етуге бағытталған. Аудан аумағындағы аялдамалар, ойын-сауық орындары, орындықтар және орталық көшелер арнайы техникалар мен заманауи әдістер арқылы жойыларлық тазалануда.“Группа Интеко” ЖШС-нің мамандары арнайы араластырғыш-шаңсорғыш және қысыммен шайғыш техникаларды қолданып, аудан тұрғындары үшін күнделікті істенген тазалық шараларын жаңғыртып отыр. Аялдамаларда автобус күтетін жерлер, аялдама орындықтары, жануарларға арналған қалдық жәшіктер – барлығы да бюджетке тағайындалған жоспарға сәйкес жиналып, сіңіріліп, жуылып жатыр. Олардың әдісі мен сапасы – қоғамдық кеңістіктің жаңа деңгейін күтіп тұрған тұрғындар үшін үлкен өзгеріс.Сондай-ақ, орталық көшелер мен елді мекендердегі контейнерлік алаңдар, қоқыс жәшіктері мен гүлзарлар мезгілінде тазартылып, қоқыс тасу орындары жуылады. Балалар ойын алаңдарының құрама элементтері де арнайы дезинфекциялық құралдармен өңделуде. Жастар мен отбасы мүшелері үшін жайлы демалыс орындары қалыптастыру мақсатында шағын саябақтар мен демалыс орындарына талдар отырғызылып, суару жүйелері жаңартылуда.Тұрғындар аймақтық билік пен “Группа Интeko” ЖШС-нің жұмысын жоғары бағалап отыр. Олар “азаматтар қоғамның тазалығына өз үлесін қосуы керек” деген пікірде. Сонымен қатар, әлеуметтік желілерде жарияланған видео мен фото материалдар тәртіпті сақтықты күшейтіп, тәртіпсіз түсетін қатысушыларға мысал болып отыр.Өткен жылдармен салыстырғанда өзгерістер2023 жылы Еңбекші ауданында жасалған шаралардың көпшілігі қол еңбегімен және шектелген техникалық құралдармен жүргізілген еді. Аялдамалар мен орындықтар күніне бірнеше рет сүртіліп, жинақтық тазалау аптасына бір рет жүргізілді. Бұл, әрине, көріністі сақтағанымен, терең тазалау талаптарын қанағаттандырмады.2024 жылы “Таза қала” жобасы жаңа деңгейге көтерілді: көшелерде көліктердің қозғалысын шектей отырып, кейбір аумақтарда машиналы жуу жұмыстары ұйымдастырылып, контейнерлік аймақтар мен суағарлар қайта құрылды. Алайда сол жылғы тазалық жұмыстары тұрғындардың пікірі бойынша әлі де толық жүйелі жүргізілген жоқ – арнайы техниканың жетіспеушілігі мен кестенің ауытқуы байқалған.Ал 2025 жылы тазалық жұмыстары кешенді түрде ұйымдастырылып отыр. Біріншіден, барлық негізгі қоғамдық орындар – аялдамалар, саябақтар, орындықтар, қоқыс алаңдары – жүйелі түрде жуу мен дезинфекциядан өтуде. Екіншіден, арнайы жабдықталған техникалардың көмегімен жұмыс уақыты мен сапасы артты. үшіншіден, түсіндіру жұмыстары күшейтіліп, тұрғындар велокөліктер мен қоғамдық көлік аялдамаларындағы тәртіпке бей-жай қарамай тұрып бақылады.Бұл жұмыстардың нәтижесінде 2025 жылдың шілде айымен салыстырғанда қоғамдық тазалық көрсеткіші айтарлықтай жақсарды. Жаяу жүргіншілер кеңістіктерінде қоқыс азайып, автоматтандырылған қоқыс жинау жүйесі қолданылды. Тазалығы – жақсарған ортаның сапасына тұрғындардың көңіл-күйі де жақындады, олар көбінесе әлеуметтік желілерде өз ризашылығын білдіріп, тазалық акцияларын қолдаған.Жобаның алдағы міндеттері – негізгі мердігерлік келісімшарттардың жаңартылуы, техниканың жаңғыртылуы және жиналған қоқыстарды қайта өңдеуге жіберу. Осы мақсатта қалалық әкімдік және жекеменшік серіктестер тұрғындармен жиі кездесіп, түсіндіру жұмыстарын жүргізуде. Ауыл массивінде волонтерлер мен жастар қозғалған құрылымдар да жұмылдырылуда.Сондай-ақ, келесі кешенді шаралар жоспарланған: мектептердің қосымша волонтёрлық топтары, қараусыз аумақтарды жою және көгалдандыру шаралары, сондай-ақ жаппай көлік жуу акциялары.Еңбекші ауданындағы тазалық шаралары “Қауіпсіз ел” жобасының ажырамас бөлігі ретінде жүзеге асырылып жатыр. Ең бастысы – көпшілікпен бірге елді мекеннің көркін қолдап, санитарлық тәртіпті сақтап, экологиялық мәдениетті нығайту. 2025 жылдан бастап тазалық науқанының ауқымы ғана емес, жүйелігі мен сапасы да айқын байқалып отыр. Бұл – тұрғындардың да осал емес, өз қала тазалығына жауапты болуы қажет деген түсініктің салдарынан туындаған өзгерістер.Алдағы уақытта тазалық жұмыстары тұрақты түрде жүргізілсе, сонда ғана Шымкент қаласы “Таза қала” деген мәртебеге дәл лайықты болып, қоғамдық орта сапасы жақсарады.

2025 жылы Қазақстанда жарияланған «Жұмысшы мамандықтары жылы» аясында елдің су шаруашылығы саласына ерекше көңіл бөлініп отыр. Осыған орай 9 сәуірден бастап ҚР Су ресурстары және ирригация министрлігінің бастамасымен отандық су мамандары Қытай Халық Республикасында арнайы оқу курсынан өте бастады. Аталған бағдарлама еліміз үшін аса маңызды су қауіпсіздігі мен инфрақұрылымды жаңғыртуға бағытталған.Бірінші кезеңде Қытайға 30 маманнан тұратын топ аттанып, олар өндірістік нысандар мен гидротехникалық құрылыстарда «Power China» компаниясымен бірлесіп біліктілігін арттыруда. Жалпы алғанда, бұл бағдарламамен 105 маман Қытайда оқиды. Оқу курстары теориядан гөрі тәжірибеге бағытталған: мамандар тікелей су қоймалары, бөгеттер, су таратқыш жүйелер сияқты нысандарда заманауи технологияларды меңгереді.Курстардың тақырыптары су шаруашылығының нақты қажеттіліктеріне сай таңдалған: су нысандарын жоспарлау, су тасқынының алдын алу, табиғи апаттардан кейінгі қалпына келтіру, су ресурстарын тиімді игеру, ағынды суларды тазарту және басқару мәселелері қамтылған. Оқу барысында барлық шығынды қытайлық тарап өз мойнына алған.Бағдарламаға еліміздің барлық өңірлерінен мамандар тартылған. Шымкент қаласы да бұл бастамадан тыс қалмады. Қаланың су ресурстары саласында еңбек ететін білікті мамандардың бір бөлігі осы халықаралық тағылымдаманың алғашқы легіне кірді. Бұл шымкенттік инженерлер мен техник мамандар үшін су шаруашылығы саласындағы үздік тәжірибелермен танысып, білімдерін жетілдіруге берілген үлкен мүмкіндік.Шымкент – еліміздегі халқы ең тығыз орналасқан өңірлердің бірі, мұнда су ресурстарын тиімді басқару, үнемді пайдалану және инфрақұрылымды жаңарту – қала тіршілігінің маңызды бөлігі. Әсіресе, су тапшылығы мәселесі мен ескі жүйелердің тозуы Шымкент үшін өзекті. Сондықтан да бұл қаладан қатысып жатқан мамандардың алған тәжірибесі алдағы уақытта жергілікті жобаларда кеңінен қолданылмақ.Үкіметтің мәліметінше, алдағы 4-5 жылда су саласында жұмыс істейтін мамандардың едәуір бөлігі зейнетке шығады. Сонымен қатар, еліміздің әр өңірінде су шаруашылығы коммуналдық мекемелерін құру көзделуде. Осыған байланысты республика бойынша шамамен 1 700 су саласы маманы қажет болады. Бұл қажеттілік Шымкент қаласына да қатысты — мұндағы су инфрақұрылымын басқару үшін білікті кадрларға сұраныс артуда.Қытайда оқып жатқан шымкенттік мамандардың үйренген білімі мен тәжірибесі олардың күнделікті жұмысында, қаладағы су нысандарын жаңғырту, қауіп-қатердің алдын алу және жаңа жобаларды жүзеге асыру барысында пайдаға асады. Бұл өз кезегінде Шымкенттің су қауіпсіздігін нығайтып, халыққа сапалы қызмет көрсету деңгейін арттыруға мүмкіндік береді.Жалпы алғанда, бұл бастама еліміздің су шаруашылығында кадрлық әлеуетті арттырып, салаға жас буынды тартуға негіз болуда. Су ресурстары — кез келген елдің дамуында маңызды фактор. Оны тиімді басқару үшін тек технология ғана емес, білікті маман да қажет. Ал Шымкент сынды қарқынды дамып келе жатқан қала үшін мұндай бағдарламалар — болашаққа жасалған нақты инвестиция.Осылайша, «Жұмысшы мамандықтары жылы» аясында қолға алынған халықаралық тағылымдамалар отандық су саласын жаңғыртуға, оның ішінде Шымкент қаласының өзекті мәселелерін шешуге бағытталған маңызды әрі өзекті қадам болып отыр.

2025 жылдың алғашқы бес айының қорытындысы бойынша Қазақстанда мал шаруашылығы саласында оң өсім байқалуда. Ел бойынша ауыл шаруашылығы жануарларының саны артқанымен қатар, мал өнімдерінің көлемі де едәуір ұлғайған. Бұл көрсеткіштер ел экономикасы мен агроөнеркәсіп кешені үшін маңызды бағыттардың бірі саналатын мал шаруашылығында нақты ілгерілеу бар екенін көрсетеді.Мал басының артуы бойынша ірі қара мал саны 23,4 пайызға көбейген. Сонымен қатар, қой мен ешкі саны 7,8 пайызға, жылқы — 12,2 пайызға, түйе — 8,5 пайызға, ал құс — 2,2 пайызға артқан. Осы кезеңде жалпы мал шаруашылығы өнімдерінің көлемі 1,2 трлн теңгеден асып, 4,2 пайыздық өсімді көрсетті. Бұл ет, сүт және жұмыртқа өндірісінің артуымен тығыз байланысты. Ет өндіру көлемі 3 пайызға, сүт — 7,5 пайызға, ал жұмыртқа өндірісі 0,3 пайызға өскен.Мұндай жетістіктерге қол жеткізуге бірнеше факторлар әсер етті. Біріншіден, бұл – аграрлық секторды мемлекеттік қолдаудың нәтижесі. Ел Президентінің ауыл шаруашылығы өнімдерінің көлемін екі есе арттыру жөніндегі тапсырмасын орындау аясында бірқатар нақты қадамдар қолға алынған. Атап айтқанда, Ауыл шаруашылығы министрлігі екі жаңа жеңілдетілген несиелеу бағдарламасын іске қосуды жоспарлап отыр. Бұл бағдарламалар мал шаруашылығының дамуына және ауыл шаруашылығы кәсіпорындарын айналым қаражатымен қамтамасыз етуге бағытталған.Жалпы қаржыландыру көлемі 100 млрд теңгені құрайды. Оның 50 млрд теңгесі ірі қара және ұсақ малдың асыл тұқымды түрлерін сатып алуға жұмсалады. Аталған бағыт бойынша аграрийлерге жылдық 5 пайыздық мөлшерлемемен ұзақ мерзімді жеңілдетілген несиелер ұсынылмақ. Қалған 50 млрд теңге ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілердің айналым қаражатын толықтыруға бағытталады. Бұл да 5 пайыздан аспайтын мөлшерлемемен берілетін болады.Министр Айдарбек Сапаровтың айтуынша, бұл бастамалар фермерлерге инвестициялық белсенділікті арттырып, өндірістік қуаттарды кеңейтуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, агроөнеркәсіп кешенінің экспорттық әлеуетін арттыруға да жол ашады.Мал шаруашылығын қолдау тек қана жаңа бағдарламалармен шектелмейді. Қазіргі таңда сүт бағытындағы мал фермаларын жеңілдетілген несиелеу бағдарламасы сәтті іске асырылып жатыр. Бұл тәжірибе алдағы уақытта ет бағытындағы фермаларды да қамтитын болады. Атап айтқанда, Австралиялық тәжірибе негізінде мал бордақылау жобаларын жүзеге асыру көзделуде. Мұндай жобалар жылына 50 мың тоннаға дейін ет экспорттауға жол ашып, шамамен 500 млрд теңге көлемінде табыс әкеледі деп күтілуде.Бұл мақсатта 14 жобаны жүзеге асыруға 29,3 млрд теңге қарастырылған. Бұл жобалар аясында мал өсіру мен ет өндірісінің жаңа технологиялары енгізіліп, өңдеу және экспорттық бағыттар дамиды. Мұндай кешендер шетелдік нарыққа сапалы және қауіпсіз өнім ұсынуға бағытталады.Сүт-тауарлы фермаларға қатысты бағдарлама да өз нәтижесін беріп келеді. Жылдық 2,5 пайызбен берілетін несиелеу аясында 116 ферма салу жоспарланған. Қазіргі таңда оның 69-ы пайдалануға берілді, қалған 47 нысан құрылыс кезеңінде тұр. Бұл сүт өнімдерін арттырумен қатар, ауылдық жерлерде тұрақты жұмыс орындарын ашуға да ықпал етіп отыр.Осы атқарылып жатқан кешенді шаралардың арқасында ауыл шаруашылығы саласы, соның ішінде мал шаруашылығы ел экономикасының маңызды драйверлерінің біріне айналуда. Мал шаруашылығындағы тұрақты өсім фермерлердің белсенділігінің, мемлекеттің нақты қолдауының және жүйелі саясаттың жемісі екені даусыз. Сонымен қатар, бұл салаға жастардың қызығушылығы артып, жаңа жобаларға жеке инвестиция тарту да оң жолға қойыла бастады.Мал шаруашылығының дамуы — бұл тек ет пен сүт өндірісін арттыру ғана емес, ол бүкіл ауыл аймақтарының әлеуетін көтеруге әсер ететін кешенді үрдіс. Жол, инфрақұрылым, технология, білім және қаржылық қолдау қатар жүрсе, ауыл шаруашылығы алдағы уақытта да елдің тұрақты дамуында маңызды рөл атқара бермек. Қазақстан мал өнімдерін ішкі нарықта толық қамтамасыз етіп қана қоймай, жақын көршілер мен алыс шетелге де экспорттаушы елге айналуы үшін барлық алғышарттар қалыптасып келеді.

