Қуқық
ҚР Қаржы министрі М. Такиев: Еуропа қайта құру және даму банкінің Қазақстанға инвестицияларының өсуінде жеке сектор шешуші рөл атқарды 17.01.2025
Қазақстан Республикасының Қаржы министрі Мәди Такиев Қазақстан кіретін Еуропалық Қайта Құру және даму банкінің (ЕҚДБ) австриялық тобының директоры Элизабет Вицтуммен кездесу өткізді.Кездесуде Қазақстан Республикасының Үкіметі мен ЕҚДБ арасындағы ынтымақтастықтың жалпы басымдықтары, сондай-ақ Қазақстанның 2025 жылғы 13-15 Мамырда Ұлыбританияның Лондон қаласында өтетін ЕҚДБ-ның жыл сайынғы жиналысына қатысуы талқыланды. Қазақстан үшін инвестициялық сессияны өткізу мәселесіне ерекше назар аударылды.Элизабет Вицтум Қазақстанның Орталық Азиядағы ЕҚДБ-ның негізгі серіктесі ретіндегі маңызды рөлін атап өтті және Банктің экономиканың тұрақты дамуына ықпал ететін Стратегиялық жобаларды қолдауды жалғастыруға дайын екенін білдірді.Мәди Такиев ЕҚДБ-мен өзара іс-қимылдың жоғары маңыздылығын атап өтіп, Банктің инвестицияларды тарту және елдің инфрақұрылымын жаңғырту жөніндегі бастамаларды іске асыруға қосқан үлесін оң бағалады.Кездесу қорытындысы бойынша тараптар ынтымақтастықты одан әрі нығайтуға дайындығын растады және Қазақстанның инвестициялық тартымдылығы мен экономикалық өсуін арттыруға бағытталған бірлескен жобаларды іске асыру үшін елеулі әлеуетті атап өтті.Кездесуге ЕҚДБ Орталық Азия және Моңғолия бойынша басқарушы директоры Хусейн Өзхан және Қазақстан бойынша басшының орынбасары Асқар Намазбаев қатысты.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/minfin/press/news/details/919326
Жаслан Мәдиев БАӘ мемлекеттік басқару өкілдерімен жасанды интеллектті дамыту мәселелерін талқылады 17.01.2025
Қазақстан Республикасының Президентінің Біріккен Араб Әмірліктеріне (БАӘ) ресми сапары аясында Қазақстанның цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрі Жаслан Мәдиев цифрлық сала мен жасанды интеллектті дамыту мәселелеріне арналған бірнеше кездесулер өткізді.БАӘ Министрлер кабинетінің бәсекеге қабілеттілік мәселелері жөніндегі орынбасары Абдулла Нассер Лутамен өткен келіссөздер барысында тараптар екі елдің салалық министрліктері арасында тәжірибе алмасу мүмкіндіктерін, экономиканың әртүрлі секторларындағы реттеуші зертханалар аясындағы ынтымақтастықты, сондай-ақ қазақстандық мемлекеттік қызметшілердің ақпараттық қауіпсіздік, цифрлық трансформация және жасанды интеллект сияқты бағыттарда БАӘ-де оқыту бағдарламаларын талқылады.Тараптар реттеуші зертханалар шеңберіндегі алғашқы бағыттардың бірі ретінде жасанды интеллект саласын таңдап, осы саланың реттеуі мен дамуы арасындағы тепе-теңдікті қамтамасыз етуге мүмкіндік беретін реттеуші нормаларды әзірлеу туралы келісті.Оқыту мәселесінде Қазақстан БАӘ Үкіметтік тәжірибе алмасу офисімен тығыз ынтымақтастық жасауда, осы ынтымақтастық аясында 800-ден астам мемлекеттік қызметкер тренингтер, семинарлар және алмасу бағдарламалары арқылы білім алды.Сондай-ақ, цифрлық даму министрлігінің делегациясы БАӘ Мемлекеттік акселераторына барып, саларалық міндеттерді шешу үшін жобалық әдістерді қолдану, акселерациялық бағдарламалардың табысты кейстері және Қазақстанда осындай тәсілдерді енгізу мүмкіндіктерін талқылады.Делегация қосымша БАӘ-дегі мемлекеттік қызметтерді «бір терезе» қағидаты бойынша ұсынатын Services 1 халыққа қызмет көрсету орталықтарының жұмысын зерттеді. Мемлекеттік қызметтердің сапасын бағалау, мемлекеттік органдарды рейтингтеу мәселелері талқыланып, екі елдің ХҚКО жұмысын жетілдіру әдістемелерімен алмасу туралы келісімге қол жеткізілді.БАӘ жасанды интеллект, цифрлық экономика және қашықтан жұмыс істеу бойынша қосымшалар жөніндегі мемлекеттік министрі Омар бин Сұлтан әл-Оламамен кездесу барысында тараптар жасанды интеллект саласындағы ынтымақтастық перспективаларын қарастырды.Кездесу барысында компаниялардың сұраныстарына сәйкес технологиялық шешімдер әзірленетін Дубай болашақ зертханасы көрсетілді. Бұл зертхана нарықтың өзекті технологиялық міндеттерін шешу үшін техникалық құзыреттіліктерді арттыруға және нарықпен тығыз байланыста жұмыс істеуге мүмкіндік береді.Қазақ тарапына БАӘ зерттеу орталықтары мен компанияларының Қазақстандағы alem.ai Халықаралық жасанды интеллект орталығы аясындағы бастамаларға қосылуы ұсынылды. Министр әл-Олама 2025 жылы өтетін Digital Almaty 2025 форумына қатысуға және болашақ ынтымақтастық мәселелерін талқылауға шақырылды. ЦДИАӨМ Баспасөз қызметіАқпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mdai/press/news/details/918834
Қазақстандағы ТМККК пакеті медициналық көмектің кең спектрін қамтиды 17.01.2025
Қазақстандағы ТМККК пакеті медициналық көмектің кең спектрін қамтиды:
1. Шұғыл және кезек күттірмейтін көмек 2. Профилактикалық қарап-тексерулер және вакцинациялау 3. Тегін дәрі-дәрмекпен қамтамасыз ету 4. Созылмалы аурулары бар пациенттерді динамикалық бақылау (инсульт, стенокардия, артериялық гипертензия, демікпе, нефрит және тыныс алу және ас қорыту ағзаларының аурулары және т. б.) 5. Әлеуметтік мәні бар ауруларымен ауыратын пациенттерді емдеу (онкология, туберкулез, қант диабеті, психикалық бұзылулар, АИТВ-ЖИТС, инфекциялар және т. б.) 6. Қымбат жоғары технологиялық операциялар 7. Стационарлық және стационарды алмастыратын көмек 8. Халықтың нысаналы топтарының скринингтері 9. Қан препараттарымен қамтамасыз ету10. Паллиативтік көмек
Салыстыру үшін басқа елдердегі ТМККК пакеті:
Германия мен Нидерланды - тек ұзақ мерзімді мейіргерлік күтім
Литва - шұғыл медициналық көмек
Эстония - 4 ауруға шалдыққан пациенттерге медициналық көмек (АИТВ\ЖИТС, туберкулез, психикалық аурулар, инфекциялар және шұғыл медициналық көмек)
Ресейде мемлекеттік медициналық көмек пакетіне мыналар кіреді: санитариялық авиация, АИТВ/ЖИТС, жыныстық жолмен берілетін инфекциялар, туберкулез және психикалық аурулар.
