"Таза сенбі" акциясы өтуде.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kegen-zhalanash/press/news/details/1213318?lang=kk

Жалағаш ауылдық округінің әкімі А. Садырова 17 наурыз 2026 жылы Кеген ауданының әкімі Н. Теңізбаевтың 2026 жыл 12 наурыздағы 01-10/240 санды хатының негізінде аппарат қызметкерлеріне сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау, олардың алдын алу бойынша ұйымдастырушылық шараларды күшейту, сондай-ақ лауазымдық міндеттерді орындау барысында қызметтік өкілеттіліктерді жеке немесе үшінші тұлғалардың мүддесі үшін пайдалануына, материалдық немесе өзге де пайда алуға, заңсыз сыйақы алуға немесе делдал болуға қатаң тыйым салынатынын ескертіп, қызмет барысында заң талаптарын сақтауы туралы түсіндірме жұмыстарын жүргізді.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kegen-zhalanash/press/news/details/1213328?lang=kk

Алматы облысындағы Александр Асанов атындағы ату клубында – International Shooting Sport Federation (ISSF) ұйымының қолдауымен өтетін стенд атудан Әлем кубогының рейтингтік кезеңі басталды.Салтанатты ашылу рәсімі бірлікке, жоғары спорттық рухқа толы жарқын мереке атмосферасында өтті. Ұйымдастырушылар қонақтарға Қазақстанның мәдени мұрасымен танысуға мүмкіндік беретін мазмұнды әрі ұлттық нақышқа бай бағдарлама ұсынды. Қатысушы командалардың таныстырылымы ID форматында өтті. Жаңбыр мен қолайсыз ауа райына қарамастан, іс-шара ұлттық колорит пен заманауи технологияларды үйлестіре отырып, әсерлі әрі жоғары деңгейде ұйымдастырылды.Құрметті қонақтар қатарында Алматы облысының әкімі Марат Сұлтанғазиев, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Туризм және спорт министрі Ербол Мырзабосынов болды.«Бұл турнир әлемнің ең үздік спортшыларын біріктіріп, шеберліктің жоғары деңгейін, рухтың беріктігін және жеңіске деген ұмтылысты көрсетеді. Бүгінде Қазақстанның стенд ату мектебі халықаралық аренада өз орнын нықтап келеді. Біздің спортшылар лайықты нәтижелер көрсетіп, ел абыройын арттырып, жас ұрпақты жаңа жетістіктерге жігерлендіреді. Ауа райының қолайсыздығы да бүгінгі іс-шараның жылы атмосферасына әсер ете алмады. Біз спорттың адамдарды біріктіріп, мінезді шыңдап, бізді күшейтетін күш екенін көріп отырмыз», – деді Қазақстан ұлттық спорттық ату федерациясының президенті Берік Асылов.Ал, Халықаралық спорттық ату федерациясының (ISSF) президенті Лучано Росси өз сөзінде турнирдің жоғары деңгейде ұйымдастырылғанын және Қазақстанда Әлем кубогы кезеңін өткізудің маңыздылығын атап өтті: «Бүгін біз жай ғана жарысты емес, ату спортының дамуына серпін беретін қуатты алаңды көріп отырмыз. Қазақстан жоғары кәсібилік пен қонақжайлық танытып, әлемдік стандарттарға сай жағдай жасап отыр. Бұл – біздің спорт түрінің дамуына қосылған маңызды үлес».Соңғы жылдары елімізде стенд ату спорты қарқынды дамып келеді. Әлем және Азия кубоктары кезеңдерін өткізу, салалық инфрақұрылымды жаңғырту, сондай-ақ спортшыларды жүйелі даярлау елдің халықаралық ату қауымдастығында лайықты орын алуына мүмкіндік берді. Александр Асанов атындағы ату клубы халықаралық талаптарға толық сәйкес келеді және тұрақты түрде жоғары деңгейдегі жарыстарды қабылдайды.Тоғыз күн бойы Алматы облысы 42 елден келген 550 спортшының тартысты бәсекесіне куә болады. Ату алаңдарына Олимпиада чемпиондары, әлемдік рейтинг көшбасшылары, сондай-ақ Азия мен Еуропаның үздік мергендері шығады. Олардың қатысуы Қазақстандағы Әлем кубогы кезеңін халықаралық күнтізбедегі ең бәсекелі әрі тартымды жарыстардың біріне айналдырып отыр. Мұнда тек медальдар ғана емес, сонымен қатар 2028 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарына жолдама беретін маңызды рейтингтік ұпайлар сарапқа салынады.Қабылдаушы ел ретінде Қазақстан қатысушылардың ең жоғары квотасын ұсынды. Олардың қатарында ұлттық құраманың көшбасшыларының бірі Әсем Орынбай – Әлем кубоктары мен Азия чемпионаттарының бірнеше дүркін жүлдегері, Азия ойындарының үш дүркін жүлдегері, Токио және Париж Олимпиада ойындарының қатысушысы бар.«Бұл мен үшін жай ғана жарыс емес – туған жердегі жанкүйерлер алдында өнер көрсетіп, Олимпиадаға тағы бір қадам жақындау мүмкіндігі. Негізгі мақсат – тұрақтылық пен маусымның ірі жарыстарында финалға шығу», – деді жарыс қарсаңында Асем Орынбай.Сондай-ақ Қазақстан құрамасы сапында Алматы облысының спортшысы, Азия чемпионатының күміс жүлдегері, стенд атудан Қазақстан Республикасының спорт шебері Лейла Шантекова өнер көрсетуде.Жарыс күндері спортшылар «скит» және «трап» дисциплиналарында, сондай-ақ аралас командалық сайыстарда медальдар мен рейтингтік ұпайларды сарапқа салады. Жеңімпаздар мен жүлдегерлерді марапаттау рәсімі 10 мамыр күні өтеді.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/almobl/press/news/details/1213254?lang=kk

Қазақстандықтардың зейнетақы жинақтарының көлемі  2026 жылдың 1 сәуіріне26,82 трлн теңгеден асты.12 айдағы өсім 4,08 трлн теңгеге немесе 17,9%-ға өсті.2026 жылдың 1 сәуірінде міндетті зейнетақы жарналары (МЗЖ) есебінен қалыптасқан зейнетақы жинақтарының көлемі 25,12 трлн теңге. Бір жылдағы өсім 3,25 трлн теңге (14,8%). Міндетті кәсіптік зейнетақы жарналары (МКЗЖ) бойынша зейнетақы жинақтары – 741,14 млрд теңге, 12 айдағы өсім – 13,4%.Бір жыл ішіндегі ең үлкен өсім – 23,1% ерікті зейнетақы жарналары (ЕЗЖ) бойынша жинақтар көрсетті, 2026 жылдың 1 сәуірінеолардың көлемі – 10,09 млрд теңге.Салымшылардың (алушылардың) зейнетақы шоттарына 2024 жылғы 1 қаңтардан түсе бастаған жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналары (ЖМЗЖ) да ұлғаюда. Былтырғы жылдың ұқсас кезеңімен салыстырғанда 2,9 есеге ұлғайып, 2026 жылдың 1 сәуіріне950,57 млрд теңге болды.ТүсімдерЗейнетақы жинақтарының көлемі зейнетақы жарналары мен инвестициялық кіріс түріндегі кіріс ағындары есебінен ұлғаяды. 2026 жылдың алғашқы үш айында салымшылардың жеке және шартты зейнетақы шоттарына 869,33 млрд теңге түсті, өткен жылдың сәйкес кезеңіндегі көрсеткіштен 14,1%-ға (немесе 107,12 млрд теңгеге) артық.МЗЖ есебі жүргізілетін жеке зейнетақы шоттарына (ЖЗШ) 2026 жылдың басынан бастап 2026 жылғы 1 сәуірге дейін 673,45млрд теңге (өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда МЗЖ көлемі 6,7%-ға ұлғайды), МКЗЖ – 38,77 млрд теңге (өсім – 9,8%), ЕЗЖ – 499,00 млн теңге түсті. 12 айдағы ЖМЗЖ есебінен жарналар 156,61 млрд теңгені құрады.     Жыл басынан бері салымшылардың шоттарына зейнетақы активтерін Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі (ҚРҰБ) және инвестициялық портфельді басқарушылардың (ИПБ) сенімгерлік басқаруы есебінентүскен таза инвестициялық кіріс 296,55 млрд теңгеден асты. Төлемдер мен аударымдар2026 жылғы қаңтар-наурыз айларында БЖЗҚ-дан жарналардың барлық түрлері бойынша жасалған төлемдер мен сақтандыру ұйымдарына аударымдар 360,02 млрд теңгені құрады. Зейнет жасына толуына байланысты төлемдер 68,63 млрд теңгеге жетті. БЖЗҚ-дан зейнет жасына толуына байланысты кесте бойынша берілетін орташа айлық төлем – 35 596 теңге.   2026 жылдың басынан бері тұрғын үй жағдайларын жақсартуға және емделуге арналған біржолғы зейнетақы төлемдері (БЗТ) 135,24млрд теңге, мұрагерлік бойынша 33,05 млрд теңге, ҚР-дан тыс жерге тұрақты тұруға кетуге байланысты 9,86 млрд теңге, мүгедектігі бар адамдарға – 933,26 млн теңге, жерлеуге – 2,37 млрд теңге көлемінде төлем жасалды. Сақтандыру ұйымдарына 109,94 млрд теңге аударылды. ЖЗШ саны2026 жылдың 1 сәуіріндегі жағдай бойынша БЖЗҚ-дағы зейнетақы шоттарының жалпы саны – 18,53 млн. бірлік (12 айдағы өсім – 1,08 млн бірлік немесе 6,2%). Бұл ретте салымшылардың (алушылардың) БЖЗҚ-дағы ЖЗШ саны 2026 жылдың 1 сәуіріне12,76 млн бірлік болды. Оның ішінде: 11,32 млн - МЗЖ бойынша, 774,40 мыңы - МКЗЖ бойынша, 473,07 мыңы – ЕЗЖ есептелетін шоттар.Айта кетейік, МЗЖ есебі жүргізілетін шоттардың жалпы санына (11,32 млн бірлік) елден тысқары жерлерге тұрақты тұруға кеткен, бірақ жинақтарын алу үшін жүгінбеген алушылардың, мұрагерлері зейнетақы жинақтарын мұраға ресімдемеген қайтыс болған салымшылардың, 2016 жылдан бастап зейнетақымен мемлекеттік қамсыздандырылуға толық ауыстырылған әскери қызметшілердің және шоттарына Қазақстан заңнамасына сәйкес жарналар түспеуі тиіс салымшылардың (алушылардың) басқа да санаттарының шоттары кіреді.БЖЗҚ-дағы ЖМЗЖ туралы мәліметтер ескерілетін шартты зейнетақы шоттарының саны -  5,76 млн бірлік. Зейнетақы активтеріне қатысты барлық өзекті ақпарат enpf.kz сайтындағы «Статистика және аналитика» бөлімінде орналастырылған.  Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kostanai-rudnyi-kalasy-akimat/press/news/details/1226057?lang=ru