2025 жылдың 15-16 шілдесінде Шымкент қаласының Қайнарбұлақ саяжайында маңызды әлеуметтік мәселе шешімін тапты. Табиғи газға қосылу мәселесі тұрғындар үшін ұзақ уақыт бойы өзекті болып келген. Аталған күндері қала әкімі Ғабит Сыздықбеков тұрғындармен көшпелі кездесу өткізіп, сол жиында халық тікелей газ мәселесін көтерген болатын. Тұрғындардың кейбірі әлі күнге дейін үйлерін газ жүйесіне қоса алмай жүргенін айтып, нақты көмек сұрады. Әкім бұл өтінішті назарға алып, сол сәтте жауапты басқарма мен аудан әкімдігіне мәселені зерттеп, нақты шешім ұсынуды тапсырды.Зерделеу жұмыстарының нәтижесінде Қайнарбұлақта магистралды газ құбыры желісінің жүргізілгені және оның толық аяқталғаны анықталды. Бұл дегеніміз, тұрғындарға енді тек ішкі газ жүйесіне қосылу ғана қалды деген сөз. Бүгінгі күнде 2300-ден астам абонент газ жүйесіне қосылып үлгерген. Бұл – инфрақұрылымдық дамудың, сондай-ақ тұрғындар өмірінің сапасын жақсартуға бағытталған нақты іс-шараның айқын көрсеткіші. Алайда кейбір азаматтар үшін басты қиындық техникалық құжаттардың болмауы болды. Көптеген үйлердің қызыл сызық шегінде орналасуына байланысты техпаспорт рәсімдеу мүмкін болмаған. Осыған байланысты Абай ауданы әкімінің аппараты тарапынан арнайы қолдау шаралары көрсетіліп, тұрғындарға газға қосылу мүмкіндігін жеңілдету үшін форма-7 анықтамасы беріле бастады. Бұл анықтама газға қосылу рәсімін заңдастыруға құқықтық негіз береді.Мұндай қадамдар Шымкент қаласы әкімдігінің тұрғындармен тығыз байланыста жұмыс істеуге дайын екенін және азаматтардың сұранысына жылдам әрі нақты жауап беруге қабілетті екенін көрсетті. Бұл шара – әкімнің «айтылды – орындалды» қағидатына берік екенін дәлелдейтін нақты мысал. Бұған дейінгі жылдары да қалада осындай игі бастамалар жүзеге асқан болатын. Мысалы, 2022 жылы Төле би ауданындағы Еңбекші елдімекенінде 1800-ден астам үй табиғи газбен қамтылып, онда да тұрғындарға құжат рәсімдеуде жан-жақты кеңес пен қолдау көрсетілген еді. Ал 2023 жылы Қаратау ауданындағы Асар-2 шағынауданында газдандыру жұмыстары аяқталып, қыс маусымына дайындық айтарлықтай жеңілдеген болатын. Бұл тәжірибелер Қайнарбұлақтағы жағдаймен салыстырғанда біршама ұқсас болғанымен, биылғы ерекшелік – тұрғындардың тікелей шағымынан кейін шаралар өте жедел қолға алынуы мен шешімнің уақтылы табылуында болып отыр.Газдандыру – жай ғана тұрмысты жеңілдету емес, бұл халықтың әл-ауқатын арттырудың, қауіпсіздікті қамтамасыз етудің, экологиялық жүктемені азайтудың және экономикалық тиімділікті арттырудың басты факторы. Қайнарбұлақтағы жағдай осы ұстанымды тағы бір мәрте дәлелдеп берді. Газға қосылған үйлер енді көмір немесе ағаш жағудан бас тартып, қауіпсіз әрі экологиялық таза отын түрін пайдалануға көшеді. Бұл әсіресе отбасында қарттар мен балалар бар үйлер үшін үлкен артықшылық.Құжаттық қолдаудың, соның ішінде форма-7 анықтамасының берілуі де маңызды әлеуметтік қадам болды. Бұл бастама мемлекет пен халық арасындағы сенімді қарым-қатынасты нығайтуға, бюрократиялық кедергілерді азайтуға бағытталған. Сонымен бірге бұл – әкімдіктің тұрғындарға тек техникалық жағынан емес, құқықтық жағынан да көмектесуге дайын екенін көрсететін айқын мысал.Қайнарбұлақтағы бұл жағдай «Халық үніне құлақ асатын мемлекет» тұжырымдамасының шынайы өмірде жүзеге асып жатқанын білдіреді. Әкімнің көшпелі қабылдауы кезінде айтылған өтініш нақты нәтиже беріп, тұрғындардың сұранысы шынайы әрекетке ұласты. Мұндай тәжірибе басқа да шағын елдімекендер үшін үлгі бола алады. Алдағы уақытта бұл бағыттағы жұмыстар қаладағы өзге де саяжай алаптарында жалғасуы тиіс. Себебі қала маңында тұратын әр тұрғын мемлекет қамқорлығын сезінуі қажет. Газдандыру сынды инфрақұрылымдық шешімдер әлеуметтік теңдікті қамтамасыз етуге де ықпал етеді.Осылайша, Қайнарбұлақтағы оқиға Шымкент әкімдігі мен тұрғындар арасындағы сенімді диалог пен нәтижелі жұмыстың нақты мысалы ретінде тарихта қалады. Тұрғындардың өтініші аяқсыз қалмай, шұғыл түрде шешілгені – билік пен қоғам арасындағы серіктестіктің жарқын көрінісі.

17 шілде күні Шымкент қаласының Тұран ауданында “Таза Қазақстан” республикалық экологиялық акциясы аясында ауқымды сенбілік ұйымдастырылды. Аталған іс-шара экологиялық мәдениетті арттыру, қала аумағын санитарлық тазарту және жергілікті халықтың табиғатқа деген жауапкершілігін күшейту мақсатында өткізілді.Сенбілікке Тұран ауданы әкімдігінің қолдауымен коммуналдық қызмет өкілдері, “Тұрғын үй” және “Жасыл Шымкент” мекемелерінің жұмысшылары, аудан тұрғындары мен еріктілер қатысты. Барлығы 100-ге жуық адам жұмылдырылып, тазалық жұмыстарына 6 арнайы техника тартылды. Нәтижесінде аудан аумағынан 86 тонна тұрмыстық және құрылыс қалдықтары жиналып, Ақтас қалалық полигонына жөнелтілді.Іс-шара барысында көпқабатты тұрғын үйлердің ауласы, қоғамдық орындар, бос жатқан учаскелер, жаяу жүргіншілер жолы, арықтар мен жасыл аймақтар тазартылды. Жұмысшылар шөп орып, ағаш бұтақтарын қырқып, қоқыс жәшіктерін орнатты. Сонымен қатар, тұрғындарға қалдықтарды сұрыптау, қайта өңдеудің маңыздылығы және қоршаған ортаны таза ұстау туралы түсіндіру жұмыстары жүргізілді.Экожүйеге әсеріМұндай сенбіліктердің қала экожүйесіне оң әсері мол. Тұрмыстық қалдықтардың уақытылы жиналуы жер асты суларын ластанудан сақтап, ауру тарататын зиянкестердің алдын алады. Жасыл аймақтарды тазарту — ауаның сапасын арттырып, өсімдіктердің табиғи өсуіне жағдай жасайды. Сондай-ақ, сенбілік барысында судың ағуына кедергі келтіретін арналар мен арықтар тазаланып, нөсерлі күндері су тасқынының алдын алуға мүмкіндік береді.Алдыңғы жылдардағы тәжірибемен салыстыруБұл шара Тұран ауданында жүйелі түрде өткізіліп келеді. Мәселен, 2023 жылы осындай сенбілік барысында 60 тоннаға жуық қоқыс жиналса, 2024 жылы 75 тонна шығарылған болатын. Жыл сайын қатысушылардың саны мен арнайы техниканың үлесі артып келе жатқаны байқалады. Бұл халықтың экологиялық сана-сезімінің артып келе жатқанын және әкімдік тарапынан мұндай шараларға тұрақты түрде қолдау көрсетіліп отырғанын көрсетеді.Айта кету керек, “Таза Қазақстан” акциясы — бүкіл республика көлемінде экологиялық жағдайды жақсартуға бағытталған маңызды бастама. Бұл жоба аясында Шымкент қаласының өзге де аудандарында — Әл-Фараби, Еңбекші және Абай аудандарында да сенбіліктер мен ағаш отырғызу акциялары, тұрмыстық қалдықтарды сұрыптау бойынша науқандар өткізіліп келеді.Халықтың белсенділігі мен пікірлеріСенбілікке қатысқан тұрғындардың айтуынша, мұндай іс-шаралар тек аумақты тазартумен шектелмей, қоғамда экологиялық мәдениетті қалыптастыруға үлкен ықпал етеді.– «Біз өз балаларымызға таза әрі жайлы қалада өмір сүру мүмкіндігін қалдыруымыз керек. Сол үшін әрбір тұрғын мұндай сенбіліктерге белсенді қатысуы тиіс», – дейді Тұран ауданының тұрғыны Гүлмира Әбілдақызы.Алдағы жоспарларТұран ауданы әкімдігі алдағы уақытта мұндай тазалық акцияларын ай сайын өткізу арқылы қаланың тазалығын тұрақты түрде бақылауда ұстамақ. Сонымен қатар, экологиялық білім беру мақсатында мектеп оқушыларына, жастарға арналған арнайы семинарлар мен шеберлік сабақтарын өткізу жоспарланып отыр.Қорытындылай келе, “Таза Қазақстан” акциясы аясында өткізілген бұл сенбілік — тек бір реттік тазалық жұмысы емес, бұл — азаматтық белсенділіктің, экологиялық жауапкершіліктің нақты көрінісі. Қала тұрғындарының бірігуі, ортақ мүдде үшін атсалысуы — болашақта экологиялық қауіпсіз әрі жайлы қала құру жолындағы маңызды қадам.Бұдан кейін де осындай шаралар жиі өтіп тұрса, Шымкент қаласы еліміздегі ең таза, ең көрікті және ең жайлы қалалардың біріне айналары сөзсіз.

