Шымкент қаласы цифрлық дамуда жаңа белеске қадам басты. 11 маусым 2026 жыл күні ресми түрде жарияланған мәліметтерге сәйкес, Алтынтөбе тұрғын алабы жоғары жылдамдықтағы кең жолақты интернет желісімен қамтылды. Бұл оқиға қалалық Цифрландыру басқармасы жүргізіп келе жатқан жүйелі жұмыстың табиғи жалғасы болып табылады. Тұрғындар ондаған жылдар бойы сапалы байланыс қызметінен тыс қалған аудандарда тіршілік еткен. Енді сол жағдай түбегейлі өзгеруі алдында тұр.Алтынтөбе — Шымкенттің тез өсіп келе жатқан тұрғын алаптарының бірі. Соңғы жылдары бұл аймақта тұрғын үй құрылысы қарқын алып, халық саны айтарлықтай өсті. Алайда инфрақұрылымдық дамудың артта қалуы тұрғындар үшін маңызды мәселеге айналды. Интернет байланысының болмауы немесе сапасыздығы білім алу, жұмыс істеу, мемлекеттік қызметтерге қол жеткізу сияқты күнделікті қажеттіліктерді орындауды айтарлықтай қиындатып отырды. Балалар үйден сабақ алу мүмкіндігінен айырылды, ал кәсіпкерлер онлайн-сауда жасай алмады. Осы мәселелерді шешу мақсатында қала басшылығы бірнеше жыл бұрын кешенді цифрландыру бағдарламасын іске қосты.«Спецавтоматикасервис» компаниясы осы жобаның тікелей орындаушысы болып табылады. Компания Алтынтөбе аймағында инфрақұрылымдық желілерді жүргізу жұмыстарын аяқтап, шамамен 400 тұрғын үйді жоғары жылдамдықтағы интернетке қосуға техникалық мүмкіндік жасады. Желінің орнатылуы барысында заманауи талаптарға сай оптикалық-талшықты кабельдер пайдаланылды. Бұл технология тек жылдам интернетті ғана емес, сонымен қатар тұрақты және үздіксіз байланысты да қамтамасыз етеді. Компания өкілдерінің айтуынша, желінің өткізу қабілеті болашақтағы жүктемелерді де еркін көтере алатындай етіп жобаланған.Қалалық Цифрландыру басқармасының басшысы Бауыржан Сейітқалиевтің пікірінше, бұл жоба тек техникалық мәселені шешумен шектелмейді: «Біз интернет желісін тартқан кезде тек кабель орнатып жатқан жоқпыз. Біз адамдардың өмір сапасын арттырып жатырмыз. Жоғары жылдамдықтағы интернет — бұл білімге, денсаулық сақтауға, экономикалық мүмкіндіктерге деген тікелей қол жеткізу. Алтынтөбе тұрғындары енді электрондық мемлекеттік қызметтерді, онлайн-білімді және цифрлық коммерцияны пайдалана алады». Сарапшылардың бағалауы бойынша, жылдамды интернеттің пайда болуы аумақтағы жергілікті экономикалық белсенділікті 15-20 пайызға арттыруы мүмкін.Бүгінгі таңда Шымкент қаласы аумағындағы 86 елдімекен мен шағынауданның 85-і кең жолақты интернет желісімен қамтылған. Бұл көрсеткіш бірнеше жыл бұрынғы жағдаймен салыстырғанда күрт өзгерді. 2021 жылы қаланың тек 60 пайыз аймағы тұрақты интернетке қосылған болса, 2024 жылы бұл көрсеткіш 78 пайызға жетті. Ал 2026 жылдың ортасына қарай желімен қамту деңгейі 98 пайыздан асты. Бұл Қазақстанның оңтүстік өңірінде цифрлық теңсіздікті жоюдағы маңызды табыс болып есептеледі. Сонымен қатар, қалада орналасқан мектептердің 95 пайызы жоғары жылдамдықтағы интернетке қосылған, ал медициналық мекемелердің толық желілік қамтуы телемедицина қызметтерін жедел дамытуға мүмкіндік берді.Алтынтөбе тұрғындары жаңалықты зор ынтамен қарсы алды. «Бұрын балаларым мектептен берілген онлайн-тапсырмаларды орындау үшін кафеге немесе туыстарыма барушы еді. Енді үйде отырып-ақ барлығын істей алады» деп айтады үш баланың анасы Айгүл Мұратова. Ал жергілікті кәсіпкер Серік Байғожин да жаңа мүмкіндіктерден үміт күтуде: «Менің шағын дүкенім бар. Жылдамды интернет болса, онлайн-тапсырыс қабылдауды бастауды жоспарлап отырмын. Бұл кіріс деңгейімді айтарлықтай арттырар еді». Осындай жеке тарихтар цифрлық инфрақұрылымның қарапайым адамдардың өміріне тигізетін нақты ықпалын айқын көрсетеді.