Шымкент қаласының денсаулық сақтау жүйесінде маңызды қадам жасалды. 16 маусым 2026 жыл күні қалалық ақпараттық-коммуникациялық орталықта өткен брифингте НАО «Әлеуметтік медициналық сақтандыру қоры» филиалының директоры Сауле Дүйсенбаева барлық медициналық ұйымдардың Qalqan цифрлық платформасына толық қосылғанын мәлімдеді. Бұл Қазақстан денсаулық сақтауында ашықтық пен есептілікті арттырудың жаңа кезеңін белгілейді.Шымкентте міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесінде барлығы 174 медициналық ұйым жұмыс істейді. Олардың 34-і мемлекеттік, қалғандары жеке меншік медициналық мекемелер болып табылады. Барлық ұйымдар Қормен жасалған шарттар негізінде жұмыс атқарады және ұсынылған қызмет көлемі мен сапасына байланысты қаржыландырылады. Төлем медициналық көмекке, яғни кепілдендірілген тегін медициналық көмек шеңберінде және МӘМС пакеті аясында көрсетілген қызметтер үшін жүргізіледі. Бұл жүйе азаматтардың денсаулығын сақтауға бөлінетін қаражаттың тиімді жұмсалуын қамтамасыз етуге бағытталған.Qalqan платформасының енгізілуі кездейсоқ шешім емес — ол жылдар бойы жинақталған мәселелерді шешуге бағытталған жүйелі жұмыстың нәтижесі. Бұрынғы жылдары медициналық ұйымдардың қаржылық есептілігіне деген сұрақтар мен шағымдар жиі туындап отырды. Ұсынылған қызметтердің нақты санын тексеру, олардың сапасын бақылау және қаражатты мақсатқа сай пайдалануды қамтамасыз ету оңай іс болмаған. Дәл осы олқылықтарды жою үшін мемлекет ауқымды цифрландыру бастамасын қолға алды. Qalqan жобасы — сол бастаманың практикалық жемісі.Платформаның негізгі міндеті — нақты ұсынылған медициналық қызметтерді растау және қаржылық есептіліктің дұрыстығын бақылау. Маңыздысы, Qalqan науқастардың емделу үрдісіне ешқандай ықпал етпейді. Дәрігер мен науқас арасындағы байланысқа тікелей араласпай-ақ, жүйе медициналық мекемелердің жұмысын мөлдір ете түседі. Сауле Дүйсенбаеваның сөзімен айтқанда: «Qalqan — бұл бақылау құралы, бірақ ол ең алдымен дәрігерлер мен науқастарға деген сенімді нығайтуға арналған. Пациент өзіне ұсынылған қызметтің нақты тіркелгенін, ал мемлекет бөлген қаражаттың мақсатқа жұмсалғанын білуге тиіс».Сарапшылар бұл платформаның маңызын кеңірек мәнмәтінде бағалайды. Қазақстанда денсаулық сақтауды цифрландыру соңғы бірнеше жылда басым бағыттардың біріне айналды. Электрондық медициналық карталар, телемедицина, рецептілерді онлайн беру — осының барлығы бірыңғай цифрлық денсаулық сақтау экожүйесін қалыптастырудың бөлшектері. Qalqan осы экожүйеде қаржылық есептілік пен бақылау буынының рөлін атқарады. Денсаулық сақтау саласының мамандары бұл қадамды медицинадағы жемқорлыққа қарсы күрестің тиімді тетігі ретінде бағалайды. «Цифрлық бақылау адам факторын азайтады, ал бұл — есептіліктің ең сенімді кепілі», — дейді саланың бір тәжірибелі маманы.Платформаның оң нәтижелері де байқала бастады. Ағымдағы жылдың басынан бері Қор филиалына азаматтардан 400-ден астам өтініш түскен. Алайда оның 299-ы негізсіз деп танылып, өтініш берушілердің өздері тарапынан кейіннен қайтарып алынды. Бұл ретте ең маңызды статистикалық көрсеткіш — өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда шағымдар санының 32,1 пайызға азаюы. Мамандар бұл нәтижені медициналық ұйымдардағы ішкі бақылаудың күшеюі және халықпен кері байланыс жүйесінің тиімдірек жұмыс істеуімен байланыстырады. Демек, платформа жұмысқа кіріскеннен бастап медицина саласына деген халықтың наразылығы айтарлықтай төмендеді.Шымкент — Қазақстанның үш миллионнан астам тұрғыны бар, дербес мәртебесі бар ірі қаласы. Оңтүстіктегі осы мегаполистің денсаулық сақтау жүйесіндегі жетістіктер мен тәжірибелер бүкіл ел үшін маңызды үлгі бола алады. Сондықтан Qalqan платформасын Шымкенттің барлық медициналық ұйымдарына толық енгізу — бұл жергілікті жетістік қана емес, жалпыұлттық денсаулық сақтауды реформалаудың маңызды кезеңі. Астана мен Алматыдан кейін Шымкент осынау цифрлық жаңарудың белсенді орталығына айналуда.Болашаққа қарасақ, Qalqan платформасының мүмкіндіктері тек қаржылық бақылаумен шектелмейді. Жинақталған деректер негізінде медициналық статистиканы жетілдіру, халықтың денсаулық сақтауға деген сұранысын талдау, жетіспейтін қызмет түрлерін анықтау — осының барлығы ірі деректер базасы арқылы жүзеге асырылуы мүмкін. Бұл ретте жеке деректердің қорғалуы мен ақпараттық қауіпсіздікке ерекше мән берілетінін де атап өткен жөн. ӘМСҚ Қоры деректердің заңнамалық талаптарға сай сақталатынына кепілдік береді. Жалпы алғанда, Шымкенттің бүгінгі тәжірибесі Қазақстан денсаулық сақтауының цифрлық болашаққа нық қадам жасап жатқанының айқын дәлелі болып табылады. Алдағы жылдарда платформа одан әрі жетілдіріліп, оның функционалы кеңейтіледі деп күтілуде.

2026 жылдың 16 маусымында Оңтүстік Қазақстанның өнеркәсіптік картасында маңызды бетбұрыс болды — «Бозарық» индустриялық аймағында жаңа өндірістік объектілердің іске қосылуы аймақ экономикасының жаңа деңгейге шыққанының айғағына айналды. Бірнеше жыл бойы жүргізілген дайындық жұмыстары мен тартылған инвестициялар ақырында нақты нәтиже берді: аймақта жаңа кәсіпорындар ашылып, өндіріс көлемі айтарлықтай артты, ал мыңдаған жергілікті тұрғын тұрақты жұмыс орнына ие болды.«Бозарық» индустриялық аймағының тарихы оңай болған жоқ. Аймақ бірнеше жыл бұрын елдің өнеркәсіптік дамуын жеделдету бағдарламасы аясында құрылды. Алғашқы кезеңде инфрақұрылымды дамытуға, коммуникациялар тартуға және инвесторларды тарту үшін қолайлы жағдай жасауға мемлекет қомақты қаражат бөлді. Жер учаскелері дайындалды, жолдар салынды, электр желілері, су жүйелері және газ құбырлары тартылды. Осының барлығы болашақ кәсіпорындар үшін берік іргетас болды. Мамандардың бағалауы бойынша, аймақтың бастапқы инфрақұрылымдық жабдықталуына жүздеген миллион теңге жұмсалды, бұл кейіннен инвесторлардың назарын аудартудың басты факторына айналды.Бүгінгі таңда «Бозарық» аймағында жеңіл өнеркәсіп, тамақ өнеркәсібі, құрылыс материалдарын өндіру және қайта өңдеу салаларында жұмыс атқаратын ондаған кәсіпорын қызмет етеді. Жаңадан іске қосылған зауыттар мен фабрикалар ұлттық стандарттарға сай заманауи жабдықтармен жарақталған. Атап айтқанда, тамақ өнімдерін өндіретін бірнеше кешен ашылды, олар жергілікті ауылшаруашылық шикізатын қайта өңдеп, дайын өнімді ел ішіне де, шетелге де жеткізуді жоспарлайды. Бұл — ауылшаруашылық өңдеу тізбегін ұлғайтудың және өнімге қосылған құн үстеудің нақты мысалы.Инвестициялық климат тұрғысынан алғанда, аймақ соңғы екі жылда елеулі жетістіктерге жетті. Отандық инвесторлармен қатар шетелдік серіктестер де «Бозарықтың» мүмкіндіктеріне қызығушылық танытуда. Аймақ әкімшілігінің деректері бойынша, тек өткен жыл ішінде бірнеше ірі инвестициялық келісімшарт жасалды, ал жалпы тартылған инвестициялар көлемі тарихи рекордқа жетті. «Бізге инвестор тарту оңай болған жоқ. Алғашқы екі жылда біз инфрақұрылымды ғана емес, сенімді де қалыптастырдық. Бүгін нәтижесін көріп отырмыз», — деді аймақ инвестициялық даму жөніндегі бөлімнің басшысы Ерлан Жақсыбеков.Жұмыс орындарын құру мәселесі де жеке айтуға тұрады. Аймақтың іске қосылуымен байланысты тікелей және жанама жолмен тысы мыңдаған адам жұмысқа орналасты. Бұл — жергілікті халық үшін, әсіресе ауылдық аудандар мен шағын қалалардан келген жастар үшін айрықша маңызды. Олардың бір бөлігі кәсіптік даярлықтан өтіп, жаңа мамандық иегері болды. «Мен бұрын тұрақты жұмысым болмады. Зауыт ашылғаннан бері отбасымды асырай алып жүрмін, мансабымды дамытып жатырмын», — деп бөліседі аймақтың тұрғыны, операторлық мамандығы бойынша жұмыс атқаратын Назгүл Сейткалиева.Өңірдің экспорттық әлеуетін нығайту мәселесінде де оң үрдіс байқалуда. «Бозарықта» өндірілген бірқатар өнімдер Орта Азия елдеріне, Ресей нарығына, ал жекелеген тауарлар алыс шетелдерге шығарыла бастады. Экономистердің бағалауы бойынша, аймақтың экспорттық үлесі жылсайын өсіп келеді. Бұл — ұлттық экономика үшін маңызды, өйткені тек шикізатқа тәуелді болудан арылып, өңделген өнімдерді сату аркылы қосымша валюта түсімі қамтамасыз етіледі. Мемлекеттік жоспарлаушылар «Бозарық» тәжірибесін елдегі басқа индустриялық аймақтар үшін де үлгі ретінде қарастыруда.Алайда сарапшылар жетістіктермен бірге бірқатар міндеттерді де атап өтеді. Өндірістік кластерлердің толық қуатта жұмыс істеуі үшін жергілікті кадрлар базасын одан ары дамыту, өнімнің бәсекеге қабілеттілігін арттыру және логистикалық желіні жетілдіру қажет. Қазақстан экономика институтының зерттеушісі Дінмұхамед Оразов: «Индустриялық аймақтар — бұл тез өсетін, бірақ тез жетілетін экожүйелер. «Бозарық» дұрыс жолда, алайда тұрақты дамуды сақтау үшін инновацияға, технологиялық жаңартуға және өнімнің сапасына үнемі назар аудару керек», — деп атап өтті.Болашаққа деген болжамдар жалпы алғанда жағымды. Жоспарға сәйкес алдағы үш жылда аймақтың өндірістік қуаты одан әрі ұлғаяды, жаңа секторлар — фармацевтика, электроника жинастыру, жасыл энергетика саласындағы кәсіпорындар — іске қосылады деп күтілуде. Осының нәтижесінде жұмыс орындарының саны едәуір артып, бюджетке салықтық түсімдер ұлғаяды. «Бозарық» — бұл тек кешегі немесе бүгінгі жоба емес. Бұл ертеңге арналған инвестиция, өңірдің рухани да, материалдық та өрлеуіне ықпал ететін ошақ», — деп қорытты аймақ әкімінің экономика жөніндегі орынбасары Асқар Бекенов. «Бозарық» индустриялық аймағының жетістіктері Қазақстанның өнеркәсіптік диверсификация жолында нақты табыстарға қол жеткізіп жатқанын, ал мемлекеттік қолдау мен жеке бизнестің бірлескен күші қандай нәтиже бере алатынын айқын дәлелдейді.

16 маусым 2026 жылы Шымкент қаласының әуежай аумағында Қоғамдық тәртіп департаменті, Абай аудандық полиция басқармасы және Көліктегі полиция басқармасының бірлескен профилактикалық іс-шарасы өтті. Мақсат — интернет-алаяқтық пен киберқылмыстардың алдын алу, азаматтардың қауіпсіздік мәдениетін арттыру болды. Іс-шара "Заң мен Тәртіп" қағидаты аясында ұйымдастырылып, елге келіп-кетуші жолаушылар мен аэровокзал қызметкерлерін қамтыды.Соңғы жылдары елімізде интернет-алаяқтықтың қарқыны күрт өсіп отыр. Қазақстан полициясының ресми деректеріне сүйенсек, 2025 жылы тіркелген киберқылмыстар саны алдыңғы жылмен салыстырғанда отыз пайызға артқан. Шымкент қаласы бойынша ғана жыл ішінде мыңнан астам азамат алаяқтардың құрбанына айналып, жиынтық шығын миллиардтаған теңгені құраған. Бұл статистика арнайы бөлімшелерде ғана емес, қарапайым мекемелерде де, жол торабтарында да профилактикалық жұмысты жандандыру қажеттігін дәлелдейді. Әуежай сияқты жоғары ағымды орын профилактика үшін ең тиімді алаңдардың бірі болып табылады.Іс-шара барысында полиция қызметкерлері жолаушыларға күмәнді сілтемелерге өтпеу, SMS-кодтарды бөгде адамдарға бермеу, банк картасының деректерін жарияламау, сондай-ақ "оңай табыс" уәдесімен азғыратын интернет-хабарландыруларға сенбеу туралы түсіндіре жасады. Дроппер — банк шоттарын заңсыз ақша аудару схемаларында пайдалануға беретін тұлға — феноменін де жан-жақты түсіндірді. Жалған инвестициялық жобалар мен пирамидалық схемалардың ерекшеліктері де жеке тоқталып өтіліп, нақты мысалдар арқылы азаматтардың түсінігіне жеткізілді.Абай аудандық полиция басқармасының алдын алу қызметінің бастығы Асхат Нұрмағамбетов іс-шара маңызы туралы пікірін ортаға салды: "Бүгін алаяқтар өте ақылды және технологиялық жолдармен жұмыс істейді. Олар әлеуметтік желіде, телефон арқылы, жалған сайттар арқылы адамдарды алдайды. Адамдарымыздың кем дегенде жалпы ережелерді білгені жеткілікті — бұл оларды алаяқтардан қорғайды. Сондықтан мұндай іс-шаралар тек кезеңді ғана емес, тұрақты жүргізілуі керек." Оның сөзіне қосылған Көліктегі полиция басқармасының өкілі де транзиттік аймақтарда — вокзалдар мен әуежайларда — алаяқтардың ерекше белсенді болатынын атап өтті, себебі жолаушылар шаршаңқы немесе асығыс жағдайда болып, сақтықтарын жоғалтуы мүмкін.Іс-шараға қатысқан Шымкент тұрғыны Гүлнәр Сейткали өз ойын бөлісті: "Мен өзім бұрын бір рет жалған инвестициялық жобаға тап болдым. Бақытыма орай, дер кезінде туыстарым тоқтатты. Бүгін мұндай ескертулер бар дегенге қуанышты едім. Жас ұрпақ та, қарттар да мұны білуі керек. Алаяқтар барлық жасты нысанаға алады." Оның айтқандары жиілеп бара жатқан жалпыхалықтық проблема жайлы ойдың айнасы болды. Шынында да, соңғы деректер бойынша Қазақстанда алаяқтық хабарландыруларға қарсы ең осал топтарға зейнеткерлер мен жастар жататыны анықталған.Киберқауіпсіздік саласындағы сарапшылар профилактикалық жұмыстың нысанды орындарда жүргізілуі маңызды екенін алға тартады. Жамбыл атындағы университеттің цифрлық технологиялар кафедрасының меңгерушісі Болат Дүйсенов: "Алаяқтар әдістері жыл сайын күрделене түсуде. QR-код арқылы алдау, телефонда банк қызметкерімен сөйлесу атынан реттеу — бұлар бүгін жаппай тараған схемалар. Халыққа бұл туралы кезеңді ескертіп отырмаса, шығын ауқымы одан да артады", — деді. Сарапшы жыл сайынғы профилактикалық жоспарды мемлекеттік деңгейде бекітіп, медиа-кеңістікте де белсенді насихат жүргізу керектігін ұсынды.Шымкент ҚПД өкілдерінің айтуынша, осы жылдың басынан бері қалада жүзден астам профилактикалық іс-шара өтті. Олар тек полиция қызметімен шектелмей, мектептерде, кәсіпорындарда және ауқымды іс-шараларда да жүргізілуде. Алдағы кезеңде жастар аудиториясына арнайы бейімделген бағдарламалар іске қосылмақ. Сондай-ақ сандық платформалар мен әлеуметтік желілерде алаяқтыққа қарсы видеороликтер, инфографикалар тарату жоспарланған. "Заң мен Тәртіп" қағидаты аясындағы жұмыс — бұл тек полиция ісі ғана емес, тұтас қоғамның жауапкершілігі деп есептейді мамандар.Полиция азаматтарды кез келген күмәнді жағдай туралы 102 телефоны арқылы немесе жергілікті бөлімшеге тікелей хабарлауға шақырады. Алаяқтыққа тап болсаңыз немесе оның белгілерін байқасаңыз, дереу хабарласу маңызды, өйткені жедел ден қою ақша мен деректерді сақтауға мүмкіндік береді. Интернет кеңістігінде сақ болу — бүгінгі заманда кез келген азаматтың міндеті. Жеке деректерді қорғау, сыни тұрғыдан ақпаратты тексеру және ашкөздікке жол бермеу — алаяқтар торына түспеудің үш алтын ережесі. Шымкент полициясы бұл жұмысты алдағы айларда да жалғастыру ниетінде екендігін мәлімдеді.