2025 жылдың шілде айында Шымкент қаласы Тұран ауданы әкімдігі қала аумағындағы су бұрқақтарды жүйелі түрде күтіп ұстау жұмыстарын күшейтті. Бұл бастама қаланың эстетикалық келбетін жақсартып қана қоймай, қаладағы экологиялық тепе-теңдік пен тұрғындардың өмір сүру сапасын арттыруда маңызды рөл атқарады.Тұран ауданы — қарқынды дамып келе жатқан аумақтардың бірі. Мұндағы су бұрқақтар саябақтарда, гүлзарларда және қоғамдық орындарда орналасқан. Қазірдің өзінде ауданда бірнеше ірі және шағын су бұрқағы тұрақты жұмыс істеп тұр. Олар арнайы сүзгі жүйелерімен жабдықталып, су өлшеуіш құрылғылар арқылы бақыланады. Күтіп ұстау жұмыстары күнделікті жүргізіледі: суы тазартылып, ақаулар жойылады, маңындағы аумақ абаттандырылады.Су бұрқақтарының экожүйеге әсері ерекше. Олар ауадағы шаң мен ыстықты азайтуға ықпал етеді. Ауа температурасының жоғары болуына байланысты жаз мезгілінде қалада микроклиматтың нашарлауы жиі байқалады. Осындай кезде жұмыс істеп тұрған су бұрқақтары ауаның ылғалдылығын арттырып, атмосфералық тепе-теңдікті ұстап тұруға көмектеседі. Сонымен қатар, олар ауаны сергітіп, демалуға қолайлы жағдай жасайды. Көптеген тұрғындар мен қонақтар бұрқақ маңында демалып, отбасымен уақыт өткізеді. Бұл қалалық өмірдің сапасын арттыратын факторлардың бірі болып саналады.Жаңартылған күтім жүйесі бұрынғы жылдармен салыстырғанда анағұрлым тиімді. 2023 жылы алғаш орнатылған су бұрқақтар тек сәулеттік элемент ретінде қарастырылып, маусымдық жұмыс істейтін. Техникалық бақылау мен тұрақты тазалық қамтамасыз етілмеген болатын. Ал биылғы жылы енгізілген жаңа талаптарға сәйкес, бұрқақтар тұрақты сумен жабдықталып, арнайы техникалық персонал тарапынан бақыланады. Әрбір су бұрқақтың жұмыс кестесі бекітіліп, коммуналдық қызметтер күн сайын тазалау мен қызмет көрсету шараларын атқарып келеді.Бұл өзгерістер қала тұрғындарының экологиялық санасын да арттырып отыр. Қоғамдық орындарда тазалық сақтау мәдениеті қалыптасуда. Су бұрқақтарының жанында қоқыс жәшіктері орнатылып, көгалдандыру жұмыстары жүргізілген. Ағаштар мен гүлдер отырғызылып, бұрқақ маңындағы жасыл белдеулер кеңейтілді. Мұндай әрекеттер қаланың экологиялық тепе-теңдігін сақтауға, шаң мен көмірқышқыл газының мөлшерін азайтуға септігін тигізеді.Салыстырмалы түрде қарасақ, 2022-2023 жылдары қалада мұндай бастамалар сирек кездесетін. Су бұрқақтарының саны аз, күтімі жеткіліксіз болатын. Тек эстетикаға мән беріліп, экологиялық жағы назардан тыс қалған. Ал бүгінгі таңда бұл нысандар тек көркемдік қана емес, қаланың табиғи тепе-теңдігін қалыптастыруға үлес қосатын экологиялық шешімге айналды.Қалалық әкімдік болашақта бұрқақтар санын көбейтуді және оларды қала аумағының түрлі бөліктеріне орнатуды жоспарлап отыр. Сонымен бірге, олардың энергияны үнемдейтін заманауи жүйелермен жабдықталуы көзделген. Мысалы, күн батареяларымен жұмыс істейтін бұрқақтар мен автоматты суды сүзу жүйелері енгізілмек.Тұран ауданындағы бұл бастама қаланың басқа да аудандарына үлгі болып отыр. Су бұрқақтарының экожүйеге әсері мен тұрғындарға жайлылық сыйлауын ескерсек, бұл — ұзақ мерзімді әрі тиімді инвестиция. Ауаның сапасын жақсарту, табиғи ылғалдылықты сақтау, демалыс орындарын көркейту және қоғамдық мәдениетті қалыптастыру жолында осындай жобалардың маңызы зор.Осылайша, Тұран ауданындағы су бұрқақтарын күтіп ұстау жұмыстары — тек инфрақұрылымдық жаңғырту ғана емес, сонымен қатар қаланың экожүйесін қолдауға бағытталған тұрақты даму саясатының бір бөлігі болып табылады. Бұл бастама өз жемісін беріп, қаланың таза әрі жайлы болуына жол ашуда.

2025 жылғы 18 шілдеде елордада Премьер‑министр Олжас Бектеновтің төрағалығымен және Президенттің тапсырмасымен іске асырылып жатқан суперкомпьютерді қамтитын жасанды интеллект (ЖИ) экожүйесін дамытуға арналған цифрландыру жөніндегі комиссияның отырысы өтті. Бұл шара цифрлық трансформацияның болашақ бағыттарын анықтап, платформалар мен құқықтық негіздерге жаңа серпін берді.Комиссия жұмысында министр Жаслан Мадиев ЖИ инфрақұрылымын құру, мемлекеттік деректерді өңдеу орталығын суперкомпьютермен қайта жабдықтау, 2024–2029 жылдарға арналған ЖИ дамыту тұжырымдамасы мен «Жасанды интеллект туралы» заң жобасының әзірлену барысы туралы баяндады. Сонымен бірге «AI Corporate», «TUMO Center», «AI People» сияқты білім беру бағдарламалары арқылы дайындалған кадрларды дайындау бағыттары талқыланды. Бұл бастамалар елде сапалы ЖИ мамандарын тәрбиелеуге негіз салуы тиіс.Комиссияда цифрлық шешімдердің әзірленуі де қарастырылды – мысалы, электронды агент, eGov AI, AI‑терапевт, tax helper, SDU, аудармашы‑бот сынды жобалар. Бұл құралдар мемлекеттік қызмет сапасын тиімді көрсететін дәлелді мысалдар. Бірнеше облыста pilot режимде іске қосылды, ал жалпы республика бойынша пайдалануға енгізілуі жоспарланып отыр.Отандық ЖИ экожүйесі QazTech платформасының негізінде құрылмақ. Сол арқылы бейтарап ортада цифрлық өнімдер бір жүйеде жасалып, бірлескен жобаларға мүмкіндік туып отыр. Платформаны енгізудің арқасында жаңа ІТ-жобаларды дайындау уақыты бұрынғыдай 1,5–3 жыл емес, алдыңғы қарашада басталған пилот нұқсаннан кейін — 6 айға дейін қысқартылмақ. Бұл – тез және сапалы өзгерістерге мүмкіндік береді деген сөз.QazTech платформасы қауіпсіздік принципіне негізделеді — барлық мәліметтер облактық жүйе арқылы өңделеді, қауіпсіздіктің жаңа ахуалында жұмыс істеу шарттары енгізілген, және мамандар оған талаптарға сай екенін сынақ арқылы растады. Жалпы іске қосу тамыз айына жоспарланып отыр.Қазіргі таңда платформада бірнеше жүйе жұмыс істеп тұр, оның ішінде – eGov біріккен интернет-порталы, Smart Bridge, Қоршаған ортаны сақтау министрлігінің ұлттық деректер базасы және тағы басқалар. Бұлардың бәрі бір платформаға интеграцияланған, бұл қызмет сапасын арттырады, бюрократиялық кедергілерді азайтады.Комиссия барысында барлық мемлекеттік органдар цифрлық трансформация карталарын (roadmap) әзірлеп жатыр, мұнда Сингапур мен басқа алдыңғы қатарлы мемлекеттердің тәжірибесі ескерілді. Жол карталары мемлекеттік процестерді оңайлатуға, цифрлық режимге көшіруге, заң талаптарын жеңілдетуге бағытталған.Әрине, 2025 жылғы бұл отырыс өткен жылдардағы цифризацияға негізделген жоспарлардан әлдеқайда кең әрі нақты болды. Мысалы, 2023 жылы өткізілген жиында тек цифрлық госқызметтердің электрон лицензияға өтуі және кейбір онлайн-порталдарды дамыту мәселесі ғана қозғалған. Сол кезде суперкомпьютер, платформа — жоқ, министр мамандық дайындау жүйесі де қарастырылмаған. 2024 жылғы отырыстарда цифрлық республика моделіне тапсырмалар берілді, бірақ нақты инфрақұрылымдық базаны салу мәселесіне баса назар аударылмады.Енді 2025 жылғы қарашадан басталған және шілдедегі отырыста жалғасын табқан шаралар — елде цифрлық экожүйе құруға нақты қадам болды. Кезінде тек идеологиялық тұрғыда айтылып келетін «цифрлы өзгеріс» енді шынайы платформаға, суперкомпьютерлік есептеуішке, заң мен кадрлық нормативтік базаларға айналуда.Осы макрошаралар халыққа да әсерін тигізеді. Біріншіден, мемлекеттік қызмет көрсетудің сапасы жақсарады — электронды нұсқа, сервис жылдам әрі қауіпсіз болады. Екіншіден, экономика қарқыны артады — шағын бизнес пен ІТ-компаниялар мемлекеттік API арқылы өз жобаларын, сервис шешімдерін тез жүргізе алады. Үшіншіден, кадрлық әлеует дамиды — жаңа мамандықтар мен жұмыс орындары ашылады «AI Data Engineer», «Machine Learning Architect», «Цифрлық этика жөніндегі офицер» сияқты.Ал түпкі нәтиже — мемлекеттік басқаруда электронды цифрлық трансформация мықты тұжырымдамамен, құрылыммен және қауіпсіздік талаптарымен енгізіліп, бүгінде суперкомпьютерлік жүйе мен QazTech платформасына негізделген цифрлы экожүйе Қазақстанды ілгері елдердің қатарынан көреді.Жалпы алғанда, 2025 жылғы 18 шілдедегі осы отырыс — Қазақстанның цифрлық бағытын айқындап, алдыңғы жолдар жетістігін нықтай түскен инновациялық шара. Алдағы уақыттағы қадамдар — пилоттық жобаларды кеңейтіліп пайдалануға енгізу, цифрлық әкімшіліктің сенімді әрі инновациялық болуына нұсқайды.