 Қазақстандықтардың инвестициялық кірісі Қазақстан Ұлттық Банкінің (ҚРҰБ), сондай-ақ инвестициялық портфельдіжеке басқарушылардың(ИПБ)  зейнетақы активтерін басқару есебінен қалыптастырылады.ҚРҰБ-тың міндетті зейнетақы жарналары (МЗЖ), міндетті кәсіптік зейнетақы жарналары (МКЗЖ), ерікті зейнетақы жарналары (ЕЗЖ) есебінен зейнетақы активтерін басқару жөніндегі инвестициялық қызметінің нәтижесінде 2026 жылғы 3 айда есептелген инвестициялық кіріс мөлшері 271,4 млрд теңге, жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналары (ЖМЗЖ) есебінен - 34,1 млрд теңге болды.Ал ИПБ инвестициялық қызметінің қорытындысы бойынша 2026ж.есептелген инвестициялық кірістің мөлшері 01.04.2026 ж. 1,56 млрд теңгені құрады.Еске сала кетейік, сенімгерлік басқарушылар валюталар, елдер, экономиканың секторлары мен эмитенттер бойынша әртараптандырылған түрлі қаржы құралдарына инвестиция сала отырып, теңгерімді инвестициялық саясат жүргізеді.Инвестициялық кіріс бірнеше көзден қалыптасады: бағалы қағаздар бойынша сыйақы (депозиттер мен өзге де операциялардан түсетін кірістер), қаржы құралдарының нарықтық және валюталық қайта бағалануы, сыртқы басқаруға берілген активтердің нәтижелері және басқа да факторлар есебінен.Осылайша, инвестициялық кірістің көлемі бірқатар жағдайларға тәуелді: портфельдегі қаржы құралдарының нарықтық құнының өзгеруіне, валюта бағамдарының ауытқуына, инфляция деңгейіне, дивидендтер төленуіне және өзге де ықпал ететін факторларға. Әр кезеңде табыстылық өсіп те, төмендеп те отыруы мүмкін, бұл өз кезегінде салымшылардың жалпы зейнетақы жинақтарының көлеміне әсер етеді.Ағымдағы жылдың басынан бері Қазақстан Ұлттық Банкінің басқаруындағы зейнетақы активтері бойынша инвестициялық кірістің төмендеуінің негізгі себебі — теңгенің АҚШ долларына қатысты нығаюы салдарынан туындаған валюталық активтердің теріс бағамдық қайта бағалануы. Атап айтқанда, АҚШ долларының бағамы 505,53 теңгеден 478,77 теңгеге дейін төмендеді.Қаржы нарығының құбылмалылығына қарамастан, орта және ұзақ мерзімді перспективада оң инвестициялық кіріс және зейнетақы жинақтарының нақты кірістілігі қамтамасыз етіледі.  1998 жылы жинақтаушы зейнетақы жүйесі құрылған сәттен бастап жинақталған инвестициялық кірістілік 2026 жылғы 1 сәуірдегі жағдай бойынша өспелі қорытындымен бүкіл кезеңдегі 970,03%инфляция кезінде1 184,74% құрады.2026 жылғы 1 сәуірдегі жағдай бойынша 01.04.2014 жылдан бастап(зейнетақы активтері БЖЗҚ-ға біріктірілгеннен кейін)  жинақталған, ҚРҰБ тапқан таза инвестициялық кіріс –10,54 трлн теңгеболды.Оның салымшылардың (алушылардың) зейнетақы жинақтарының жалпы көлеміндегі үлесі – жүргізілген төлемдер есебімен 40,7%құрайды, бұл инвестициялық қызметтің зейнетақы жинақтары құрылымындағы маңыздылығының айғағы.Естеріңізге сала кетейік, салымшылар зейнетақы активтерінің бір бөлігін (міндетті зейнетақы жарналары есебінен зейнетақы жинақтарының 50%-на дейін және ерікті зейнетақы жарналары есебінен зейнетақы жинақтарының 100%-на дейін) реттеушінің талаптарына сәйкес келетін жеке инвестициялық портфельді басқарушыға (ИПБ) басқаруға аударуға құқылы.Ұзақ мерзімді кезеңде зейнетақы активтерін сақтауға және олардың оң кірістілігін қамтамасыз етуге бағытталған ҚРҰБ-ның неғұрлым консервативті басқаруымен салыстырғанда, ИПБ-ның инвестициялық декларациялары мен реттеушінің талаптары зейнетақы активтерінің кірістілігін арттыру үшін ИПБ-ға кең инвестициялық мүмкіндіктер береді (бұл ретте ИПБ-ның тәуекелдері де жоғары).Зейнетақы активтерін инвестициялық басқару мен есепке алудың бүкіл жүйесі ашық: әрбір салымшының enpf.kz сайтындағы жеке кабинетінде немесе мобильді қосымшада өзінің инвестициялық табысын көруге мүмкіндігі бар.БЖЗҚ зейнетақы активтерін инвестициялық басқару және БЖЗҚ зейнетақы активтері орналастырылған қаржы құралдары туралы ақпарат БЖЗҚ ресми сайтында "статистика және талдау/зейнетақы активтерін инвестициялық басқару" бөлімінде жарияланады (www.enpf.kz).  Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kostanai-rudnyi-kalasy-akimat/press/news/details/1226062?lang=ru

Жалағаш ауылында Наурыз мейрамы кең көлемде аталып өтті. Бұл күні ауыл тұрғындары ұлттық дәстүрлерді жаңғыртып, бірлік пен татулықты дәріптеді.Мерекелік шаралар барысында киіз үйлер тігіліп, дастархан жайылып, қонақтарға ұлттық тағамдар ұсынылды. Ауыл өнерпаздары ән айтып, би билеп, түрлі концерттік бағдарламалар ұйымдастырылды. Сонымен қатар, қазақтың ұлттық ойындары ойнатылып, жастар мен үлкендер белсенді қатысты.Бұл мереке Жалағаш ауылының тұрғындары үшін ерекше көңіл-күй сыйлап, көктемнің келуін, жаңару мен жақсылықтың басталуын білдіретін жарқын күн болды.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kegen-zhalanash/press/news/details/1213274?lang=kk

Алматы қаласында «ОО ЭЛИТА ДОСААФ» қызметтік ит өсіру клубының ұйымдастыруымен барлық тұқымдағы иттерге арналған «Көктемгі кездесулер» атты халықаралық және ұлттық көрмелер өтті. Қазылар алқасының құрамында Чехия мен Қазақстаннан келген халықаралық дәрежедегі сарапшылар болды.Көрмеге 23 тұқымға жататын 100 ит ұсынылды. ҚР ІІМ Ұлттық ұланының кинологиялық орталығы 5 ит пен 2 күшікті қатыстырып, олардың барлығы «Өте жақсы», «Жақсы» және «Үлкен үміт» бағаларын иеленді. Сонымен қатар «CAC» және «CACIB» атақтарын жеңіп алып, халықаралық стандарттарға толық сәйкес келетінін дәлелдеді.Үздік нәтижелердің қатарында — сержант Дәуірбек Мұсабековке бекітілген «Санди» есімді неміс овчаркасы бар. Ол ашық сыныпта 3-орынды иеленіп, «CAC» және «CACIB» атақтарына ие болды. Сондай-ақ сержант Самат Үшбаевтың «Аддамс» есімді голланд овчаркасы «R.CACIB» және «CAC» атақтарын жеңіп алды.Бельгиялық овчаркалар (малинуа) да жоғары нәтиже көрсетті. Кіші сержант Дастан Туниязовтың «Айс» және сержант Павел Графкиннің «Артист» атты иттері «юниорлар» сыныбында тұқымның үздік өкілдері атанды. Ал кіші сержант Дастан Туниязовтың «Блэк» пен «Бони» есімді күшіктері «Best Baby» атағын иеленді. Сонымен қатар сержант Самат Үшбаевтың «Слейт» есімді иті де жүлдегерлер қатарынан көрініп, «CAC» және «CACIB» атақтарына ие болдыЖеңімпаздар дипломдармен, бағалы сыйлықтармен және сертификаттармен марапатталды. Ұландық кинологтардың халықаралық көрмеге қатысуы мамандар даярлығының жоғары деңгейін және құқықтық тәртіп әскерлерінде қызметтік ит өсіру ісінің қарқынды дамып келе жатқанын тағы бір мәрте дәлелдеді. ҚР ІІМ Ұлттық ұланының баспасөз қызметіАқпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kvv/press/news/details/1213225?lang=kk

Аудан тұрғындары біздің күшіміз — әртүрлілік пен бірлікте екенін еске салатын мерекені атап өтті. Фойеде нағыз мәдениеттер фестивалі ұйымдастырылды: ұлттық орталықтар әрбір қонақты жылы қарсы алып, салт-дәстүрлері мен асханасының құпияларымен бөлісті.​Аудан әкімінің орынбасары Қазбек Төлендинов этномәдени бірлестіктердің өкілдеріне бабалар мұрасын сақтау және халықтар арасындағы достықты нығайту жолындағы қажырлы еңбектері үшін алғыс хаттар табыс етті.​Музыкалық нөмірлер, халықтық сарындар мен заманауи ырғақтар біртұтас «дөңгеленген биге» ұласып, жүректерді үндестіре соқтырды. Әртістер достықта шекара болмайтынын, ал шығармашылық — баршаға түсінікті ортақ тіл екенін тағы бір мәрте дәлелдеді.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kostanai-bmalin-audany-akimat/press/news/details/1213202?lang=kk

Аталған акция аясында жалпы саны 5100 түп ағаш көшеті отырғызылып, өңірдің жасыл желегін арттыруға бағытталған нақты қадамдар жасалды. Бұл көрсеткіш аудан көлемінде экологиялық мәдениетті қалыптастыру мен табиғатты қорғау ісіне  тұрғындардың белсенді атсалысып отырғанының айқын дәлелі. Бұл игі бастама ауылдың кіреберіс аумағын жасыл желкке айналдырып, болашақ "жасыл қақпаның" негізін қаламақ. https://www.instagram.com/reel/DXw1X-atGhi/?igsh=aGV6cHNybGxvMnk3Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kegen-kegen/press/news/details/1213212?lang=kk