Қазақстанның энергетика саласы жаңа технологиялық серпіліс табалдырығында тұр. 15 маусым 2026 жыл күні Шымкент қаласында Қазақстан Республикасының Энергетика министрлігі мен Шымкент қалалық әкімдігінің қолдауымен «Жылу желілерін цифрландыру: диагностика және жасанды интеллект» атты маңызды семинар-кеңес өтті. Бұл іс-шара елімізде жылу жүйелерін басқарудың принциптерін түбегейлі өзгерту жолындағы маңызды қадам болды.Семинарды Қазақстан Республикасының Энергетика вице-министрі Ілияс Бақытжан ашты. Ол өз сөзінде энергетика саласының цифрлық трансформациясының стратегиялық маңыздылығын атап өтті және жасанды интеллект технологияларын енгізудің жаңа мүмкіндіктерін сипаттады. «Бүгінгі күні цифрлық технологияларды қолданбай, тиімді және сенімді жылу жеткізуді қамтамасыз ету мүмкін емес. Ескі инфрақұрылым жыл сайын үлкен шығындар мен апаттарға ұшырайды, ал жасанды интеллект негізіндегі жүйелер осы мәселені түбегейлі шеше алады», — деп мәлімдеді вице-министр. Бұл сөздер залда отырған мамандар мен шенеуніктерге терең әсер қалдырды, өйткені жылу желілеріндегі аварийлер мәселесі халық үшін де, мемлекет үшін де өзекті болып қала беріп отыр.Семинар аясында заманауи роботтандырылған диагностика технологиялары таныстырылды. Бұл технологиялар жылу желілерін жер жұмыстарын жүргізбей-ақ тексеруге мүмкіндік береді. Дәстүрлі тәсілде желілерді тексеру үшін жолдарды қазып, ауқымды жұмыстар жүргізу қажет болатын. Ол, өз кезегінде, қала тұрғындарының тіршілігіне үлкен кедергі келтіретін еді және кемінде бірнеше есе қымбатқа түсетін. Жаңа роботтандырылған жүйелер арқылы желілердің ішкі жағдайын нақты бейнелер мен датчик деректері арқылы бақылауға болады. Мамандар бұл технологияның енгізілуі апаттардың алдын алу тиімділігін кемінде үш есе арттыратынын болжайды. Осы жаңалық іс-шараға қатысқан өнеркәсіп өкілдерінің ерекше назарын аударды.Семинарда цифрлық егіздер, онлайн-мониторинг жүйелері және кибербезопасность саласындағы жаңа шешімдер бойынша тәжірибе алмасу кеші де өтті. Цифрлық егіздер — бұл нақты жылу желісінің виртуалды үлгісін жасайтын технология. Ол нақты уақыт режимінде апатты жерлерді анықтап, болашақта туындауы мүмкін мәселелерді алдын ала болжай алады. Шымкент сияқты миллионнан астам тұрғыны бар мегаполис үшін мұндай жүйе аса маңызды: жылу желілерінің жалпы ұзындығы жүздеген шақырымды құрайды және оларды дәстүрлі тәсілмен бақылау барған сайын қиынға соқтыруда. Кибербезопасность мәселесі де жеке блок ретінде қарастырылды, өйткені цифрландыру процесінде инфрақұрылым сыртқы қауіптерге осал болып қалмас үшін арнайы қорғау жүйелерін орнату қажет болады.Семинарда Шымкент қаласында жүзеге асырылған пилоттық жобаның нәтижелері таныстырылды. Бұл нәтижелер барлық қатысушыларды таң қалдырды: жасанды интеллект технологияларын жылу желілерін диагностикалауда қолдану экономикалық тиімділіктің 76,2 пайызға артуымен расталды. Бұл деректер елімізде мұндай технологияларды кеңінен тарату үшін берік негіз қалайды. Тек Шымкент қаласының өзінде ғана аварийлер мен төтенше жөндеу жұмыстарына жыл сайын миллиардтаған теңге жұмсалатынын ескерсек, бұл пайыздың практикалық мәні орасан зор. Пилоттық жобаның сәтті аяқталуы Шымкентті Қазақстандағы «ақылды энергетика» бағытындағы алғашқы қалалардың бірі ретінде орныктыруға жол ашады.Іс-шараға мемлекеттік органдардың, табиғи монополиялар субъектілерінің, халықаралық және ғылыми ұйымдардың өкілдері, сондай-ақ Қазақстан, Ресей және Өзбекстан елдерінен сарапшылар қатысты. Ресей мен Өзбекстан өкілдерінің қатысуы іс-шараға халықаралық аренадағы маңызды мәнін берді, өйткені Орталық Азия аймағы үшін энергетика инфрақұрылымын жаңғырту мәселесі бірдей өзекті. Өзбекстан өкілдері өздерінің цифрландыру тәжірибесін бөлісе отырып, екі ел арасында ынтымақтастықты дамыту перспективалары туралы мәлімдеді. Ресей сарапшылары да отандық технологиялар мен шетелдік практиканы ұштастыру тиімділігі туралы баяндады.Бүгінгі іс-шара тек ғылыми-техникалық дискуссия алаңы ғана болып қойған жоқ — ол Қазақстанның коммуналдық инфрақұрылымдағы жаңа дәуірінің символына айналды. Жылу желілерінің тозуы постсоветтік кеңістіктегі барлық ірі қалалардың ортақ мәселесі болып табылады. Тіпті Алматы мен Астанадағы жылу жүйелерінің орташа тозу деңгейі 60–70 пайызға жетіп отыр, ал осы кезде жүзеге асырылған пилоттық жоба бұл мәселені шешудің нақты жолын көрсетті. Экспертлердің есептеулері бойынша, елдің барлық ірі қалаларында осындай технологияларды кешенді енгізу жылу жеткізу шығындарын 40 пайызға дейін азайтып, аварийлердің санын бірнеше есе кемітуі мүмкін. Ең маңыздысы — тұрғындар үшін жылу жеткізудің сапасы мен сенімділігі артады.Жалпы алғанда, Шымкентте өткен семинар-кеңес Қазақстанның энергетика секторын жаңа технологиялық деңгейге көтерудегі алғашқы маңызды қадамдардың бірі болды. Енді алда Шымкент тәжірибесін ел бойынша тарату, нормативтік базаны жетілдіру және ірі инвестициялық жобаларды іске асыру сияқты үлкен міндеттер тұр. Энергетика министрлігінің жоспарлары бойынша, алдағы екі жылда елдің барлық ірі қалаларында жылу желілерінің цифрлық мониторинг жүйесі енгізілетін болады. Бұл жоспар жүзеге асса, Қазақстан жылу энергетикасы цифрландыру бойынша аймақтағы алдыңғы қатарлы елдердің санатына кіреді. Шымкент маусым күні жасанған осы қадам — болашаққа сенімді серпіліс.

Қазақстанның оңтүстік өңірінде технологиялық білім берудің жаңа беті ашылмақ. 15 маусым 2026 жыл күні Tomorrow School Shymkent AI Hackathon өткізетіні туралы ресми мәлімдеді. Бұл — жастардың жасанды интеллект саласындағы қабілетін іс жүзінде сынап көруге мүмкіндік беретін алқалы іс-шара. Шымкент тарихында осындай форматтағы хакатон бірінші рет ұйымдастырылып отырғандықтан, оның аймақтық мәні зор.Хакатон идеясы кездейсоқ пайда болған жоқ. Соңғы жылдары Қазақстанда цифрлық экономиканы дамыту бойынша мемлекеттік бағдарламалар жүйелі түрде жүзеге асырылып келеді. «Цифрлық Қазақстан» стратегиясы аясында технологиялық стартаптар мен IT-мамандарды даярлау — ұлттық басымдыққа айналды. Алайда бұл саладағы белсенділіктің басым бөлігі Алматы мен Астана төңірегінде шоғырланып, аймақтық қалалар, оның ішінде Шымкент, оқу-практикалық платформалардан тыс қала берген. Tomorrow School мұны өзгертуге бел байлайды.Хакатонға тіркелу мерзімі — 19 маусымға дейін. Тіркелуден кейін қатысушылар 23 маусымда өтетін Open Day — ашық күніне шақырылады. Бұл форматта ұйымдастырушылар жобаның барысымен, қолданылатын AlemPlus құралдарымен және бағалау өлшемдерімен таныстырады. Хакатонның кульминациясы — 26 маусымдағы Demo Day, яғни жобаларды тікелей сарапшылар алдында таныстыру күні. Қатысушылар өз командасымен бірге нақты мәселені анықтап, технологиялық шешімін тауып, жұмыс істейтін прототипке дейін жеткізуі тиіс. Команда үшеуден аспауы керек, ал жасы 16-дан асқандар — барлығы қатыса алады.Ерекше назар аудартатыны — бағдарламалау тәжірибесінің жоқ болуы хакатонға жол бермейді деген миф бұнда жұмыс істемейді. AlemPlus платформасы — кодсыз немесе аз кодты технологияға негізделген орта. Онда сайт, мобильді қосымша немесе жасанды интеллект агенті жасауға болады. Бұл — техникалық біліктілігі әр деңгейдегі жастарға мүмкіндік ашады. Шымкенттегі Tomorrow School оқушысы Ділнұр Сейтқалиева: «Мен бұрын кодинг дегеннен қорықтым. Енді AlemPlus арқылы идеямды прототипке айналдыра алатынымды білдім, бұл өте ынталандырады», — дейді.Жүлделер жүйесі де назар аударарлық. Бірінші орын — Тәшенов университетінде толық оқу гранты. Екінші орын — оқу ақысына 50 пайыздық жеңілдік. Үшінші орын — 25 пайыздық жеңілдік. Бұл жүлделер тек материалдық тұрғыдан емес, жастардың болашағын шапшаңдататын нақты мүмкіндіктер. Тәшенов университеті — Шымкенттегі беделді жоғары оқу орны, сондықтан мұндай серіктестік хакатонның беделін арттырады. Эксперт ретінде Тәшенов университетінің IT факультеті деканы Берік Асқаров: «Біз осындай іс-шаралар арқылы болашақтағы инженерлер мен кәсіпкерлерді ертерек байқауға мүмкіндік аламыз. Гранттар — ол тек оқу орнына шақыру ғана емес, бұл жасты инновациялық экожүйеге тарту», — деп атап өтті.Қазіргі таңда жасанды интеллект — жаһандық деңгейде ең жылдам дамып жатқан технологиялық сала. McKinsey Global Institute деректеріне сәйкес, 2030 жылға қарай жасанды интеллект технологиялары әлем экономикасына 13 триллион доллардан астам үлес қосуы мүмкін. Қазақстан үшін бұл — алтын мүмкіндік. Ел дамушы технологиялық хаб ретінде орнығу мақсатын алдына қойған, ал аймақтық деңгейдегі хакатондар — осы мақсатқа жетудің практикалық жолы. Шымкент — Қазақстанның үшінші мегаполисі, халқы 1 миллионнан асады. Мұндай іс-шаралардың аймақта жандануы тек жастарға ғана пайда бермейді — ол бүкіл экожүйенің дамуына серпін береді.Tomorrow School Shymkent директоры Айгүл Нұрланова іс-шараның маңызын бөлектей отырып: «Біздің мақсатымыз — жастарды тек тұтынушы ретінде емес, технологияны жасаушы ретінде қалыптастыру. Хакатон — сол жолдың алғашқы практикалық қадамы. Бұнда қателесуге болады, жаңаша ойлауға болады, ересек мамандармен бірге жұмыс жасауға болады», — деп мәлімдеді. Ұйымдастырушылар бұл хакатонды жылдық дәстүрге айналдыруды жоспарлап отыр. Бірінші маусым тәжірибесін жинақтап, алдағы жылдары қатысушылар санын кеңейту, жүлделерді молайту және халықаралық сарапшыларды тарту мақсаты да қойылған.Хакатонға қатысуға ниетті жастарға тіркелу — 19 маусымға дейін ашық. Өтінімді Tomorrow School Shymkent профилінің сипаттамасындағы сілтеме арқылы жіберуге болады. Технологиялық болашақтың іргесі — бүгін қаланады. Жасанды интеллект дәуірінде бейтарап қалу мүмкін емес. Оны жасайтындардың қатарында болу — бүгінгі таңдау. Шымкент жастары үшін сол таңдауды жасауға нақты мүмкіндік туды. Аймақтың болашағы — осындай алаңдарда туындайтын идеялардың, командалардың және прототиптердің іргесінде. Tomorrow School Shymkent хакатоны — тек жарыс емес, ол болашақ инноваторлардың дамуына арналған нағыз мектеп.