Қазақстанда ТМККК пакеті шет елдердегі медициналық көмектің тегін тізбесінен едәуір асып түседіАқпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/dsm/press/news/details/918457
«БАСТАУ БИЗНЕС» ЖОБАСЫ АЙТАРЛЫҚТАЙ НӘТИЖЕЛЕРГЕ ҚОЛ ЖЕТКІЗДІ 17.01.2025
Шымкентте әлеуметтік қолдау және еңбек нарығын дамыту бағытында маңызды қадамдар жасалуда. 2024 жылдың қорытындысымен елімізде бірнеше ауқымды жобалар мен бағдарламалар өз нәтижесін беріп, азаматтардың тұрмысын жақсартуға бағытталған шаралар орындалды.Қоныс аударған қандастар саны артып келеді. Мегаполисте 2024 жылға қандас мәртебесін алу жоспарланған 1275 адам болса, жыл соңына дейін 826 азамат қандас мәртебесін алған. Бұл көрсеткіш, әсіресе, елдің оңтүстік және шығыс өңірлеріне қоныс аударған қандастар үшін әлеуметтік жағдайды жақсартуға ықпал етуде.Шаһарда кәсіпкерлікті дамыту мақсатында жүзеге асырылған «Бастау Бизнес» жобасы да айтарлықтай нәтижелерге қол жеткізді. Бұл жоба шеңберінде оқу процесінен өтіп, жеке ісін ашуға ниетті 3 383 адам тіркелген. Олардың 2 612-сі оқуды аяқтап, 556 адам оқуға дейін жеке кәсібін ашқандар. Қалған 2 056 адамнан 1032 адам өз кәсібін ашты. Бұл жоба аясында жоспардың 50,2%-ы орындалып, еліміздің шағын және орта бизнесін дамытуға елеулі үлес қосылды.Жұмыссыздықты төмендету мақсатында 2024 жылдың соңына дейін субсидияланатын жұмыс орындарына 7 166 азамат жолданған. Бұл бағдарламаның арқасында 5 377 адам жұмысқа орналасып, оның ішінде 3500 азамат тұрақты жұмысқа орналасқан. Бұл көрсеткіштің 65,1%-ы құрайтынын ескерсек, субсидияланатын жұмыс орындары арқылы тұрғындар тұрақты жұмысқа орналасуға мүмкіндік алуда.Субсидияланатын жұмыс орындарын ұйымдастыруда жеке сектордың рөлі маңызды артықшылықтарға ие. 2024 жылдың қорытындысы бойынша 7 646 жұмыс беруші, оның ішінде 7 344 жеке кәсіпорын қатысқан. Осылайша, жеке сектордың үлесі 96%-ға жетіп отыр.Шымкент қаласында 23 342 жұмыс орнын құру жоспарланып, нақты 15 037 кәсіпорында 21 609 адам жұмысқа орналасты. Бұл жоспардың 92,6%-ы орындалып, Шымкенттің еңбек нарығы айтарлықтай жанданып келеді.Қысқа мерзімді кәсіптік оқыту бағдарламасы да жұмысқа орналастыру деңгейін арттыруда маңызды рөл атқарды. 2024 жылға 1 110 адамды кәсіби оқыту жоспарланып, 670 адам оқуға жолданды. Оның ішінде 393 адам оқуын аяқтап, 297 адам тұрақты жұмысқа орналасты. Бұл көрсеткіштің 75,6%-ы жұмыспен қамтылғандардың үлесін көрсетті.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent/press/news/details/920279
ШЫМКЕНТТЕ ЗАМАНАУИ ЖӘНЕ ПАЙДАЛАНУҒА ЫҢҒАЙЛЫ ТЕХНИКА ҚОЙЫЛДЫ 17.01.2025
Су және кәріз жүйелері халықтың өмір сапасын жақсартуда және қаланың дамуында маңызды рөл атқарады. Осы орайда қала әкімі Ғабит Сыздықбеков және сала мамандары кезекті аралау барысында Абай ауданындағы «Су құбыры және канализация басқармасы» мемлекеттік коммуналдық кәсіпорнының жаңа арнайы техникасымен танысты. Бұл техника заманауи және пайдалануға ыңғайлы. Ол кәсіпорын қызметкерлеріне су және кәріз желілеріндегі апаттарды жылдам жоюға, сондай-ақ жөндеу жұмыстарының уақытын қысқартып, сапасын арттыруға мүмкіндік береді.Бұдан соң «Салт-дәстүр және әдет-ғұрып орталығы» мен Кеңес Одағының Батыры С. Рахимов атындағы республикалық «Жас ұлан» мектебінің ғимараттарын қайта жаңғырту жұмыстарымен танысты. Құрылыс басқармасының басшысына құрылыс жұмыстары мен нысан маңындағы аумақты абаттандыруды қатаң бақылауды тапсырды.Бұдан бөлек, қалалық аялдамаларға қоғамдық көлік бағыты мен қозғалыс кестесін көрсететін электронды тақта орнату жобасының іске асырылу барысын тексерді. Биыл жобаның бірінші кезеңі аясында Шымкентте 100-ден астам аялдамаға ақпараттық дисплей орнатылады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent/press/news/details/920292
Облыста халықты баспанамен қамтамасыз ету жалғасуда 17.01.2025
2024 жылы Абай облысының Құрылыс басқармасы 364 мың шаршы метр тұрғын үйді пайдалануға берді. Бұл алдыңғы жылмен салыстырғанда көрсеткіштің 100,1 пайызын құрайды. Бұл жүздеген отбасыға баспаналы болуға мүмкіндік берді. Халықтың әлеуметтік осал топтары үшін жалға берілетін пәтерлерге ерекше назар аударылып, жалпы ауданы 79,5 мың шаршы метр болатын 1070 пәтер сатып алынды. 2024 жылы кезекте тұрған 848 адам баспанамен қамтамасыз етілді. Олардың ішінде 155 жетім бала, 307 халықтың әлеуметтік осал топтары, 225 көпбалалы отбасы, 91 мемлекеттік қызметкер мен бюджеттік ұйымдардың қызметкерлері, үйлері апатты деп танылған 70 жерлесіміз бар.«Облыс биыл да несиелік тұрғын үй құрылысын белсенді жалғастыруды жоспарлап отыр. Көпқабатты үйлермен қатар жеке секторлы үйлер де салынады. Семей және Аягөз қалаларында жалпы ауданы 54,6 мың шаршы метрді құрайтын 14 үйдің құрылысы жүруде. Алдағы уақытта тағы 6 көп қабатты құрылысы басталады. Бұл көптеген отбасыларға тиімді шарттармен жеке баспана сатып алуға мүмкіндік береді», - дейді Абай облысы әкімінің орынбасары Димитрий Гариков.