Қазақстан Республикасының Салық кодексіне сәйкес тауарларды сату, жұмыстарды орындау және қызметтер көрсету кезіндегі ақшалай есеп айырысулар мемлекеттік тізілімге енгізілген бақылау-касса машиналарын (БКМ) міндетті түрде қолдана отырып жүзеге асырылуға тиіс.Бұл ретте заңнамада БКМ қолданудан босатылған адамдардың тізбесі белгіленген. Оларға, атап айтқанда, жеке тұлғалар, адвокаттар, жеке сот орындаушылары, екінші деңгейдегі банктер, діни бірлестіктер, сондай-ақ жекелеген ұйымдар мен қызмет түрлері, соның ішінде билет берумен қоғамдық көлік жатады. Мемлекеттік коммуналдық кәсіпорындар мен энергетика секторының ұйымдары бұл тізімге кірмейді, сондықтан олар ақшалай есеп айырысуларды жүргізу кезінде БКМ қолдануға міндетті.ККМ қолдану міндеті тек қолма-қол ақшамен, төлем карталарын немесе мобильді төлемдерді пайдалану арқылы есеп айырысу кезінде ғана туындайтынын ескеру маңызды. Егер төлем қолма-қол ақшасыз тәсілмен — банк арқылы бір банктік шоттан екіншісіне қаражат аудару жолымен жүзеге асырылса, БКМ қолдану талап етілмейді. Бұл жағдайда төлемді растайтын құжат ретінде кассалық чек емес, банктік түбіртек қызмет етеді.ШҚО бойынша Мемлекеттік кірістер департаментіАқпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-vko/press/news/details/1213192?lang=kk

Астана қаласының қонақүй және мейрамхана саласының өкілдері бүгін тарихи маңызды оқиғаға куә болды. 26 сәуір 2026 жыл күні №1 Индустриялық парк аумағында "Таза Қазақстан" экологиялық акциясы аясында ірі көлемді субботник өтті. Бұл шараға астаналық қонақүйлер мен мейрамханалардың, кофеханалар мен өнеркәсіп кәсіпорындарының мың астам қызметкері жұмылдырылды. Іс-шара тек тазалық акциясы ғана емес, қалалықтарды біріктіретін күшті рухани және азаматтық алаңға айналды."Таза Қазақстан" акциясы еліміздің экологиялық санасын оятуға бағытталған ұлттық бастама ретінде бірнеше жыл бұрын іске қосылған болатын. Президенттің тікелей бастамасымен басталған бұл қозғалыс жыл сайын кеңейіп, аумағы мен қатысушылар саны жөнінен өсіп келеді. Астана — мемлекеттің бас қаласы ретінде — әрқашан осы акцияның алдыңғы шебінде болады. Биылғы жылы қатысушылардың ауқымы айтарлықтай кеңейді: тек мемлекеттік мекемелер мен мектептер ғана емес, жеке сектордың — туризм және қонақжайлылық саласының өкілдері де белсене атсалысты. Бұл өзгеріс іскерлік қоғамдастықтың экологиялық жауапкершілікті сезіне бастағанының айқын белгісі деп бағалануда.Инвестициялар және кәсіпкерлікті дамыту басқармасының басшысының орынбасары Нұржан Ашимов субботник барысында қатысушылардың жалпы саны туралы мәліметтер берді. Оның айтуынша, акцияға өнеркәсіп кәсіпорындарының, қонақүйлердің, мейрамханалар мен кофеханалардың қызметкерлерін қоса алғанда мың астам адам қатысты. Бұл сан бір күн ішінде ерікті негізде жиналған азаматтардың санатында өте жоғары нәтиже болып табылады. "Бізді қуантқан жайт — бұл адамдардың ешқайсысы мәжбүрлеу арқылы емес, өз еркімен, ниеттері таза болып келді. Кәсіпкерлер мен қызметкерлер бірге иық тіресіп жұмыс жасады. Бұл — азаматтық жауапкершіліктің жаңа деңгейі", — деді ол.Субботник барысында қатысушылар жалпы 1000-нан астам көшет отырғызды. Бұл сан тек сандық көрсеткіш қана емес, болашаққа деген үміттің нышаны ретінде қабылдануда. Отырғызылған ағаштар он жыл өткен соң өз жемісін беріп, қаланың жасыл желегін молайтады. Астана климаты өткір континентальды болғандықтан, жасыл екпе ағаштар ерекше маңызды рөл атқарады. Қаланың далалы аймақтарда орналасқанын ескерсек, ағаш отырғызу жобалары ауа сапасын жақсартып, жел мен шаңнан қорғанысты күшейтеді. Сондықтан да бүгінгі субботникті экологтар тек символдық ғана емес, нақты практикалық маңызы бар шара деп бағалайды.Туризмді дамыту орталығы басқармасының төрағасы Артём Квашук іс-шараның мағынасын тереңірек ашты. Ол бүгінгі субботниктің тек экологиялық функция ғана емес, адамдарды жақындастырушы, ынтымақтастырушы күш екенін атап өтті. "Мейрамхана мен қонақүй саласы — адамдарға қызмет ететін сала. Ал адамдарға қызмет ету дегеніміз — олар өмір сүретін ортаны да қорғай білу дегенді білдіреді. Бүгін біз осы философияны іс жүзінде дәлелдедік", — деді Квашук. Оның сөзі бизнес қоғамдастық арасында кеңінен жаңғырды. Шындығында да, туристік саланың экологиялық имиджі тікелей ел беделіне ықпал етеді. Қазіргі заманғы туристер — әсіресе Еуропа мен Азиядан келетін саяхатшылар — экологиялық жауапкершілікті жоғары бағалайды.Бүгінгі акция тек Астана үшін ғана емес, бүкіл ел үшін үлгі бола алатын тәжірибе деп айтуға болады. Туризм саласының субботникке жаппай тартылуы өзге де қалалар мен облыстар үшін прецедент жасайды. Алматы, Шымкент, Атырау сияқты ірі қалалардың жоtel мен мейрамхана кешендері де осы үлгіні қабылдаса, ұлттық экологиялық мәдениет сапалы жаңа деңгейге көтерілер еді. Бұл мәселені талқылаған сарапшылардың пікірінше, кәсіпкерлік сектордың экологиялық белсенділігі — бүгінгі ең өзекті тақырыптардың бірі. Себебі мемлекеттік бюджет ресурстары шектеулі болса, жеке бизнестің ерікті қатысуы осы олқылықты толтыра алады.Аталмыш субботникке қатысқан жас кәсіпкер, "Green Stay" экологиялық қонақүйінің иесі Аян Сейтжанов өз толғамдарымен бөлісті: "Мен өзімнің командаммен бірге бүгін осында болдым. Бірге жұмыс жасаудың, бірге тер төгудің дәмі бөлек. Қызметкерлерім менімен иық тіресіп ағаш отырғызды — бұл кез келген корпоративтік тренингтен де тиімдірек. Адамдар бір-бірін жаңаша таныды". Оның сөзі субботниктің корпоративтік мәдениетке де оң ықпал ететінін дәлелдейді. Бір тарапта — экология, екінші тарапта — ұжым бірлігі. Мұны "екі тасты бір оқпен ату" деп айтсақ болады.Болашаққа қарасақ, "Таза Қазақстан" акциясының бизнес секторды тереңірек тартуы жалғаса берері күтілуде. Астана қалалық әкімдігі туристік сала өкілдерімен бірлескен экологиялық жобалар жасақтап, оларды тұрақты негізде жүргізу мүмкіндігін қарастыруда. Болашақта мейрамхана мен қонақүйлерге арнайы "жасыл сертификат" берілуі де жоспарланып отыр. Бұл сертификат экологиялық талаптарды орындаған, тазалық акцияларына белсене қатысқан кәсіпорындарға ғана берілетін болады. Бастамашылардың айтуынша, бұл механизм туристік нарықта бәсекелестік артықшылыққа айналып, экологияны бизнестің табиғи мүддесіне қосуға мүмкіндік береді. Бүгінгі субботник — сол ауқымды жоспардың бірінші, бірақ салиқалы қадамы.

Астана, 26 сәуір 2026 жыл. Қазақстанның астанасы Астанада «Таза Қазақстан» жалпыұлттық экологиялық акциясының аясында «Таза қала» шарасы өтті. Бұл ауқымды іс-шара қаланың санитарлық тазалығын қамтамасыз етуге, абаттандыру жұмыстарын жүргізуге және тұрғындарда экологиялық мәдениетті қалыптастыруға бағытталды. Акимат ресми сайтының хабарлауынша, мероприятие қаланың барлық аудандарын қамтып, ерекше ауқымды сипат алды.«Таза Қазақстан» бастамасы — бұл елдің ең ірі экологиялық қозғалыстарының бірі. Бағдарлама алғаш рет жоғары деңгейде қолдау тауып, жалпыұлттық мәртебеге ие болғалы бері жыл сайын ондаған қала мен ауылда субботниктер, тазалық акциялары, ағаш отырғызу шаралары ұйымдастырылып келеді. Астана бұл бастаманың символдық орталығына айналып отыр: елордада өткізілетін акциялар ауқымы мен ұйымдастырушылық деңгейі жағынан үлгі ретінде бағаланады. Биылғы «Таза қала» шарасы да осы дәстүрді жалғастырып, жаңа белеске шықты.Іс-шараға шамамен 30 мың адам қатысты. Бұл — тек «ерікті» болып тіркелгендер ғана емес, қаланың шынайы тыныс-тіршілігін көрсететін топтар: тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық қызметкерлері, ірі бизнес өкілдері, соның ішінде құрылыс және қаржы ұйымдарының қызметкерлері, КСК мен ОСИ ұжымдары, волонтерлер, студенттер, экоактивистер, сондай-ақ танымал спортшылар. Акцияға 2 239 кәсіпорын мен ұйым қосылды, 900-ден астам арнайы техника бірліктері тартылды. Осындай цифрлар іс-шараның жай ғана «символдық субботник» емес, нақты нәтижелерге бағытталған жұмылдыру екенін дәлелдейді.Жұмыстың нәтижесі де айқын: 1 232 аулалық аумақ тазартылды, оның ішінде көпқабатты тұрғын үйлердің де, жеке сектордың да аулалары бар. Қала аумағынан шамамен 100 тонна қалдық шығарылды. Қатысушылар аулаларды, көшелерді, саябақтар мен қоғамдық кеңістіктерді жинап-жиыстырды. Қыс маусымы аяқталғаннан кейінгі санитарлық тазалау, сондай-ақ жасыл желекті молайту жұмыстары да акцияның басым бағыттарының бірі болды. Маман техниканың белсенді пайдаланылуы жұмыстың жоғары қарқынын қамтамасыз етіп, тазалық нәтижелері барынша тиімді болды.«Мен алғаш рет мұндай ауқымды акцияға қатысып отырмын. Аулаға шыққанда, маңдайыма терің шыққанда ғана шынымен бір жақсы іс атқардым деген сезім туады», — дейді акцияға қатысқан жоғары оқу орнының студенті Айгерім Сейтқали. Оның пікірін экоактивист Данияр Мұсаев та қолдады: «Бізге нәтиже ғана емес, процестің маңызы бар. Адамдар бір-бірімен бірлесіп жұмыс істегенде, қалаға деген жауапкершілік сезімі де оянады. Бүгін осы сезімді 30 мың адам бірге сезді». Бұл пікірлер акцияның тек санитарлық, сонымен қатар әлеуметтік мәніне назар аударады.Экологиялық мәдениет — Қазақстанның қазіргі кезеңде шешуге тырысып жатқан ең өзекті мәселелерінің бірі. Зерттеулерге сәйкес, Орталық Азия қалаларында тұрмыстық қалдықтардың өсу қарқыны жыл сайын орта есеппен 3–5 пайызға артып отыр. Мегаполисте тұратын тұрғындардың санасында «менің ауламды мен жинауым керек» деген дұрыс жауапкершілік сезімін орнықтыру — бұл ұзақ мерзімді тәрбиелік процесс. Дәл осы тұрғыдан алғанда, «Таза Қазақстан» бағдарламасы — жай ғана маусымдық шара емес, тұрақты экологиялық тәрбиенің бір тетігі. Жыл сайын қайталанатын акциялар арқылы адамдардың ойлау жүйесі баяу, бірақ тұрақты түрде өзгеруде деп сенеді сарапшылар.Астана акиматы тұрғындарды «Таза Қазақстан» экологиялық айының барлық іс-шараларына белсенді қатысуға шақырып отыр. Акимат өкілдерінің айтуынша, бұл бағдарламаның шеңберінде алдағы аптала бойы аудандарда ағаш отырғызу, жасыл желек суару, балалар алаңдарын жөндеу сынды жұмыстар жалғасады. Ерекше назар жаңадан іске қосылған тұрғын аудандарға аударылады, өйткені жаңа кварталдарда инфрақұрылым мен абаттандыру жұмыстары ең өткір мәселе болып тұр. Бизнес өкілдерінің де үлесі жоғары бағаланып, ынталандыру тетіктерін кеңейту мәселесі қарастырылуда.«Таза қала» акциясы аяқталды, бірақ экологиялық жауапкершілік мәселесі үнемі өзекті болып қала береді. Бүгінгі акция — бір күнгі шара ғана емес, қаланың болашағына деген инвестиция. Тазалықта тұрақты өмір сүру, жасыл ортаны сақтап, дамыту — бұл әр тұрғынның күнделікті өміріне енуі тиіс әдет. Астананы мекен еткен әрбір адам, әрбір ұйым өз ауласы мен көшесіне жауапкершілікпен қараса, қала бірте-бірте таза, жайлы және экологиялық жағынан берік ортаға айналмақ. «Таза Қазақстан» — бұл ең алдымен санадағы тазалық, ал Астана сол санасы таза адамдардың үйі болу үшін аянбай еңбек етіп келеді.

Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың бастамасымен жүзеге асырылып жатқан «Таза Қазақстан» республикалық тұжырымдамасы аясында еліміздің астанасында маңызды экологиялық акция өтті. 26 сәуір 2026 жыл күні ұйымдастырылған «Мөлдір бұлақ» акциясы қала тұрғындарының, волонтёрлар мен кәсіпорын қызметкерлерінің табиғатқа деген жауапкершілігін айқын танытқан іс-шараға айналды. Бұл акция жай ғана аумақты тазалаумен шектелмей, қоғамда экологиялық мәдениетті қалыптастыруда маңызды рөл атқарды.«Мөлдір бұлақ» акциясы кездейсоқ өткізілген іс-шара емес. Оның тамыры терең — Қазақстан тәуелсіздік алғаннан бергі жылдарда экология мәселесі мемлекеттік саясаттың негізгі бағыттарының бірі болып қала бермек. Алайда соңғы жылдары өнеркәсіптің дамуы, қалалардың кеңеюі және халық санының өсуімен байланысты антропогендік жүктеме табиғи су көздеріне, өзендерге және жайылымды аймақтарға ерекше қысым түсіруде. Астана — мемлекеттің жаңа бет-бейнесін бейнелейтін заманауи қала болғанымен, оның маңындағы су алаптары мен жағалаулар тұрмыстық қалдықтардан залал шегуде. Осы мәселені шешу мақсатында «Таза Қазақстан» бастамасы маңызды тетікке айналып отыр.Акцияны ұйымдастыру барысында ТОО «Астана Тазалық» компаниясының қызметкерлері мен белсенді волонтёрлар бірлескен күш-жігер жұмсады. Екі тараптан да 50 адамнан тұратын топ жиналып, жалпы саны 100 адамға жеткен қатысушылар өзен бойындағы аумақтың 3 шақырымдық белдеуін мұқият тазалады. Тазалау барысында судан 57 шыны банка, бір велосипед дөңгелегі, 5 500-ден астам темекі қалдығы, сондай-ақ пластикалық бөтелкелер, полиэтиленді пакеттер, қағаз қалдықтары және басқа да тұрмыстық қоқыстар жиналды. Бұл сандар су алаптарына тасталатын қалдықтардың ауқымын айқын көрсетеді. «Мен мұнда жинаған мусорды көргенде өкінбей тұра алмадым. Бірақ сонымен бірге үміт те оянды — 100 адамның бірлесіп жасаған ісі қандай үлкен нәтиже бергенін көрдіңіз ғой», — деді акцияға қатысқан волонтёр Айгерім Сейткали.Акцияның экологиялық маңызы ғана емес, оның қоғамдық-тәрбиелік мәні де зор. Бүгінгі таңда Қазақстанда волонтёрлық қозғалыс қарқынды дамуда. Статистикалық деректерге сәйкес, соңғы бірнеше жылда ерікті көмек көрсетушілердің саны елеулі түрде артып, бүгінде жүз мыңдаған азамат әлеуметтік және экологиялық бастамаларға белсене қатысуда. Бұл тенденция жастардың азаматтық санасының өсіп келе жатқанының нақты куәсі болып табылады. ТОО «Астана Тазалық» компаниясының өкілі Бауыржан Мұратов акцияны бағалай келе: «Мұндай іс-шаралар бизнестің де, қоғамның да бірге жауапкершілік сезінуі керек екенін дәлелдейді. Тек мемлекеттің ғана емес, әр азаматтың қолындағы мүмкіндік бар», — деп атап өтті.Экологтардың пікіріне жүгінсек, өзен жағалауларының ластануы су экожүйесіне тікелей зиян тигізеді. Пластмасса ыдырай келе улы микробөлшектерге айналып, балықтардың, судағы өсімдіктердің және ақырында адам ағзасының бойына сіңеді. Темекі қалдықтары судағы тіршілікке ерекше қауіп төндіреді, себебі оларда мышьяк, қорғасын, кадмий сияқты ауыр металдар мен улы заттар бар. Сондықтан «Мөлдір бұлақ» акциясы барысында жиналған 5 500-ден астам темекі қалдығы жерге қайтарылмай, экологиялық зиянды залалсыздандыру мақсатында арнайы өңдеуге жіберілді. «Бір тазалау акциясы мәселені толық шешпейді, бірақ ол қоғамға бағыт береді. Адамдар «осылай болуы керек» деп сезінгенде, мінез-құлық та өзгереді», — деп түсіндіреді эколог-сарапшы Дана Нұрланова.Тарихи тұрғыдан алғанда, Қазақстан табиғатты қорғаудың ұзақ дәстүрін ұстанып келеді. Ата-бабаларымыз суды киелі деп санап, оны ластаушыларға ауыр жаза берілетін. Қазіргі заманда осы дәстүрлі көзқарасты заманауи экологиялық саясатпен ұштастыру — «Таза Қазақстан» тұжырымдамасының басты мақсаттарының бірі. Бүгінгі акция сол ұзақ жолдың бір сатысы ғана, алайда маңызды сатысы. Мемлекет басшысының тікелей бастамасымен жүзеге асырылып жатқан бұл бағдарлама жыл сайын ондаған мыңдаған гектар аумақты тазалауды және жүздеген табиғи су көздерін қалпына келтіруді мақсат тұтады. Ақпарат көздерінің мәліметінше, 2025 жылы «Таза Қазақстан» шеңберінде 3 миллионнан астам азамат экологиялық іс-шараларға қатысқан — бұл рекордтық көрсеткіш.Акцияға қатысқан тұрғындар тек қана бүгінгі тазалықпен шектелмей, болашаққа да үмітпен қарайды. Жас волонтёр Еркежан Базарбай: «Мен мұндай акцияларға жыл сайын қатысамын. Бірақ бұл жолы ерекше болды — «Мөлдір бұлақ» дегені тек атауы ғана емес, бұл — мақсат. Судың таза болуы — ертеңімізде балаларымыздың денсаулығы», — деп бөлісті. Ата-аналармен, жастармен және кәсіпорын өкілдерімен бірге жүзеге асырылған бұл акция Астанадағы азаматтық бірліктің нақты бейнесіне айналды.«Мөлдір бұлақ» акциясы аяқталды, алайда оның рухы жалғасуда. Ұйымдастырушылар бұл іс-шараны жылына бірнеше рет өткізуді жоспарлап отыр, сондай-ақ мектеп оқушыларын, студенттерді және кәсіпкерлерді кеңінен тартуды мақсат еткен. Бастама тек қалалық деңгеймен шектелмей, облыстарға да таралуы күтілуде. Экологиялық санаға бет бұру — бұл Қазақстанның болашаққа жасаған ең маңызды инвестицияларының бірі. Және «Мөлдір бұлақ» сияқты акциялар сол ертеңді бүгіннен бастап жасаудың нақты куәсі болып отыр.