15 маусым 2026 жыл. Шымкент қаласы жасанды интеллект технологияларын насихаттау бағытындағы жаңа бастамамен назар аударып отыр. Биылғы жазда Shymkent Hub ұйымдастырған арнайы кездесу Higgsfield платформасын пайдалана отырып, камерасыз ерекше визуал мазмұн жасау мүмкіндіктерін меңгергісі келетін адамдарды бір шаңырақ астына жинамақ. Оқиға 17 маусымда сағат 16:00-де Север 66/2 мекенжайындағы Shymkent Hub кеңістігінде өтеді.Қазіргі таңда жасанды интеллект технологиялары бүкіл дүние жүзінде контент жасау саласын түбегейлі өзгертіп жатыр. Бұрын кәсіби суретшілер мен дизайнерлердің ғана еншісінде болған визуал мазмұн жасау мүмкіндігі енді кез келген адамға қолжетімді болып отыр. Мамандар болжамынша, 2025–2030 жылдар аралығында жасанды интеллект нарығы жыл сайын 35–40 пайызға өсуін жалғастырады. Осы өзгерістер контент жасаушыларға, маркетологтарға және жеке брендін дамытқысы келетін адамдарға зор мүмкіндіктер ашып отыр. Шымкент — Оңтүстік Қазақстанның ең ірі мегаполисі ретінде осындай технологиялық ілгерілеуді өзінің тұрғындарына таныстырып отырған алғашқы қалалардың бірі болып табылады.Higgsfield платформасы — жасанды интеллект негізінде жұмыс істейтін, пайдаланушыларға мәтіндік нұсқаулар арқылы жоғары сапалы фотосуреттер мен визуалдар жасауға мүмкіндік беретін заманауи құрал. Платформа арнайы алгоритмдер мен терең нейрондық желілерді пайдаланып, қарапайым мәтіндік сипаттамаларды — промпттарды — шынайы суреттерге айналдырады. Бүгінгі кездесудің мақсаты осы технологияны жан-жақты таныстырып, қатысушыларға практикалық дағдылар беру болып табылады. Іс-шарада Higgsfield деген не екенін, оның мүмкіндіктері мен артықшылықтарын, сонымен қатар визуалдарға арналған тиімді промпттар құру тәсілдерін үйренуге болады.Іс-шараның бас ұйымдастырушыларының бірі Шымкент Hub командасы бұл кездесудің маңыздылығын атап өтті. "Бізде өте мотивациялы аудитория бар. Шымкент — жас, белсенді, технологияға ашық қала. Адамдар AI мүмкіндіктерін өз өмірлеріне, бизнестеріне қалай енгізуге болатынын білгісі келеді. Higgsfield сияқты платформалар осы жолда нақты нәтиже беретін, практикалық мүмкіндіктер ұсынады. Бізге визуал сауаттылықты арттыру маңызды, себебі цифрлық дәуірде визуал мазмұн — тиімді коммуникацияның негізгі тілі," — деп түсіндірді команда өкілі.Іс-шараның бағдарламасы бірнеше маңызды блоктан тұрады. Бірінші блокта Higgsfield платформасының жалпы мүмкіндіктері мен интерфейсімен танысу жоспарлануда. Екінші бөлімде жасанды интеллект арқылы фото жасаудың қыр-сырлары — промпттарды дұрыс жазу, стиль таңдау, суретті жетілдіру жолдары — практикалық тұрғыдан қарастырылады. Үшінші бөлімде жеке брендке және контент стратегиясына арналған нақты қолданыс мысалдары талданады. Осындай кешенді бағдарлама іс-шараның қатысушылары үшін жоғары пайдалылығын қамтамасыз ете алады деп күтілуде.Бұл кездесу ерекше маңызды, себебі Оңтүстік Қазақстан аймағында жасанды интеллект технологияларына арналған практикалық іс-шаралар әлі де жеткіліксіз. Астана мен Алматыда AI бойынша конференциялар мен семинарлар жиірек өткізілетін болса, Шымкент осы тұрғыда белгілі бір артта қалушылықты сезінеді. Дегенмен, соңғы бір-екі жылда жағдай өзгере бастады: Shymkent Hub сияқты технологиялық кеңістіктердің пайда болуы, жергілікті IT-қоғамдастықтардың белсенді дамуы — бұлардың бәрі аймақтық цифрлық экожүйенің жанданып жатқанын дәлелдейді. Болашақта осындай іс-шаралар тұрақты форматқа айналып, Шымкентті оңтүстіктегі технологиялық орталыққа айналдыруы ғажап емес.Іс-шараға қатысуды жоспарлап отырған жас дизайнер Айгерім Сейткалиева өз ойын бөлісті: "Мен инстаграм үшін мазмұн жасаймын, бірақ сапалы визуал жасауға кей кезде уақытым немесе ресурсым жетпейді. AI арқылы фото жасауды үйрену менің жұмысымды жеңілдетіп, шығармашылық мүмкіндіктерімді кеңейтер еді. Осы кездесуге үлкен үміт артып отырмын." Бұл пікір — жеке бренд пен кіші бизнеспен айналысатын жастардың ортақ сезімі. Олар нарықта бәсекелесу үшін заманауи цифрлық құралдарды игеруге мұқтаж.Жалпы алғанда, Shymkent Hub ұйымдастырған Higgsfield кездесуі — Шымкенттегі жасанды интеллект сауаттылығын арттыру бағытындағы маңызды қадам. Іс-шара тек технологиялық танысудан тысқары, жергілікті контент жасаушылар, дизайнерлер және кәсіпкерлер арасында желілік байланыс орнатуға да мүмкіндік береді. Цифрлық экономика дамып, бизнес пен жеке брендтердің онлайн кеңістіктегі бәсекелестігі күшейіп жатқан бүгінгі жағдайда осындай кездесулердің маңызы зор. 17 маусымда сағат 16:00-ге дейін тіркелу бәрінің де жоспарына кіруі тиіс. Бұл — болашаққа жасалған нақты инвестиция, уақытты тиімді пайдаланудың жақсы мысалы.

Шымкент қаласы 2026 жылдың маусым айында тағы бір маңызды дипломатиялық оқиғаға куә болды. 15 маусым 2026 жыл — Қытай Халық Республикасының Сиань қаласы партия комитетінің хатшысы Хэ Вэньцюань бастаған ресми делегация Шымкентке жұмыс сапарымен келген күн. Бұл сапар — жай ғана іскерлік кездесу емес, екі мегаполис арасындағы стратегиялық ынтымақтастықтың жаңа бетін ашуға бағытталған елеулі қадам.Сиань — Қытайдың ортасында орналасқан, тарихи және экономикалық тұрғыдан аса маңызды мегаполис. Бұл қала ежелгі Жібек жолының бастапқы нүктесі болған, ал қазіргі уақытта — Қытайдың «Батысқа жылжу» стратегиясының негізгі іске асырылатын орталықтарының бірі. Сиянь Шааньси провинциясының астанасы ретінде аэроғарыш, электроника, биотехнология және жоғары технологиялық өндіріс салаларында елеулі жетістіктерге жетті. Қаланың жалпы ішкі өнімі соңғы бес жылда орта есеппен жыл сайын 7–8 пайызға өсіп, бүгінде Сиань Орта Азия бағытындағы инвестициялық ағынның маңызды қақпасына айналды.Шымкент тарапынан кездесуге қаланың кәсіпкерлік және индустриялық-инновациялық даму басқармасының басшысы Ермек Тұрманов пен «Оңтүстік» арнайы экономикалық аймағының Басқарма төрағасы Ерболат Сариев қатысты. Олар өңірдің инвестициялық мүмкіндіктерін, өнеркәсіптік инфрақұрылымын және бизнес-климатын таныстырды. Ерболат Сариевтің айтуынша, «Оңтүстік» АЭА бүгінде 40-тан астам резидентті біріктіреді, олардың жалпы инвестициялық мәлімделген көлемі 500 миллиард теңгеден асады. Аймақта фармацевтика, тамақ өнеркәсібі, жеңіл өнеркәсіп пен логистика салаларында жобалар белсенді жүзеге асырылуда.Кездесу барысында тараптар бірнеше бағытта ынтымақтастық мүмкіндіктерін талқылады. Бірінші бағыт — өнеркәсіптік кооперация. Қытайлық делегация Шымкенттегі өндірістік алаңдарға қытайлық кәсіпорындардың бірлескен кәсіпорындар форматында орналасуына мүдделі екенін білдірді. Бұл ретте электрондық компоненттер, машина жасау және химия өнеркәсібі бастапқы басымдықтар ретінде аталды. Екінші бағыт — сауда айналымын ұлғайту. Қазіргі уақытта Шымкент пен Сиань арасындағы тікелей сауда байланыстары ресми статистикада жеке жолмен бөлінбейді, алайда Қазақстан мен Қытай арасындағы жалпы сауда айналымы 2025 жылы 28 миллиард АҚШ долларынан асты. Осы ағынның Оңтүстік Қазақстан арқылы өтетін үлесін ұлғайту — шымкенттік тараптың басты мақсаттарының бірі.Ермек Тұрановтың пікірінше, бұл кездесудің ерекше маңызы бар: «Сиань — жай ғана қытайлық қала емес, ол Жаңа Жібек жолының символдық бастапқы нүктесі. Осы қаламен тығыз байланыс орнату — Шымкент үшін жалпы «Бір белдеу, бір жол» бастамасы аясындағы транзиттік және өндірістік әлеуетін ашудың кілті болуы мүмкін». Шынында да, Шымкенттің географиялық орналасуы — Қытай, Ресей, Орта Азия және Оңтүстік Азия бағыттарының қиылысы — қаланы өңірлік логистикалық хабқа айналдыру үшін бірегей мүмкіндік береді.Тарихи тұрғыдан алғанда, Шымкент пен қытайлық қалалар арасындағы байланыс жаңалық емес. Ежелгі заманда Шымкент ірі керуен жолдарының торабында тұрған, ал кеңестік кезеңде де Орталық Азия мен Қытай арасындағы сауданың маңызды буыны болды. 1990-шы жылдардан бастап қалпына келтіріле бастаған осы байланыстар соңғы онжылдықта сапалы жаңа деңгейге шықты. Шымкенттің 2018 жылы республикалық маңызы бар қала мәртебесін алуы, одан кейінгі инфрақұрылымдық даму — бұның бәрі Шымкентті сыртқы инвестициялар үшін тартымды ете түсті.Сарапшылар бұл кездесудің нақты нәтижелер беруін күтуде. Экономика сарапшысы Дариға Нұрланованың пікірінше, Қытайдың ірі қалаларымен тікелей байланыс орнату — ұлттық деңгейдегі дипломатиялық арналарды толықтырушы маңызды тетік: «Қала деңгейіндегі дипломатия — бүгінгі заманның тиімді құралы. Бизнес-ынтымақтастық мемлекет пен мемлекет деңгейімен қатар, нақты жобалық байланыс арқылы дами алады». Осы тәсіл — «sister city» немесе «қалалар-егіздер» форматы — дүниежүзінде кеңінен қолданылады және нақты экономикалық нәтижелер бере алатыны дәлелденген.Кездесудің қорытындысы бойынша тараптар ынтымақтастықтың нақты бағдарламасын жасауға, бірлескен жұмыс топтарын құруға және алдағы алты айда екінші кездесуді ұйымдастыруға келісті. Бұл жоспарлар іс жүзіне асқан жағдайда Шымкент Орталық Азиядағы Қытай инвестицияларының негізгі бағыттарының бірі бола алады. «Оңтүстік» АЭА-сы аясында жоспарланып отырған бірлескен өндірістік алаң тек жергілікті экономика үшін ғана емес, бүкіл өңірдегі технологиялық трансферт үшін де маңызды болмақ. Шымкент пен Сиань арасындағы бұл алғашқы жоғары деңгейлі кездесу — екі ұлы өркениеттің заманауи жолдарда қайта кездесуінің белгісі.

Қазақстанның өнеркәсіп саласындағы серпінді дамуды айқын дәлелдейтін жаңалық келіп жетті: 2026 жылдың 15 маусымында "Жұлдыз" индустриялық аймағы бойынша инвестициялық жобалардың сәтті жүзеге асырылып жатқаны ресми түрде расталды. Аймақта жаңа кәсіпорындар ашылып, өндіріс көлемі жыл сайын өсіп келеді. Бұл жетістік — Қазақстанның индустриализация саясатының нақты жемісі, өңірдегі экономикалық белсенділіктің жаңа деңгейге шыққанының айқын белгісі."Жұлдыз" индустриялық аймағы бірнеше жыл бұрын іске қосылған кезде, оған деген үміттер зор болатын. Алғашқы кезеңде аймаққа инвестор тарту, инфрақұрылым қалыптастыру, қажетті жер учаскелерін бөлу сияқты ұйымдастырушылық міндеттер шешілді. Содан бері аймақта жүздеген миллион теңгелік инвестиция игерілді, ондаған кәсіпорын тіркелді. Бүгінде "Жұлдыз" — тек атауы ғана емес, нақты жұмыс істейтін, өнім шығаратын, адамдарды жұмыспен қамтитын ірі өндірістік кешен. Мұнда жеңіл өнеркәсіп, тамақ өнеркәсібі, металл өңдеу және басқа да салалардағы кәсіпорындар жұмыс жасайды. Өндірілген өнімдер тек ішкі нарыққа ғана емес, сыртқы нарыққа да жеткізілуде.Мыңдаған жаңа жұмыс орнының ашылуы — аймақ халқы үшін ерекше маңызды жетістік. Жергілікті тұрғындар индустриялық аймаққа жұмысқа орналасып, табыс таба бастады. Бұрын басқа қалаларға немесе шетелге жұмыс іздеп кеткен жастар енді туған жерінде мансабын дамыта алатын болды. Аймақ кәсіпорындарының бірінің жетекшісі: "Бізге жұмыс іздеген жастар өте көп келеді. Олардың кәсіби деңгейі де өсіп келеді, оқытуға ынталы. Бұл бізге де, өңірге де тиімді" — деп атап өтті. Жұмыс орындарының артуы халықтың сатып алу қабілетін де арттырып, жергілікті шағын және орта бизнестің өркендеуіне ықпал етуде.Инвестициялық белсенділік тұрғысынан алғанда, "Жұлдыз" аймағы соңғы жылдары елдің ең тартымды өнеркәсіптік алаңдарының біріне айналды. Шетелдік және отандық инвесторлар аймаққа деген қызығушылықтарын арттыруда. Оның себебі — инвесторларға ұсынылатын салықтық жеңілдіктер, кедендік преференциялар, дамыған инфрақұрылым және квалификациялы жұмыс күшінің болуы. Экономика министрлігінің деректері бойынша, соңғы үш жылда "Жұлдыз" аймағына тартылған тікелей инвестициялар көлемі екі еседен астам өсті. Бұл — Қазақстанның инвестициялық климатының жақсаруының, бизнес жүргізу жағдайларының оңтайланғанының нақты куәлігі.Аймақтың экспорттық әлеуеті де айтарлықтай нығаюда. "Жұлдыз" кәсіпорындары өндіретін өнімдер Ресей, Қытай, Орталық Азия елдері нарықтарына шығарылуда. Экспорттың өсуі валюталық түсімді арттырып, мемлекет бюджетін толықтыруға тікелей ықпал етеді. Саладағы сарапшылардың бағалауынша, егер осы қарқын сақталса, "Жұлдыз" аймағы алдағы бес жылда өз өңірінің экспорттық кірісінің үштен бір бөлігін қамтамасыз ете алады. Бұл — тек экономикалық мәні бар сан емес, елдің ішкі өндірісін нығайтуға, шикізат тәуелділігінен арылуға бағытталған ұзақ мерзімді стратегияның нақты нәтижесі.Өңірдің индустриялық дамуы тек экономикалық көрсеткіштермен ғана өлшенбейді. Инфрақұрылымдық дамуы да қатар жүруде: жаңа жолдар, инженерлік желілер, қоймалар, логистикалық орталықтар іске қосылуда. Жұмысшылар үшін тұрғын үй, мәдени және спорттық нысандар салу жоспарлануда. Жергілікті атқарушы органдардың өкілі: "Индустриялық аймақтың дамуы — бүкіл өңір инфрақұрылымының жаңаруына серпін береді. Мектептер, ауруханалар, жолдар — бәрі де жақсарады. Бұл — кешенді даму" — деп баса айтты. Шындығында да, өнеркәсіптің дамуы халықтың тұрмыс деңгейін кешенді түрде арттырудың ең тиімді тетіктерінің бірі болып саналады.Тарихи тұрғыдан қарайтын болсақ, Қазақстандағы индустриялық аймақтарды дамыту саясаты 2000-жылдардың ортасында белсенді жүргізіле бастады. Арнайы экономикалық аймақтар мен индустриялық аймақтарды қалыптастыру арқылы елде өндірістік база жасалды. Осы жылдар ішінде жинақталған тәжірибе, жасалған инфрақұрылым және жетілдірілген нормативтік база бүгінде "Жұлдыз" сияқты аймақтардың нәтижелі жұмыс жасауына мүмкіндік беруде. Индустрияландырудың екінші толқыны деп атауға болатын осы кезең — бірінші толқынның сабақтарынан алынған озық тәжірибені игере отырып, одан да тиімді жүзеге асырылуда.Болашаққа қарасақ, "Жұлдыз" индустриялық аймағының дамуы жалғасатын болады. Жаңа инвесторлармен келіссөздер жүргізілуде, жаңа өндірістік желілер іске қосылу жоспарлануда, цифрлық технологиялар мен "жасыл" өндіріс принциптерін енгізу күн тәртібінде тұр. Аймақтың алдындағы міндет — тек сандық өсуді емес, сапалық секіріс жасауды қамтамасыз ету. Бұл — халық игілігіне, ел дамуына бағытталған нақты жұмыстың жалғасы. "Жұлдыз" аймағының бүгінгі жетістіктері ертеңгі Қазақстанның берік экономикалық іргетасын қалауда.