2025 жылғы 10 шілдеде Әл‑Фараби ауданы әкімдігі мен «AMANAT» партиясының қала филиалы бірлесіп ұйымдастырған «Қошқар ата» өзенінің жағалауындағы сенбілік шарасы өтті. Бұл акция «Таза Қазақстан» ұлттық жобасы аясында өткізіліп, экологиялық мәдениетті нығайтуға және қаланың таза әрі жасыл аймақтарын сақтау мен қалпына келтіруге бағытталған. Сенбілік жұмыстарына аудан әкімдігі аппаратының, партия мүшелерінің, «Әл‑Фараби» коммуналдық мемлекеттік мекемесінің қызметкерлері мен белсенділер қатысып, табиғатты қорғау мәселесін өз қолдарымен шешуге үлес қосты.Әл‑Фараби ауданында орналасқан «Қошқар ата» өзенінің бойы 2025 жылғы 18 шілде күні ерекше назарға ілікті. Бұл сенбіге жоспарланған шараға 50-ден астам адам атсалысып, 4 арнайы коммуналдық техника тартылды. Нәтижесінде шамамен 2 тоннаға жуық тұрмыстық және табиғи қоқыс шығарылды: пластик бөтелкелер, полиэтилен қалдықтары, ағаш үгінділері, жапырақ мен құлаған бұтақтар өнімді түрде жинақтандырылды. Сонымен қатар, акция аясында өзен арнасының тереңдігі мен түбін де жаттықтыратын жұмыстар жүргізілді, лай мен арам шөптер тазартылды. Бұл шара су ағымының тұрақты қозғалысын қамтамасыз етуге және экожүйенің денсаулығын жақсартуға бағытталған.Орындалған жұмыстың бірнеше маңызды аспектілері бар: алдымен, өзеннің экологиясына оң әсер етіледі. Өзен арнасы тазаланған сайын, су сапасы жоғарылайды, биологиялық әртүрлілік – өсімдіктер мен су жануарларының өсуі – байқалады. Сонымен қатар, жағалауда жүретін адамдарға — тұрғындар мен туристерге — қауіпсіз әрі жағымды орта қалыптасады, бұл қоғамдық денсаулыққа да ықпал етеді.Сенбілік – бұл табиғатты қорғау ісіне қатысушылардың санасына әсер ететін оқиға. 50-ден астам адамның қол қойғаны мүшкіл өмірлік стилін өзгертуге ықпал етеді, экологиялық мәдениетті күшейтеді. Арнайы техника жұмыс істеп, тәжірибелік режимде экологиялық нормаларды жүзеге асырады: ашық қалдықтарды жинақтап, оларды бөлек контейнерлерге орналастырып, заңды түрде өңдеуге бағыттайды.Осы өңірде өткен жылдары да ұқсас акциялар өткені белгілі. 2024 жылы дәл осы маусымда Әл‑Фараби ауданының басқа бөліктерінде «Таза Қазақстан» аясында сенбілік өткізілді, бірақ сол мүмкіндікпен экожүйе толық қалпына келмеген, кейбір жерлерде қоқыс жиналған жеке аудандар болған. Сол шаралар кезінде жергілікті волонтерлер 30 тоннаға жуық қоқыс шығарса, техника саны аз болғандықтан, кішкене көлемде жұмыстар атқарылған. Сондай-ақ экологиялық акция тек бір күндік іс-шара болды: жергілікті әкімдік пен коммуналдық мекемелер тек сол бір сенбіде ғана қатысып, ары қарай шаралардың жалғасуы қарастырылмады.2023 жылы Шымкенттегі түрлі өзен бойларында және саябақтарда өткен акциялар ауқымды ұйымдастырылды. Мысалы, сол жылы Төсінбұлақ каналының жағасында 80 волонтер 10 тоннадан астам қоқыс шығарды. Алайда сол жылдары экожүйеге терең талдау жасалмады. Экологиялық мониторинг тек бірнеше жергілікті экозаңгерлер мен студенттердің қатысуымен жүргізілді және нәтижелер көп жарияланбады. Сол кездегі сәтсіздігі – өзен арнасының тереңдігін және су сапасын түзету жөніндегі технологиялық шаралар жоспарланбады, сондықтан су ағымы кей жерлерде тоқтап, кейбір өсімдіктер қурады, жануарлар қауымы азайды.Биылғы 2025 жылы өткізілген сенбілік ерекшеленеді: экожүйеге кешенді әсер ету көзделіп, өзен бойын тазарту қатарлы техникалық шешімдер қолданылды. Бұл – өткен жылдарға қарағанда бір саты жоғары деңгейдегі шаралар. Осы іс-шарадан кейін су сапасын бақылау мәселесі көтеріліп, арнайы мониторинг топтары өзенге су үлгісін алып, зерттеу бастады. Бұл – экологиялық стратегияға өткен жылдармен салыстырғанда жаңа қадам.Экожүйенің күйіне әсеріАлынған қоқыстардан арылу өзен экожүйесінің қалпына келуіне жол ашады. Өзен түбіндегі лай, шөгінділер мен тез бұзылатын заттардың барлығы арнадан шығарылса, су қозғалысы жақсарып, тозаң мен ластану төмендейді. Осының арқасында судағы оттегі деңгейі тұрақтанып, балықтар мен суға тәуелді өсімдіктердің тіршілігі қалпына келеді. Сондай-ақ су жолдары бойында өсіп тұрған ағаштар күтімнен өтіп, санитарлық тұрғыда бұтақталу жүргізілгендіктен, қауіпті жағдайлар – түсіп қалатын бұтақтардан сақталу – азаяды.Акциядан кейінгі талдауларда мамандар өзеннің кей жерінде биологиялық әртүрлілік артқанын айтып, кей жабайы өсімдіктердің жанданып, су жануарларының саны көбейгенін атап өтті. Ол жағдайды растайтын сараптамалық деректер алдағы айларда ұсынылады деп жоспарланған.«AMANAT» партиясы мен Әкімдік осы акциядан кейінгі жұмыстарды жалғастыруды қолға алды. Келесі кезеңде план бойынша еріктілер тұрақты түрде – әр ай сайын өзенді тазарту бойынша сенбілік ұйымдастыруда. Бұған қоса тұрақты автокөлікпен мониторинг жүргізілетін болады. Өз кезегінде жергілікті мектеп оқушылары мен жастар ұйымдарына экологиялық сабақтар, экотропты реттеу мен биологиялық сана тәрбиелеу бағытында білім берілмек.Экологиялық сананың артуы – ұзақ мерзімді үдеріс. Осы акция арқылы тұрғындар өзеншілік аймаққа жауапкершілікпен қарайтын болады, демалыс кезінде отырмайды, қоқысты өздері шығармайды, керісінше тазалық пен табиғатқа қамқорлық ұстанады.18 шілдедегі «Қошқар ата» өзенінің жағалауындағы экологиялық сенбілік — өткен жылдар тәжірибесін әлдеқайда дамытып, экожүйеге нақты әсер ететін шара болды. Бұл – экологиялық мәдениетті қалыптастыруға, қаланың санитарлық ахуалын тұрақты қолдауға және жасыл әлемге деген жауапкершілікті нығайтуға бағытталған маңызды қадам. Алдағы уақытта шаралардың жүйелілігі мен сапасы жоғарылдап, Шымкент экожүйесін сақтау мен қалпына келтіру бойынша үлгі бола бастаған елордаға айналады деп сенім білдіреміз.

2025 жылғы 13 шілде – Балықшылар күні қарсаңында Шымкент қаласында «AMANAT» партиясының ұйымдастыруымен өткен «Таза бейсенбі» экологиялық акциясына өңір жұртшылығы ерекше атсалысты. Бұл бастама Президент Қасым‑Жомарт Тоқаевтың «Таза Қазақстан» ұлттық жобасы аясында тұрақты түрде өтетін экологиялық сенбіліктердің бір бөлігі ретінде жүзеге асады. Мұндай акциялар қаланың экологиялық мәдениетін көтеріп, тұрғындарды ортақ ізгі іс жасауға баулиды.Аталмыш акция Қошқар ата өзенінің бойында өткізілді. Осы жолғы науқанда 50-ден астам қатысушы – қалалық және аудандық партия бөлімшесінің қызметкерлері, «Жастар рухы» ұйымының еріктілері мен коммуналдық қызмет өкілдері бірігіп, су арнасының және су түбінің кір-қожайын жойды. Қоқыс-жинақ жұмыстары қатарында ағаштарды санитарлық түрде бұтақтау, арам шөптерді қырқу, жағалауды ретке келтіру жұмыстары атқарылды. Осылайша, демалыс аймағы табиғи әрі тартымды кейске ие болды.2025 жылдың өзінде «Таза бейсенбі» акциясы 26 рет ұйымдастырылды. Сол алғашқы айдан бері 2 500-ге жуық адам белсене қатысып, 24 тоннаға жуық қоқыс шығарылды. Сонымен қатар, 200-ден астам ағаш көшеті отырғызылды. Бұл – экологиялық бастаманың ауқымын, азаматтардың экологиялық мәдениетке деген қызығушылығын көрсетеді.2025 жылғы 13 шілдедегі шара Шымкентте ғана емес, басқа өңірлерде де ұқсас түрде өтіп келеді. Мәселен, 2024 жылдың жазында Алматыда да Балықшылар күніне орай «Таза қалашық» акциясы ұйымдастырылып, Қоғамдық кеңес пен экологиялық ұйымдар бірлесіп, қалаға жақын орналасқан көл мен оны қоршаған алқаптардан қоқыс шығарған болатын. Сол күні 150-ден астам волонтер жиналып, 15 тонна қоқыс шығарған. Осылайша, акцияның масштабы алматылық ауқымда кеңейіп, тұрғындар ортақ мүддені ұмытпайтынын көрсетті.2023 жылы Нұр‑Сұлтанда өткен ұқсас акция «Жасыл жол» деп аталып, онда қала іші мен маңындағы өзендер, саябақтар тазартылды. Бұл шараға 300-ге тарта адам қатысып, 30 тоннаға жуық қоқыс шығарылды. Одан бөлек, 2022 жылы Қарағандыда да «Таза сергек қала» атты ерікті сенбілік өтіп, сол күні 100 адамнан астам белсене әрекет еткен еді, ал экологиялық мәдениетті насихаттауға арналған шағын форум ұйымдастырылып, жас ­ерекшелікондер мен мектеп оқушылары лекциялар тыңдады.Сонымен салыстырар болсақ, Шымкенттің «Таза бейсенбі» акциясы – бұл тек бір күндік шара емес, жыл бойы тұрақты өткізілетін жүйелі іс. Алматы мен Нұр-Сұлтан акциялары бір күндік мазмұнда өтіп, сол күні қоқыс шығаруға басымдық берген болса, Шымкент әр бейсенбі сайын және әртүрлі мекендерде экологиялық сенбілік ұйымдастырады. 2025 жылы өткен 26 акцияның барлығы түрлі аудандарда, саябақтарда, өзен бойы мен көше алаңдарында өткізіліп, кең ауқымды қамтуды қамтамасыз етті.Бұл жүйелі әрі нәтижелі тәсіл Шымкентте экологиялық мәдениетті қалыптастыруға, тұрғындардың өз ортасына деген жауапкершілігін арттыруға септігін тигізеді. Қаланың бір ғана өзен бойы емес, жалпы тіршіліктегі кеңістіктері таза әрі ұқыпты болуы негізгі мақсат ретінде қойылды.Ағымдағы акцияда да назарға алынған экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету – санитарлық жағдай ғана емес, эстетикалық жағдайды жақсартуға бағытталған. Қоқыс жиналып, шөп шалынған, ағаштар күтіп-бапталған өзен бойы саябаққа лайық ақсүйекті бейнеге ие болды. Бұл – қоғамдық жайлы орта қалыптастыруға атсалысқан азаматтардың еңбегі. Таза ортаның әсері халықтың денсаулығына, психологиялық жай-күйіне оң нәтиже беретіні дәлелденген.«АMANAT» партиясы осындай бастамалар арқылы келешек ұрпаққа үлгі болуды, ортақ мүдде мен ұстанымды іске асыруды мақсат тұтады. Табиғатты аялау – бұл енді жұртшылықтың жеке таңдауы емес, ұлттық міндетке айналған. Әр сенбі сайын далаға шығып, ағаш егу, өзендерді тазарту ісіне қатысу арқылы еріктілер қала мекенін жақсарту тәжірибесінде болып отыр.Таза Қазақстан – бұл акциялардың жалғасы. Бір сенбіде ғана ескірген құрылғыны, қоқысты жинау жеткіліксіз. Шымкенттегідей тұрақты, аптасына өтетін акциялар көбейе берсе, экологиялық мәдениетті қалыптастыру цилиндрлі түрде жүргізіледі. Бұл – ашық үлгі: «Менің қалам – менің мекенім».Жалпы алғанда, 2025 жылғы 13 шілдеде өткен акция мектептерден, жоғары оқу орындарынан, қоғамдық ұйымдардан, партия құрылымдарын қамтыды. Бұл – ұйымшыл күштің бір жүйеде жұмыс істей білудің көрінісі. Басқа өңірлердегі бір күндік акциялардан өзге, Шымкент әр сенбі сайын қоғамдық белсенділікке шақырып, тұрақты экологиялық әдет қалыптастыра түсуде. Бұл – экологиялық жауапкершіліктің символы, ортақ рух пен бірлік көрсеткіші.