Бұл жобаның стратегиялық маңызы жеке аудандар шеңберінен шығып кетеді. Қазақстан «Цифрлық Қазақстан» ұлттық бағдарламасы аясында бүкіл ел бойынша интернет желісін кеңейтуге мемлекеттік деңгейде назар аударып келеді. Шымкенттегі тәжірибе республиканың басқа өңірлері үшін де үлгі бола алады. Қала деңгейінде жеке компаниялармен тиімді әріптестік орнату, нақты мерзімдерді сақтау және инфрақұрылымдық жұмыстарды жүйелі түрде жоспарлау — осының бәрі жобаның табысты жүзеге асуының кілті болды. Болашақта аталған тәжірибені басқа қалаларға да таратудың нақты мүмкіндіктері бар деп санайды салалық мамандар.Алдағы уақытта да интернет инфрақұрылымын жетілдіру жұмыстары жалғасын табады. Қала басшылығының жоспарына сәйкес, 2026 жылдың аяғына дейін соңғы қамтылмаған аймақ да желіге қосылуы тиіс. Сонымен қатар, жыл соңына дейін 5G технологиясын енгізу бойынша алғашқы пилоттық жобаны іске қосу жоспарланып отыр. Бұл Шымкентті Қазақстандағы ең алдыңғы қатарлы цифрлық қалалардың біріне айналдыра алады. Цифрлық теңсіздікті жою — бұл тек технологиялық міндет емес, сонымен қатар әлеуметтік әділеттілік пен ел дамуының маңызды шарты. Алтынтөбе мысалы осы шындықты тағы бір рет дәлелдеп берді.

11 маусым 2026 жыл. Шымкент қаласының көпсалалы онкологиялық орталығында отандық медицина тарихындағы елеулі оқиға орын алды. Бауыр асты безінің қатерлі ісігімен ауыратын науқастарға лапароскопиялық панкреатодуоденальды операция алғаш рет сәтті орындалды. Бұл қазіргі заманғы онкохирургиядағы ең күрделі және жоғары технологиялық хирургиялық араласулардың бірі болып есептелетін іс-шара еліміздің медицина ғылымы үшін маңызды жетістік болды.Бауыр асты безінің қатерлі ісігі — дүние жүзінде де, Қазақстанда да онкологиялық аурулар арасында ерекше орын алатын, ерте анықтау мен емдеуі өте күрделі патология. Статистикалық деректерге сүйенсек, Қазақстанда жыл сайын бауыр асты безі обырымен аурушаңдық деңгейі тұрақты түрде өсіп келеді. Ауру белгілері кеш байқалатындықтан, науқастардың көпшілігі дәрігерге үдерістің соңғы сатыларында жүгінеді. Осы жағдайда уақтылы жасалған хирургиялық операция — науқастың өмірін сақтаудың немесе оның сапасын едәуір жақсартудың жалғыз тиімді жолы болып табылады. Дәл осы себепті Шымкенттегі жаңа жетістік аймақтағы онкологиялық науқастар үшін тікелей үміт нышанына айналды.Жаңа әдістемені енгізу мақсатымен Астанадағы Ұлттық ғылыми медициналық орталықтың жетекші онкохирургтары Шымкентке арнайы іссапармен келді. Олар жергілікті дәрігерлерге арналған мастер-класс өткізіп, практикалық тәжірибемен бөлісті. Мастер-класс барысында жоғары технологиялық операциялар бауыр асты безінің және іргелес мүшелердің қатерлі ісіктері бар үш науқасқа сәтті орындалды. Астаналық мамандар операцияның барлық кезеңдерін жергілікті хирургтермен бірлесе отырып орындап, оларға ендоскопиялық жабдықпен жұмыс жасаудың барлық нәзік тұстарын үйретті. «Бұл операция — шынайы мағынасында биік шеберлік пен технологияның үйлесімі. Бауыр асты безінің анатомиялық ерекшеліктері, іргелес органдар мен ірі тамырлардың тығыз орналасуы хирургтан жоғарғы деңгейдегі нақтылықты талап етеді», — деді жетекші онкохирург Астанадан келген маман.Лапароскопиялық панкреатодуоденальды операцияның ашық хирургиялық араласу алдындағы артықшылықтары медициналық тұрғыдан дәлелденген. Дәстүрлі операцияда хирург ұзындығы 20–25 сантиметрге дейін жететін үлкен кесік жасайды. Лапароскопиялық нұсқада барлық манипуляциялар бірнеше шағын тесік — диаметрі 5–12 миллиметрлік прокол арқылы жүзеге асырылады. Заманауи эндоскопиялық жабдық хирургке операция аймағын мониторда жоғары ажыратымдылықпен бақылауға мүмкіндік береді. Науқастың операциядан кейінгі кезеңде ауырсынуы едәуір азаяды, жараның инфекциялануы мен қан кетуі тәуекелі төмендейді, ал стационарда болу мерзімі дәстүрлі хирургияға қарағанда 2–3 есе қысқарады. Науқас ерте мерзімде белсенді өмір салтына оралып, химиотерапия немесе сәулелік ем сияқты онкологиялық ем бағдарламасының келесі кезеңдеріне жылдамырақ кіріседі.