Шымкент қаласының кәсіпкерлік және индустриалды-инновациялық даму саласы жаңа кезеңге аяқ басты. 15 маусым 2026 жылы қала әкімінің өкімімен меритократия қағидатына сәйкес басқарма басшысы лауазымына Ермек Полатұлы Тұрманов ресми түрде тағайындалды. Бұл тағайындау кездейсоқ болған жоқ — жас маманның он жылдан астам уақыт бойы осы салада жинаған тәжірибесі мен көрсеткен нәтижелері шешуші рөл атқарды.Ермек Полатұлы Тұрманов 1993 жылы Шымкент қаласында дүниеге келген. Орта мектепті бітіргеннен кейін ол Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университетінде дүниежүзілік экономика мамандығы бойынша білім алды, кейін Аймақтық әлеуметтік инновациялық университетінде құқықтану бағытын да меңгерді. Екі жоғары білімнің үйлесімі оған кәсіпкерлік пен заңнамалық реттеу мәселелерін кешенді түрде қарастыруға мүмкіндік берді. Экономикалық және құқықтық білімді бір мамандықта ұштастыру — бүгінгі заманда мемлекеттік басқару жүйесінде аса бағалы қасиет болып саналады, өйткені кәсіпкерлік ортаны дамыту тек экономикалық шаралармен ғана шектелмейді, заңдық база мен реттеу тетіктерін де жетілдіруді қажет етеді.Еңбек жолын ол 2015 жылы Еңбекші ауданы әкімінің аппаратынан бастады. Бұл — мемлекеттік қызметтің өте жауапты, тікелей халықпен байланысты алғашқы сатысы. Ауданда жұмыс істеу кезеңінде Ермек Полатұлы жергілікті кәсіпкерлердің мәселелерімен бетпе-бет жұмыс жасап, өз көзімен кіші және орта бизнестің күнделікті қиындықтарын байқады. 2016–2018 жылдары ол Шымкент қаласының кәсіпкерлік бөлімінде өнеркәсіп, шағын, орта бизнес және сыртқы экономикалық байланыс секторының бас маманы қызметін атқарды. Бұл жылдар оның кәсіби тұрғыдан шыңдалуына негіз болды.2018 жылдан бастап Тұрманов Шымкент қаласының кәсіпкерлік және индустриалды-инновациялық даму басқармасында жетекші маман, бас маман, бөлім басшысы сатыларынан өтіп, кейін басқарма басшысының орынбасары лауазымында қызмет етті. Тоғыз жыл ішінде ол осы мекеменің ішкі жұмысын тереңінен зерттеп, стратегиялық шешімдер қабылдаудан бастап күнделікті операциялық мәселелерге дейін барлық деңгейде тәжірибе жинақтады. Мамандар мұндай «ішкі» мансаптық өсудің артықшылығын бірнеше рет атап өтеді: мекемені тысқарыдан емес, ішінен жақсы білетін басшы реформаларды жылдамырақ әрі тиімдірек жүргізе алады.Тағайындаудың маңыздылығын толық түсіну үшін Шымкенттің экономикалық контекстін ескеру қажет. Шымкент — Қазақстанның үшінші ірі қаласы және оңтүстіктің басты іскерлік орталығы. Қалада тіркелген шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерінің саны соңғы бес жылда 30 пайыздан астам өскен, ал индустриалды-инновациялық аймақтарда жұмыс істейтін кәсіпорындар саны екі есеге жуық артқан. Бұл ретте инвестициялық климатты жақсарту, бюрократиялық кедергілерді азайту және жаңа технологиялық кәсіпорындарды тарту — аталған басқарманың алдында тұрған стратегиялық міндеттер болып қала береді. Тура осы міндеттерді шешуде жаңа басшының іскери тәжірибесі мен білімі шешуші мәнге ие болмақ.Шымкент қаласы әкімдігінің мәліметінше, соңғы жылдары меритократия қағидатын мемлекеттік қызметке кеңінен енгізу — кадр саясатының басты бағыты болды. «Басшылық лауазымдарға адамдарды олардың нақты нәтижелері мен кәсіби деңгейі бойынша тағайындауымыз — жүйенің ашықтығы мен тиімділігін арттырудың жалғыз дұрыс жолы. Ермек Полатұлының тағайындалуы — дәл осы тәсілдің тікелей мысалы», — деп атап өтті қала экономика жөніндегі басшыларының бірі. Жергілікті кәсіпкерлік бірлестіктер де жаңа тағайындауды оң бағалады. «Ермек Полатұлы — саланы терең білетін, кәсіпкерлердің нақты мәселелерін жақсы түсінетін маман. Оның басшылыққа келуінен жемісті ынтымақтастықты күтеміз», — деді Шымкент кәсіпкерлер қауымдастығының өкілі.Жаңа басшының алдында тұрған міндеттер өте ауқымды. Біріншіден, «бизнеске арналған бір терезе» қызметін одан әрі кеңейту және рәсімдеу мерзімдерін қысқарту. Екіншіден, жасыл экономика мен жаңартылатын энергетика салаларындағы стартаптарды қолдайтын арнайы бағдарламалар әзірлеу. Үшіншіден, Шымкентті Орталық Азия аймағында логистикалық-инновациялық хабқа айналдыру жоспарын іске асыру. Бұл жоспардың аясында Қытай, Өзбекстан және Ресеймен сыртқы экономикалық байланыстарды нығайту маңызды орын алады. Сауда-экономикалық серіктестіктерді тереңдету — Шымкенттің географиялық артықшылығын толық пайдалануға мүмкіндік береді.Тұрмановтың тағайындалуы жас кәсіби мамандар үшін де үлгілік маңызға ие. Мемлекеттік басқару жүйесіне бастапқы деңгейден кіріп, жүйелі еңбек пен мамандық арқылы жетекші лауазымға жетуге болатынын ол дәлелдеп берді. Бұл — жас ұрпаққа арналған нақты бір жол картасы. Шымкенттің кәсіпкерлік және индустриалды-инновациялық даму басқармасы алдағы уақытта жаңа серпінмен жұмыс жасайтын болады, ал Ермек Полатұлы Тұрмановтың басшылығы қаланың экономикалық дамуына оң үлес қосады деген сенім бар.

15 маусым 2026 жыл. Қазақстанның оңтүстік өңірінде орналасқан «Оңтүстік» индустриялық аймағында соңғы жылдары елеулі өзгерістер жүріп жатыр. Бұл жерде жаңа кәсіпорындар бірінен соң бірі іске қосылып, өндіріс көлемі жыл сайын артып келеді. Инвестициялық белсенділіктің өсуі, мыңдаған тұрғынға жұмыс орнының ашылуы және экспорттық әлеуеттің нығаюы — осының бәрі аймақтың экономикалық дамуының жаңа белесіне шыққанының айқын дәлелі.«Оңтүстік» индустриялық аймағы өзінің қалыптасу тарихымен Қазақстанның индустрияландыру саясатының айнасы іспеттес. Алғаш рет осы аймаққа инвестиция тарту туралы шешім қабылданғанда, өңір экономикасы аграрлық бағытта дамып, өнеркәсіптік базасы салыстырмалы түрде әлсіз болатын. Алайда мемлекеттің мақсатты индустриялдау бағдарламасы, оның ішінде «Жаңа Қазақстан — жаңа экономика» стратегиясының аясында жүргізілген жұмыстар нәтижесінде жағдай түбегейлі өзгере бастады. Аймаққа тартылған ішкі және сыртқы капитал негізінде заманауи өндіріс орындары, логистикалық орталықтар мен ғылыми-технологиялық кластерлер салына бастады. Бүгінде «Оңтүстік» — тек аймақтық ғана емес, жалпыұлттық маңызы бар өнеркәсіптік хабқа айналуға барлық мүмкіндігі бар стратегиялық нысан.Соңғы есептер бойынша, аймақтағы жаңа кәсіпорындардың жалпы саны өткен жылмен салыстырғанда 30 пайызға артты. Тікелей шетелдік инвестициялардың көлемі бірнеше жүз миллион АҚШ долларына жетіп, ішкі инвестициялармен бірге жалпы капитал салымдары рекордтық деңгейге жақындады. Қазіргі таңда аймақта жеңіл өнеркәсіп, тамақ өндірісі, химия саласы, металл өңдеу, сондай-ақ жоғары технологиялық электронды компоненттер шығаратын кәсіпорындар жұмыс атқарады. Бұл салалардың ішінде жоғары қосымша құн жасайтын өндірістер айрықша назар аударады, өйткені олар тек жұмыс орны ғана емес, ғылыми-зерттеу мен тәжірибелік жұмыстарға деген сұранысты да туындатады.Жаңа жұмыс орындарының ашылуы — бұл жай ғана сандық өсім емес, бұл халықтың өмір сүру сапасының арттырылуын білдіреді. Жергілікті тұрғын Айгүл Жаксыбекова: «Мен бұрын жұмыс табу үшін Алматыға немесе Шымкентке бару мәжбүрі болатынмын. Енді ауданнан шықпай-ақ жоғары жалақымен жұмыс істей аламын. Бұл отбасым үшін үлкен жеңілдік» дейді. Оның сөздері аймақтағы ауыл-қалалық миграция мәселесінің шешіле бастағанын аңғартады. Жергілікті атқарушы орган деректері бойынша, тек өткен тоқсанда ғана үш мыңнан астам жаңа жұмыс орны ашылды, олардың 60 пайызы орта және жоғары мамандандырылған позициялар болып табылады.Аймақтың экспорттық мүмкіндіктері де айқын нығаюда. Жергілікті кәсіпорындардың өнімдері Ресей, Қытай, Өзбекстан, Тәжікстан және Орталық Азияның басқа да мемлекеттеріне жеткізіліп жатыр. «Бізге дейін бұл аймақтан тауар экспорты шашыраңқы болды, жүйеленбеген жағдайда жүрді. Қазір «Оңтүстік» аймағы тұрақты экспорттық дәліз ретінде танылды. Бұл оның халықаралық нарықтағы беделін едәуір арттырды» деп атап өтеді аймақ экономика департаментінің басшысы Нұрлан Сейітқалиев. Маманның бағалауы бойынша, 2026 жылдың соңына қарай аймақтан шығарылатын экспорт көлемі алдыңғы жылмен салыстырғанда кемінде 25 пайызға өседі деп күтілуде.Инфрақұрылымдық дамуды да назардан тыс қалдырмаған жөн. Аймаққа кіретін жаңа жолдар, кең өткізу қуатты электр желілері, заманауи су жүйелері мен байланыс инфрақұрылымы — осының бәрі кәсіпкерлер мен инвесторлар үшін қолайлы жағдай жасайды. Аймақтың арнайы экономикалық аймақ мәртебесіне ие болуы салықтық жеңілдіктер мен кеден тарифтерінің төмендетілуіне мүмкіндік берді. Инвестициялық климаттың жақсаруы халықаралық рейтингтік агенттіктердің назарын аударып, аймақ туралы оң пікірлер жарияланды.Сарапшылар болашаққа деген үмітпен қарайды. Экономист Дина Сейткали: «"Оңтүстік" аймағы Қазақстан үшін тек индустриялық нысан ғана емес, ол — мемлекеттің экономикалық тұрақтылығын, диверсификациясын қамтамасыз ететін стратегиялық тірек. Мұндай аймақтардың табысты дамуы отандық тауарлардың бәсекеге қабілеттілігін арттырып, импортқа тәуелділікті азайтады» деп баға береді. Ғалымның пікірінше, алдағы бес жылда аймақ жалпы өңірлік өнімнің 40 пайызын өзі ғана құрай алады. Бұл — аймақ экономикасы үшін нағыз сапалық серпіліс болар еді.Жалпы алғанда, «Оңтүстік» индустриялық аймағының табысты дамуы — бұл тек экономикалық жетістік ғана емес, ол — мемлекет пен жеке сектордың бірлескен ерік-жігері мен стратегиялық жоспарлаудың нәтижесі. Мыңдаған отбасының өмірі жақсара бастады, жас мамандар туған жерінде жұмыс таба алды, ал өңір бюджеті тұрақты кіріспен толықтырылуда. Болашақта жаңа кластерлердің ашылуы, ғылыми-зерттеу орталықтарының іске қосылуы және халықаралық серіктестіктің кеңеюі күтілуде. Осы белсенді даму қарқыны сақталса, «Оңтүстік» аймағы тек Қазақстанның ғана емес, бүкіл Орталық Азия аймағының экономикалық картасында маңызды орын алатыны сөзсіз. Бұл жоба — Қазақстанның индустриялық болашағына деген нақты жауап болып табылады.