Қол жеткізілген нәтижелерге қарамастан, облыста тұрғын үйге сұраныс жоғары. Бүгінде кезекте тұрғандар саны 19 850 адам.Қолжетімді баспанамен қамтамасыз етудегі негізгі шаралардың бірі «Отбасы Банк» АҚ арқылы бағдарламаларды жүзеге асыру болып қала береді. Қазір үш негізгі бағдарлама ұсынылуда: Несие мерзімі 19 жылға дейінгі «Наурыз» бағдарламасы, сыйақы мөлшерлемесі жылдық 9% – ға дейінгі «Отау», сондай-ақ «ТКШ дамытудың 2023-2029 жылдарға арналған тұжырымдамасы» шеңберіндегі бағдарлама ХӘОТ үшін – 2%, қалған кезекте тұрғандар үшін – 5%. Жалпы, соңғы бір жылда 1695-тен астам адам түрлі ипотекалық бағдарламалар арқылы жаңа пәтерлер мен үйлерде қоныс тойын тойлады.«Семей қаласы әкімдігі мен «Отбасы» банкі бірлесіп жүзеге асырып жатқан «Абай жастары» өңірлік бағдарламасын ерекше атап өткен жөн. Бұл бастаманың мақсаты – білікті мамандарға жеке баспана сатып алу мүмкіндігін беру арқылы қолдау көрсету, сол арқылы жалдау ақысын төлеу қажеттілігін болдырмау. Бағдарлама аясында 2024 жылы облыстың жұмысшы жастары арасынан 19 отбасы баспаналы болды. Аягөз ауданында «Қозы Көрпеш-Баян сұлу» жастар бағдарламасы жүзеге асып жатыр», - деді облыс әкімінің орынбасары.Барлық санаттағы азаматтарды тұрғын үймен қамтамасыз ету жұмысы 2025 жылы жалғасады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/abay/press/news/details/919579
Т. Рысқұлов ауданында фельдшерлік-акушерлік пункт ашылды 17.01.2025
Т.Рысқұлов ауданы Рахым Сәбденов ауылында 15 келушіге арналған фельдшерлік-акушерлік пункт халық игілігіне берілді.Жаңа әлеуметтік нысанның құрылысын «Ауылда денсаулық сақтауды жаңғырту» Ұлттық жобасы аясында «Синдикат групп» ЖШС-сы жүргізді. Жобаға бюджеттен 298 млн. теңге бөлінген.Ғимаратта дәрігерге дейінгі қарау, егу, таңу бөлмелері бар, сондай-ақ медицина қызметкерлеріне арналған бірнеше кабинет қарастырылған.Айта кетейік, Т. Рысқұлов ауданында 35 денсаулық сақтау нысаны жұмыс істейді. Олардың материалдық-техникалық жарақтандыру көрсеткіші 92 пайызды құрайды.Өткен жылы Қайыңды және Қорағаты ауылында дәл осындай фельдшерлік-акушерлік пункт қолданысқа берілген болатын.Ауданның даму жоспарына сәйкес 2027 жылға дейін тағы 5 медициналық пункт салынады деп күтілуде.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/zhambyl/press/news/details/920294
БҚО-да көктемгі су тасқынына қарсы дайындық қызу жүріп жатыр 17.01.2025
Батыс Қазақстан облысында көктемгі су тасқыны кезеңіне дайындық барысы пысықталды.Облыс әкімі Нариман Төреғалиев алдағы су тасқыны кезеңі Мемлекет басшысының тікелей бақылауында екенін атап өтті. Осы ретте, су басу қаупі бар аумақтарда тасқынның алдын-алу жұмыстары қызу жүріп жатыр.Өңірдегі Жайық өзенінің бойы бекітіліп, су басу қаупі бар аумақтарға 102 шақырымды құрайтын 54 қорғаныс бөгеттері тұрғызылған. Ресурстар бойынша: 1817 бірлік техника, 4 мыңнан астам жұмылдырылады.Айта кетерлігі, облыста көктемгі су тасқыны кезеңіне дайындық жұмыстары жаз айларында басталған болатын. Мамандар қауіпті аймақтарды зерделеп, нәтижесінде алдын алу жұмыстарын жүргізу бойынша арнайы Жол картасы әзірленген.Казгидромет мамандарының болжауынша, биылғы жылы да су тасқыны қаупі бар. «Ағымдағы жылдың қаңтар айында өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда бірдей мөлшерде жауын-шашын жауды. Осының нәтижесінде Тасқала, Сырым, Бөрлі, Теректі, Бәйтерек және Орал қаласында жердің бетінде 2 см қалыңдықта мұз жабындысы пайда болды. Ауа райы күрт жылып, жаңбыр мол жауатын болса, наурыз айында бұл мұз жабындысы су тасқынына әкелуі мүмкін» –деді «Қазгидромет» РМК БҚО филиалы директоры Т.Шапанов.Батыс Қазақстан облысының әкімі Нариман Төреғалиев су қоймалары мен тоғандардың жағдайын бақылау, тасқын суды өткізуді қамтамасыз ететін арналарды, каналдарды, арықтарды тазалауды, сонымен қатар су тасқынын жоюға арналған күш пен құралдардың, қорғаныс бөгеттерінің дайындығын қамтамасыз етуді тапсырды. «Көктемге барынша дайын болу керекпіз. Су тасқынының алдын алу шараларын сапалы жүргізуіміз маңызды. Қала, аудан әкімдері және тиісті мекемелердің осы жұмыстарды күшейтуін тапсырамын» – деді облыс әкімі Нариман Төреғалиев. БҚО әкімдігінің баспасөз қызметіАқпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/bko/press/news/details/919907
Астанадан бір түнде 24 мың текше метрден астам қар шығарылды 17.01.2025