26 сәуір 2026 жыл күні елордамыздың ең сүйікті саябақтарының бірінде ерекше бір шара өтті. «Таза Қазақстан» республикалық экологиялық акциясы аясында жастардың белсенді қатысуымен ағаш отырғызу науқаны жүзеге асырылды. Бұл оқиға — жай ғана мереке немесе тіркелуге арналған шара емес, ол жылдан жылға тереңдеп, бүкіл халықтың жүрегінде орын алған азаматтық сезімнің нақты бір көрінісі.Акцияға қатысушылар ертеңгі таңертеңнен бастап жиналды. Олардың қолдарында күрек пен суару шелегі, ал жүздерінде — шын ықыласпен жасалатын игілікті іске деген дайындық бар еді. Жас мамандар, студенттер, мектеп оқушылары, тіпті жасы ұлғайған азаматтар да осы рухани жиынға жеттіқолдарын жұмысқа тигізді. Астананың паркі саны жеткіліксіз жасыл желектен жыл өткен сайын жұтаңдана бастаған тұста мұндай бастамалардың маңызы ерекше арта түскен.«Таза Қазақстан» акциясы екі жыл бұрын — 2024 жылы — қолға алынды. Алғашқыда аз ғана топтың ынтасынан туған бұл бастама бүгінде миллиондаған отаншыл азаматтарды біріктіретін жалпыхалықтық қозғалысқа айналды. Акция тек ағаш отырғызумен шектелмейді: оған қалалардағы ластанған жерлерді тазарту, өзен жағалауларын қорғау, қоқысты дұрыс жинауды насихаттау, экологиялық білімді кеңейту сынды бағыттар кіреді. Осы екі жылдың ішінде елімізде жиырма миллионнан астам ағаш отырғызылып, жүздеген гектар жер жасыл желекке оранды деп есептейді экологтар. Бұл — тек сандық жетістік емес, ол — ұлттық санада болып жатқан терең өзгерістің айғағы.Саябақта ағаш отырғызған жас азамат, Назарбаев университетінің екінші курс студенті Айбек Жұмабеков: «Мен бұл акцияға алғаш рет қатысып отырмын, бірақ бұл соңғы рет болмайды. Бізде бір ғана Отан бар — Қазақстан. Оның табиғатын сақтау — менің де жеке жауапкершілігім», — деп айтты. Оның сөздері жай желпіндіру емес еді — ол шынайылықтан туды. Дәл осындай ой-пікірді қатысушылардың басым көпшілігі ортақтасты. Елордалық мектептің он бірінші сынып оқушысы Жансая Омарова болса: «Тазалық — бұл жай ғана сыртқы тәртіп емес, ол — ішкі мәдениеттің өлшемі. Адам іштей таза болса, ол елін де сатпайды, айналасына да зияны тимейді», — деп өзінің тебіренісін бөлісті. Бұл сөздер акцияны ұйымдастырушылардың жеткізгісі келген негізгі хабармен тамаша үндесіп жатты.Қазақстанның экологиялық жағдайы соңғы онжылдықта ерекше назар аударуды талап ететін сипатқа ие болды. Арал теңізінің трагедиясы, Балқаш көлінің тартылу қаупі, Балтық Жотасындағы тоғайлардың кемуі — бұлардың барлығы ұлттық экологиялық саясатты күшейтуді қажет ететін мәселелер болып табылады. Соңғы деректерге сүйенсек, Қазақстан аумағының шамамен алпыс пайызы шөлейттену қаупіне ұшыраған. Жыл сайын жарты миллион гектар жер деградацияға ұшырайды. Мұндай жағдайда «Таза Қазақстан» сияқты ауқымды халықтық қозғалыстың экономикалық та, рухани да маңызы зор.Осы акцияны ұйымдастыруға белсене қатысқан экология жөніндегі маман, биолог Дина Сейткали: «Қалаларда жасыл желектің болуы тек эстетикалық мәселе ғана емес. Ғылыми зерттеулер дәлелдегендей, парктер мен ормандар ауа сапасын жақсартып, жылу аралдарының қалыптасуын тежейді, адамдардың психологиялық денсаулығына да оң ықпал етеді. Астанадай климаты қатал қалада ағаш отырғызу — бұл болашақ ұрпаққа жасалған ең мәнді салым», — деп атап өтті. Оның пікірінше, алдағы бес жылда елорда паркінің жасыл аймақтарын кемінде екі есеге ұлғайту мақсатқа лайықты және мүмкін нәрсе.«Таза Қазақстан» акциясы дүние жүзінің экологиялық тәжірибесімен салыстырғанда да өзінің ауқымымен ерекшеленеді. Эфиопия 2019 жылы бір күнде төрт жүз миллион ағаш отырғызу рекордын орнатты. Үндістан жыл сайынғы «жасыл белдеу» бағдарламасын сәтті жүзеге асыруда. Ал Қазақстанның «Таза Қазақстан» акциясы осы игілікті дәстүрлерге ұлттық рухпен нақышталып қосылып жатыр. Алайда бізде бұл жұмыстың артындағы философия анағұрлым тереңірек: тазалықты тек экологиялық, бірақ сонымен бірге рухани, моральдық категория ретінде де қарастыру — бұл Қазақстанның өзіндік ерекшелігі. Ой-ниеті таза адам қоршаған ортаға да мейірімді болады, оны ластамайды, оны сақтауға тырысады — бұл ойдың тереңдігі бар.Акция аяқталғанда саябақта жаңа отырғызылған ағаш көшеттері жел желпіністе сылдырлап тұрды. Жас тамырлары жерге терең бойлап, судан нәр ала бастаған бұл ағаштар — болашақтың белгісі. Олар өсіп өнгенде бүгін оларды отырғызғандар да ержетіп, елінің иесіне айналған болар. Тазалық — ең алдымен ішкі мәдениет екенін, ой-ниеті таза адамның ешкімге зиян жасамайтынын бүгін осы саябақта иық тіресіп ағаш отырғызған жастар жүрегінде сезінді. Бұл — ертеңгі Қазақстанның негізі, жарқын болашақтың алтын тамыры.Биыл акция аясында тек Астанада ғана бес мың ағаш отырғызылды. Бүкіл республика бойынша бұл сан миллионнан асатынына сенімді ұйымдастырушылар. «Таза Қазақстан» — бұл бір күндік шара емес, бұл — ұлт рухын тәрбиелейтін, алдағы ондаған жылдарға созылатын ұлы жол. Ол жол тазалықтан, адалдықтан және Отанға деген шынайы сүйіспеншіліктен басталады. Бізде бір ғана Отан бар — Қазақстан. Оны сақтаймыз, гүлдентеміз, ұрпаққа аманат ретінде табыстаймыз.

Елордада жол қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында өткізілген «Тұрақ» жедел-профилактикалық іс-шарасының қорытындысы 25 сәуір 2026 жыл шығарылды. Астана полициясының бастамасымен ұйымдастырылған бұл кең ауқымды акция қаладағы көлік тәртібін арттыруға және жол-көлік оқиғаларының санын азайтуға бағытталды. Іс-шараның нәтижелері бойынша жол қозғалысы ережелерінің жаппай бұзылып жатқандығы анықталып, мыңнан астам жеке шара қолданылды.Астана — Қазақстанның жылдам дамып келе жатқан астанасы. Соңғы бір онжылдықта қалаға қоныс аударушылар санының өсуімен бірге жол инфрақұрылымына да елеулі қысым жасалуда. Автомобиль паркі жылдан жылға ұлғайып, бірақ тұрақ орындарының саны сұраныспен тең келе алмай отыр. Осының салдарынан жүргізушілер заңсыз тұрақтауға мәжбүр болып, жаяу жүргіншілерге де, қозғалып жүрген көліктерге де айтарлықтай қауіп туғызып жатыр. Статистикаға жүгінсек, Астанада тіркелген жеңіл автомобильдердің саны 2020 жылмен салыстырғанда 34 пайызға өскен, ал тұрақ инфрақұрылымы осы қарқынға ілесе алмай отыр. Дәл осы мәселені шешуге бағытталған «Тұрақ» іс-шарасы биыл ерекше белсенді форматта өткізілді.Іс-шара барысында бірнеше бағыт бойынша тексеру жүргізілді. Ең алдымен, көлік құралдарын дұрыс қоймау фактілері — атап айтқанда, тротуарларда, балалар алаңдарында, спорт алаңдарында және жолдың жүру бөлігінде тұраққа қою жағдайлары назар аударылды. Сонымен қатар жол белгілері мен таңбаларын сақтамау, қиылыстарда маневр жасау кезіндегі бұзушылықтар, сондай-ақ жаяу жүргіншілер өткелдерінен дұрыс өтпеу мәселелері де тексеру аясына енгізілді. Жолаушыларды тасымалдауға байланысты ережелер — қауіпсіздік белдіктерін таққан-таппағандығы және балаларға арналған арнайы ұстап тұру құрылғыларының қолданылуы да инспекторлардың бақылауында болды.Жиынтық деректер бойынша іс-шара барысында жол қозғалысы ережелерін бұзудың 1500-ден астам дерегі тіркелді. Оның ішінде ең көп бұзушылық тоқтау мен тұраққа қою ережелеріне қатысты болды — 700-ден астам жағдай. Жол белгілері мен таңбаларын сақтамау бойынша 685 факт анықталды. Бұл сандар кездейсоқ емес: сарапшылардың пікірінше, елорда тұрғындарының бір бөлігі жол ережелерін бұзуды қалыпты жағдай ретінде қабылдайды, бұл мәдени бір дерт болып отыр. «Адамдар жол ережелерін заңдық міндет ретінде емес, тек ұсынылатын нұсқаулар ретінде қабылдайды. Мұны өзгерту үшін тек айыппұл ғана емес, жүйелі тәрбие жұмысы керек», — деп атап өтеді көлік саласының сарапшысы Ерлан Сейтқали.Тәртіпке шақыру шараларының нәтижесінде 53 көлік құралы коммуналдық тұраққа жеткізілді. Бұған қоса, 922 автомобильге мемлекеттік тіркеу нөмірлік белгілерін алып қою арқылы пайдалануға тыйым салынды. Бұл шаралар жүргізушілер арасында орасан зор резонанс тудырды. Бірқатар тұрғындар нөмір белгілерін алып қоюды тым қатаң шара деп бағаласа, екінші жағынан, бұл тәсілдің нақты нәтиже беретінін жақтаушылар да жеткілікті. Астана тұрғыны Айнұр Бекова: «Мен өзім жаяу жүргінші ретінде бұндай шаралардың маңыздылығын түсінемін. Тротуарда тұрған көлік тек жаяу жүрушілерге кедергі келтіріп қана қоймайды — ол апат тудыруы да мүмкін», — деп пікірін білдіреді.Іс-шараның тек жазалау бөлігімен ғана шектелмегені де маңызды. Құқық бұзушылықтардың алдын алумен қатар, халық арасында кең ауқымды түсіндіру жұмыстары жүргізілді. Жол қозғалысына қатысушылар үшін жадынамалар мен ақпараттық буклеттер таратылды, нақты бұзушылық орындарында акциялар ұйымдастырылды. Бейнероликтер мен аудиоматериалдар адамдар жиі жиналатын орындарда — қоғамдық көліктерде, тұрғын үй кешендерінің лифтілерінде, ірі сауда-ойын-сауық орталықтарында үздіксіз трансляцияланды. Мамандардың пікірінше, мұндай ақпараттық серпін шынайы өзгерістер алып келуі үшін кемінде бірнеше ай жүйелі түрде жалғасуы тиіс.Жол қауіпсіздігі мәселесі Қазақстан үшін ерекше өзектілікке ие. Бүгінгі таңда ел бойынша жыл сайын жол-көлік оқиғаларынан мыңдаған адам жарақат алып, жүздеген өмір үзіліп жатыр. Астана бұл тізімде алдыңғы орындарды алып тұрады. Сондықтан да полиция тек жазалаушы орган ретінде емес, профилактикалық жұмыс жүргізетін бірлескен ортақ тетік ретінде жұмыс істеуге тырысуда. Бұл тәсіл — Еуропаның дамыған елдерінде кеңінен қолданылатын «нөлдік қауіп» концепциясына ұқсас. Онда жол апатын тек заңды бұзу нәтижесі ретінде емес, алдын алуға болатын әлеуметтік мәселе ретінде қарастырады.Астана полициясы жол қозғалысы ережелерін сақтау әрбір жолда жүретін адамның азаматтық міндеті екенін тағы бір рет еске салды. «Жол қауіпсіздігі — бұл бірлескен жауапкершілік. Полиция ережелерді бақылайды, бірақ ең бастысы — ережені сіздің өзіңіз сақтауыңыз», — деді Астана қалалық полиция департаментінің өкілі. Іс-шара аясындағы жұмыс жүйелі түрде жалғасатын болады. Профилактикалық шараларды тұрақты форматқа ауыстыру, ережелер мен жауапкершілікті кеңінен насихаттау — биылғы жылдың басты бағыты болмақ. Тұрақтаудағы тәртіп — кішкентай мәселе сияқты көрінгенімен, ол бүкіл қаланың қозғалыс ырғағына, жол қауіпсіздігіне және қоғамдық тазалыққа тікелей әсер ететін іргетас мәселе болып табылады.