Қазақстан өнеркәсібін жаңа биікке көтеру мақсатында «QazIndustry қазақстандық индустрия және экспорт орталығы» АҚ өкілдері 15 маусым 2026 жылы оңтүстік өңірдегі «Оңтүстік» және «Жұлдыз» индустриялық аймақтарына жұмыс сапарын жасады. Бұл визит елдің өнеркәсіптік саясатын күшейту және отандық өнімдерді шетел нарықтарына шығару стратегиясын нақтылау тұрғысынан аса маңызды болды. Аймақтың өндірістік мүмкіндіктерін жан-жақты бағалау мақсатымен ұйымдастырылған бұл сапар Қазақстанның индустриализация саясатын жергілікті деңгейде жүзеге асырудың тиімділігін тікелей көзбен бақылауға мүмкіндік берді.Қазақстандағы индустриялық аймақтар тізбегі елдің экономикалық даму жоспарында маңызды орын алады. Соңғы он жылда ел бойынша ондаған арнайы экономикалық және индустриялық аймақтар ашылды, олар шағын және орта кәсіпкерлікті дамытудың, жаңа жұмыс орындарын құрудың және технологиялық жаңғырудың іргелі тіреніштері болып табылады. Статистикалық деректерге сүйенсек, соңғы бес жылда осындай аймақтардан экспортталатын өнімдердің үлесі 30 пайызға артты, ал тікелей шетел инвестицияларының ағыны екі есеге жуық өсті. «Оңтүстік» және «Жұлдыз» аймақтары өңірдің экономикалық белсенділігінің маңызды ошағы ретінде ерекшеленеді, себебі мұнда жеңіл өнеркәсіптен бастап ауыр өндіріске дейінгі алуан салалар шоғырланған.Сапар барысында «QazIndustry» өкілдері бірнеше ірі өндірістік кәсіпорынның жұмысымен жан-жақты танысты. Атап айтқанда, жол белгілері мен инфрақұрылымдық өнімдер шығаруға маманданған «Евро Знак» ЖШС-ының өндірістік алаңы аралап шығылды. Кәсіпорын басшылығы заманауи жабдықтардың мүмкіндіктерін, өндіріс циклінің ерекшеліктерін және өнімді Орталық Азия мен Ресей нарықтарына жеткізу жөніндегі жоспарларын таныстырды. «Біздің өнімдеріміз еуропалық стандарттарға сай сертификатталған, бұл бізге бәсекелестік артықшылық береді», — деді кәсіпорын директоры. — «QazIndustry-мен ынтымақтастық арқылы жаңа экспорттық бағыттарды ашуды жоспарлап отырмыз.»Екінші нысан — «Wan Sheng Ceramic» ЖШС керамикалық өнімдер өндіру кешені де делегация назарын аударды. Қытай инвестициялары негізінде іске қосылған бұл кәсіпорын жоғары сапалы керамикалық плиткалар мен санитарлық-техникалық бұйымдар шығарады. Кәсіпорын жылына 2 миллион шаршы метрден астам керамикалық плитка өндіруге қабілетті, ал өнімнің жартысынан астамы шетелге экспортталады. «Wan Sheng Ceramic» технологиялық желісі толық автоматтандырылған: роботты басқару жүйелері, лазерлік бақылау модульдері және энергия үнемдеу технологиялары кешенді қолданылады. «QazIndustry» өкілі Айгүл Сейткали: «Бұл кәсіпорын — Қазақстандағы өнеркәсіптік-технологиялық серіктестіктің үлгілі нысаны. Отандық шикізат базасын шетел инвестициясымен ұштастыру — болашақтың стратегиясы», — деп атап өтті.Үшінші кәсіпорын — «AluTech» ЖШС алюминий профильдері мен құрылыс материалдарын өндіруге бағытталған. Қазіргі таңда Қазақстанда алюминий өнеркәсібі жедел дамып келеді: елдің алюминий кені қоры әлемдік деңгейде жоғары бағаланады, ал оны терең өңдеу арқылы қосымша құн жасау — үкіметтің басым бағыттарының бірі. «AluTech» бұл бағытта нақты қадамдар жасап, Еуропа, Таяу Шығыс және Шығыс Азия нарықтарына экспорт географиясын кеңейтіп отыр. Кәсіпорын өткен жыл ішінде экспорт көлемін 40 пайызға арттырды, жаңа тапсырыс беруші серіктестермен 12 шарт жасасты.«QazIndustry» өкілдері өз кезегінде кәсіпорын басшылары мен мамандарына мемлекеттік қолдаудың іс жүзіндегі тетіктерін түсіндірді. Нақтырақ айтқанда, «Қазақстан Даму Банкі» мен «QazIndustry» бірлесіп ұсынатын льготалық несие бағдарламалары, субсидиялық грант конкурстары, өнімді сертификаттау мен стандарттауға мемлекеттік қолдау механизмдері баяндалды. Сонымен қатар, «Экспорттаушының паспорты» бағдарламасы аясында кәсіпорындарды халықаралық жәрмеңке мен көрмелерге шығару мүмкіндіктері де талқыланды. «Мемлекет бүгін тек ресурс беруші ғана емес, сонымен бірге экспорттық бизнестің белсенді серіктесі болып отыр», — деді «QazIndustry» атқарушы директорының орынбасары Дамір Жанбеков.Аймақтағы индустриялық даму мамандар арасында оң баға алуда. Өңірлік экономика сарапшысы Назгүл Бекова пікірінше, «Оңтүстік» пен «Жұлдыз» аймақтарының өнеркәсіптік кластерлері 2025–2030 жылдарға арналған Ұлттық индустриализациялау жоспарының тірегі бола алады: «Бұл кәсіпорындар тек жергілікті экономиканы ғана емес, бүкіл өңірлік жеткізілім тізбегін жандандырады. Оларды экспорттық трамплин ретінде дамыту — дұрыс стратегиялық шешім.» Сарапшы сонымен бірге жергілікті инженерлік кадрлар тапшылығы мәселесін де көтерді және осы аймақтардағы техникалық-кәсіптік оқу орындарымен ынтымақтастықты күшейту қажеттілігін атап өтті.Осы сапар Қазақстанның өнеркәсіптік даму жолындағы жүйелі жұмыстың тағы бір дәлелі болды. Жергілікті кәсіпорындарды мемлекет пен экспорт орталықтарымен тікелей байланыстыратын осындай диалог форматтары — инвестицияны тарту, инновацияны енгізу және өнімді халықаралық нарыққа шығару процестерін жеделдетудің ең тиімді жолы. «QazIndustry» алдағы уақытта да осындай жұмыс сапарларын жалғастырып, ел бойынша өнеркәсіптік кәсіпорындармен тікелей байланысты нығайтуды жоспарлап отыр. Бұл бастаманың ауқымы кеңейген сайын Қазақстан өнеркәсібінің экспорттық потенциалы да арта бермек, елдің бәсекеге қабілеттілігі жаңа деңгейге шығатынына сенім зор.

Қазақстанның өнеркәсіптік даму картасында жаңа бет ашылуда. 15 маусым 2026 жыл күні «Сауда-Логистикалық Орталығы» индустриялық аймағы бойынша ресми есеп жарияланды: аймақта іске қосылған жаңа кәсіпорындар саны артып, өндіріс көлемі жыл сайын өсуде, ал тартылған инвестициялар мен жасалған жұмыс орындарының саны өңірдің экономикалық бет-бейнесін мүлдем өзгертіп жіберді. Бұл нәтижелер жай ғана сандық көрсеткіш емес — олардың артында мыңдаған отбасының тұрмысы, өңірдің болашағы және Қазақстанның индустриялық саясатының нақты жемісі жатыр.«Сауда-Логистикалық Орталығы» индустриялық аймағы бірнеше жыл бұрын ұзақмерзімді жоспарлаудың нәтижесінде іргесі қаланды. Мемлекеттік бағдарламалар шеңберінде, атап айтқанда «Бизнестің жол картасы» мен индустриялық-инновациялық даму тұжырымдамалары аясында, аймақ инфрақұрылымды дамытудың стратегиялық орталығына айналды. Алғашқы жылдары инвесторлар жер телімдерін игеру, коммуникация желілерін жайғастыру мен логистикалық байланысты орнату мәселелерімен айналысты. Сол кезеңдегі жұмыстар бүгінгі серпінді дамудың берік іргетасы болды. Аймақта электр желілері, жол инфрақұрылымы, су жүйесі және телекоммуникация орнатылып, заманауи өндіріске дайын алаң қалыптасты.Бүгінде аймақта жеңіл өнеркәсіп, тамақ өнеркәсібі, құрылыс материалдарын өндіру, логистика мен қойма шаруашылығы, сондай-ақ жоғары технологиялы монтаждау өндірістері жұмыс істейді. Кәсіпорындардың ауқымы да, салалық әртүрлілігі де алғашқы жоспардан асып түсті. Аймаққа отандық кәсіпкерлермен қатар шетелдік инвесторлар да келді — олардың арасында Оңтүстік-Шығыс Азия, Еуропа мен Ресейден келген компаниялар бар. Жалпы тартылған инвестиция көлемі ондаған миллиард теңгені құрады, ал аймақ экономикасына берген мультипликативтік əсері одан да жоғары болып бағаланады.Ең маңызды әлеуметтік нәтиже — жұмыс орындарының саны. Индустриялық аймақтың кәсіпорындарында тікелей жұмысқа орналасқан адамдардың саны бірнеше мыңға жетті. Бұған қоса, аймақтың инфрақұрылымдық дамуы жанама жұмыс орындарын — тасымалдаушылар, жеткізушілер, қызмет көрсетуші ұйымдар — да қамтамасыз етті. Аймақтық еңбек нарығы сарапшылары атап өткендей, жергілікті тұрғындардың, әсіресе жастардың, маусымдық жұмыс іздеп қалаға кетуінің алдын алуда бұл фактор шешуші рөл атқаруда. «Бұрын балаларымыз жұмыс таппай Алматыға немесе Астанаға кетіп жататын. Ал қазір аймақтың өзінде кәсіп тауып жатқандары көп», — дейді жергілікті тұрғын, бес баланың әкесі Ермек Дүйсенов.Өңірдің экспорттық әлеуетінің нығаюы да жобаның маңызды нәтижелерінің бірі. Аймақта өндірілген өнімдер ішкі нарықтан шығып, тауар айналымының ұлттық тізбегіне енуде. Бірқатар кәсіпорын Орталық Азия елдеріне тікелей жеткізілімді қолға алды. Бұл — жай экономикалық жетістік қана емес, Қазақстанның «Орталық Азия логистика хабы» болуға деген стратегиялық талпынысының нақты дәлелі. Аймақтың қолайлы географиялық орналасуы мен дамыған көліктік инфрақұрылымы бұл рөлді атқаруда шешуші артықшылық болып табылады. Өнеркәсіп саласының сарапшысы Динара Сейткалиева: «Бұл аймақ Қазақстанның өндірістік және экспорттық картасын қайта жазып жатыр. Мұнда жасалып жатқан өнімдердің сапасы мен бәсекеге қабілеттілігі ұлттық деңгейде мақтан ете алатын нәтиже», — деп бағалайды.Жобаның тағы бір маңызды өлшемі — жергілікті кәсіпкерлікті дамытуға тигізген ықпалы. Индустриялық аймақта жұмыс істейтін компаниялардың едәуір бөлігі — жергілікті немесе өңірлік кәсіпкерлер. Олар арзан жалгерлік шарттар, инфрақұрылымдық қолдау және мемлекеттік субсидиялар арқылы бизнесін іске қосты. Шағын және орта бизнес өкілдері үшін индустриялық аймақ — тіпті бастапқы капиталы аз болса да өндіріс орнын ашуға мүмкіндік беретін нақты платформаға айналды. Бұл үлгі Қазақстанның өзге өңірлерінде де тараптас тәжірибе ретінде зерттелуде.Алдағы кезеңге де жоспарлар нақты: аймақты кеңейту, жаңа секторларды — атап айтқанда жасыл энергетика, медициналық құрал-жабдық өндірісі мен IT-инфрақұрылым — тарту мәселесі қарастырылуда. Әкімшілік деректеріне сүйенсек, жақын екі жылда тағы бірнеше ірі жоба іске қосылмақ. Инвесторлармен жаңа келіссөздер жүргізілуде, ал аймақтың ішкі инфрақұрылымын жетілдіруге арналған қосымша қаражат бөлу мәселесі мемлекеттік деңгейде талқыланып жатыр. Осы серпінді ескере отырып, мамандар аймақты бес жыл ішінде елдің жетекші өнеркәсіптік кластерлерінің біріне айналады деп болжайды.«Сауда-Логистикалық Орталығы» индустриялық аймағының табысты тәжірибесі Қазақстанның аймақтық дамуды теңестіру және индустрияландыру саясатының дұрыс бағытта екенін дәлелдейді. Мемлекет пен жеке сектордың бірлескен күш-жігері, дұрыс таңдалған инфрақұрылымдық стратегия және жергілікті кәсіпкерлікке деген сенім — осы үш тірек бүгінгі нәтижені мүмкін еткен негізгі факторлар. Бұл жоба — жоғарыдан жарияланған уәде емес, жердің өзінен өсіп шыққан экономикалық шындық. Осындай нақты жетістіктер арқылы ғана Қазақстан өзінің индустриялық болашағын іс жүзінде құра алады.

Оңтүстік Қазақстанның өнеркәсіп орталығы Шымкент қаласы тағы бір елеулі жетістікке жетті. 15 маусым 2026 жылы қалалық индустриялық аймақтың дамуы туралы жаңа мәліметтер жарияланды: «Оңтүстік» индустриялық аймағында орналасқан «Dana Trade» компаниясы парақты шыны өңдеу саласында ірі кәсіпорын ретінде өз позициясын нығайтып, аймақтық және халықаралық нарықтарда сұранысқа ие өнім шығаруда жоғары нәтижелерге қол жеткізіп отыр.«Dana Trade» кәсіпорны Шымкент қаласының «Оңтүстік» индустриялық аймағында жұмыс істейтін ең ірі шыны өңдеу зауыттарының бірі болып табылады. Компания стеклопакеттер мен жарық өткізетін конструкциялар өндіруге маманданған. Бұл өнімдер тұрғын үй және коммерциялық объектілерде кеңінен қолданылады. Кәсіпорынның жылдық өндірістік қуаты 100 000 шаршы метрден асатын шыны өніміне жетеді, ал жалпы инвестициялық салымдар 2,5 миллиард теңгені құрайды. Бүгінде кәсіпорында 100-ден астам жұмысшы тұрақты жұмыспен қамтылған.Шымкент — Қазақстанның оңтүстігіндегі ірі өнеркәсіп және сауда орталықтарының бірі. Соңғы жылдары қалада өңдеуші өнеркәсіпті дамытуға, отандық өндірісті қолдауға және шетелдік инвестицияларды тарту үшін қолайлы жағдай жасауға ерекше мән берілуде. «Оңтүстік» индустриялық аймағы осы бағыттағы маңызды инфрақұрылымдық жобалардың бірі ретінде 2010-жылдардың ортасынан бастап белсенді түрде дамып келеді. Аймақтың жалпы аумағы бірнеше жүз гектарды қамтиды, оның ішінде жеңіл өнеркәсіп, тамақ өнеркәсібі, машина жасау және құрылыс материалдары саласындағы зауыттар мен цехтар жұмыс істейді. Осы аймақта «Dana Trade» сияқты кәсіпорындардың іске қосылуы жергілікті экономиканың тұрақты дамуына тікелей үлес қосуда.Шыны өңдеу саласы Қазақстанда соңғы жылдары тез дамып жатқан секторлардың бірі. Республикада тұрғын үй құрылысының қарқыны артуына, коммерциялық жылжымайтын мүлік нарығының кеңеюіне байланысты стеклопакет пен жарық конструкцияларына деген сұраныс жыл өткен сайын өсіп келеді. Осы жағдайда жергілікті өндіруші ретінде «Dana Trade» компаниясы нарықта бәсекелестік артықшылықты сақтай отырып, тұтынушыларға сапалы және қолжетімді бағадағы өнімді ұсына алады. Маманның айтуынша, импортпен салыстырғанда отандық өндіріс тасымалдау шығындарын айтарлықтай төмендетеді, бұл соңғы тұтынушы үшін бағалардың бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз етеді.«Dana Trade» компаниясының жетістіктерін баяндау кезінде оның экспорттық бағытын атап өтпеуге болмайды. Кәсіпорын өнімі тек Қазақстан ішкі нарығында ғана емес, Өзбекстан Республикасында да белсенді түрде сатылады. Бұл — аймақтық сауданың дамуына елеулі үлес қосатын маңызды жетістік. Екі ел арасындағы сауда-экономикалық байланыстар соңғы жылдары жедел дамып, тауар айналымы айтарлықтай өсті. «Dana Trade» сияқты компаниялардың экспорттық белсенділігі осы интеграциялық үдерісті іс жүзінде дәлелдейді. Өзбекстанда тұрғын үй және коммерциялық құрылыс қарқыны жоғары деңгейде сақталып отырғандықтан, шыны өнімдеріне деген сұраныс да тұрақты болып табылады.Кәсіпорынның 2,5 миллиард теңгелік инвестициясы — бұл тек сандық көрсеткіш емес, сонымен бірге ел экономикасына деген нақты сенімнің белгісі. Инвестициялар заманауи өндірістік желіні құруға, жабдықтар сатып алуға, инфрақұрылымды дамытуға және мамандандырылған кадрларды оқытуға жұмсалды. Маман экономисттердің бағалауынша, мұндай масштабтағы өнеркәсіптік кәсіпорынның іске қосылуы мультипликативтік экономикалық тиімділікті туындатады: тікелей жұмыс орындарымен қатар жанама бизнес байланыстарын да дамытады, жергілікті шағын және орта бизнес өкілдеріне қосымша мүмкіндіктер ашады. Шымкент ауданының экономикалық дамуына үлес қосатын кәсіпорындардың бірі ретінде «Dana Trade» жергілікті билік органдарының да назарына ілінген.Кәсіпорынның болашақ жоспарлары да назар аударарлық. Компания өндірістік қуатты одан әрі арттыру, өнім номенклатурасын кеңейту және экспорттық бағыттарды дамыту жөнінде бірқатар стратегиялық міндеттерді алдына қойып отыр. Жаңа нарықтарға, атап айтқанда Орта Азия өңіріндегі басқа да мемлекеттерге шығу мәселесі де қарастырылуда. Аймақтық интеграция шеңберінде Қазақстан мен оның көршілес елдері арасындағы сауда ынтымақтастығы тереңдеген сайын, «Dana Trade» сияқты отандық өндірушілердің мүмкіндіктері де кеңейе бермек. Мамандар бұл тұрғыда аймақтағы тұрғын үй құрылысы нарығының 2027–2030 жылдары жылына кемінде 8–12 пайызға өсуін болжамдайды.«Dana Trade» компаниясының жетістіктері — Шымкент қаласының өнеркәсіптік дамуындағы жарқын мысалдардың бірі. Индустриялық аймақтарды дамыту, жергілікті өндірісті қолдау және өнеркәсіптік инвестицияларды ынталандыру бойынша мемлекеттің ұстанымы осындай нәтижелерге қол жеткізуге ықпал етті. Шымкент — тек қала емес, Оңтүстік Қазақстанның экономикалық жүрегі. Бүгінде бұл қалада жүздеген кәсіпорын жұмыс істейді, мыңдаған отбасы тұрақты табыс табады. «Dana Trade» сияқты кәсіпорындардың дамуы Шымкенттің индустриялық болашағына деген сенімнің нақты айғағы болып табылады. Аймақ экономикасының тұрақты және сапалы дамуы үшін осындай инвестицияларды жалғастырудың маңыздылығы өте жоғары бағаланады.