Астанада таңертең қалың қар жауады. Қаланың коммуналдық қызметтері тәулік бойы үздіксіз режимде қар күреу жұмысын жүргізіп жатыр, деп хабарлайды елорда әкімдігінің ресми сайты. 17 қаңтарда күндізгі ауысымда қар тазалау жұмысына 2 652 жол жұмысшысы және 1 470-тен астам арнайы техника шықты.17 қаңтарға қараған түні елордадан қар полигондарына 1 926 рейспен 24 мың текше метрден астам қар шығарылды.Қыс мезгілінің басынан бастап қаладан 260 145 ауыр жүк рейсімен 3,3 млн текше метрге жуық қар шығарылды.Ең алдымен, ережеге сәйкес, жолдарда кептеліс болмас үшін қозғалысы өте қарқынды орындар тазартылады. Сондай-ақ, қарқындылығы орташа учаскелер – алаңдар, вокзал маңы аумақтары, тротуарлар, әлеуметтік нысандарға кірме жолдар және т.б. тазартылады.Орталық көшелерді, жолаушылар көлігі маршруттары жүретін орындарды, аялдамалар мен тротуарларда тазалау да басымдыққа ие.Қалада бірнеше жабдықталған қар полигоны бар. Олар самосвал техникасының нөмірлік белгілерін оқу жүйесімен жабдықталған, мұнда бейнебақылау камералары орнатылып, жарықтандыру қосылған.Елорда тұрғындары мен қонақтарынан жолдарда абай болуды, қауіпсіздік ережелерін сақтауды, дауылды ескерту болған жағдайда алыс сапарларға шықпауды сұраймыз.Төтенше жағдай туындаған кезде «112» нөміріне хабарласыңыз.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/astana/press/news/details/919581
Курстан құқықтық көмекке дейін: астаналық ҮЕҰ тұрғындардың әлеуметтік осал санаттарына қалай көмектеседі 17.01.2025
Елордада көпбалалы, әлеуметтік аз қамтылған және өмірлік қиын жағдайға тап болған отбасыларға белсенді түрде қолдау жасап, көмек көрсететін үкіметтік емес ұйымдар бар. Сондай ұйымдардың бірі – Strong Mothers NS қоғамдық қоры. Оның директоры Райгүл Серікбаева қор атқарып жатқан жұмыстарға тоқталды, деп хабарлайды Астана әкімдігінің ресми сайты.Райгүл Серікбаева Астанада Bilim al білім беру жобасын жүзеге асырып жатыр. Білімі бойынша мұғалім, көпбалалы ана елордада төрт орталық ашып, онда ағылшын, қазақ, орыс, математика пәндерінен сабақ береді, сол сияқты мектепке дайындық тобы бар.Қосымша білім берумен қатар, домбыра, фортепиано, вокал, сурет, шахмат сынды шығармашылық үйірмелер жұмыс істейді. Орталықтардың белсенді тәрбиеленушілері түрлі байқаулар мен іс-шараларға қатысады.Орталықтарға көпбалалы және әлеуметтік аз қамтылған отбасылардың балалары жеңілдікпен келеді. Жаздың екі айында балаларға ағылшын тілі мен компьютерлік сауаттылық тегін оқытылады. Осы жылдың наурыз және сәуір айларында орталықтарда аналарға арналған тегін ағылшын тілі, компьютерлік және цифрлық сауаттылық курстары ашылады.Қоғамдық ұйымда Астананың шетінде тұратын қамқорлықтағы отбасылар да бар.«Біз бір реттік азық-түлік көмегін береміз. Қамқорлығымыздағы екі отбасыға қайырымдылық қоры арқылы пәтер алуға көмектестік», - дейді Райгүл Серікбаева.Орталықтарда балабақшаға кезекке тұру, мектепке қабылдау, жоғары оқу орнына түсуге көмек көрсету, тұрғын үй бағдарламасына құжаттарды жинау сияқты қызметтерді алуға тегін көмек көрсететін кеңселер бар. Адвокаттар ажырасу, алимент өндіру және банк шоттарын бұғаттаудан шығару бойынша кеңес береді.Орталықтар күн сайын мына мекенжайлар бойынша жұмыс істейді:- Уәлиханов көшесі, 3;- Қошқарбаев даңғылы, 39;- Кемеңгерұлы көшесі, 11;- Молдағалиева көшесі, 2.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/astana/press/news/details/919670
Астанада насыбай және шегілмейтін темекі өнімдерінінің заңсыз сатылуы бойынша рейд жүріп жатыр 17.01.2025
Астанада шегілмейтін темекі өнімдерін заңсыз сатуды анықтау бойынша рейдтік іс-шаралар өткізіліп жатыр, деп хабарлайды қала әкімдігінің ресми сайты.Осындай тексеру іс-шарасы Сарыарқа ауданындағы дүкендерде жүргізілді. Оған аудан әкімдігі, аудандық полиция басқармасы, сондай-ақ елордалық белсенді жастар қатысты.Ең алдымен шағым көп түсетін аумақтар тексеріледі. Мысалы, ескі темір жол вокзалы аумағы. Мұндай іс-шаралар күнделікті жүргізіледі.2024 жылы қалада шегілмейтін темекі өнімдерін заңсыз сату бойынша 70 жағдай анықталды. Кәсіпкерлерге 3 млн теңгеден асатын мөлшерде айыппұл салынды.Рейдтер барысында Республика, Жеңіс даңғылы, Гете, Ә.Молдағұлова, Ы. Дүкенұлы көшелері және т.б. қамтылды.«Егер рейдтік іс-шара кезінде насыбай сатқан тұлғалар анықталса, оларға қатысты Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінде қарастырылған жаза қолданылады және насыбай тәркіленетін болады. Ішкі істер министрлігінің тапсырмасы бойынша рейдтік іс-шаралар алдағы уақытта да жалғасады», - деді Сарыарка ауданы ПБ учаскелік полиция инспекторы Ғалымжан Кәбір.Шегілмейтін темекі өнімдерін тұтынуды алдын алу мақсатында Астана қаласы бойынша жұмыс тобы құрылды. Қаланың барлық ауданында бұл бағыттағы рейдтік іс-шаралар тұрақты түрде өткізіліп тұрады.Айта кетейік, рейдтер Астананың барлық алты ауданында жалғасуда. Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/astana/press/news/details/919726
Астанада насыбайдың заңсыз саудасы анықталды: рейд жүріп жатыр 17.01.2025