25 сәуір 2026 жыл. Астана қаласының полиция департаменті «Борышкер» жедел-профилактикалық іс-шарасының қорытындыларын ресми жариялады. Бұл іс-шара елорда тұрғындарының арасындағы берешек мәселесін шешуге, әкімшілік айыппұлдарды өндіруге және заңды бұзушылықтарды болдырмауға бағытталған кешенді шаралар жиынтығынан тұрды. Іс-шара аясында жүргізілген рейдтер, алдын алу жұмыстары және хабардар ету шаралары елорда тұрғындарының арасында айтарлықтай резонанс тудырды.Қазақстанда сот шешімдері бойынша берешек мәселесі жылдан жылға өткір тұрып келеді. Ел бойынша атқарушылық іс жүргізу санының жоғары деңгейде сақталуы, борышкерлердің міндеттемелерін өз еркімен орындамауы — бұл мәселелер тек жеке тұлғаларға ғана емес, мемлекет қазынасына да елеулі шығын әкеліп отырады. Астана, республиканың астанасы ретінде, осы үрдістің ең жақсы көрінетін орны болып табылады: мұнда тіркелген борышкерлер саны жылдан жылға өсіп отырған. Осы жағдайды ескере отырып, құқық қорғау органдары кешенді профилактикалық шараларды белсендірді. «Борышкер» іс-шарасы осындай жүйелі жұмыстың бір бөлігі ретінде ұйымдастырылды және ол бірнеше бағыт бойынша бір мезгілде жүргізілді.Іс-шараның ең ірі нәтижелерінің бірі — борышкерлерді мәжбүрлі өндіріп алу шараларын күшейту мақсатында 3 700 тұлғаны жеке сот орындаушыларына жолдау болды. Олардың ішінде алимент бойынша берешегі бар 4 тұлға және салықтық және өзге де міндеттемелері бойынша берешегі бар 3 690 тұлға анықталды. Бұл сандар елорда тұрғындары арасындағы қаржылық міндеттемелерге деген мемлекеттік бақылаудың күшейтілгенін, ал атқарушылық іс жүргізу механизмдерінің нығайтылғанын айқын көрсетеді. «Мұндай іс-шаралар азаматтарды заң алдындағы жауапкершілікке үйретудің тиімді жолы. Борышкерлер бұл рейдтерден кейін міндеттемелерін орындауға ұмтылады», — деп пікір білдірді астаналық заң эксперттерінің бірі.Жол қозғалысы саласындағы нәтижелер де назар аударарлықтай. Рейдтер барысында 89 жүргізуші түрлі құқық бұзушылықтар үшін ұсталды және оларға қатысты әкімшілік хаттамалар толтырылды. Соның ішінде көліктерін көрінеу жалған мемлекеттік тіркеу нөмірімен басқарған 3 жүргізуші анықталды — бұл өрескел заң бұзушылық деп бағаланды. Олардың көлік құралдары коммуналдық тұраққа қойылып, сот шешімімен әкімшілік қамау жазасы қолданылды және олар көлік басқару құқығынан айырылды. Бұған қоса, бұрын өздері сол құқықтан айырылғанына қарамастан рөлге отырған 26 жүргізуші де жауаптылыққа тартылды. Бұл фактілер жол полициясының бақылау функциясын жүйелі түрде күшейтудің қаншалықты маңызды екенін тағы бір мәрте дәлелдейді.Міндетті сақтандыру полисінсіз көлік басқарған 63 жүргізуші де іс-шара аясында анықталды. Олардың барлығы да заңнамаға сәйкес жауаптылыққа тартылды, көліктері коммуналдық тұраққа орналастырылды. Сақтандыру полисінің болмауы — бұл тек жекелеген азаматтар үшін ғана емес, жол апатына ұшыраған жағдайда зиян шеккен тарап үшін де елеулі қауіп тудырады. Сондықтан осы бағыттағы жұмыстарды күшейту заңгерлер мен қоғам өкілдерінің ұзақ уақыттан бері айтып келген талаптарының бірі болатын. Жалпы іс-шара барысында жол қозғалысы қауіпсіздігін қамтамасыз ету және құқық бұзушылықтардың жолын кесу мақсатында 92 көлік құралы коммуналдық тұраққа қойылды.Іс-шараның маңызды бір бағыты — борышкерлермен кері байланысты қамтамасыз ету. Бұл мақсатта автоматтандырылған жүйе арқылы 4 440 қоңырау шалынды. Олар борышкерлерге өз міндеттемелері туралы еске салды және берешекті ерікті түрде өтеудің тәртібі туралы хабарлады. Заманауи технологияларды атқарушылық іс жүргізуде пайдалану — бұл жаһандық үрдіс болып табылады. Қазақстан да осы бағытта белсенді қадамдар жасап келеді. Мамандардың пікірінше, автоматтандырылған хабарландыру жүйесі борышкерлерге сот орындаушыларының тікелей сапарынан бұрын ескерту жасауға мүмкіндік береді, бұл да іс жүргізудің тиімділігін арттырады.Полиция қызметкерлері тек жазалаумен ғана шектелмей, азаматтарға профилактикалық жұмыстар да жүргізді. Рейдтер барысында тұрғындарға әкімшілік айыппұлдарды уақытылы төлеудің маңыздылығы, жол қозғалысы ережелерін қатаң сақтаудың зәрулігі және борышкерлік мәртебесінің заңдық салдарлары туралы кеңінен түсіндірме берілді. Мұндай ашық диалог форматы қоғамдағы сенімді нығайтудың тиімді тәсілдерінің бірі болып саналады. Тұрғындар тарапынан іс-шараға деген реакция әртүрлі болса да, заңгерлер мен қоғамтанушылар жүргізілген жұмысты жалпы алғанда оң бағалайды. Олардың пікірінше, «Борышкер» типті іс-шаралар тек жедел нәтиже бермей, заңды сақтау мәдениетін қалыптастырудың ұзақ мерзімді процесіне де серпін береді.«Борышкер» іс-шарасының қорытындылары Астана полициясының алдағы кезеңде де осы бағытта жүйелі жұмысты жалғастыратынын көрсетеді. Берешек мәселесі бойынша бақылаудың күшейтілуі, жол полициясы рейдтерінің жиіленуі және тұрғындарды хабардар ету жұмысының жандандырылуы — осы бағыттардың барлығы да елордада заңдылық пен тәртіпті нығайтудың жалпы стратегиясының бөлігі болып табылады. Сарапшылардың болжамынша, осындай кешенді шаралардың тұрақты негізде жүргізілуі алдағы жылдары берешекті борышкерлер санының айтарлықтай азаюына және жол апаттары мен тіркеуге байланысты заң бұзушылықтардың едәуір қысқаруына алып келеді.

2026 жылдың басынан бастап Астанада балалардың терезеден құлауына байланысты жеті оқиға тіркелді, олардың екеуі өлімге әкеліп соқты. 25 сәуір 2026 жыл күні елорда полициясы бұл мәселені халықтың кең назарына жеткізіп, ата-аналарға балаларының қауіпсіздігін қамтамасыз ету жолдары туралы жан-жақты ескерту таратты. Мамандар мен құқық қорғаушылар бұл мәселені бейғамдыққа байланысты болатын балалар жарақатының ең ауыр түрлерінің бірі ретінде бағалап отыр.Балалардың биіктен құлауы — бүкіл дүниежүзі бойынша педиатриялық жарақаттың жетекші себептерінің бірі. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының деректері бойынша, бес жасқа дейінгі балалар арасындағы жарақаттанудан болатын өлімдердің едәуір бөлігі дәл биіктен құлаудан туындайды. Қазақстанда соңғы бірнеше жылда тұрғын үй кешендерінің қарқынды салынуы, пәтерлерде тұратын отбасылардың санының артуы бұл қатерді бұрынғыдан да өзекті етіп отыр. Астана сияқты мегаполистерде көп қабатты үйлердің саны жыл сайын өсуде, ал онда тұратын жас отбасылардың балалар қауіпсіздігі мәселесіне деген хабардарлығы жеткілікті деңгейде болмауы алаңдаушылық тудырады.Елорда полициясының ювеналдық полиция бөлімшелерінің инспекторлары ағымдағы жылдың алғашқы айларынан бастап профилактикалық жұмыстарды ерекше күшейткен. Аудандық полиция инспекторлары тұрғын үйлердің ортақ мессенджер-чаттарына, ата-аналар топтарына және мектеп қауымдастықтарының желілеріне күнделікті хабарламалар жіберіп отыр. Үйлердің кіреберістерінде, емханалардың дәліздерінде, балабақшалар мен мектептердің хабарлама тақталарында арнайы ескерту парақтары ілінді. Сонымен қатар мемлекеттік органдармен бірлескен аулаларды аралау акциялары ұйымдастырылып, саябақтарда, сауда орталықтарында және өзге де адам жиі шоғырланатын орындарда түсіндіру жұмыстары белсенді жүргізілуде.Астана қалалық полиция департаментінің өкілі Ержан Сейтқалиев бұл мәселені өте маңызды деп бағалайды: «Қайғылы жағдайлардың басым бөлігі кездейсоқтықтан емес, ата-аналардың немқұрайдылығынан болады. Баланы бірнеше минутқа ғана қараусыз қалдыру жеткілікті — сол аз уақытта алдын ала болжанбаған апат орын алуы мүмкін. Біз жаза қолдануға ұмтылмаймыз, алдымен сана мен жауапкершілікті оятқымыз келеді», — деді ол. Маманның сөзінше, тіркелген жеті оқиғаның ішіндегі ең жас жәбірленуші небары екі жаста болған. Бұл дерек ата-аналардың балаларды бақылаусыз қалдыра алмайтынын тағы бір рет айғақтайды.Балалар психологі және отбасылық психотерапевт Айгүл Нұрланова да бұл мәселеге өз көзқарасын білдірді: «Жас балалар қауіп-қатерді сезіне алмайды. Олар үшін ашық терезе — бұл жай ғана сыртқы дүниеге апаратын есік. Мозг дамуының осы кезеңінде бала висцеральды қауіпті интеллектуалды деңгейде бағалай алмайды. Сондықтан қорғаудың барлық жауапкершілігі ересектерге жүктеледі». Маман ата-аналарға балалар бар үйлерде терезеге арнайы бекіткіштер — блокираторлар орнатуды міндетті шара ретінде атады. Мұндай құрылғылар баланың терезені өздігінен ашуына толық тосқауыл қояды.Полиция ата-аналарды бірнеше қарапайым, бірақ өмірлік маңызды ережелерді сақтауға шақырады. Бірінші: баланың үйде жүрген кезінде терезені ашық қалдырмау. Екінші: москиттік тордың балаға арналған қауіпсіздік құрылғысы емес екенін ұмытпау — ол кез келген баланың салмағын ұстай алмайды және тіпті ересек адамның жеңіл итеруінен де жыртылуы мүмкін. Үшінші: терезеге жақын жерде жиһаз орналастырмау, себебі бала диванға, креслоға немесе столдың үстіне шығып, сосын терезе аша алады. Төртінші: терезеге сертификатталған қорғаныс бекіткіштерін орнату. Мамандар бұл шаралардың барлығы бірге қолданылған кезде балалардың терезеден құлау қаупін іс жүзінде нөлге жеткізетінін айтады.Алматы қаласындағы тәжірибе де осыны дәлелдейді. Оңтүстік астанада бірнеше жыл бұрын ұқсас профилактикалық науқан жүргізілген соң, балалардың терезеден құлауы бойынша тіркелген оқиғалардың саны айтарлықтай азайған. Жергілікті билік пен полиция бірлескен ақпараттық науқандар ұйымдастырып, тұрғын үй кешемдерінде ата-аналарға арнайы нұсқаулықтар таратқан. Бұл тәжірибе Астанада да қолданыс тауып отыр, бірақ мамандар мұның тұрақты жұмыс болуы тиіс екенін, маусымдық науқанмен шектелмеуі керек екенін атап өтеді.Қоғамдық ұйымдар да бұл мәселеге белсенді қатысуда. «Қауіпсіз бала» атты волонтерлік қозғалысының үйлестірушісі Мадина Қасымова ата-аналар үшін тегін вебинарлар өткізіп, онлайн-ресурстар дайындап жатқандарын мәлімдеді. Ол үкіметтен балалары бар отбасыларға терезе бекіткіштерін арзан немесе тегін алу мүмкіндігін қамтамасыз ету жөнінде бағдарлама жасауды өтінді. «Кейде проблема білімсіздікте емес, тіпті қаражат жетіспеушілігінде болады. Мемлекет бұл бағытта колданбалы шара қолдана алады», — деді ол. Бұл ұсыныс депутаттар арасында да қолдау тапты — мәселе алдағы уақытта заң шығару деңгейінде қаралуы мүмкін екені хабарланды.Елорда полициясы барлық астаналықтарды — ата-аналарды, көршілерді, тіпті таныс-жұртты да — балалар қауіпсіздігіне бейтарап қарамауға шақырады. Терезеде қорғаныс бекіткіші жоқ екенін байқасаңыз, жақын адамдарыңызды осы мәселеге назар аударуды сұраңыз. Кейде бір адамның кеңесі бір баланың өмірін сақтап қалуы мүмкін. Баланың өмірі мен денсаулығы — ешқандай материалдық игілікпен салыстыруға келмейтін ең жоғары құндылық. Бұл жауапкершілікті ешкім де ата-аналардан алмайды.