2025 жылғы шілде айының басында «Таза Қазақстан» республикалық акциясы аясында Тұран ауданы мен Сауле шағынауданында ірі сенбілік жұмыстары өтті. Бұл акцияға аудандағы әлеуметтік және кәсіпкерлік нысан қызметкерлері, коммуналдық мекеме қызметкерлері мен аудан әкімінің аппараты, сондай-ақ «Әскери қалашық» тұрғындары белсенді түрде қатысты. Жиынына 250-ден астам адам және 11 арнайы техника жұмылдырылды. Нәтижесінде аудан аумағынан шамамен 15 тонна тұрмыстық және құрылыс қалдықтары шығарылып, қоршаған ортаны тазалау мен абаттандыру мақсатында бірқатар жұмыстар жүргізілді.Сенбілік жұмыстары бірнеше бағытта жүзеге асырылды:көшелер мен аулаларды сыпырып-тазалау, жабық бокстар мен тұрғын үй маңайларын қоқыстан тазарту; бұзылған немесе жарамсыз контейнерлерді ауыстыру, сынамалы аумақтарды жөндеу; жуғыш және жинау жұмыстарымен қатар тұрғындарға қоқыс сұрыптау мәселесі жайлы түсіндіру жүргізу; коммуналдық техникамен шығару пункттеріне қалдықтарды тасымалдау. Бұл шараларды салыстырмалы түрде өткен жылдардағы сенбіліктермен салыстыруға болады. Мәселен, 2023 жылы аудан аумағындағы сенбіліктерге шамамен 150 адам, 6 техника қатысса, онда тек негізгі бағыттар – көшелер мен саябақтар ғана тазаланған болатын. Ал 2024 жылы қатысушылар саны 180 адамға, техника 8 бірлікке артқанымен, аймақтық деңгейдегі кешенді жұмыс емес, тек аумақтық ғана бағытталған. Биылғы шарада қызмет көрсету құрылымдары мен тұрғын үйлердің бірлескен күш-жігерімен сенбілікнің аясы кеңейіп, аумақтағы экологиялық мәдениетті нығайтуға бағытталған жұмыстар орындалды.Экожүйеге әсеріне келетін болсақ, ұйымдастырылған шаралардың қоршаған ортаға тигізетін ықпалы айтарлықтай. Біріншіден, шығарылған 15 тонна қалдықтың дұрыс ұйымдастырылуы топырақ пен жерасты суларының ластануына жол бермеуге ықпал етеді. Кешенді тазалау барысында жойылған қоқыстар мен пластмассалар экологиялық қауіптің алдын алады. Екіншіден, техниканың қатысуымен анықталған қоқыстар мекенжайлардан сиырып алынып, бұл шаһардың бөрене көрінісін жояды және эстетикалық тартымдылықты арттырады. Сонымен қатар, тұрғындармен жүргізілген түсіндіру жұмыстары қаланың экологиялық тәртіп мәдениетін қалыптастыруға оң әсер етеді.Сенбілік барысында экологиялық тәртіпке бағытталған азаматтық жауапкершілік қалыптаса бастайды. Қоғамдық ғимарат, тұрғын үй шағынаудандары мен аумақтар тазаланғаннан кейін онда тұрмысқа бейімделген тұрғындар қоқыс тастамауға, қайта өңдеуге және сұрыптауға бейімделе бастайды. Бұл — экожүйені сақтап, тұрақты даму бағытына қарай қадам басу.Әсіресе «Әскери қалашық» тұрғындарының белсенді қатысуы – тарихи және әлеуметтік маңызы бар орындардың тазалығын сақтау қажеттігін көрсетеді. Бұл поляна тұрғындарды қамти отырып ұйымдастырылған сенбілік тұрғындарды табиғатқа, ортаға жауапты қарауға шақырушы тәжірибе болды. Бұрын бұл аймақтар формалды тазартылып, нәтижелі нәтиже бермеген болса, биылғы шарада жан-жақты қамту жүзеге асып, нәтижелі әрекеттер байқалды.2025 жылғы сенбілік шарасының ерекшелігі — экологиялық әсерінің көлемінде. Ол қаланың экожүйелік жағдайын жақсартумен қатар адамдардың қатысуын арттырды. Қалалық экологияға тигізетін әсерін толығымен бағалау кезінде су көздерін, жасыл желекті аймақтарды қамту керек. Қоқыстар шығарылған жерде өсімдік топырағынан бөлек қалдыра отырып олардың өсімдік табиғатын қорғау, ауаның тазалығын сақтау жолында маңызды қадам саналады.Бұның өзінде сенбілік шараларының маңызы — бұл теңдесі бар экологиялық тәртіптің қалыптасуы мен тұрғындардың қоғамға араласуы. Қалалық билік пен тұрғындардың бірлескен жұмысы нәтижесінде аудандар мен шағынаудандарда қоқыс шығармақтың орнына қоршаған ортаны абаттандыру бағытында нақты іс-шаралар жүргізілді. Бұрынғы формалды тазалау шараларынан айырмашылығы, 2025 жылғы сенбілік баршаны қамтыған, экологиялық мәдениетті шақырады, және қалалық экожүйеге оң әсерін тигізеді.Алдағы күндері аудан әкімдігі тарапынан осындай семинарлар, мектеп оқушыларымен және жастарымен экологиялық клубтар, қоғамдық сенбіліктер жиі ұйымдастырылады деп жоспарлануда. Сенбіліктер қоршаған ортаны сақтауға ғана емес, тұрғындардың экологиялық санасын қалыптастыруға бағытталған үлкен әлеуметтік науқан ретінде қарастырылады.Қорытындылай келе, 2025 жылғы шілде айында өткен сенбілік — Тұран ауданы мен Сауле шағынауданында қаланың экожүйесіне, санитарлық жағдайына және тұрғындардың экологиялық жауапкершілікке деген көзқарасына нақты әсер еткен маңызды оқиға болды. Бұдан кейінгі ұқсас шаралар да осы бағытта жалғасын табары анық. Таза орта — бәріміздің ортақ міндетіміз екені жаңаша пысықталып отыр.

2025 жылдың 18 шілдесінде Тұран ауданы мен Шымкент қаласы бойынша алдағы жылу маусымына дайындық жұмыстары қызу жүріп жатқаны туралы хабарланды. Бұл — азаматтардың жайлы өмір сүруі мен үйлерде жылудың сенімді берілуін қамтамасыз ету мақсатындағы ең маңызды бастамалардың бірі. Қала мен аудан бойынша жылу жүйесінің, желілер мен котельдіктердің дайындығы жүйелі түрде тексеріліп, ақаулар анықталып, жөндеу жұмыстары жүргізілуде.Алдымен жылыту желілеріне қатысты жұмыстар туралы. Жылу беру желілерінде жыл сайынғы гидравликалық сынақ өткізіліп, оның нәтижесінде желілерді қысым астында сынау барысында 98 ақау анықталды. Қазіргі күні оның 68-і, яғни 70%-дан астамы толығымен жойылды. Бұл — магистральды және ішкі құбыры жүйесінің жағдайын көрсететін маңызды көрсеткіш. Бұдан бөлек, судың қысымы мен жылу тасымалының тұрақтылығы тексеріліп отыр.Мамандардың айтуынша, жылыту маусымының сапасы үйлер мен әлеуметтік нысандардың дайындығына тікелей байланысты. Осы орайда көпқабатты тұрғын үйлерге ерекше мән беріліп, жалпы 2 154 үйден 456-сы дайындықты толық аяқтаған. Мұнда жылу радиаторлары тексеріліп, олардың жұмыс істейтін жағдайға келтіру жұмыстары жүргізілді. Сондай-ақ, пәтер ішіндегі шағын ауаталдағыш және крандар ретке келтірілді.Сонымен қатар, қаладағы әлеуметтік нысандар арасында мектептер, ауруханалар және мәдениет орталықтары назардан тыс қалмады. Барлыгы 212 социалдық сұранысқа сай нысан қарастырылып, оның 104-і рәсімделіп, жүйеге дайын болып отыр. Бұл — оқушылар мен науқастар, спортпен және өнермен айналысатын қаланың азаматтары үшін маңызды.Жылыту желісімен тығыз байланысты объектілердің бірі — котельдіктер мен насос станциялары. Қазіргі кезде қалада 27 негізгі котельдіктің 16-сы дайындық жұмыстарын сәтті өткен. Мектептерде орналасқан 40 котельдіктің 20-сында жөндеу негізгі кезеңнен өтті. Насос станциялары бойынша арнайы бригадалар жұмыс істеп, жоспарланған көлемнің 47%-ы орындалған. Капиталдық және ағымдық жөндеулер қарастырылып, котельдіктер мен станциялардың материалдық, техникалық жарамдылығы арттырылуда.Одан бөлек, қымыздық құбырлардың жылу оқшаулау жүйелерін жаңарту да күн тәртібінде бар. Қала бойынша ескі изоляциясы бар желілердің барлық оқшаулауы 1 қыркүйекке дейін алмастырылып, іске қосылмақ. Сонымен қатар, 2 927 задвижканы тексеру жүргізіліп, оның 80-ға жуығы толықтай ауыстырылуы тиіс. Бұл — құбырлардағы тиімділік пен апатты жағдайларды болдырмау үшін керек.Желілерді жаңа күйге келтіру географияға қатысты да кешенді жүргізіледі. Қазіргі уақытта қаланың жалпы 137 учаскесінде 33,2 км жылу трассасын толық ауыстыру жоспарланған және жұмыс 10 қазанға дейін аяқталмақ. Сонымен қатар, Күншығыс микроаймағында 0,45 км құбыр желісін жаңарту жүргізілуде. Бұл — тұрғындарға жан-жақты әсері бар маңызды қадам.Ұлттық жобалар аясында ТЭЦ-3-тен ОНС-1 негізгі насос станциясына дейінгі магистральдық жылу құбырларын модернизациялау көзделген. Бұл жалпы 17 км құбырланған жүйені қамтиды. Оның бірінші кезеңі 2025–2026 жылда жүргізіліп, 4,5 км магистраль ауыстырылады. Бұл жоба қала инженерлік инфрақұрылымының сенімділігін арттыру мен экологиялық көрсеткіштерді жақсарту бағытында маңызды рөл атқарады.Жылыту маусымына дайындық жұмыстары экожүйеге де әсер етеді. Құбырларды ауыстыру және жылу беру сапасын реттеу қала инфрақұрылымында энергия тиімділігін жақсартады, және сонымен қатар қаланың көмірқышқыл газы және шаң-тозаңмен ластану көлемінің азаюына мүмкіндік береді. Советтер арасындағы және жаңартылған жоспарлар заманауи технологиялармен үйлесуі халықтың өмір сапасын арттыруға үлес қосады.Алдыңғы жылдармен салыстырғанда, өткен жылы да осындай маусымға дайындық қарқынды жүргізілсе де, жаңарту көлемі мен техникалық тұрғыдан жабдықталуы бүгінгі кезеңмен салыстырғанда мардымсыз болды. 2024 жылы тек шағын учаскелерде құбырлар ауыстырылып, котельдік жүйелер реттелсе, ал ұсақ ақаулар толық жабылған жоқ. 2025 жылы болса кешенді тәсіл қабылданып, барлық деңгейдегі желілер, нысандар және станциялар жаңарту үшін қарастырылды.Қорытындылай келе, 18 шілдеде басталған дайындық жұмыстары Шымкент қаласының инфрақұрылымын нығайтуға, тұрғындар үшін уақытылы әрі сапалы жылу беру жүйесін қалыптастыруға бағытталған. Алдағы кезеңдерде жұмыстардың сапасы, мерзімдері мен халықтың қанағаттану деңгейі жүйелі түрде бақылауда болады.

2025 жылдың шілде айында, Шымкент қаласының «ШымкентСпецКомплекс» ЖШС қызметкерлері Тұран ауданы аумағында жоғарыға бағытталған су бүрку жұмыстарын күнделікті жаңалық ретінде іске асыра бастады Бұл әдіс, әсіресе қатты ыстық кезінде, көше бойындағы ауа температурасын азайту және тұрғындарға жайлы орта қалыптастыру үшін қолданылады.Жоғарыға бағытталған су бүрку — бұл қала ортасындағы шаһар жылынуын басу тәсілі. Су жоғары саптамалардан бүркіліп, майда тамшылары асфальт пен ауаға таралады. Нәтижесінде желмен бірге бұл су тамшылары жылуды сіңіріп, буланып, ауа салқындай түседі. Бұрналарда байқалатын 2–3 градус төмендету әсері көп жағдайда тұрғындардың жайлылығын қамтамасыз етеді. Бұдан бөлек, шаң-тозаңды төмендету арқылы ауа сапасын жақсартуға мүмкіндік береді.Бұл әдіс қала экожүйесіне бірқатар пайдалы әсерлер тигізеді:Ауаның сапасын жақсарту: Су бүрку шаң мен микроаппараттарды тұншықтыра отырып, ауадағы қатты бөлшектер мөлшерін төмендетеді. Бұл әсіресе көлік қозғалысы көп аймақтарда маңызды, өйткені Шымкент экологиясына автотасымалдан шыққан шаң өте әсер етеді Микроклимат қалыптастыру: Су буланған кезде температура +2–3 °C төмендеуі мүмкін; бұл әсіресе аптап ыстық күндері тұрғындар үшін жайлы әсер береді. Шаңның қайта диффузиясын болдырмау: Әсіресе құрғақ маусымда су бүркіп арықтарды, жасыл желектерді суару арқылы шаңның қайта көтерілуіне жол бермейді. Бұрынғы әдістермен салыстырғандаҚалалық деңгейдегі экологиялық шаралар бұрын да жүргізілсе де, су бүркуға дейін үнемі қолдау көрсетілмеген. Мысалы, 2021–2022 жылдары Туран ауданында маусымдық субботниктер кезінде ғана көшелер мен саябақтар тазартылып, су бүрку айтарлықтай деңгейде қолданылмаған.2023 жылы шектелген көлемде су бүрку жүргізілсе де, оның тұрақты сипаты болмағандықтан, нәтижелерін бағалау қиын болды. Бұл кезде көбіне газондарды және жаңа көшеттерді суару үшін су шашылды, бірақ ауа салқындатуға бағытталған нысаналы жүйе ұйымдастырылмады.Алғаш рет 2024 жылы таза ауа температурасын төмендету мақсатында сынақ түрінде бүрку жұмыстары жүргізілді. Бірақ олар тек қысқа мерзімге ғана жүзеге асырылды және ауаға әсері нақты байқалмады. Бұл нысандар тек жеке көшелер мен саябақтармен шектелді. Бүгінде болса, 2025 жылдан бастап таңертеңнен кешке дейін, күнделікті негізде және бірнеше локацияда жүйелі түрде жүзеге асырылып жатыр.Қала экожүйесіне ұзақ мерзімді әсеріЖасыл желекті қолдау: Судың көп мөлшері газондар мен көшеттерді тамақтандырып, олардың өсуіне ықпал етеді. Ауаның тазалығын қорғау: Шаң-тозаңның төмендеуі — респираторлық аурулардың кеңеймеуіне және ауаға токсиканттардың азаюына әсер етеді. Тұрғындардың денсаулығы: Салқын су бүркіп тұрған жерлер — әсіресе қарттары мен балаларға арналған қоғамдық орындарда — құнарлы және сергітетін демалыс зонасы ретінде қызмет етуге бейім.Тұран ауданында енгізілген су бүрку жүйесі – табиғатты қалалық ортаға үйлестіретін жаңа бағыт. Бұрынғы жылдардағы шаралар формалды түрде болса, ал 2025 жылдан бастап тұрақты, ғылыми негізделген, экожүйеге әсерлі әдістерге өтулер байқалып отыр. Бұл — ыстық күндерде қала халқының денсаулығын, табиғи балансты және тұрғындардың тұрақты жайлылығын сақтау жолындағы маңызды бастама. Қала билігі мен коммуналдық сала мұндай экологиялық шараларды жалғастыра беретін болмақ.