Елорданың Есіл ауданында полиция қызметкерлері мен әкімдік өкілдері насыбай мен снюстың заңсыз айналымы фактілерін анықтау мақсатында кезекті рейд жүргізді, деп хабарлайды Астана әкімдігінің ресми сайты.Аудан әкімдігінің өкілдері мен полиция бөлімшелерінің қызметкерлері де шегілмейтін темекі өнімдерін сатуға тыйым салу жөнінде кәсіпкерлерге түсіндіру жүргізді.Тексеру барысында 10 сауда нысаны тексеріліп, оның бірінде тыйым салынған насыбайдың сатылғаны тіркелді.Сауда нүктесінің иесіне қатысты ҚР ӘҚБтК-нің 196-бабы бойынша әкімшілік хаттама жасалып, 25 АЕК көлемінде айыппұл салынды.Есіл ауданы әкімдігінің басшысы Әли Жолтабар мұндай іс-шаралар қала тұрғындары үшін салауатты және қауіпсіз орта құруға ықпал ететінін атап өтті.«Біз осындай тауарлардың таралуын болдырмау және тұрғындарды олардың қауіптері туралы хабардар ету үшін осы бағытта белсенді жұмыс істеуіміз керек», - деді ол.Құқық бұзушылықтарды анықтауға арналған рейдтер жастар арасында зиянды әдеттердің алдын алуға және кәсіпкерлердің заңды сақтаудағы жауапкершілігін арттыруға бағытталған.Шара барысында Астана қаласының барлық алты ауданында дүкен сатушыларына профилактикалық түсіндіру жұмыстары жүргізіліп жатыр. Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/astana/press/news/details/919839
Астанада өзгенің мүлкін бүлдірген 330-дан астам бұзақы ұсталып, жазаланды 17.01.2025
Астанада вандализм және бөтеннің мүлкіне зиян келтіру әрекеттерімен күресу бойынша қарқынды және күшейтілген жұмыстар жүріп жатыр. Құқық қорғау органдарының қызметкерлері қала басшылығымен бірлесе отырып, осындай заң бұзушыларды анықтауға және алдын алуға бағытталған іс-шараларды белсенді жүргізіп жатыр, деп хабарлайды әкімдіктің ресми сайты.2024 жылы жалпы сомасы 17 млн 112 мың 420 теңгені құрайтын 360-тан астам бұзақылық оқиғасы анықталды. 2025 жылы жыл басынан 393 мың 200 теңгені құрайтын 10 факті тіркелді.Бұзақылық жасағаны үшін 337 азамат жауапкершілікке тартылып, оның 198-іне айыппұл салынып, 139-ы әкімшілік қамауға алынды.Барлық құқық бұзушы табылып, ҚР ӘҚБтК-нің 147-1 бабы бойынша әкімшілік жауапкершілікке тартылды.Оқиғаның бірі қаладағы тұрғын үйлердің бірінде болды. 34 жастағы тұрғын лифт есігін теуіп әдейі сындырған. Полицейлер құқық бұзушыны анықтап, нәтижесінде ол бөтеннің мүлкін қасақана жойғаны немесе бүлдіргені үшін жауапкершілікке тартылды. Сот шешімімен ер адам 15 тәулікке уақытша ұстау изоляторына қамалды.Естеріңізге сала кетейік, бұзақылық әкімшілік және қылмыстық жауапкершілікке әкеп соғады. Мұндай әрекет үшін айыппұл салынып, өтемақы немесе тіпті қамауға алынуы мүмкін.Полицейлер қалада тәртіп пен тазалықты сақтауға, сондай-ақ қоғамға жат әрекеттердің алдын алуға бағытталған профилактикалық жұмыстарды тұрақты түрде жүргізеді. Акцияның мақсаты – кез келген бұзақылық жағдайды тоқтату және елордада тазалық пен тәртіпті сақтау.Бұзақылықтың алдын алу жұмыстары қалалық прокуратура және полиция бөлімімен келісе отырып жүргізіліп жатыр. Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/astana/press/news/details/920078
Нұра ауданындағы сауда орындарының иелеріне насыбай мен снюс сатқаны үшін айыппұл салынды 17.01.2025
Нұра ауданының әкімдігі аудандық Полиция басқармасымен бірлесіп, шегілмейтін темекі өнімдерін заңсыз сату фактілерін анықтау мақсатында кезекті рейд жүргізді, деп хабарлайды Астана әкімдігінің ресми сайты.Рейд аясында олар аудандағы ірі тұрғын үй кешендерінде орналасқан кәсіпкерлік нысандарын тексерді. Нәтижесінде екі дүкеннен насыбай мен снюс табылды.Полиция қызметкерлері жалпы құны 12 250 теңге тұратын 20-ға жуық насыбай мен 15 бума снюс тәркіледі. Сауда нүктелерінің иелері ҚР ӘҚБтК-нің 196-бабына сәйкес әкімшілік жауапкершілікке тартылып, оларға 98 300 теңге (25 АЕК) айыппұл салынды.«Ауданымызда мониторингтік іс-шаралар тұрақты түрде өткізіліп тұрады. Жыл басынан бері 16 дүкен тексерілді. 2 нысанда заңбұзушылықтар анықталып, ол үшін дүкен иелері әкімшілік жауапкершілікке тартылды. Біз барлық кәсіпкерге тыйым салынған тауарларды сатпау мәселесін ескертеміз», - деп атап өтті кәсіпкерлік бөлімінің бас маманы Батырхан Жанпейісов.Жедел профилактикалық іс-шараларды аудан әкімдіктерінің қызметкерлері Астана қаласы ПД Жергілікті полиция қызметінің қызметкерлерімен бірлесіп жүргізуде. Рейдте жеке кәсіпкерлік нысандары – сауда орталықтары, азық-түлік дүкендері тексеріледі.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/astana/press/news/details/920152
Астанада бір жылда 41 мыңнан астам адам «Жанұя» орталығына жүгінді 17.01.2025
Астанада бірнеше жылдан бері «Жанұя» отбасы институтын қолдау орталығы жұмыс істейді. Өткен жылы мұнда 41 мыңнан астам азамат 44 мың түрлі мәселе бойынша көмек сұрады, деп хабарлайды елорда әкімдігінің ресми сайты.Астана әкімдігінің «Жанұя» отбасы институтын қолдау орталығы өмірлік қиын жағдайға тап болған отбасыларға жан-жақты қолдау көрсету үшін құрылған.2024 жылы «Жанұяға» 44 мыңнан астам мәселе бойынша 41 мыңнан астам адам жүгінді, оның ішінде:- Заң көмегіне 1 243 өтініш;- психологиялық көмек бойынша 495 өтініш;- 27 653 өтініш әлеуметтік қызметтер портының жұмысы мәселелеріне: 17 208 өтініш қабылданды, 10 445 адамға кеңес берілді.Айта кетерлігі, 2051 отбасы қайырымдылық қорларымен бірлесіп, орталықтан азық-түлік себетін, гигиеналық құралдарды, тұрмыстық химия құралдарын алып, мәдени-ойын-сауық шараларына бару түрінде қайырымдылық көмек көрсетті.Өмірлік қиын жағдайдағы отбасылар үшін 64 іс-шара өткізілді, олар – тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алу бойынша іс-шаралар: мәдени-сауық іс-шаралары, семинарлар мен тренингтер, шеберлік сабақтары, құқықтық мәселелер бойынша ашық есік күндері, құқықтық сауаттылық және психологиялық көмек көрсету бойынша тікелей эфирлер.«Жанұя» орталығына +7 (7172) 72-51-51 телефоны бойынша байланыс орталығы немесе zhanuya@otbasy-astana.kz электронды поштасы арқылы хабарласуға болады.Мекеме дүйсенбіден жұмаға дейін сағат 9.00-ден 18.00 (түскі ас 13.00-ден 14.00-ге дейін) аралығында жұмыс істейді. Мекенжайы : Сарыарқа ауданы, Бейбітшілік, 14.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/astana/press/news/details/920223