25 сәуір 2026 жыл. Астана қаласында қоғамдық қауіпсіздікті нығайтуға бағытталған «Құқықтық тәртіп» атты республикалық жедел-профилактикалық іс-шара белсенді түрде жалғасуда. Полиция қызметкерлері тәулік бойы үзіліссіз жұмыс жасап, тұрғын үй аулаларын, қоғамдық орындарды, базарларды, көлік торабын және халық көп жиналатын басқа да нысандарды жүйелі тексеруден өткізуде. Бұл іс-шара — елорданың қауіпсіздік жүйесін күшейтуге арналған кешенді жоспардың ажырамас бөлігі.«Құқықтық тәртіп» профилактикалық операциясы Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің тікелей бастамасымен ұйымдастырылған. Осыған ұқсас іс-шаралар республика бойынша барлық өңірлерде өткізілгенімен, Астанадағы операцияға ерекше маңыз берілуде. Себебі елорда — мемлекеттік билік орталары, дипломатиялық өкілдіктер, ірі іскери орталықтар мен миллионнан астам тұрақты тұрғын шоғырланған мегаполис. Мұндай қалада құқықтық тәртіпті сақтау — тек полиция мәселесі ғана емес, бүкіл мемлекеттің беделі мен тұрақтылығының кепілі.Іс-шара басталғалы бері жинақталған деректер полицейлердің жұмысының нәтижелілігін айқын көрсетуде. Операция барысында 400-ден астам түрлі құқық бұзушылық анықталған, ал профилактикалық есепте тұрған 350-ден астам тұлғаның мекенжайы тексерілген. Тіркеусіз немесе тиісті құжатсыз тұрудың 210-нан астам дерегі — бұл ауқымды сан болып саналады. Полиция мамандарының пікірінше, тіркеусіз тұру — басқа да құқық бұзушылықтардың алғышарты болып табылады, себебі осындай адамдарды бақылауға алу айтарлықтай қиын.Статистиканы тереңірек талдайтын болсақ, қоғамдық орындарда тиісудің шамамен 20 фактісі, яғни бейтаныс адамдарды мазалау, агрессивті мінез-құлық пен хулиганшылыққа жақын іс-қимылдар анықталған. Бұл сан кішігірім болып көрінгенімен, мұндай мінез-құлық азаматтардың өзін қауіпсіз сезінуіне тікелей кедергі жасайды. Көші-қон заңнамасын бұзудың 10-нан астам жағдайы тіркелген — бұл да назар аударуды қажет ететін мәселе. Жаяу жүргіншілерге жол бермеуге байланысты 13 құқық бұзушылық жол қозғалысы қауіпсіздігі тұрғысынан маңызды болып саналады.Операцияның ерекше назар аударарлық нәтижелерінің бірі — белгілі бір қылмыс жасады деген негізді күдікпен сигналдық есепте тұрған тұлғалардың ұсталуы. Зерттеу барысында алаяқтық жасады деген күдікке ілінген 36 жастағы ер адам анықталған. Алдын ала мәліметтерге сәйкес, ол ондаған азаматты алдап, материалдық зиян келтірген. Сондай-ақ бұрын ұрлық жасаған 34 жастағы әйел де ұсталды. Полиция деректері бойынша, бұл азаматтар ұзақ уақыт бойы бақылаудан тыс қалып, жаңа қылмыс жасауға дайындалып жатқан болуы мүмкін еді.Астана қалалық полиция департаментінің өкілі журналистерге мынадай пікір білдірді: «Біздің негізгі мақсатымыз — жазалау емес, алдын алу. Бір рейд барысында анықталған жүздеген құқық бұзушылық — бұл біздің жұмысымыздың тиімді екенін дәлелдейді. Алайда ең маңыздысы — болашақта осындай жағдайлардың алдын алу». Сарапшылардың пікірінше, мұндай профилактикалық операциялар жүйелі сипат алса, қылмысшылық деңгейі едәуір төмендейді. Полиция ғылыми-зерттеу институтының мамандары анықтаған тенденция бойынша, жыл ішінде бірнеше ірі профилактикалық іс-шара өткізілген аймақтарда тіркелген қылмыстар саны орта есеппен 15-20 пайызға азаяды.Қала тұрғындары операцияны жалпы алғанда оң қабылдауда. Астананың Есіл ауданында тұратын 45 жастағы тұрғын Айнұр Серікова: «Бізді мазалайтын жайт — кешкі уақытта аулада бейтаныс адамдардың жиналуы. Полиция тексеріп жатса, азаматтар үшін тыныштығымыз арта түседі», — деді. Ал Байқоңыр ауданындағы кәсіпкер Марат Досымов: «Заңды бизнес жүргізіп жатқандар үшін мұндай тексерулер — ауыртпалық емес, керісінше, қауіпсіздіктің кепілі», — деп пікір білдірді. Осы сияқты оң пікірлер қоғамдық талқылауда да белсенді айтылуда.Тарихи тұрғыдан қарастырсақ, Қазақстан полициясы ондаған жыл бойы осындай профилактикалық операциялар өткізіп келеді. Алайда соңғы жылдары бұл іс-шаралар технологиялық жаңалықтармен толықтырылды: бейнебақылау жүйелері, биометриялық тексеру, деректер базаларымен жылдам жұмыс жасау мүмкіндіктері операциялардың тиімділігін айтарлықтай арттыруда. «Құқықтық тәртіп» іс-шарасы да дәл осындай заманауи тәсілдерді кеңінен пайдалануда. Полиция патрульдері жедел байланыс жүйелері арқылы үздіксіз координацияланып отырады, ал тексерілген адамдарға қатысты мәліметтер бірыңғай дерекқорда жинақталады.«Құқықтық тәртіп» жедел-профилактикалық іс-шарасы Астана қаласының аумағында жалғасуда. Полиция жетекшілерінің мәліметінше, операция аяқталғаннан кейін толық есеп жасақталып, анықталған проблемалар бойынша жүйелі шешімдер ұсынылатын болады. Операцияның нәтижелері болашақта ұзақ мерзімді қауіпсіздік стратегиясын әзірлеуде маңызды деректер көзі ретінде пайдаланылады. Астаналықтардың да, мемлекеттік органдардың да назары осы іс-шараның соңғы қорытындысында болып отыр.