Шымкент қаласының Тұран ауданында күнделікті тазалық пен абаттандыру жұмыстары жүйелі түрде жүргізілуде. Бұл жұмыстарға «ШымкентСпецКомплекс» ЖШС-нің қызметкерлері жауапты. Қаланың тазалығын сақтау және тұрғындарға қолайлы орта қалыптастыру мақсатында аталған мекеме мамандары күн сайын таңнан кешке дейін бірқатар міндеттерді атқарады.Коммуналдық қызметкерлердің жұмысы бірнеше негізгі бағыт бойынша жүзеге асырылуда. Ең алдымен, қала көшелері мен орталық жолдарда механикалық жол жуу жұмыстары жүргізілуде. Арнайы техника арқылы көшелерге су шашылып, жол жабыны шаң-тозаңнан тазартылады. Сонымен қатар, күннің аптап ыстығында қала ауасын сергіту мақсатында жоғары қысымды су бүркігіштер арқылы ауаға су себу жұмыстары жүргізіледі. Бұл, бір жағынан, қаланың шаң-тозаңын басуға көмектессе, екінші жағынан, жаздың ыстық күндерінде тұрғындарға жайлылық сыйлайды.Жол жуу техникасымен қатар, қолмен тазалау жұмыстары да үздіксіз жүреді. Қызметкерлер қоғамдық орындар мен көшелерде жаяу жүргінші жолақтарын, аялдамаларды, тротуарларды сыпырып, қоқысты жинайды. Қоқыс арнайы техникамен жиналып, полигондарға тасымалданады. Сонымен қатар, аялдамалар күн сайын жуылып, дезинфекцияланады. Бұл – қоғамдық көлікпен қатынайтын тұрғындардың санитарлық қауіпсіздігін қамтамасыз етудің маңызды бөлігі.Жасыл желек – қала экожүйесінің маңызды бөлігі. Сондықтан шөп шабу мен газон қырқу жұмыстары, сондай-ақ ағаштар мен гүлзарларды суару және топырағын қопсыту жұмыстары да жүйелі жүргізілуде. Ағаштарға санитарлық кесу жасалып, артық бұтақтар алынып тасталады. Бұл ағаштардың дұрыс өсуіне, сондай-ақ қауіпсіздік пен көріктіліктің артуына ықпал етеді.Бұған дейін де Тұран ауданында санитарлық тазалау мен көгалдандыру бағытында түрлі шаралар қолға алынған болатын. Алайда соңғы жылдары бұл жұмыстар жаңа қарқынмен, жүйелі және кешенді түрде жүзеге асырыла бастағаны байқалады. Бұрын бұл жұмыстар тек маусымдық сипатта болса, бүгінде күнделікті күн тәртібіне енген. Бұл өз кезегінде қала келбетінің өзгеруіне, тұрғындардың өмір сүру сапасының артуына оң әсер етуде.Мәселен, 2022 жылы көктем айларында өткізілген абаттандыру айлығы барысында аудан аумағында тек негізгі көшелер тазаланған болатын. Ал 2023 жылы көгалдандыру жұмыстары тек қаланың орталық бөлігімен шектелді. Ал 2024 жылдан бастап аудан әкімдігі тарапынан барлық көшелер мен аулаларда тазалық пен абаттандыруды тұрақты жүргізуге ерекше көңіл бөлінуде.Осындай жүйелі жұмыстардың арқасында Тұран ауданының көшелері мен аулаларының тазалығы едәуір жақсарды. Тұрғындар тарапынан да оң пікірлер айтылып, қоқыс тастау мәдениетінің қалыптасуы байқалуда. Сонымен қатар, көгалдандыру жұмыстары ауданның микроклиматын жақсартып, ауа сапасының артуына септігін тигізуде. Жасыл желектер – тек эстетикалық элемент емес, сонымен қатар қоршаған ортаның экологиялық тепе-теңдігін сақтауда маңызды рөл атқарады.Тұран ауданында жүргізіліп жатқан бұл күнделікті коммуналдық жұмыстар қала экожүйесін жақсартуға тікелей ықпал етеді. Шаң-тозаңды азайту, ауаны салқындату, жасыл желекті күтіп ұстау – барлығы экология мен тұрғындардың денсаулығы үшін маңызды.Мұндай игі бастамалардың тұрақты жүргізілуі — «Таза қала — жайлы өмір» қағидатын жүзеге асырудағы нақты қадамдардың бірі. Тазалық — тек коммуналдық қызметтің міндеті ғана емес, әрбір тұрғынның ортақ жауапкершілігі. Осы бағытта жұртшылықтың да белсенділік танытуы Тұран ауданын және жалпы Шымкент қаласын одан әрі көркейтуге сеп болмақ.

2025 жылдың 11 шілдесінде Тұран ауданындағы Қазығұрт шағынауданында «Таза Қазақстан» республикалық акциясы аясында ірі сенбілік ұйымдастырылды. Акция тұрғындар мен коммуналдық мекемелер қызметкерлерінің бірлескен күш-жігерімен өтті. Оған белсенділер, еріктілер мен аудан тұрғындары белсенді атсалысып, ауылдық өзгешелігіне ерекше мән берген санитарлық тазарту шаралары жүзеге асты.Сенбілік күні жалпы саны 100-ге жуық адам қатысып, 8 техникалық қызмет көлігі жұмылдырылды. Аумақтың кең ауқымды аумағын қамтыған шарада тек тұрмыстық қалдықтар ғана емес, бейберекет төгілген құрылыс материалдары – құм, тас, саз секілді ауыр заттар да жинақталып, тиісті орындарға шығарылды. Бұл ретте гүлзарлар мен жол-көлдеу аймақтарды абаттандыру жұмыстарына ерекше көңіл бөлінді.Акцияның станциялық бөлігі – заңсыз қоқыс төккен азаматтар үшін ескертулер мен құқықтық шаралар қабылдау. Арнайы қызметкерлер тәртіп бұзғандарға ескерту хаттамаларын толтырып, оларға ортақ мәдениет талаптарын түсіндірді. Бұл ақпараттық психологиялық тәсіл қоғам арасында экологиялық тәртіпті сақтау менталитетін қалыптастыруға бағытталды.Экожүйе тұрғысынан сенбілік айтарлықтай әсер көрсетті. Біріншіден, құрылыс қалдықтары мен тұрмыстық ластықтың жиналуы топырақтың, жер асты суларының ластануын алдын алады. Бұл табиғи экожүйедегі мұқтаж компоненттердің (өсімдіктер, жәндіктер) тіршілік ету ортасын қолдайды. Екіншіден, қоршаған орта аймақтарының тазалануы шаң-тозаң мөлшерін азайтып, ауа сапасының жақсаруына ықпал етеді. Үшіншіден, жасыл аймақтар, гүлзарлар мен саябақтар санитарлық тәртіппен қамтамасыз етіліп, тұрғындардың табиғатпен байланысын күшейтіп, қоғамдық денсаулыққа оң әсер етеді.Салыстырмалы түрде алғанда, 2023 жылы аталған ауданға ұқсас сенбілік өткенде 60 шақты адам және 4 техника қолданылған. Тек қалдық жинау ғана емес, тұрғындармен әңгімелесу жүргізілгенмен, құрылыс материалдарына баса назар аударылмаған болатын. Ал 2024 жылы техника саны 6-ға ұлғайып, 70 тонна қоқыс шығарылды, бірақ құқықтық шаралар аз қолданылды. 2025 жылғы науқан – әлдеқайда жүйелі әрі құрылыс қалдықтарына айрықша назар аударылған жүйелі іс-шара.Бұл нәтижелер қоғамның экологиялық жауапкершілігінің артып келе жатқанын – тұрғындардың санасы мен әкімдіктің екпінді жұмысын көрсетеді. Алдағы уақытта аудан әкімдігі сенбілікті ай сайын өткізіп, қоғамдық орындарды, аула мен қоршаған ортаны таза ұстау менталитетін қалыптастыруға ниетті. Сондай-ақ, мектеп оқушыларына, студенттерге экология сабақтары, тұрақты мониторинг пен қоғамдық формалды жұмыстар жүргізілмек.Осылайша, Қазығұрт шағынауданындағы сенбілік — тұрғындардың экологиялық мәдениеті мен құқықтық жауапкершілікті көтеруге, сондай-ақ қаланың экожүйесін қорғап, жасыл инфрақұрылымды нығайтуға бағытталған маңызды бастама. Бұрынғы жылдардағы шаралармен салыстырғанда бұл сенбілік күш-қуаты мен ұйымдастырылу дәрежесі бойынша кеңейтіліп, қоғамдық мәнге ие болды. Бұл – болашақта экологиялық мәдениеті жоғары әрі экожүйесі сау қоғам қалыптасуына қызмет ететін нақты жарқын нәтиже.

2025 жылғы 14 шілдеде Шымкент қаласының Абай ауданында ауқымды көгалдандыру мен санитарлық тазалау жұмыстары ұйымдастырылды. Бұл жұмыстар қаланың экологиялық ахуалын жақсарту, абаттандыру деңгейін арттыру және тұрғындарға жайлы өмір сүру жағдайын қалыптастыру мақсатында жүзеге асырылды. Іс-шараны Шымкент қалалық Табиғи ресурстар және табиғатты пайдалануды реттеу басқармасы мен Қалалық жайлы ортаны дамыту басқармасы бірлесіп ұйымдастырды.Абай ауданы – Шымкент қаласының халқы тығыз орналасқан аудандарының бірі. Мұнда көпқабатты тұрғын үйлермен қатар, жеке секторлар, мектептер, балабақшалар және сауда нүктелері көп шоғырланған. Сондықтан көгалдандыру мен тазалық сақтау жұмыстары бұл ауданда үнемі назарда. 14 шілдеде жүргізілген жұмыстар сол жүйелі іс-шаралардың бірі болды.Аталған күні аудан аумағында келесі жұмыстар атқарылды:450 түп сәндік және көлеңкелі ағаш отырғызылды. Ағаштардың қатарында қарағаш, үйеңкі, жөке және қараған секілді жергілікті климатқа бейімделген түрлер бар. 2 500 шаршы метр жерге көгал шөбі (газон) төселді. Бұл газондар негізінен демалыс алаңдары мен мектеп маңындағы аумақтарға орналастырылды. 1 800 түп гүлді өсімдіктер егілді. Гүлдер қатарына раушан, хризантема, петуния және қызғалдақтар кірді. 18 тонна қоқыс пен құрылыс қалдықтары арнайы техникамен шығарылды. Көшелер мен аулаларда шаң мен кірден тазарту жұмыстары, тротуар жиегіндегі қураған бұталарды кесу, бояу және сырлау жұмыстары жүргізілді. Іс-шараға 300-ден астам тұрғын, аудан әкімдігі мен басқарма қызметкерлері, еріктілер және студенттер тартылды. Сонымен қатар, 12 бірлік арнайы техника — самосвалдар, су тасығыш машиналар, қоқыс жинайтын тракторлар және газон шабатын машиналар жұмылдырылды.Аудан тұрғындары бұл шараны жылы қабылдап, көгалдандыру жұмыстарына белсенді түрде қатысты. Кейбір тұрғындар өз үйлерінің алдына қосымша гүл отырғызып, тазалыққа өз үлестерін қосты. Бұл — қоғам мен билік арасындағы серіктестіктің айқын көрінісі.Бұл жолғы көгалдандыру мен тазалық жұмыстары өткен жылдардағы осындай іс-шаралармен тығыз байланыста. Мысалы, 2023 жылдың күзінде Абай ауданында «Жасыл Абай» бағдарламасы аясында 300 түп ағаш отырғызылған болатын. Ол кезде негізінен мектептер мен ауруханалардың аумағы көгалдандырылған. 2024 жылдың көктемінде ауданның ескі бөлігіне 1 000 шаршы метр көгал шөбі төселіп, тұрғын үйлер арасындағы бос аумақтар көркейтілген еді.Ал 2025 жылғы 14 шілдеде атқарылған жұмыстар ауқымы жағынан анағұрлым кең және кешенді түрде ұйымдастырылды. Бұрын тек жасыл желек отырғызу көзделсе, бұл жолы санитарлық тазалау, жарықтандыру, бояу, құрылыс қалдықтарын шығару сияқты қосымша іс-шаралар да қамтылды. Сонымен қатар, экологиялық қауіпсіздік нормаларына сай тыңайтқыштар мен органикалық қоспалар қолданылды.Жаңашылдық ретінде осы жолы отырғызылған ағаштар мен гүлдердің жанына ақпараттық QR-тақтайшалар орнатылды. Тұрғындар ұялы телефоны арқылы әр өсімдіктің атауы, шыққан тегі, күтім жолдары туралы ақпарат ала алады. Бұл әсіресе балалар мен оқушылардың табиғатқа деген қызығушылығын арттырып, экологиялық сауаттылықты қалыптастыруға ықпал етеді.Іс-шара соңында аудан әкімдігі мен басқарма өкілдері көгалдандыру мен тазалау жұмыстарының алдағы уақытта да жалғасатынын мәлімдеді. Күзде жапырақты ағаштарды отырғызу, қысқа дайындық жұмыстары және жыл соңына дейін тағы бірнеше экологиялық акция өткізу жоспарда бар.Қорыта айтқанда, 14 шілдеде Абай ауданында атқарылған көгалдандыру және санитарлық тазалау жұмыстары — жай ғана маусымдық акция емес, бұл — тұрғындардың өмір сүру сапасын арттыруға бағытталған кешенді жоспардың бір бөлігі. Бұған дейінгі жылдардағы тәжірибемен сабақтастығы, ауқымы мен жаңашылдығы — бұл жұмыстардың нәтижесін ұзақ мерзімді перспективада көруге мүмкіндік береді. Шымкентті жасыл әрі таза қалаға айналдыру жолында осындай қадамдар маңызды рөл атқарады.