Алматы облысы бойынша ҚР Мемлекеттік қызмет істері агенттігі департаментінің басшысы тағайындалды 17.01.2025
Бүгін Алматы облысы әкімінің орынбасары Нұржан Құдайбергеновтің төрағалығымен өткен жиында Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің өңірлік департаментінің жаңа басшысы, Әдеп жөніндегі кеңес төрағасы лауазымына тағайындалған Нұрсұлтан Сейдалиев таныстырылды. Жиынға Мемлекеттік қызмет істері агенттігі төрағасының орынбасары Салауат Мүксімов қатысты.Салауат Мүксімов өз сөзінде Нұрсұлтан Сейдалиевтің мемлекеттік қызмет саласындағы көпжылдық тәжірибесін және басқарушылық қабілетін атап өтіп, оның жаңа қызметте облыстағы мемлекеттік қызмет сапасын жақсартуға үлкен үлес қосатынына сенім білдірді.Өз кезегінде Нұржан Құдайбергенов жаңа басшыға сәттілік тілеп, облыс әкімдігі тарапынан өңірдегі мемлекеттік қызмет сапасын арттыру мен әдеп стандарттарын нығайтуға қажетті қолдау көрсетілетінін жеткізді.Нұрсұлтан Сейдалиев сенім білдіргені үшін алғыс айтып, өңірдегі мемлекеттік қызметті дамыту, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл және этикалық нормаларды сақтау бағытындағы жұмыстарды жалғастыратынын мәлімдеді.Шара барысында қатысушылар Нұрсұлтан Сейдалиевтің тағайындалуы өңірдегі мемлекеттік қызмет сапасын арттыруға серпін беретініне сенім білдірді.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/almobl/press/news/details/919693
7 жасар қонаевтық оқушы ашық суда жүзуден күміс жеңіп алды 17.01.2025
Дубайда өткен «Оушенмен» жарысында Қонаев қаласының спортшысы, 7 жасар Дмитрий Кремпин күміс медаль жеңіп алды.Халықаралық додаға 20 елден 4 пен 17 жас аралығындағы 100-ден астам бала мен жасөспірім қатысып, ашық суда жүзуден жарысты. Жас спортшылардың қатарында Дмитрий де болды. Ол 500 метр қашықтықты бағындырып, жүлделі ІІ орынға табан тіреді. Қазақстан намысын қорғаған Дмитрий 5 жасынан бастап жүзумен айналысып келеді.Дмитрий Қонаев қаласындағы «Айдария» бассейнінде жаттығады. Анасы Лариса Кремпина ұлының осы спорт түрін таңдағанына қуанышты.Ал Дмитрийдің жаттықтырушысы – Мадияр Кемелжан. Ол осы жетістіктермен шектеліп қалмай, келесі жылы өз шәкірттерін ірі додаларға көбірек қатыстыруды жоспарлап отыр.Облыс орталығы Қонаев қаласында жүзу спортына арналған тек бір бассейн ғана бар. Оның қызметі ақылы. Мекеме көпбалалы отбасылар мен мүмкіндігі шектеулі адамдарға арнайы жеңілдіктер ұсынады. Бүгінгі күні мұнда 115 бала жаттығады, олардың шамамен 20-сы мүмкіндігі шектеулі балалар.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/almobl/press/news/details/919724
Өңірлік туризмді дамыту мәселелері талқыланды 17.01.2025
ҚР Туризм және спорт министрі Ербол Мырзабосыновтың төрағалығымен министрліктің кеңейтілген аппараттық кеңесі өтті. Жиынға министрлік өкілдері, өңірлік туризм саласына жауапты басқарма басшылары және ведомствоға бағынысты ұйымдардың жетекшілері қатысты.Кеңесте туризм саласының негізгі көрсеткіштер тыңдалып, отандық туризм саласының даму бағыттары мен өзекті мәселелері жан-жақты талқыланды.Ербол Мырзабосынов туризм индустриясындағы оң өзгерістерді атап өтіп, ішкі және сыртқы туристік ағынның тұрақты өсіп келе жатқанын жеткізді. Мәселен, былтырғы 9 айдың көрсеткіші бойынша ішкі туристер саны 562 мыңға көбейіп, 6 млн адамға жетті. Шетелдік туристер легі 11,5 млн адамды құрады, бұл 2023 жылдың сәйкес кезеңіндегі көрсеткішпен салыстырғанда екі есе көп. Оның ішінде 969 мың шетелдік орналастыру орындарына тоқтаған.«Былтыр Мемлекет басшысы отандық туризмді дамыту мәселесіне арналған арнайы кеңес өткізген болатын. Сол жиында Президент туризмді дамыту жөнінде бірқатар тапсырма берген еді. Бүгінгі кездесудің негізгі мақсаты – Президент тапсырмаларының орындалу барысын және өңірлік туризмнің мәселесін талқылау», – деді министр.Кеңесте өңірлерде кездесетін өзекті мәселелер көтеріліп, олардың шешу жолдары қарастырылды. Әсіресе, туристік инфрақұрылымды дамыту, жаңа бағыттарды ашу, мемлекеттік қолдау шаралары арқылы кәсіпкерлікті ынталандыру сияқты мәселелерге ерекше назар аударылды.Жиын қорытындысы бойынша еліміздің туристік әлеуетін арттыру, инвестиция тарту және халықаралық нарықтағы Қазақстанның беделін нығайту мақсатында нақты тапсырмалар берілді.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/tsm/press/news/details/920034