Қазақстанның өнеркәсіптік дамуы жолындағы жаңа бет ашылып жатқан күндері «Тассай» индустриялық аймағында тарихи маңызы бар оқиғалар тіркелуде. 15 маусым 2026 жыл күні аймақта жаңа өндірістік қуаттардың іске қосылуы, тартылған инвестициялардың нақты нәтижелерге айналуы және мыңдаған жаңа жұмыс орындарының құрылуы туралы ресми мәліметтер жарияланды. Бұл жетістік тек Алматы облысы үшін ғана емес, бүкіл Қазақстан экономикасы үшін айтарлықтай маңызды.«Тассай» индустриялық аймағы өз тарихын 2010 жылдардың ортасында бастады. Мемлекеттің «Нұрлы жол» инфрақұрылымдық бағдарламасы аясында қалыптасқан бұл арнайы экономикалық аймақ бастапқыда бірнеше шағын кәсіпорынды ғана қамтыды. Алайда жылдар өте келе, мақсатты инвестициялық саясат пен мемлекеттік қолдаудың арқасында аймақ іргелі өндірістік орталыққа айналды. Қазіргі таңда бұл жер тек өнеркәсіп объектілерінің шоғырланған орны ретінде ғана емес, сонымен бірге жасыл технологиялар мен инновациялық шешімдердің тәжірибе алаңы ретінде де танылуда.Индустриялық аймаққа бүгінгі күні Азия, Еуропа елдерінен және отандық бизнес өкілдерінен тартылған инвестициялар жалпы сомасы 380 миллиард теңгеден асты. Атап айтқанда, машина жасау, тамақ өнеркәсібі, құрылыс материалдарын өндіру және жеңіл өнеркәсіп салаларында жаңа кәсіпорындар ашылды. Өндіріс көлемі өткен жылмен салыстырғанда 27 пайызға өсіп, экспорттық жеткізілімдер де айтарлықтай артты. Бүгінгі күні аймақтан тыс жерлерге, соның ішінде Ресей, Қытай, Өзбекстан және Еуропа елдеріне жіберілетін тауарлардың үлесі жалпы өндіріс көлемінің 34 пайызын құрайды.Жұмыс орындарының құрылуы — бұл жобаның ең маңызды әлеуметтік нәтижелерінің бірі. Соңғы екі жылдың ішінде аймақта 4 500-ден астам тұрақты жұмыс орны ашылды. Олардың едәуір бөлігі жоғары технологиялық және жоғары білікті мамандарды талап ететін позициялар болып табылады. «Жергілікті жастар үшін бұл нақты мүмкіндік, — деді «Тассай» аймағын дамыту жөніндегі үйлестіру кеңесінің төрағасы Серік Байсейітов. — Біз тек зауыт ашып отырған жоқпыз — біз адамдарға болашақ сыйлап жатырмыз. Жас инженерлер, технологтар, менеджерлер осында жұмыс тауып, отбасын асырай алады.» Сарапшылар бұл тенденцияның жалғасатынын болжайды: 2027 жылдың аяғына дейін аймақта тағы 2 000-нан астам жұмыс орны ашылады деп күтілуде.Аймақтың дамуы жергілікті инфрақұрылымға да оң ықпал етті. Жаңа өндірістік объектілермен қатар, жолдар жақсарды, энергетикалық желілер жаңартылды, тазарту құрылыстары заманауи стандарттарға сәйкестендірілді. Жердің логистикалық артықшылығы — аймақ ірі автомагистральдар мен темір жол желісіне жақын орналасқан — тауарларды тез және тиімді жеткізуге мүмкіндік береді. Бұл ретте, экологиялық талаптар да қатаң сақталуда: барлық жаңа кәсіпорындар «жасыл стандарт» талаптарына сай болуы тиіс деген шарт инвесторлармен жасалған келісімшарттарда тікелей көрсетілген.Экономист Дина Қасымова «Тассайдың» дамуын Қазақстанның өңірлерін индустрияландырудың үлгісі ретінде бағалайды. «Бұл тек бір аймақтың ғана табысы емес, — деп атап өтеді ол. — Бұл — мемлекеттің өнеркәсіптік саясатының тиімді жұмыс істеп жатқанын дәлелдейтін нақты мысал. Индустриялық аймақтар арқылы мемлекет бизнеске барлық жағдайды жасайды: жер, инфрақұрылым, салықтық жеңілдіктер, бюрократиялық кедергілердің азаюы. Нәтижесінде инвестор да, мемлекет те, жергілікті халық та ұтады.» Сарапшының пікірінше, осы тәжірибені Қазақстанның басқа өңірлерінде де белсенді қолдану қажет.Аймақ тұрғындарының реакциясы да оптимистік: жергілікті жұртшылық жаңа жұмыс орындарының пайда болуын, дүкен мен мекемелердің сандарының өсуін, жолдар мен инфрақұрылымның жақсаруын тікелей байқауда. Жақын маңдағы ауыл тұрғыны Айгүл Нұрланова: «Бұрын балаларымыз жұмыс іздеп қалаға кетіп жататын. Енді өздеріміздің маңайымызда жақсы жұмыс бар. Кіші ұлым осы аймақтағы кәсіпорынның бірінде инженер болып жұмыс істейді», — деп қуанышын жасырмады. Мұндай пікірлер жалпы қоғамдық ахуалдың оңды бағытта өзгеріп жатқанын аңғартады.«Тассай» индустриялық аймағының болашақ жоспарлары да ауқымды. 2026–2030 жылдарға арналған даму стратегиясы бойынша аймақтағы өндірістік алаңдардың ауданы екі есе ұлғаяды, жаңа бизнес-инкубаторлар мен инновациялық орталықтар ашылады, халықаралық серіктестердің қатысымен зерттеу-тәжірибе жобалары іске қосылады. Аймақты басқарушы компанияның директоры Нұрлан Əбенов: «Біздің мақсатымыз — «Тассайды» тек өнеркәсіп орталығы ғана емес, технологиялық инновациялардың ұясына айналдыру. Бізге тек қарапайым зауыттар емес, болашақтың өнеркәсібі керек», — деп мақсатты анық тұжырымдады. Осы стратегия жүзеге асқан жағдайда, аймақтың жиынтық инвестициялар көлемі 2030 жылға дейін 1 триллион теңгені асады деп болжануда. Жалпы алғанда, «Тассай» үлгісі Қазақстан экономикасының тұрақты дамуына, аймақтардың теңбе-тең өсуіне және халықтың тұрмыс деңгейінің жақсаруына нақты үлес қосып жатқан жобалардың бірі екені айқын.

15 маусым 2026 жыл күні Тұран ауданында интернет-алаяқтыққа қарсы кешенді профилактикалық іс-шара өткізілді. Бұл шара тек дәстүрлі ескерту науқанынан тыс шықты — оған республикаға танымал «Шаншар» театрының директоры, актер, шоумен және негізін қалаушы Уәлибек Әбдірайымов белсене қатысты. Іс-шараның мақсаты — аудан тұрғындарын цифрлық алаяқтықтан, банк карталарын заңсыз пайдаланудан және электрондық қаржылық қылмыстардан қорғау болды.Соңғы жылдары Қазақстанда киберқылмыстың, атап айтқанда интернет-алаяқтықтың, өсу қарқыны айтарлықтай артты. Ішкі істер министрлігінің мәліметтері бойынша, 2025 жылы ғана елімізде интернет арқылы жасалған алаяқтық оқиғаларының саны алдыңғы жылмен салыстырғанда отыз пайызға өскен. Зардап шеккендердің арасында жастар да, зейнеткерлер де, кәсіпкерлер де бар. Алаяқтар жаңа технологияларды — жасанды интеллект, дауысты жасандырып шығару, фишингтік сайттар — барған сайын белсенді қолдана бастады. Осының барлығы билік органдарын халықпен тікелей байланыс орнатып, жаппай ақпараттандыру жұмыстарын жолға қоюға мәжбүр етуде.Тұран ауданы полиция бөлімінің бастығы Ермек Сейітқалиев іс-шараның маңыздылығын атап өтті: «Біздің аудан бойынша биылғы жылдың бірінші жартысында интернет-алаяқтыққа байланысты он жеті шағым тіркелді. Бұл — өткен жылдың сол кезеңімен салыстырғанда екі есе артық. Адамдар санақсыз жолдармен алданып жатыр: жалған инвестициялық платформалар, банк қызметкерлері деп өзін таныстыратын алаяқтар, байқауда ұтқандар деп алдайтын хабарламалар. Сондықтан осындай іс-шаралар өте маңызды». Полиция өкілдерінің пікірінше, алаяқтардың негізгі нысанасы — технологиялық сауаттылығы шамалы немесе эмоциялық жағдайы тұрақсыз адамдар.Іс-шара адамдар көп жиналатын орындарда — базарларда, автобус аялдамаларында, ауданның орталық алаңында — өткізілді. Тұрғындарға арнайы дайындалған ақпараттық материалдар таратылып, практикалық кеңестер берілді. «Шаншар» театрының жетекшісі Уәлибек Әбдірайымов болса тұрғындармен ерекше тіл тапты. Ол комедиялық форматты ақпараттық мақсатта пайдалана отырып, интернет-алаяқтардың жемтігіне айналудың алдын алатын практикалық кеңестерді жеңіл, есте қаларлықтай тілмен жеткізді. «Ақша оңай тиді деп қуанбаңыз. Телефоннан ешкімге карта нөмірін, CVV кодын, SMS-парольді бермеңіз. Банкіңізге тікелей қоңырау шалып тексеріңіз» — деп кеңес берді ол тұрғындарға.Тәжірибелі актердің қатысуы іс-шараға тек насихаттық сипат берді дей алмаймыз — ол нақты коммуникациялық жетістік болды. Жиынға қатысқан тұрғындардың бірі, зейнеткер Сәуле Мұратова: «Полицейлер айтқанда бір тыңдайсың, бірақ Уәлибек аға өзінің тікелей, ашық тілімен айтқанда тереңірек жетті. Нақты мысалдармен, нақты жағдаяттармен түсіндірді. Енді менің немерелерімде де, өзімде де телефоннан ешкімге ақпарат бермеу ережесі бар» — деп айтты. Осындай танымал тұлғаларды профилактикалық жұмысқа тарту — жаhандық тәжірибеде кең қолданылатын тиімді тәсіл. Ұлыбританияда, Оңтүстік Кореяда, Сингапурда актерлер мен медиатұлғалар киберқауіпсіздік науқандарына белсене қатысады. Бұл тәсілдің тиімділігі — аудиторияны эмоциялық деңгейде ұстап тұру және ақпаратты жеңіл жеткізу мүмкіндігінде жатыр.Сарапшылар интернет-алаяқтыққа қарсы күресте тек заң жазалау шараларына сену жеткіліксіз екенін атап өтеді. Цифрлық сауаттылықты арттыру, халықты ақпараттандыру — кез келген стратегияның негізі болуы тиіс. IT-қауіпсіздік маманы Дәурен Қасымов: «Қазір алаяқтардың пайдаланатын сценарийлері соншалықты күрделі болды, тіпті технологиялық мамандардың өзі де алданып қалатын жағдайлар болады. Мысалы, дауысты жасандырып шығару арқылы туысқандарының дауысын имитациялау не жасанды интеллект арқылы бейнені бұрмалау — бұлар енді ертегі емес, шындық. Сондықтан профилактика жүйелі түрде жүргізілуі тиіс» — деп атап өтті.Іс-шараның қорытындысы ретінде Тұран ауданы әкімдігі мен полиция бөлімі бірлескен жоспар қабылдады. Оның аясында мектептерде, жоғары оқу орындарында және зейнеткерлер үйлерінде арнайы семинарлар ұйымдастырылатын болады. Банктермен де ынтымақтастық орнату жоспарланған: мекемелер өз клиенттерін алаяқтық схемалар туралы уақтылы ескертіп отырады. Уәлибек Әбдірайымов та осы бастамаға жеке деңгейде қолдау жариялады — ол әлеуметтік желілерінде регулярлы ақпараттық роликтер орналастыруды ұсынды.Бүгінгі іс-шара Тұран ауданы тұрғындары үшін тек ескерту мен насихат қана емес, нақты қоғамдық белсенділіктің үлгісі болды. Мемлекет пен азаматтық қоғамның, полиция мен мәдениет өкілдерінің бірігуі — заман талабы. Цифрлық алаяқтыққа қарсы күрес тек сот залдарында ғана емес, әрбір ауылда, әрбір базарда, әрбір отбасылық дастарханда жүргізілуі тиіс. Осы тұрғыдан алғанда, бүгінгі шара — тек оқиға емес, жаңа мәдениеттің бастауы болды деп айтуға толық негіз бар. Тұрғындар ақпараттанды, ынтымақтасты және мынадай бір қарапайым ақиқатты тағы бір рет еске түсірді: ең тиімді қорғаныс — сауаттылық пен абайлылық.