25 сәуір 2026 жылы Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев халықаралық экологиялық және климаттық ұйымдардың бірқатар жетекшілерімен маңызды кездесу өткізді. Бұл кездесу Орталық Азиядағы өңірлік экологиялық саммиттің шеңберінде ұйымдастырылып, аймақтың табиғатты қорғау саласындағы болашақ бағыттарын айқындауда тарихи маңызға ие болды.Кездесуге қатысқан жоғары лауазымды тұлғалар арасында БҰҰ Бас хатшысының орынбасары — БҰҰ Қоршаған орта бағдарламасының (UNEP) атқарушы директоры Ингер Андерсен, жойылып кету қаупі төнген жабайы жануарлар мен өсімдіктер түрлерімен халықаралық саудаға қатысты конвенцияның (CITES) бас хатшысы Ивонн Игеро, БҰҰ-ның биологиялық алуантүрлілік туралы конвенциясының атқарушы хатшысы Астрид Шомакер, сондай-ақ Базель, Роттердам және Стокгольм конвенцияларының атқарушы хатшысы Рольф Пайе болды. Бұл тұлғалардың бір уақытта Астана төрінде жиналуы өзі-ақ Қазақстанның халықаралық экологиялық дипломатиядағы орнының күшейе түскенін айғақтайды.Кездесудің маңызды тарихи контексін ескерсек, Қазақстан соңғы жылдары экологиялық саясат аясында бірнеше ірі қадамдар жасады. Елдің жаңа Конституциясында қоршаған ортаны қорғау мемлекеттік саясаттың негізгі қағидаттарының бірі ретінде бекітілді. Бұл тек символдық қадам емес — ол Қазақстанның климат өзгерісі мен биоалуантүрлілікті жоғалту сияқты жаһандық мәселелерге деген жауапкершілік деңгейін нақты анықтайды. Сарапшылардың бағалауынша, Орталық Азия аймағы климат өзгерісіне ерекше осал: Арал теңізінің тартылуы, мұздықтардың еруі, шөлейттену үдерісінің жылдамдауы — бұлардың барлығы аймақтағы экожүйелерге орасан зор қысым туғызып отыр. Дәл осы аясында халықаралық ынтымақтастық пен тәжірибе алмасу стратегиялық маңызға ие болмақ.Президент Тоқаев кездесуде алдымен қонақтарға Өңірлік экологиялық саммитті жоғары деңгейде ұйымдастыруға қолдау көрсеткені үшін шын жүректен алғыс айтты. «Сіздердің байсалды тәжірибелеріңіз Орталық Азиядағы ортақ экологиялық мәселелерді шешудің практикалық тетіктерін іздестіруде аса маңызды рөл атқарады. Біз бұл ынтымақтастықты одан ары тереңдетуге дайынбыз», — деді Мемлекет басшысы. Сондай-ақ ол Қазақстанның халықаралық институттардың тұрақты даму мен биологиялық алуантүрлілікті қорғаудағы үлесін жоғары бағалайтынын айрықша атап өтті. Экологиялық жауапкершілік принциптерін өңірлік және жаһандық деңгейде бекіту мәселесінде Қазақстанның белсенді ұстаным ұстанатынын мәлімдеді.Халықаралық конвенциялардың өкілдері де кездесуде өз ойларымен бөлісті. UNEP атқарушы директоры Ингер Андерсен Қазақстанның ұйымдастырушылық жұмысын жоғары бағалай отырып, «Өңірлік экологиялық саммит — бұл тек бір елдің ғана емес, бүкіл аймақтың экологиялық санасының жаңа деңгейге шыққандығының нышаны», — деп атап өтті. «Таза Қазақстан» бағдарламасы туралы да сөз қозғалды: бұл бастама азаматтар арасында экологиялық ойлауды қалыптастыруға бағытталған кешенді жоба болып табылады. Халықаралық қонақтар бағдарламаның мақсатты жұмысын жоғары бағалап, оны аймақ деңгейінде үлгі ретінде қарастыруға болатынын жеткізді. Климат пен су мәселелерін шешуге бағытталған Қазақстанның жаһандық бастамалары да ерекше қолдауға ие болды.«Таза Қазақстан» бағдарламасы туралы айтар болсақ, бұл жоба 2023 жылы іске қосылып, бүгінгі таңда миллиондаған қазақстандықтарды экологиялық акцияларға белсенді тартып отыр. Статистикалық мәліметтерге сүйенсек, бағдарлама аясында өткізілген тазалық шаралары мен ағаш отырғызу акцияларына елімізде жыл сайын 5 миллионнан астам адам қатысады. Бұл сандар елдің экологиялық санасы артып келе жатқанын дәлелдейді. Сонымен қатар Қазақстан 2060 жылға дейін көміртекті бейтараптыққа қол жеткізу міндеттемесін жариялаған. Бұл мақсатқа жету үшін жаңартылатын энергия көздерін дамыту, энергия тиімділігін арттыру және орманды қорғау саласында кешенді жұмыстар жалғасуда.Кездесуде тағы бір маңызды тақырып — аймақтағы су ресурстары дағдарысы болды. Орталық Азиядағы өзендер мен су қоймаларының деңгейі климат өзгерісіне байланысты жылдан-жылға төмендеп барады. Мамандардың болжамы бойынша, егер тиісті шаралар қабылданбаса, 2050 жылға дейін аймақтың сумен қамтамасыз ету жүйесі маңызды дағдарысқа тап болуы мүмкін. Осы мәселені шешуде халықаралық конвенциялармен бірлескен жұмыс және ғылыми-техникалық ынтымақтастық ерекше мән алмақ. Президент Тоқаев осы бағытта ынтымақтасу үшін барлық халықаралық серіктестерге есіктің ашық екенін нақты мәлімдеді.Жиынтығында алсақ, бұл кездесу Қазақстанның тек жергілікті экологиялық саясатымен ғана шектелмей, жаһандық экожүйені қорғау жүйесінде белсенді рөл атқарушы елге айналып бара жатқанының тағы бір айғағы болды. Сарапшылардың пікірінше, халықаралық ұйымдармен осындай жоғары деңгейдегі диалогты жүйелі түрде дамыту Қазақстанға климат дипломатиясы мен тұрақты даму саласында аймақтық лидер ретіндегі позициясын нықтауға мүмкіндік береді. Экологиялық мәселелер бүгінде ұлттық шекаралардан асып, адамзаттың ортақ проблемасына айналғаны белгілі. Дәл осы тұрғыдан қарағанда, Астанада болып өткен бұл кездесу тарих беттеріне Орталық Азияның жасыл болашағы жолындағы маңызды қадам ретінде жазылары сөзсіз.

Астана, 25 сәуір 2026 жыл. Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Өңірлік экологиялық саммит аясында қоршаған ортаны қорғау саласындағы жетекші халықаралық ұйымдардың басшыларымен кеңейтілген кездесу өткізді. Іс-шара Орталық Азияның экологиялық болашағы тұрғысынан аса маңызды деп бағаланып отыр, өйткені аймақ бүгінде климаттың өзгеруі, су тапшылығы және жер деградациясы сияқты күрделі экологиялық мәселелермен бетпе-бет тұр.Саммитке қатысқан халықаралық делегация өте жоғары деңгейде болды. Кездесуге БҰҰ Бас хатшысының орынбасары — БҰҰ қоршаған орта бағдарламасының (UNEP) атқарушы директоры Ингер Андерсен, Жойылып кету қаупі төнген жабайы фауна және флора түрлерімен халықаралық сауда туралы конвенцияның (CITES) Бас хатшысы Ивонн Игеро, БҰҰ-ның биоалуантүрлілік жөніндегі конвенциясының атқарушы хатшысы Астрид Шомакер, сондай-ақ Базель, Роттердам және Стокгольм конвенцияларының атқарушы хатшысы Рольф Пайе қатысты. Осынша беделді тұлғалардың бір уақытта Астанаға жиналуы өзі-ақ Қазақстанның халықаралық экологиялық дипломатиядағы өсіп келе жатқан рөлін айқын бейнелейді.Президент Тоқаев делегаттарға Өңірлік экологиялық саммитке белсене қатысып, қолдау көрсеткені үшін шын жүректен алғыс айтты. Мемлекет басшысы олардың мол кәсіби тәжірибесі мен терең ғылыми білімі ортақ экологиялық мәселелерді шешуде іс жүзіндегі тиімді тәсілдерді ілгерілетуге ықпал ететініне зор сенім білдірді. «Қазақстан қоршаған ортаны қорғауды ұлттық мүдденің жоғары басымдығы ретінде қарастырады. Біз — халықаралық экологиялық жауапкершілік қағидаттарын іс жүзінде жүзеге асырып жатқан мемлекет», — деді Президент. Мемлекет басшысы сонымен бірге еліміздің жаңа Конституциясында қоршаған ортаны қорғаудың мемлекеттік саясаттың түбегейлі қағидаттарының бірі ретінде анық айқындалғанын атап өтті, бұл Қазақстанның экологияға деген мемлекеттік көзқарасының заңнамалық негізі болып табылады.Орталық Азия аймағы үшін экологиялық ынтымақтастықтың маңызы ерекше зор. Арал теңізінің тартылуы, Балқаш көлінің деңгейінің төмендеуі, Тянь-Шань мұздықтарының еруі — бұлардың барлығы тек Қазақстанның ғана емес, бүкіл аймақтың ортақ мұңы. БҰҰ мәліметтеріне сәйкес, Орталық Азияда соңғы отыз жыл ішінде мұздықтардың жалпы алаңы 27 пайызға қысқарды, ал 2050 жылға қарай бұл үдеріс одан әрі жеделдейді деп болжануда. Осындай аянышты статистика аймақтың суға қатысты болашақ дағдарысына алдын ала дайындалу қажеттілігін баса көрсетеді. Сондықтан да биылғы саммит бірлескен іс-қимылдарды бекемдеу жолындағы маңызды қадам ретінде бағаланады.Халықаралық конвенция өкілдері Өңірлік экологиялық саммитті жоғары деңгейде ұйымдастырғаны үшін Мемлекет басшысына ризашылықтарын жеткізді. Олар Қазақстанның «Таза Қазақстан» бағдарламасын жүзеге асыруын ерекше атап өтіп, халық арасында экологиялық сананы қалыптастыруға бағытталған бұл бастаманы ашық мақұлдады. UNEP атқарушы директоры Ингер Андерсен: «Қазақстанның климаттық күн тәртібіндегі көшбасшылығы Орталық Азия аймағының барлық елдеріне жол сілтейтін үлгі болып табылады. "Таза Қазақстан" сияқты бастамалар тек жергілікті деңгейде ғана емес, жаһандық ауқымда да резонанс тудырады», — деп атап өтті. Бұл баға Қазақстанның халықаралық экологиялық аренадағы беделінің артып отырғанын тағы да растайды.CITES Бас хатшысы Ивонн Игеро өз сөзінде биоалуантүрлілікті сақтау мәселесін ерекше бөліп көрсетті. Оның айтуынша, Орталық Азияның бірегей флорасы мен фаунасы — ғаламдық экожүйенің ажырамас бөлігі. Аймақта тіршілік ететін қарбыз, арқар, сілеусін, дала бүркіті сияқты жануарлардың популяциясы соңғы жылдары айтарлықтай азайған. «Қазақстанның биоалуантүрліліктің халықаралық институттары қызметіне баса мән беруі аса дұрыс бағыт», — деп мәлімдеді Игеро. Астрид Шомакер де еліміздің климат пен су проблемаларын шешуге қатысты жаһандық бастамаларына қолдау білдіріп, Қазақстанды осы бағыттағы серіктестігін тереңдетуге шақырды.Саммит қарсаңындағы деректерге сүйенсек, Қазақстан 2023 жылдан бастап жаңартылатын энергия көздерін дамытуға 4 миллиард доллардан астам инвестиция тартты. Елдің 2060 жылға дейін көміртегінің таза нөл деңгейіне жету мақсаты жариялаған міндеттемелерімен тікелей байланысты. Бүгінде Қазақстандағы жаңартылатын энергия қуатының үлесі жалпы энергетика балансының 6 пайызын құраса, 2030 жылға қарай бұл көрсеткішті 15 пайызға жеткізу жоспарланып отыр. Мұндай амбициялы мақсаттар халықаралық қауымдастықтың назарын аудармай қоймайды.Бұл кездесу тек дипломатиялық шара ғана емес, нақты шешімдер қабылданған іс жүзіндегі алаң болды. Тараптар Орталық Азиядағы экологиялық бастамаларды бірлесіп іске асыру жолдарын, техникалық ынтымақтастықты нығайту мүмкіндіктерін, сондай-ақ аймақтық экологиялық мониторинг жүйесін жетілдіру мәселелерін егжей-тегжейлі талқылады. Қазақстан халықаралық экология дипломатиясында жаңа беттер ашуда, ал биылғы саммит соның айқын дәлелі болып тарихта қалмақ.