ҚАЗАҚСТАННЫҢ ЖОҒАРЫ ОҚУ ОРЫНДАРЫН ИНТЕРНАЦИОНАЛДАНДЫРУ: ХАЛЫҚАРАЛЫҚ БІЛІМ БЕРУ СТАНДАРТТАРЫНА ЖАСАЛҒАН ҚАДАМ 17.01.2025
ҚАЗАҚСТАННЫҢ ЖОҒАРЫ ОҚУ ОРЫНДАРЫН ИНТЕРНАЦИОНАЛДАНДЫРУ: ХАЛЫҚАРАЛЫҚ БІЛІМ БЕРУ СТАНДАРТТАРЫНА ЖАСАЛҒАН ҚАДАММемлекет басшысы 2024 жылғы 2 қыркүйектегі Қазақстан халқына Жолдауында: «Үкімет жоғары білім саласын халықаралық білім беру кеңістігімен ықпалдастырып жатыр. Қазірдің өзінде елімізде шетелдің белгілі 23 жоғары оқу орны жұмыс жүргізе бастады. Оларға мейлінше қолдау көрсету керек. Атап айтқанда, маман даярлауға берілетін мемлекеттік тапсырысты біртіндеп көбейткен жөн», – деп атап өтті.34 шетелдік жоғары оқу орнымен серіктестік келісімдер жасалды. Бүгінгі таңда елімізде Ұлыбритания, Италия, Қытай, Ресей, АҚШ, Франция және Оңтүстік Кореяның 23 серіктес жоғары оқу орындары жұмыс істейді. 2025 жылы тағы 11 келісімді іске асыру қажет.Шетелдік серіктестік жоғары оқу орындарында қазақстандық студенттерге арналған 2 090 грант оқуға мемлекет бөлді.Бүгінгі таңда мыңдаған студент 34 мамандық бойынша білім алады, оның ішінде педагогикалық, инженерлік-техникалық және жасанды интеллект сияқты негізгі бағыттар бар. Бұл мақсаттарға мемлекеттік білім беру гранттары (бірлескен білім беру бағдарламалары және қос диплом бағдарламалары) және мемлекеттің қолдауымен оларға жағдай жасау арқылы инвесторлардың қаражаты бөлінеді.Шетелдік серіктес ЖОО-ларды іріктеу жекелеген салалардағы кадрлық қажеттілікке және өңірлердің сұраныстарына негізделеді.Шетелдік жетекші жоғары оқу орындарымен ынтымақтастық атом өнеркәсібі, «жасыл» сутекті әзірлеу, Қазақстанда баламасы жоқ су қауіпсіздігін қамтамасыз ету сияқты аса сұранысқа ие және тапшы мамандықтар бойынша мамандар даярлауға бағытталған.Мемлекет басшысының тапсырмасын орындау шеңберінде Қ.Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік университеті базасында мұнай инженериясы, электр энергетикасы және компьютерлік инженерия бағдарламалары бойынша британдық Heriot Watt университетінің филиалы ашылды.Химия және химиялық технологиялар саласында кадрлар даярлау үшін М.Дулати атындағы Тараз өңірлік университеті базасында Д.И.Менделеев атындағы Ресей химия-технологиялық университетінің филиалы ашылды.Педагогикалық кадрларды даярлау мақсатында Оңтүстік Қазақстан педагогикалық университеті базасында Гази университетінің (Түркия) филиалы жұмыс істейді.Бейжің тіл және мәдениет университетінің (ҚХР) филиалы Астана халықаралық университеті базасында жұмыс істейді.Квинс университетінің филиалы (Ирландия) Нархоз университеті базасында жұмыс істейді.2025 жылға дейінгі жоғары білім беруді интернационалдандыру стратегиясы шеңберінде шетелдік азаматтарға, соның ішінде Қазақстан Республикасының азаматтары болып табылмайтын қазақ диаспорасының өкілдеріне арналған стипендиялық бағдарлама іске қосылды.2024-2025 оқу жылында шетелдік азаматтарға арналған стипендиялық бағдарлама бойынша Қазақстанның 37 ЖОО-да 550 білім алушы қабылданды (бакалавриат - 490, магистратура - 50, докторантура - 10). Стипендиялық бағдарлама тегін білім алуды және ай сайынғы стипендияны қамтиды. Қазақстанда білім беру туризмін дамыту«Болашақ» халықаралық стипендиясы 30 жыл бойы жүзеге асырылып келеді. Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша «Болашақ» халықаралық стипендиясы техникалық, инженерлік, медициналық және педагогикалық бағыттарға қайта бағытталды.Осы жылдар ішінде стипендия 12 727 қазақстандыққа әлемнің жетекші жоғары оқу орындарында білім алуға мүмкіндік берді, оның ішінде 55%-ы гуманитарлық, 36%-ы инженерлік-техникалық, 7%-ы медициналық, 2%-ы мәдениет және өнер бағыты бойынша білім алды.Түлектер әлемнің 30-дан астам елінде 400-ден астам жетекші шетелдік жоғары оқу орындарында оқыды және тағылымдамадан өтті.2024 жылы бағдарлама түлектері 213 мың медициналық ота жасап, 145 мың білім алушы мен студенттерді оқытып, мыңнан астам ғылыми еңбектерін жариялады.2024 жылы ЖОО контингентіндегі шетелдік студенттердің үлесі 15%-ды құрады, әлемнің 23 елінен 97 университеттермен 245 қос диплом бағдарламасы іске асырылды.Шетелдік студенттер саны 93 елден 31 400 адамды құрады, бұл 2023 жылғы 82 елден 26 800 студентке қарағанда 4 600 адамға көп.Қазақстанның жоғары оқу орындарына оқытушылық қызметке 1600-ден астам шетелдік сарапшы тартылды.2024 жылғы білім беру бағдарламаларының нәтижесінде QS World University Rankings 2024 әлемнің үздік университеттерінің халықаралық рейтингіне 21 қазақстандық ЖОО кірді.«Университет пәндерін оқытудың мазмұны мен әдісін айтарлықтай жаңарту қажет. Болашақ мұғалімдер, дәрігерлер, агрономдар, заңгерлер және салалық мамандар жасанды интеллект бойынша базалық білімді міндетті түрде меңгеруі керек», – деп атап өтті Қасым-Жомарт Тоқаев.