14 маусым 2026 жыл. Шымкент қаласы Еңбекші ауданының Тоғыз шағын ауданында биылғы маусым айында кең ауқымды профилактикалық іс-шара өткізілді. 2026 жылғы 12 маусым күні сауда орындары мен адамдар тығыз шоғырланатын аумақтарда интернет-алаяқтық, киберқылмыстар және дроперлік фактілердің алдын алуға бағытталған түсіндіру жұмыстары жүзеге асырылды. Бұл акция «Заң мен Тәртіп» қағидаты аясындағы жүйелі профилактикалық шаралардың бір бөлігі болып табылады.Соңғы жылдары Қазақстанда интернет-алаяқтық жағдайлары күрт өсіп, елдің барлық өңірлері, соның ішінде Шымкент қаласы да бұл мәселеден тыс қалмай отыр. Ішкі істер министрлігінің деректеріне сүйенсек, 2025 жылы ғана елімізде тіркелген киберқылмыс оқиғаларының саны алдыңғы жылмен салыстырғанда 30 пайызға артқан. Азаматтардың банк шоттарынан ұрланған қаражаттың жалпы сомасы миллиардтаған теңгені құрайды. Осы алаңдатарлық үрдіс аймақтық деңгейде де айқын байқалуда: тек Шымкент бойынша соңғы алты ай ішінде жүздеген алаяқтық қылмыс тіркелген. Бұл жағдай құқық қорғау органдарын профилактикалық жұмысты күшейтуге мәжбүр етіп отыр.Іс-шара барысында тұрғындарға алаяқтардың кең таралған тәсілдері толық түрде түсіндірілді. Атап айтқанда, «жалған банк қызметкері» схемасы бойынша алаяқтар өздерін банктің немесе полицияның қызметкері ретінде таныстырып, жәбірленушіні картасындағы ақшаны «қауіпсіз шотқа» аударуға мәжбүрлейді. Тағы бір кең тараған тәсіл — ұтыс немесе жеңілдікті акция туралы хабарламалар арқылы жеке деректерді алу. Азаматтарға карта деректерін, CVV-кодты және SMS арқылы келетін бір реттік кодтарды ешкімге, тіпті өзін банк қызметкері деп таныстыратын адамдарға да беруге болмайтыны нақты мысалдармен дәлелденді. Сондай-ақ дроперлік — яғни алаяқтарға өз банк картасын немесе шотын беріп, ақша аударымдарына делдал болу — да ауыр қылмыстық жауапкершілікке әкелетіні атап өтілді.Іс-шараға қатысқан Еңбекші аудандық полиция бөлімінің профилактика қызметінің инспекторы: «Бізге жиі кездесетін жағдай — алаяқтар жәбірленушіге психологиялық қысым көрсетеді, асығыс шешім қабылдатуға тырысады. Олар «сіздің шотыңыз бұғатталуы мүмкін», «ақшаңыз жоғалып кетеді» деп қорқытады. Мұндай жағдайда сабырлы болып, байланысты дереу үзіп, банктің ресми нөміріне немесе 102-ге хабарласу керек», — деп ескертті. Бұл сөздер жиналған тұрғындар арасында айрықша назар аударды, өйткені осындай жағдайдың жеке куәгері болғандар да аз емес екен.Тоғыз шағын ауданының тұрғыны, зейнеткер Зейнеп Сейітова іс-шарадан алған әсерін былайша бөлісті: «Менің таныстарымның бірі өткен жылы осындай алаяқтықтың құрбанына айналды. Телефон шалып, өзін банктің қауіпсіздік бөлімінің қызметкері деп таныстырды, сөйтіп барлық жинақ ақшасын аударып алды. Бұл іс-шарадан кейін мен де, көршілерім де алдын алу жолдарын анағұрлым жақсы түсіндік. Мұндай ақпаратты жиі жеткізу қажет, себебі алаяқтар да тәсілдерін үнемі жаңартып отырады», — деді ол.Іс-шарада жастар арасындағы киберсауаттылық мәселесіне де ерекше назар аударылды. Бүгінгі таңда интернет алаяқтары жастарды дропер ретінде тартуға бел байлаған. Жұмыссыздыққа байланысты «оңай табыс» уәдесімен тартылған жастар алаяқтардың заңсыз ақша аударымдарына делдал болып, өздерінің қылмыстық жауапкершілікке тартылу қаупін сезінбейді. Полиция өкілдерінің айтуынша, соңғы жылы тек Шымкент бойынша дроперлікке қатысты он бесттен астам іс қозғалған, ал сезіктілердің басым бөлігі — 18-дан 25 жасқа дейінгі жастар. Бұл мәліметтер тыңдаушылар арасында үлкен алаңдаушылық тудырды.Профилактикалық жұмыстың тиімділігін арттыру мақсатында іс-шара барысында тұрғындарға арнайы дайындалған брошюралар мен парақшалар таратылды. Онда интернет-алаяқтықтың негізгі түрлері, жеке деректерді қорғау ережелері, сондай-ақ алдауға ұшыраған жағдайда дереу хабарласу керек арнайы телефон нөмірлері көрсетілген. Ақпараттық материалдар қазақ және орыс тілдерінде дайындалып, жергілікті тұрғындардың барлық топтарына қолжетімді болды. Аудан полициясының мәліметі бойынша, бір күн ішінде жүзден астам тұрғын іс-шараға тікелей қатысып, ақпарат алды.Еңбекші аудандық полиция бөлімінің бастығы Асқар Жақыпов: «Мұндай профилактикалық іс-шаралар — бұл тек бір рет өткізіліп, ұмытылатын акция емес. Біз алдағы уақытта мектептерде, жоғары оқу орындарында, зейнеткерлер үйлерінде, базарларда және мешіттерде осындай жұмысты жүйелі түрде жалғастырамыз. Қоғамдастықтың жаппай ақпараттануы — алаяқтыққа қарсы күрестің ең тиімді қаруы», — деді. Болашақта осы бағдарлама аясында онлайн-форматтар да, яғни әлеуметтік желілер мен мессенджерлер арқылы ақпарат тарату да белсенді қолданылатын болады. Жергілікті тұрғындардың оң пікірлері мен белсенді қатысуы профилактикалық жұмыстың дұрыс бағытта жүргізілгенін дәлелдейді. Алаяқтыққа қарсы күрес — бұл мемлекеттің ғана емес, бүкіл азаматтық қоғамның міндеті екені анық.

Қазақстан инновациялық даму саласында жаңа тарихи беттi ашты. 14 маусым 2026 жыл күні Үкімет үйінде Инновацияларды дамыту жөніндегі кеңестің — Инновациялық штабтың — алғашқы отырысы өтті. Бұл оқиға елдің ғылыми-технологиялық саясатындағы түбегейлі өзгерістердің басы болмақ деп күтілуде. Отырысқа қатысқандардың барлығы бір ауыздан айтқандай, бұл жиын жай ғана рәсімдік шара емес — ол болашақ жылдарға бағыт беретін стратегиялық бастама.Инновациялық штаб Премьер-Министрдің тапсырмасы бойынша құрылды. Оның басты мақсаты — инновациялық қызмет саласындағы ведомствоаралық үйлестіруді қамтамасыз ету және елдің технологиялық басымдықтарын айқындау. Отырысқа Премьер-Министрдің орынбасары, Мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаева төрағалық етті. Жиынға Ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбек, облыстар мен қалалардың әкімдері орынбасарлары, мемлекеттік органдар мен бизнес қауымдастық өкілдері де қатысты. Алпауыт мекемелердің өкілдерімен қатар жас технологиялық компаниялардың директорлары да сөз алды — бұл штабтың ашықтығы мен инклюзивтілігін айқын байқатты.Неліктен бұл мәселе дәл қазір өзекті болып отыр? Жаһандық инновациялар индексіндегі соңғы деректерге сүйенсек, Қазақстан тиімді позицияларды сақтай отырып, алдыңғы қатарлы мемлекеттерден әлі де белгілі бір алшақтықта тұр. Оңтүстік Корея, Сингапур, Израиль сияқты елдер бірнеше онжылдықта ғылым мен технологияны ұлттық экономиканың негізіне айналдырып, бүгін ол жетістіктердің жемісін көруде. Қазақстанда да осындай трансформацияны жасауға барлық алғышарт бар: ірі табиғи ресурстар базасы, дамып келе жатқан IT-секторы, жоғары білімді жастар буыны. Мәселе — осы мүмкіндіктерді нақты жүйеге салып, мемлекеттік ресурстарды дұрыс бағытқа жұмылдыра алуда.Жаңа модельдің негізгі идеологиялық өзегі — «Инновацияны ғылым арқылы дамыту» тәсілінен «Ғылымды инновация арқылы дамыту» қағидатына көшу. Бұл айырмашылық қарапайым сөз алмастыру емес — ол мемлекеттің экономикалық философиясын түбегейлі өзгертеді. Бұрын зерттеу жұмыстарына қаржы бөлініп, одан инновация туындауы күтілетін. Жаңа тәсіл бойынша алдымен бизнес пен нарықтың технологиялық сұранысы анықталады, содан кейін ғылым сол сұранысқа жауап беруге жұмылдырылады. Мемлекет бұдан былай процестің өзіне емес, нақты нәтижеге қаржы бағыттайды. Дайын озық технологияларды игеріп, ел жағдайына бейімдеу және осы негізде отандық ғылымды дамыту — міне, жаңа парадигманың мәні осында.Аида Балаева отырыста сөз сөйлей отырып, штабтың қызметі мемлекеттік органдар мен бизнес арасындағы диалогты жаңа деңгейге шығаруы тиіс екенін атап өтті. «Біз инновацияны тек ғалымдардың ісі деп қарастырып келдік. Ендігі міндет — оны кәсіпкер үшін де, мемлекет үшін де тиімді нәтиже беретін практикалық құралға айналдыру», — деп мәлімдеді ол. Ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбек өз кезегінде жоғары оқу орындарының рөлі туралы тоқталып, университеттердің ғылыми зертханаларынан шыққан идеялардың нарыққа жетуіне дейінгі жол қазіргіден әлдеқайда қысқаруы керек екенін ерекше баса айтты.Отырыста бекітілген шаралар пакеті бірнеше стратегиялық бағытты қамтиды. Біріншіден, барлық өңірде мүдделі тараптардың қатысуымен ғылыми-технологиялық сессиялар өткізу кестесі бекітілді. Бұл сессиялар бизнестің нақты технологиялық сұраныстарын айқындауға бағытталмақ. Екіншіден, мемлекеттік қолдау құралдарын жетілдіру мәселесі қаралды. Бюджеттік ресурстарды бөлудің ашықтығын арттыру, гранттық қаржыландырудың тиімділігін бағалау жүйесін жетілдіру міндеттері алға қойылды. Үшіншіден, кадрлық әлеуетті күшейтуге бағытталған шаралар айқындалды. STEM бағытындағы білімге инвестицияны ұлғайту, шетелдік мамандарды тарту, диаспора ғалымдарымен байланысты нығайту — осылар жоспардың маңызды бөліктері болып табылады.Экономикалық тиімділік тұрғысынан алғанда, Инновациялық штабтың қызметінен күтілетін нәтижелер өте ауқымды. Жоғары технологиялық жұмыс орындарын құру, қосылған құны жоғары өнім экспортын ұлғайту, Жаһандық инновациялар индексіндегі елдің орнын нығайту — бұлардың барлығы макроэкономикалық тұрақтылыққа тікелей ықпал етеді. Сарапшылардың бағалауынша, егер жаңа инновациялық жүйе толыққанды жұмыс істеп кетсе, алдағы бес жылда технологиялық секторда жұмыс орындарының саны екі есеге дейін артуы мүмкін. Бұл ретте экспорттағы өңделген өнімнің үлесін де 2030 жылға қарай айтарлықтай арттыруға болады деп болжануда.Жиын қорытындысы бойынша Инновацияларды дамыту тұжырымдамасының негізгі тәсілдері мақұлданып, мемлекеттік органдарға, әкімдіктерге және бизнес-сектор өкілдеріне құжат жобасына нақты ұсыныстар енгізу жөнінде тиісті тапсырмалар берілді. Инновациялық штабтың алғашқы отырысы аяқталғанымен, жұмыс жаңа ғана басталды. Отырысқа қатысқан кәсіпкерлер мен ғалымдар жаңа алаңның ашылуын оң бағалап, олардың мекемелерінің шынайы технологиялық қажеттіліктері ендігі жерде мемлекет тарапынан тыңдалатынына сенімді екендерін білдірді. Ал бағдарламаның нақты нәтижелері алдағы жарты жылдың ішінде — аймақтық сессиялар аяқталысымен — анық көрінетін болады. Қазақстан ендігі жерде «ғылымды инновациямен дамыту» жолымен берік қадам басуға бел буған секілді.