2025 жылғы 11 шілде күні Шымкент қаласының Тұран ауданында Табиғат басқармасының ұйымдастыруымен кең көлемді көгалдандыру жұмыстары жүргізілді. Бұл шара — «Жасыл Шымкент» қалалық бағдарламасы аясындағы кезекті кезеңдердің бірі. Іс-шараның басты мақсаты — қаланың экологиялық жағдайын жақсарту, ауаны тазартып, тұрғындар үшін жайлы орта құру және жасыл аймақтарды көбейту арқылы урбанизацияның жағымсыз әсерін азайту.Тұран ауданы — Шымкенттің жаңа және қарқынды дамып жатқан бөлігі. Бұл аудан соңғы жылдары тұрғын үй құрылысы мен инфрақұрылымдық жобаларға толы болғандықтан, жасыл желекке деген сұраныс та арта түсті. Осыны ескере отырып, 11 шілдедегі көгалдандыру жұмыстарының басым бөлігі осы ауданда шоғырланды.Іс-шара аясында:350 түп сәндік ағаш (шырша, үйеңкі, қайың) 1200 түп көпжылдық гүлдер (сирень, лаванда, раушан, хризантема) 3000 шаршы метр көгал шөбі (газон) төселді. Барлық көгалдандыру элементтері қаланың климаттық ерекшеліктеріне бейімделген, ыстыққа төзімді әрі күтімі жеңіл өсімдіктерден таңдалды. Ағаштар мен гүлдер мектеп, аурухана, көпқабатты үйлердің аулалары, саябақтар мен балалар алаңдарының айналасына отырғызылды. Сонымен қатар, Тұран орталық даңғылының бойында орналасқан бос жерлер мен жаяу жүргіншілер жолының жиегі көгалдандырылды.Аталған шараға 200-ге жуық ерікті, Табиғат басқармасы мамандары, қала тұрғындары мен оқушылар қатысып, бірге еңбек етті. Жұмысқа арнайы техника — су таситын машиналар, топырақ өңдейтін тракторлар мен шөп шабатын құрылғылар тартылды. Көгалдандырылған аймақтарға тамшылатып суару жүйесі орнатылып, жасыл желектің ұзақ мерзімді сақталуына жағдай жасалды.Көгалдандырудың тағы бір маңызды элементі — топырақты жақсарту жұмыстары болды. Мамандар арнайы тыңайтқыштар мен құнарлы топырақ қоспаларын пайдаланып, отырғызылған өсімдіктердің өсіп-өнуін жеделдетуге күш салды.Шара соңында Табиғат басқармасының басшысы сөз сөйлеп, көгалдандыру жұмыстарының жыл бойы жалғасатынын жеткізді. Әсіресе күзгі мезгілде жапырақты және жеміс ағаштарын отырғызу жоспары бар екені айтылды. Сондай-ақ, тұрғындарға аула ішін өз бетінше көгалдандыруға кеңес берілді және олар үшін тегін көшеттер тарату акциясы қарастырылып жатқаны мәлім болды.Бұл іс-шара бұған дейінгі көгалдандыру жұмыстарымен өзара байланысты және олардың логикалық жалғасы болып табылады. Мәселен, 2023 жылы көктемде дәл осы Тұран ауданында 200 түп жеміс ағашы отырғызылған болатын. Ол кезде де тұрғындар мен жастар белсенділік танытқан еді. Сонымен қатар, 2024 жылы мамыр айында «Жасыл белдеу» жобасы аясында қаланың шеткі аумақтарында 5000 түп ағаш отырғызылған. Бұл жұмыстар көбіне қала сыртындағы экологиялық буфер аймақтарды дамытуға бағытталған болатын.2025 жылғы шілдедегі көгалдандыру жұмыстарының артықшылығы — халық көп шоғырланған және белсенді құрылыстар жүріп жатқан Тұран ауданының ішкі кеңістігіне бағытталуы. Бұл көгалдандыру тек табиғатты сақтау емес, сонымен бірге тұрғындардың күнделікті өміріне тікелей әсер ететін орта қалыптастыруға арналған. Жаңа отырғызылған жасыл желектер балалардың ойнау, қарттардың серуендеу, жастардың демалуына арналған алаңдарды көлеңкелі, салқын әрі экологиялық таза етуге мүмкіндік береді.Сонымен қатар, биылғы ерекшелік — QR-тақтайшалар орнатылуы. Яғни, отырғызылған ағаштардың жанына арнайы ақпараттық белгілер қойылып, ол арқылы кез келген адам ағаштың түрі, отырғызылған күні мен күтім ережесі туралы мәлімет ала алады. Бұл тәсіл балалар мен жастардың экологиялық білімін арттыруға да ықпал етеді.Қорыта айтқанда, 11 шілде күні Тұран ауданында өткізілген көгалдандыру жұмыстары — қала табиғатына салынған құнды инвестиция. Бұл жұмыс тек бір реттік акция емес, жыл бойы жалғасатын және жүйелі жоспарға негізделген ұзақ мерзімді бағдарлама. Бұрынғы тәжірибелермен салыстырғанда, биылғы шара ауқымы жағынан да, қолданылған тәсілдері жағынан да жаңа деңгейге көтерілді. Енді осы өсімдіктердің дұрыс күтімі мен сақталуы үшін тұрғындар мен билік бірлесе әрекет етсе, Шымкенттің болашағы шынымен де жасыл әрі жайлы болмақ.

2025 жылғы 16 шілде күні Шымкент қаласында қалалық жайлы ортаны дамыту басқармасы бастамасымен кезекті қалалық санитарлық жұмыстар жүргізілді. Бұл жолы негізгі назар — қаланың орталық және шеткі көшелеріне су себу және механикалық тазалау жұмыстарына аударылды. Мұндай іс-шаралар қала тұрғындарының өмір сапасын арттыру, денсаулық пен жайлылықты қамтамасыз ету, сондай-ақ қоршаған ортаның тұрақтылығын сақтау мақсатында жүзеге асырылып келеді.Тазалық жұмыстары таңғы сағат 6:00-де басталып, кешкі уақытқа дейін жалғасты. Бұл кезеңде қала көшелеріне арнайы су таситын машиналармен су себіліп, шаң мен кірді басу шаралары атқарылды. Сонымен қатар, жол жиектеріндегі қалдықтар, топырақ, ұсақ тастар және жиналған құм механикалық жолмен тазартылды. Бұл жұмыстарға қалалық тазалық мекемелерінің 100-ден астам қызметкері мен 20-ға жуық арнайы техника жұмылдырылды.Іс-шара аясында Әл-Фараби, Абай, Еңбекші және Қаратау аудандарының ірі көшелері қамтылды. Әсіресе көлік қозғалысы тығыз және жаяу жүргіншілер көп жүретін аумақтар — орталық даңғылдар мен базар маңдары, аялдамалар маңы ерекше назарға алынды. Бұл аймақтарда жиналған шаң қала тұрғындарының тыныс алуына кері әсер ететіні ескеріліп, су бүрку арқылы ауадағы бөлшектерді төмендету мақсаты қойылды.Мұндай механикалық тазалау жұмыстары қаланың экологиялық жағдайына тікелей әсер етеді. Ауада ұсақ шаң бөлшектерінің шоғырлануы тыныс алу органдарына зиян келтіріп қана қоймай, аллергиялық аурулар мен өкпе ауруларының артуына себеп болады. Сол себепті, шаңды басу — жай ғана сыртқы тазалық емес, бұл — денсаулық сақтауға бағытталған маңызды шара.Шымкент қаласы — еліміздегі ірі мегаполистердің бірі. Халық санының өсуімен қатар көлік ағыны да артып келеді. Бұл өз кезегінде ауа ластануы мен шаң мөлшерінің көбеюіне алып келеді. Қазіргі таңда қалада экологиялық мәселелерге ерекше мән беріліп отыр. Соңғы жылдары Қалалық жайлы ортаны дамыту басқармасы мен Экология департаменті бірлесіп, тұрақты түрде тазалық пен экологиялық ахуалды бақылауда ұстап отыр. 16 шілдеде өткізілген шара — осы жүйелі жұмыстың бір буыны ғана.Айта кету керек, мұндай тазалау жұмыстары Шымкентте бұрын да ұйымдастырылған. 2023 жылдың шілде айында дәл осындай бағыттағы іс-шаралар өткізілген болатын. Сол кезде де қала көшелеріне су бүрку арқылы шаң деңгейі төмендетіліп, арнайы жол тазалайтын техникамен жүздеген тонна қалдық шығарылған еді. Ал 2024 жылдың көктемінде ұйымдастырылған сенбілік барысында көшелермен қатар, тротуарлар мен аялдамалар толықтай жуылып, қаланың көркі жаңартылған болатын.Биылғы жылдың ерекшелігі — бұл жұмыстардың кешенді түрде жүргізілуі. Яғни, су себу, механикалық тазалау және соңынан қоқыс жинау шаралары бір уақытта қатар іске асырылды. Сонымен қатар, тазаланған аумақтарда арнайы бақылау топтары құрылып, бірнеше күн бойы тазалықтың сақталуын қадағалау басталды. Бұл — өткен жылдармен салыстырғанда, жұмыстың сапасын арттыруға бағытталған нақты қадам.Қала тұрғындары бұл шараға оң бағасын беріп, әлеуметтік желілерде алғыстарын білдіруде. Әсіресе үлкен кісілер мен балалар жиі жүретін қоғамдық орындардың тазалануы — қала тұрғындарының күнделікті өміріне тікелей әсер етеді. Қалалық әкімдік болса, бұл жұмыстардың маусымдық емес, тұрақты түрде жүргізілетінін мәлімдеді.Қалалық жайлы ортаны дамыту басқармасының өкілдері алдағы уақытта бұл бағыттағы жұмыстардың көлемін кеңейту жоспарын да жариялады. Мәселен, ауа-райы рұқсат етсе, апта сайын негізгі көшелерге су себіліп, айына кем дегенде бір рет кешенді тазалау жүргізіледі. Сонымен қатар, жаяу жүргіншілер жолына арналған арнайы шағын техника алу жоспарланып отыр, бұл тығыз орналасқан аумақтарда тазалық сапасын жақсартуға мүмкіндік береді.Қорытындылай келе, 16 шілдеде жүргізілген су себу және механикалық тазалау жұмыстары — Шымкент қаласының санитарлық тазалығы мен тұрғындардың өмір сүру сапасын арттырудағы маңызды кезеңдердің бірі. Бұл тек бір күндік науқан емес, тұрақты экологиялық мәдениетті қалыптастыруға бағытталған ұзақмерзімді стратегияның бір бөлігі. Бұрынғы тәжірибелермен салыстырғанда, биылғы жұмыстар ауқымдылығы және ұйымдастыру деңгейімен ерекшеленіп отыр. Ендігі мақсат — осы үрдісті үздіксіз жалғастыру және әрбір тұрғынды тазалық сақтауға өз үлесін қосуға ынталандыру. Тазалық — тек әкімдіктің емес, әрбір азаматтың ортақ міндеті екенін ұмытпайық.