Мемлекет басшысының тапсырмасын іске асыру мақсатында еліміздің ғылыми ұйымдары мен ЖОО-на халықаралық дерекқорларға тегін қолжетімділік қамтамасыз етілді.Google компаниясымен бірлесіп еліміздің 15 жоғары оқу орнының 5000 студентіне арналған жасанды интеллект бойынша курстар іске қосылды.Coursera онлайн білім беру платформасы жобасы аясында қазақстандық студенттерге 40 мың лицензия бөлініп, 93 жоғары оқу орнынан 153 мың сертификат берілді.Корея мен Қытайдың жетекші жоғары оқу орындарымен білім беру және мамандарды бірлесіп даярлау бойынша уағдаластықтарға қол жеткізілді. Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша үш қазақстандық ЖОО базасында жасанды интеллект мектептері жұмыс істейді:Қорқыт ата атындағы Қызылорда университетінде Сеул Ұлттық Ғылым және технологиялар университетінің Жасанды интеллект және информатика мектебі ашылды.Қ.И.Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университетінде City University of Hong Kong филиалы ашылды.Д.Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университетінде Лу Бань шеберханасының базасында ЖИ бойынша халықаралық зерттеу орталығы және көлікті басқарудың ақылды технологиялар орталығы ашылды. Отандық жоғары оқу орындарында Google, NVIDIA, Huawei, Coursera және басқа да халықаралық технологиялық алпауыттарының тиісті курстары енгізілді.Coursera, Google, Nvidia, «Huawei Technologies Kazakhstan» LLP, 01 Edu System, Binance Kazakhstan-мен меморандумдарға қол қойылды.AstanaHub технопаркі базасында бағдарламада Қазақстанның 47 жоғары оқу орнынан 700 оқытушыны қамтитын ЖИ бағыттары бойынша ЖОО оқытушыларын оқытуға арналған толыққанды курстар іске қосылды.Жасанды интеллект (ЖИ) саласында университетаралық ЖИ стандарты қабылданды, 20 ЖОО-мен 20 білім беру бағдарламасы әзірленді.Қазақ, ағылшын, орыс тілдерінде 148 миллиард токен негізінде KazLLM тілдік модельді оқыту аяқталды.Модель Nazarbayev University, әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Шайсұлтан Шаяхметов атындағы «Тіл-Қазына» Ұлттық ғылыми-практикалық орталығы және т.б. командасының қатысуымен әзірленді.Әзірлеуге 117 сарапшы, оның ішінде 40-тан астам ғылым кандидаттары, PhD және зерттеу институттары мен жоғары оқу орындарының магистрлері тартылды.Министрлік Мемлекет басшысына жасанды интеллект, бағдарламалау және стартап акселерациясын оқитын 100 мың студентті қамтитын басым мамандықтар бойынша барлық деңгейдегі студенттер арасында ЖИ саласындағы дағдыларды жан-жақты дамытуға бағытталған AI-Sana ЖИ бойынша пилоттық бағдарламаны ұсынды.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/sci/press/news/details/919551
Жасанды интеллектіге негізделген «Tilqazyna» қазақ тілін оқыту моделі» жарияланды 17.01.2025
Қазақстан Республикасының Ғылым және жоғары білім министрлігі Тіл саясаты комитетіне қарасты «Тіл-Қазына» ұлттық ғылыми-практикалық орталығы жасанды интеллектіге негізделген «Tilqazyna қазақ тілін оқыту моделінің» алғашқы нәтижесін жариялады.Модель қазіргі кезде қазақ тілінің лексика, морфология және семантика т.б салаларындағы, оның ішінде, қазақ тілінде мәтінді генерациялау, перифраз жасау, контекстпен жұмыс істеу, ықшамдау, сонымен қатар грамматикалық және пунктуациялық қателерді түзету, фразеологизмдердің мәнін ашу, терминдерді аудару сияқты тапсырмаларды орындай алады. Бұл салалық LLM моделі бүгінде Hugging Face платформасына жүктелді. Яғни, ол барлық қолданушыға қолжетімді. Осы модельді қолдану арқылы жасанды интеллекті көмегімен жүзеге асырылатын көптеген қазақша IT өнімдер дайындауға болады. Бұл Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың Жолдауында баса айтқанындай, “жасанды интеллектіні кеңінен қолданатын және цифрлық технологияларды дамытып жатқан елге айналуға” зор мүмкіндіктер береді.Модельді жасау барысында «Тіл-Қазына» орталығы сарапшылары табиғи тілді өңдеу алгоритмдерін қолданып, үлкен көлемдегі деректерді мақсатты түрде өңдеді. Атап айтсақ,сөздерді тексеру мақсатына 684 876 сөзқолданыс (лексикалық бірлік) қолданылды;сөз тіркестерін тексеру жүйесін жетілдіру үшін 20 212 қатар сөз тіркесінің дұрыс және қате нұсқалары қолданылды;пунктуациялық қателерді түзету мақсатында 5 558 мәтін талданды;мәтін құрылымын түзету үшін 3 000 мәтіннің дұрыс/бұрыс нұсқасы әзірленді;сөйлемді ықшамдау функциясы үшін 6 000 сөйлемнің толық және ықшамдалған контент базасы жасалды;перифраз функциясы үшін 14 790 синонимдік қатар жинақталды;жалпы қазақ тілінің 35 ГБ өңделген корпусы қолданылды.Биыл модельге сөйлесу (дауыстық) функциясы қосылып, қолданушылар үшін ыңғайлы интерфейс әзірленеді. Сонымен қатар жоба A1, A2 және B1 деңгейлері бойынша тіл үйретуге қабілетті болса, 2026 жылы B2, C1 деңгейінде оқыта алады.Жобаның соңғы нәтижесі ретінде кез келген тіл үйренушінің деңгейіне сай жеке оқыту бағдарламасын дайындап, үйретуге қабілетті дауыстық көмекші жасалады. Ол IOS және Android жүйелерінде жұмыс істейтін мобильді қосымша түрінде ұсынылады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/sci/press/news/details/920165