Қазақстандағы технологиялық даму қарқыны жылдан жылға артып келеді. 13 маусым 2026 жыл — бұл күні Shymkent Hub өзінің жаңа бастамасын ресми жариялады: шілде айында өтетін ақылы тағылымдама бағдарламасы туралы хабарландыру мыңдаған жастардың назарын аударды. Бұл жай ғана тағылымдама емес — бүкіл Қазақстан бойынша 10 өңірде бір мезгілде өтетін BOOTCAMP бағдарламасының бір бөлігі, оның ішінде Шымкент қаласы да бар.Соңғы жылдары Оңтүстік Қазақстан өңірі экономикалық тұрғыдан белсенді дамып келе жатқан аймақтардың бірі болып саналады. Шымкент — республиканың үш қаласының қатарындағы мегаполис ретінде тек тауар айналымымен немесе өнеркәсібімен ғана емес, сонымен бірге зияткерлік әлеует пен жастардың белсенділігімен де танылуда. Дегенмен IT саласындағы мамандар тапшылығы осы өңірде де өзекті мәселе болып қала бермек. Сарапшылардың бағалауынша, Қазақстанда жыл сайын кем дегенде 10 000-ға жуық IT маманы жетіспейді, ал бұл олқылықты толтырудың ең тиімді жолдарының бірі — практикалық тағылымдама мен нақты жобалармен жұмыс.Shymkent Hub — бұл жай ғана кеңсе кеңістігі немесе коворкинг орталығы емес. Ол стартап экожүйесін дамытуға, технологиялық кәсіпкерлікті қолдауға және IT саласындағы жаңашыл шешімдерді іске асыруға бағытталған инновациялық хаб. Орталықтың негізгі мақсаты — Оңтүстік өңірдің жастарын жаһандық технологиялық үдеріске тарту, оларға нақты дағдылар мен жұмыс тәжірибесін беру. Осы мақсатта хаб бірнеше жыл бойы мастер-класстар, хакатондар және кеңестер ұйымдастырып келді. Ал BOOTCAMP бағдарламасы — осы бастамалардың логикалық жалғасы.1-ден 31 шілдеге дейін өтетін бағдарлама барысында қатысушылар хабтың нақты жобаларымен тікелей жұмыс жасайды. Бұл — оқулықтардан емес, шынайы тапсырмалардан үйрену деген сөз. Тағылымдамашылар жаңа дағдылар мен тәжірибе жинайды, IT және стартап экожүйесімен тікелей танысады, сонымен бірге кәсіби ортада нетворкинг жасауға мүмкіндік алады. Бұл форматтың артықшылығы — теориялық білімді іс жүзінде бекіту ғана емес, сонымен бірге болашақ жұмыс берушілермен тікелей байланыс орнату мүмкіндігі.Бағдарламаға өтінім беру мерзімі 16 маусымға дейін созылады. Жас мамандар мен студенттер үшін бұл — өте қысқа мерзім, сондықтан уақытты босқа өткізбей тіркелу қажет. Тағылымдаманың ақылы форматта өтуі оның серіктес ұйымдармен, нақты бюджетпен және жауапты механизммен жүзеге асырылатынын білдіреді. Бұл жайт қатысушыларға тек білім ғана емес, нақты еңбек ақысы түрінде де мотивация береді — бұл IT саласындағы жастар үшін аса маңызды фактор.Бағдарламаның аумақтық ауқымы ерекше назар аударады. Қазақстанның 10 өңірінде бір мезгілде өтетін BOOTCAMP — бұл бүкілелікті ұлттық деңгейдегі бастама. Астана мен Алматыда ұқсас хабтар баяғыда жұмыс жасап жатыр, алайда Шымкент, Семей, Орал немесе Қарағанды сияқты өңірлердегі жастар үшін осындай мүмкіндіктер әлі де жеткіліксіз. Осы тұрғыдан алғанда Shymkent Hub бастамасы аймақтық теңсіздікті азайтуға және жергілікті жастарды технологиялық трансформацияға тартуға септігін тигізеді.Шымкентте тұратын жас бағдарламашы Айдана Ержан өз ойымен бөлісті: «Мен бірнеше жылдан бері өз бетімше онлайн курстар арқылы оқып жатырмын. Бірақ нақты жобамен жұмыс жасау тәжірибесі болмаған соң, жұмысқа кіру қиын болды. BOOTCAMP бағдарламасы маған дәл осы алшақтықты жоюға мүмкіндік береді деп үміттенемін». Оның пікірін технологиялық кәсіпкерлік саласындағы сарапшылар да қолдайды: практикалық тәжірибесіз теориялық білім жұмыс нарығында жеткіліксіз, ал мұндай бағдарламалар тура осы проблеманы шешуге бағытталған.Алдағы кезеңде Shymkent Hub-тың бұл тағылымдамасы аяқталғаннан кейін де белсенділігін тоқтатпайтыны белгілі. Хаб өз қызметін кеңейтіп, жыл бойы тұрақты оқыту бағдарламаларын, менторлық сессияларды және стартап демеушілік жобаларын жоспарлап отыр. Егер BOOTCAMP бағдарламасы күтілген нәтиже беретін болса, оны мемлекеттік деңгейде кеңейту де мүмкін. Өйткені Қазақстан цифрлық трансформация жолымен сеніммен алға басып келе жатыр, ал бұл жолдың ең маңызды бөлігі — нақты дайындалған, іс жүзінде тәжірибесі бар жас мамандар. Bolashak бағдарламасы шетелде оқуға жол ашса, BOOTCAMP сияқты жергілікті бастамалар отандық экожүйені іштен нығайтады. Осылайша, Шымкент тек Оңтүстіктің мегаполисі ретінде емес, Қазақстанның IT картасындағы маңызды нүкте ретінде де танылуы ғажап емес.

Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасы «Таза Қазақстан» тұжырымдамасын іске асыру бойынша кезекті ауқымды нәтижелерін жариялады. 12 маусым 2026 жыл күні тарату алған мәліметтерге сүйенсек, бүкіл ел аумағында экологиялық бақылаудың цифрлық жүйелерін енгізу жұмыстары қарқын алып, нақты нәтижелер беруде. Бұл — тек тазалық акциясы ғана емес, мемлекеттік экологиялық саясаттың жаңа форматына өту кезеңі.«Таза Қазақстан» бастамасының тамыры тереңде. Бірнеше жыл бойы экологиялық мәселелер, заңсыз қоқыс үйінділері, ластанған су қоймалары мен қалалық аумақтардың санитарлық жағдайы Қазақстан азаматтары мен мемлекет органдарының назарын аударып келді. Алғашқы кезеңдерде негізінен волонтерлік акциялар мен субботниктер форматында жүргізілген жұмыстар уақыт өте жүйелі сипат ала бастады. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев «Тұрақты болашаққа ортақ көзқарас» атты Өңірлік экологиялық саммитте: «Биыл Қазақстанда Цифрландыру және жасанды интеллект жылы. Жасанды интеллект көмегінсіз экологиялық мәселелерді оңтайлы шешу мүмкін емес екені анық. Аталған технология табиғи ресурстарды қорғау, экологиялық басқаруды жетілдіру ісінде мол мүмкіндікке жол ашады» — деп нақты бағыт берді. Осы сөздерден кейін прокуратура органдары технологиялық шешімдерді іс жүзінде қолдануға кірісті.Көктемгі экологиялық айлықтың нәтижелері айтарлықтай. 221 мыңнан астам азамат пен 9,8 мыңнан астам кәсіпорын тазалық шараларына белсенді түрде қатысты. 6 400-ге жуық аула аумағы тазартылды, 1 мың тоннадан астам қалдық жиналып, арнайы полигондарға шығарылды, ал 20 мыңнан астам тал көшет отырғызылды. Бұл сандар бір ғана айлық науқанның нәтижесі — ал ол туралы айтқанда, аумақтық мемлекеттік органдардың азаматтық қоғаммен бірлескен ұйымдастырушылық жұмысының маңызы зор екенін атап өтпеу мүмкін емес. Экологиялық сана жеке адамнан, отбасынан, ауладан, мектептен басталатынын осы тәжірибе тағы бір рет дәлелдеді.Алматы қаласының прокуратурасы технологиялық жаңашылдықта озық үлгі көрсетті. Жасанды интеллект элементтері бар «TazaQala» цифрлық платформасы заңсыз қоқыс үйінділерін жедел анықтауға арналған. Жүйені тестілеудің алғашқы айында ғана 260 заңсыз қоқыс үйіндісі табылды, оның ішінде 135-і жоюылды. Бұл — адами ресурсты үнемдеп, уақытты тиімді пайдаланудың нақты мысалы. «TazaQala жобасы бізге күніне ондаған инспекторды бір ауданға жіберуді алмастырды. Алгоритм өзі камера суреттерін талдап, қоқыс үйіндісін тауып береді» — деп түсіндіреді жобаның техникалық жетекшілерінің бірі, АҚТ саласы маманы Арман Сейтқали. Жүйенің қабылдануы оңды болды — халық та, биліктер де нақты нәтижені көріп, жобаны кеңейту жоспарланып отыр.Абай облысы «Ғарыш Сапары» ғарыштық мониторинг жүйесін пайдаланып, принципиалды жаңа деңгейге шықты. Жерсеріктік бақылау арқылы 351 заңсыз қоқыс үйіндісі анықталып, барлығы жойылды. «Қалдықтар» АЖ жүйесі де осы аймақта іске қосылды — ол қалдықтар айналымының толық тізбегін: жиналуынан бастап полигонға жеткізілуіне дейін бақылайды. Ашықтық пен есептілік принципіне негізделген бұл жүйе коррупциялық тәуекелдерді де едәуір азайтады деп күтілуде. Облыстың экология департаментінің басшысы: «Бұрын полигонға бармай, аралық жерде заңсыз тастап кету жиі болатын. Қазір жүйе тасымалдың барлық кезеңін бақылайды, сондықтан мұндай жағдай мүмкін болмай қалды» — деп мәлімдеді.Шымкент қаласы экологиялық жауапкершілікке жергілікті коммуналдық жұмысшыларды тартудың тиімді үлгісін ұсынды. «Тазалық сақшылары» жобасы аясында 3 мыңнан астам коммуналдық қызмет қызметкері экологиялық бұзушылықтарды тіркеуге уәкілетті болды. Жоба нәтижесінде 2 790 адам әкімшілік жауапкершілікке тартылды. Сонымен қатар 10 мыңнан астам есірткі жарнамасы бар граффити жойылды — бұл экологиялық тазалықтың қоғамдық тәртіппен тікелей байланысын айғақтайды. Маңғыстау облысында Каспий теңізінің жағалауы тазартылып, мыңдаған тонна қоқыс шығарылды, ағаштар отырғызылды. Онлайн-шағым жасауды жеңілдету үшін TazaQazBot Telegram-боты іске қосылды — халық бота фотосурет жіберіп, нақты нысанды белгілей алады, содан кейін жауапты орган бір тәулік ішінде ден қоюға міндетті.Сарапшылар бұл бастамаларды Қазақстанның экологиялық саясатындағы маңызды эволюция ретінде бағалайды. Экономика ғылымдарының докторы, экологиялық реттеу мәселелерімен айналысатын зерттеуші Айгүл Нұрмағамбетованың пікірінше: «Прокуратура органдарының технологиялық шешімдерге бет бұруы — жай тренд емес, бюджеттік тиімділіктің де, жауапкершіліктің де талабы. Цифрлық жүйелер адами факторға байланысты қателерді азайтады және мәліметтер базасын жинақтауға мүмкіндік береді, бұл болашақта экологиялық болжамдауда қолданылады». Сонымен қатар азаматтық белсенділіктің артуы мемлекеттік органдардың жалғыз жауапты тарап екені туралы стереотипті бұзуда.«Таза Қазақстан» — бұл қоғамдық шарттың жаңа форматы. Мемлекет технологияны береді, заңды қолдайды, жауапты орган болады. Азамат бақылайды, хабарлайды, қатысады. Бизнес экологиялық стандарттарды ұстанады. Осы үш тараптың өзара міндеттемесіне негізделген модель ғана тұрақты нәтиже бере алады. Болашақ ұрпаққа таза табиғат қалдыру — саяси ұран емес, ол бүгінгі күннің нақты жауапкершілігі. Цифрлық технология, прокуратура бақылауы және азаматтық белсенділік — осы үш тірек бірігіп, «Таза Қазақстан» тұжырымдамасын іс жүзінде өмірге асырып жатыр.

12 маусым 2026 жыл күні Шымкент қаласының құқық қорғау органдары "Киберқалқан Қазақстан" жобасы аясында жүргізілген жедел іс-шара барысында ірі наркотик ұстаған күдіктіні қолға түсірді. Оқиға жергілікті тұрғындар арасында кең резонанс тудырып, Оңтүстік Қазақстан өңіріндегі есірткі саудасына қарсы күрестің өзектілігін тағы бір рет көрсетіп берді.Полиция деректеріне сүйенсек, ұсталған адам — хиджаб киген жас әйел. Оның рюкзагынан жалпы салмағы екі килограммды құрайтын төрт пакет мефедрон анықталды. Бұдан бөлек, оның жанында есірткіні өлшеуге арналған электрондық таразы мен зип-пакеттер де бар екені белгілі болды. Бұл заттардың болуы — оның есірткі тарату тізбегінің белсенді буыны болғанын анық көрсетеді. Тінту барысында оның жалға алған пәтерінен де тергеушілер маңызды дәлелдер тапты: бес граммнан отыз екі орам есірткі табылып, барлығы тіркелді."Киберқалқан Қазақстан" жобасы — ішкі істер министрлігімен бірлесіп жүзеге асырылатын кешенді бағдарлама. Оның басты мақсаты — желілік алаяқтыққа, кибер қылмысқа және дәрілік заттардың онлайн саудасына тосқауыл қою. Бүгінгі таңда елдегі есірткі сауда-саттығының едәуір бөлігі Telegram, Discord және басқа мессенджерлер арқылы жүргізілетін болды. Тергеушілер бұл арнаны пайдаланушыларды қадағалау барысында осы оқиғаны ашып, жедел шара қолданды.Мамандардың пікірінше, Шымкент — Орталық Азиядағы ең ірі транзиттік қалалардың бірі болып табылады. Оның географиялық орны — Өзбекстан мен Қырғызстан шекараларына жақындығы — есірткі тасымалы үшін қолайлы жағдай жасайды. Криминолог Ержан Сейтқали бұл мәселеге қатысты: "Шымкент ерте заманнан бері Жібек жолының маңызды торабы болды. Өкінішке орай, бүгінгі заманда бұл географиялық артықшылықты қылмыскерлер де пайдалана бастады. Наркотик тасымалын тоқтату үшін барлық деңгейдегі бақылауды күшейту қажет," — деп атап өтті. Сарапшылардың айтуынша, соңғы жылдары мефедронның Қазақстан аумағы арқылы тасымалдануы айтарлықтай өсті.Есірткі саудасының жастар арасына жайылуы қоғамды алаңдататын аса маңызды мәселеге айналды. Ішкі істер министрлігінің мәліметтері бойынша, 2025 жылы республика бойынша есірткімен байланысты қылмыс санының алдыңғы жылмен салыстырғанда 18 пайызға артқаны тіркелді. Оңтүстік Қазақстан облысы бұл статистикада ерекше алаңдатарлық орын алады: аймақ бойынша есірткі ұстаушылардың 40 пайыздан астамы — 18-ден 30 жасқа дейінгі жастар. Бұл ретте мефедрон, яғни "кристалл" деп аталатын синтетикалық есірткінің арзандығы мен жеткізілімінің оңайлығы жастардың оған деген қызығушылығын арттырып отыр.Оқиғаға деген қоғамдық реакция да бірдей болмады. Бір жағынан, қалалық белсенділер мен дін өкілдері күдіктінің сырт пішіміне — хиджабына — назар аудармауды өтінді. Шымкент қаласының мешіттер кеңесінің мүшесі Нұрлан Имамов осыған байланысты мынадай түсінік берді: "Киім адамның ішкі дүниесі мен таңдауының айнасы бола бермейді. Қылмыс жасаушы адамның дінге сілтеме жасаған сыртқы белгілерін діннің өзіне телуге болмайды. Біз жастарымызды рухани тәрбиелеудің маңызын атап айтамыз, бірақ жеке адамның жасаған ісі — оның өз жауапкершілігі." Бұл мәлімдеме әлеуметтік желілерде кең тарап, пікірталас тудырды.Осы іске байланысты сот тергеуі мен айыптау ісі жедел қолға алынды. Қазақстандағы есірткі туралы заңнамаға сәйкес, ерекше ірі мөлшерде есірткі ұстаушыларға он жылдан жиырма бес жылға дейін бас бостандығынан айыру жазасы қарастырылған. Егер тергеу барысында ұйымдасқан топ белгілері анықталса, жаза мерзімі одан да ұзарады. Шымкент полициясының өкілі Дамир Ахметов ресми мәлімдемесінде: "Бұл — тек жеке адамды ұстаумен аяқталған оқиға емес. Тергеу тобы тасымал тізбегін толықтай ашу үшін жұмысын жалғастыруда," — деп мәлімдеді.Жалпы алғанда, бұл оқиға Қазақстандағы есірткіге қарсы күрестің жаңа сатыға шыққанын білдіреді. Цифрлық технологиялар арқылы жүргізілетін бақылау, "Киберқалқан Қазақстан" сияқты бағдарламалардың тиімділігі — бұлардың барлығы мемлекеттің осы бағыттағы ерік-жігерін айқындайды. Дегенмен сарапшылар тек жазалаушы шаралармен шектелудің жеткіліксіздігін айтып, профилактика мен қоғамдық жұмысты күшейтуді ұсынады. Жастар арасындағы тәуелділікке қарсы ағарту жұмысы, психологиялық қолдау орталықтарының желісін кеңейту — мемлекет шешуге тиіс басым міндеттер болып қала береді. Себебі есірткімен күрес — бұл тек полицейлік мәселе ғана емес, бүкіл қоғамның ортақ жауапкершілігі.