2025 жылғы 18 шілдеде Шымкент қаласының Абай ауданында ауқымды көгалдандыру, суару және санитарлық тазалау жұмыстары ұйымдастырылды. Бұл шара — қала әкімдігінің табиғатты қорғау және экологиялық ахуалды жақсарту бағытында жүйелі түрде жүзеге асырып келе жатқан бастамаларының жалғасы. Қаланың ең ірі аудандарының бірі саналатын Абай аумағында мұндай жұмыстардың жүргізілуі тек сыртқы көріністі жақсарту ғана емес, сонымен қатар тұрғындардың өмір сүру сапасын арттыру мен экологиялық тепе-теңдікті сақтау үшін де маңызды.Аудан әкімдігінің хабарлауынша, тазалық пен көгалдандыру жұмыстары таңғы сағат 8:00-де басталып, кешке дейін жалғасқан. Іс-шараға коммуналдық қызметкерлермен қатар, еріктілер, тұрғындар және жергілікті мектептердің оқушылары тартылды. Аудандағы басты көшелер, қоғамдық орындар, аулалар, демалыс аймақтары мен бос жатқан жер телімдері тазартылып, жасыл желекпен көмкерілді. Атап айтқанда, 200-ден астам ағаш пен бұта отырғызылып, бұрыннан бар жасыл желектерге су құю жұмыстары жүргізілді. Суару мақсатында 5 су таситын техника мен 3 трактор пайдаланылды.Бұл жұмыс тек ағаш отырғызумен шектелмей, арнайы кестеге сәйкес тұрмыстық қалдықтарды жинау, қоқысты сұрыптап бөлек шығару, шөп шабу және арық жүйелерін тазалау жұмыстары да қамтылды. Санитарлық тазалықты сақтау мақсатында 30 тоннадан астам қоқыс арнайы полигондарға тасымалданды. Сонымен қатар, жол бойларындағы жарнамалық қалдықтар мен заңсыз жапсырмалар алынып, арнайы белгілермен ретке келтірілді.Жергілікті билік бұл шараның негізгі мақсаты — экологиялық мәдениетті қалыптастыру және тұрғындар арасында қоршаған ортаға деген жауапкершілікті арттыру екенін атап өтті. Себебі қазіргі таңда қалаларда жасыл аумақтардың азаюы, ауа сапасының нашарлауы мен тұрмыстық қалдықтардың көбеюі алаңдататын мәселеге айналып отыр. Осындай ауқымды шаралар арқылы қала халқы табиғатты қорғау ісіне тартылып, туған өлкеге жанашыр болуға шақырылады.Мұндай көгалдандыру және тазалық жұмыстары Абай ауданында алғаш рет ұйымдастырылып отырған жоқ. Мысалы, 2023 жылдың көктемінде дәл осы аудан аумағында «Жасыл белдеу» жобасы аясында 3 мыңнан астам көшет егілген болатын. Ол кезде де қоғамдық ұйымдар мен білім беру мекемелері белсенділік танытып, тұрғындардың қатысуымен сенбілік ұйымдастырылған еді. Ал 2024 жылдың күзінде аудан аумағындағы ескі ағаштар санитарлық мақсатта кесіліп, орнына жаңа, шаң-тозаңды жұтатын тал-теректер отырғызылған.Сол сияқты, 2022 жылы қалалық әкімдік бастамасымен «Таза Абай» атты арнайы жоба аясында жаппай тазалау жұмыстары жүргізілген. Сол жолы ауданның 17 көшесі мен 11 қоғамдық аумағы толықтай тазартылып, арық жүйелері жөндеуден өткен болатын. Осы жұмыстардың нәтижесінде аудан тұрғындары тарапынан қолдау артып, ұдайы тазалық сақтау мәдениеті қалыптаса бастағаны байқалған.2025 жылғы 18 шілдеде өткен тазалық пен көгалдандыру шарасы сол бұрынғы бастамалардың заңды жалғасы болып отыр. Биылғы ерекшелік — тұрғындардың өз еркімен қатысуы мен жастардың белсенділігі. Жастар ресурстық орталығының еріктілері тұрғындарға көшет отырғызудың маңызын түсіндіріп, қоқысты сұрыптаудың жолдарын үйретті. Бұл жұмыс арнайы дайындалған парақшалар мен визуалды материалдар арқылы қолжетімді түрде жүргізілді.Сондай-ақ, биыл алғаш рет экологиялық бақылау тобы құрылып, отырғызылған жасыл желектердің күтімін жүйелі түрде жүргізу тапсырылды. Бұл топ ай сайын бақылау жасап, ағаштардың суарылуын, күтімін және өсу динамикасын қадағалайтын болады. Мұндай тәсіл бұрынғы жылдардағы тәжірибеде болмаған, сондықтан бұл жаңашылдық тұрғындардың назарын аударып отыр.Қалалық мәслихат өкілдері мен аудан әкімінің орынбасары қатысқан іс-шара соңында ауданның белсенді азаматтарына алғыс хаттар табысталды. Сонымен қатар, «Таза аудан – дені сау қоғам» ұранымен шағын экологиялық байқау жарияланып, тұрғындардың аулаларын абаттандыруға деген ынтасы ынталандырылды.Қорытындылай келе, 18 шілдеде Абай ауданында өткен көгалдандыру және тазалық жұмыстары экологиялық мәдениетті тереңдетіп, қала тұрғындарын бірлескен еңбекке жұмылдыратын маңызды бастама болды. Бұл жұмыс тек бір күндік шарамен шектелмей, алдағы уақытта да жалғасуы тиіс. Алдыңғы жылдардағы тәжірибе көрсеткендей, жүйелі әрі қоғамды қамтитын шаралар ғана нақты нәтижеге жеткізеді. Тұрғындар тарапынан белсенділік артып, қоршаған ортаны қорғауға деген көзқарас өзгерсе, бұл қаланың ғана емес, болашақ ұрпақтың игілігіне айналады.

2025 жылдың 21 шілдесінде Шымкент қаласында ауқымды сенбілік өтті. Бұл шара қаланың тазалығын арттырып қана қоймай, тұрғындардың экологиялық санасын оятуға бағытталған маңызды әлеуметтік бастама болды. Іс-шара барысында 15 тоннадан астам тұрмыстық және көше қоқысы жиналып, арнайы полигондарға жеткізілді. Бұл — тек статистикалық мәлімет қана емес, қала тұрғындарының ортақ іске деген жауапкершілігінің көрсеткіші.Сенбілікке 250-ден астам қала тұрғыны мен еріктілер қатысты. Олардың қатарында мектеп мұғалімдері, студенттер, зейнеткерлер және түрлі мекеме қызметкерлері болды. Қаланың әрбір ауданына тазалық жүргізу жоспарлы түрде ұйымдастырылып, 11 арнайы техника жұмылдырылды. Тазартылған орындар қатарында аулалар, саябақтар, жол жиегі мен бос жатқан бос алаңдар бар. Мұндай кешенді жұмыстар қаланың жалпы көркін жақсартуға айтарлықтай үлес қосты.Сенбіліктің басты мақсаты — тұрғындардың қоршаған ортаға деген жауапкершілігін арттыру. Экология мәселесі тек мемлекеттік деңгейдегі емес, жеке адамның өмір сүру салтымен де тығыз байланысты. Осы тұрғыдан алғанда, Шымкент қаласында өткізілген бұл сенбілік — көпшілікті ортақ игілікке жұмылдыра алған үлгілі шара.«Таза Қазақстан» экологиялық акциясы аясында өткізілген бұл сенбілік қаланың санитарлық жағдайын жақсартуға бағытталған жүйелі жұмыстың бір бөлігі болды. Қалалық әкімдік өкілдерінің айтуынша, мұндай іс-шаралар алдағы уақытта да тұрақты түрде жалғасады. Олар тұрғындарды белсенді болуға шақырып, тазалыққа үлес қосқан азаматтарға ризашылықтарын білдірді.Бұрынғы тәжірибемен сабақтастықШымкент қаласында бұған дейін де осындай ірі сенбіліктер өткізілген болатын. Мысалы, 2023 жылдың қыркүйек айында «Жасыл ел» бағдарламасы аясында өткізілген сенбілікке 300-ге жуық ерікті қатысып, 18 тоннадан астам қоқыс шығарылған еді. Сол кезде де қала тұрғындары белсенділік танытып, қаланың экологиялық ахуалын жақсартуға өз үлестерін қосқан болатын.2024 жылдың көктемінде өткен көгалдандыру маусымы аясындағы сенбілік те есте қаларлық болды. Онда тек қоқыс тазарту ғана емес, сонымен қатар ағаш отырғызу жұмыстары да жүргізілген еді. 5 мыңнан астам көшет егілген болатын. Мұндай кешенді шаралар қала экологиясын жүйелі жақсартуға сеп болады.Биылғы сенбіліктің ерекшелігі — аумақтардың кең көлемде қамтылуы және тұрғындардың бұрынғыдан да белсенді қатысуы. Сонымен қатар, әлеуметтік желілерде кеңінен насихатталып, жастардың экологиялық мәдениетке қызығушылығы артқаны байқалды.Мұндай сенбіліктердің тағы бір маңызы — адамдар арасындағы бірлікті нығайту. Бір аулада тұратын көршілердің бірге еңбек етуі, әр мекеменің қызметкерлері ортақ іске жұмылуы — бұл тек қоқыс тазарту ғана емес, адамдардың өзара байланысын арттыратын фактор. Сенбілік барысында түрлі жастағы азаматтардың иық тірестіріп жұмыс істеуі — қоғамның әлеуетін көрсететін жағымды көрініс.Қалалық әкімдік мұндай ұжымдық шаралардың тәрбиелік мәні зор екенін атап өтті. Әсіресе жас ұрпаққа қоршаған ортаны қорғаудың маңызын түсіндіру үшін нақты іс арқылы үлгі көрсету тиімді тәсіл саналады.Алдағы жоспарларШымкент қаласының әкімдігі мен экологиялық ұйымдар болашақта да сенбіліктерді ұйымдастыруды жалғастырады. Сонымен қатар, қоқыс сұрыптау мәдениетін енгізу, тұрғындар арасында экологиялық сауаттылықты арттыру бағытында түрлі тренингтер мен флешмобтар өткізілмек. Бұл бастамалар ұзақ мерзімді нәтижеге қол жеткізуге мүмкіндік береді.2025 жылғы 21 шілдеде өткен сенбілік — Шымкент қаласындағы экологиялық мәдениетті дамыту жолындағы маңызды қадамдардың бірі. Бұрынғы жылдарда өткізілген ұқсас шаралармен салыстырғанда, биылғы сенбілікке қатысушылардың белсенділігі, қамтылған аумақтың ауқымы және ұйымдастырушылық деңгейі жоғары болғанын атап өткен жөн. Бұл сенбілік тек тазалық емес, қоғамдық жауапкершілік пен бірліктің де көрінісі болды.Осы үлгі арқылы басқа қалалар да қоғамдық кеңістікті жақсартуға бағытталған шараларды қолға алуы маңызды. Себебі экология — әр адамның өмір сүру сапасын анықтайтын басты факторлардың бірі.

Сандық бақылау – тәртіп кепілі: жаңа бап тәртіпті күшейтіп, бюджетті үнемдеуге жол ашты. 2024 жылдың шілде айынан бастап Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексіне 428-1-бап енгізілді. Бұл жаңа норма қылмыстық-атқару жүйесі мекемелеріндегі бейнебақылау камераларын әдейі бүлдіргені немесе істен шығарғаны үшін қылмыстық жауапкершілік қарастырады. Аталған өзгеріс еліміздегі түзеу мекемелеріне тәулік бойы бейнебақылау жүйесінің кеңінен енгізілуімен және осы камераларды қасақана зақымдау жағдайларының жиілеп кетуімен тікелей байланысты. Бейнебақылау жүйесі мекемелердегі ахуалды толықтай қамтып, сотталғандар мен қылмыстық-атқару жүйесі қызметкерлерінің әрекеттерінің ашықтығын қамтамасыз етеді. Жаңа бап күшіне енген алғашқы жылдың өзінде-ақ 70-тен астам қылмыстық іс тіркелді. Соның ішінде 35 сотталғанға қосымша жаза мерзімі белгіленіп, олар келтірілген материалдық шығынды азаматтық тәртіппен өтеуге міндеттелді. Мысалы Шымкент қаласындағы №55 мекемесінде 13 сотталған адам бейнебақылау жүйесін әдейі істен шығарғаны үшін әрқайсысы 6 жылдан қосымша мерзімге сотталды. Бүгінде Қазақстан бойынша 78 түзеу мекемесінде 43 мыңнан астам бейнебақылау камерасы жұмыс істейді. Бұл жүйелердің көрсетілімдері нақты уақыт режимінде қылмыстық-атқару жүйесі комитетіне, Ішкі істер министрлігіне және прокуратура органдарына жолданады. Мұндай тәжірибе: - адам құқықтарының сақталуын бақылауға, - құқық бұзушылықтарды жедел анықтауға, - сотталғандар мен мекеме қызметкерлері арасында тәртіпті арттыруға мүмкіндік береді. ҚАЖ комитетінің мәліметінше, 428-1-бап бойынша құқықбұзушылықтар саны азая бастаған. Бұл өзгеріс бейнебақылау жүйесінің тиімділігін ғана көрсетіп қоймай, қымбат құрал-жабдықтардың сақталуына және мемлекеттік бюджет қаражатын үнемдеуге де оң әсерін тигізуде.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/ps/press/news/details/1040881?lang=kk