Шымкент — Қазақстандағы миллиондық халқы бар үш қаланың бірі. Оңтүстік Қазақстан аймағының медициналық орталығы ретінде қала Оңтүстік Қазақстан облысы мен Жамбыл облысының науқастарына қызмет көрсетеді. Бұрын бауыр асты безінің онкологиялық ауруымен зардап шеккен науқастар осындай күрделі операция жасату үшін астана Астанаға немесе Алматыға барып, ол жерде ұзақ уақыт емдеуін жалғастыруға мәжбүр болатын. Бұл науқастар мен олардың отбасылары үшін үлкен қаржылық және психологиялық ауыртпалық болды. Енді Шымкентте осы операцияны тікелей жасау мүмкіндігі пайда болғандықтан, аймақ тұрғындары жоғары деңгейдегі медициналық көмекті туған жерінен алатын болады.Шымкент қалалық онкологиялық орталығының бас дәрігері бұл жетістіктің маңызын ерекше атап өтті: «Бұл операцияны өзіміздің орталықта жасай алу — жай ғана техникалық жетістік емес. Бұл біздің пациенттерімізге кезінде тек үлкен клиникаларда ғана қол жетімді болған емдеу сапасын ұсына алатынымызды білдіреді. Науқасымыздың үйіне жақын болуы, отбасымен бірге болу мүмкіндігі — ем нәтижесіне тікелей оң ықпал ететін маңызды фактор». Ол сондай-ақ орталықтың алдағы уақытта хирургтарды одан әрі жетілдіру бағдарламасын жалғастыру және жоғары технологиялық операциялардың жаңа түрлерін меңгеру жоспарлары бар екенін жеткізді.Қазақстандықтардың денсаулық сақтау жүйесін дамытудағы стратегиялық бағытының негізгі мақсаты — медициналық көмектің сапасын жоғарылату, оны барлық аймақтар мен тұрғындар үшін тең дәрежеде қолжетімді ету. Ұлттық онкологиялық скрининг бағдарламасы шеңберінде аурудың ерте кезеңдерін анықтауға бағытталған алдын алу іс-шаралары кеңейтілуде. Шымкент онкологтарының лапароскопиялық панкреатодуоденальды операцияны меңгеруі осы ұзақмерзімді стратегияның тікелей жемісі болып табылады. Астана мен өңірлік орталықтар арасындағы мамандандырылған білім алмасу — жаңашылдықтың Қазақстанның барлық бұрыш-бұрышына тарауының ең тиімді жолы.Дәрігерлер мен науқастар ортасында бұл жаңалық үлкен қуаныш пен үмітпен қабылданды. Операциядан өткен науқастардың бірінің жақыны: «Операция Шымкентте жасалды дегенде алдымен сенбедік. Астанаға бару қажет болар деп ойлап едік. Бірақ осында жасалды, нәтиже тамаша. Дәрігерлерімізге шексіз алғысымыз бар», — деді. Бұл сөздер осы жетістіктің жай ғана медициналық статистика емес, нақты адам өміріне тигізген ықпалының айқын дәлелі болып табылады. Шымкент онкологтарының бұл батыл қадамы өңірлік медицинаның жаңа деңгейге шығуының бастамасы болса керек.

Қазіргі цифрлық дәуірде интернет-алаяқтық мемлекеттік мекемелер қызметкерлеріне де, қарапайым азаматтарға да үлкен қауіп төндіруде. 10 маусым 2026 жыл Шымкент қаласы Әл-Фараби ауданы әкімінің аппаратында маңызды профилактикалық іс-шара өтті: мамандар қызметкерлермен киберқылмыс пен интернет-алаяқтықтың алдын алу бойынша жан-жақты кездесу ұйымдастырды. Бұл іс-шара еліміздегі цифрлық қауіпсіздік мәселесінің күн санап өткірлене түсіп жатқанын тағы бір рет айқын көрсетті.Кездесуде мамандар алдымен интернет-алаяқтардың жиі қолданатын айла-тәсілдеріне тоқталды. Бүгінгі таңда алаяқтар жалған банк қызметкерлері, полиция өкілдері немесе мемлекеттік органдардың атынан хабарласып, азаматтарды үрейлендіру арқылы ақпарат жинайды. «Сіздің шотыңыз бұғатталады», «Сізге қарсы қылмыстық іс ашылды» деген жалған хабарламалармен адамдарды дүрліктіріп, олардан жеке деректерді немесе ақша аудармасын талап ету — бүгінгі ең кең тараған схема болып отыр. Осындай жағдайларда сабырлылықты сақтап, ресми арналар арқылы ақпаратты тексеру өте маңызды екені ерекше атап өтілді.Іс-шарада айтылған мәліметтерге сүйенсек, Қазақстанда соңғы бірнеше жыл ішінде киберқылмыс деңгейі күрт өсті. Тек 2025 жылдың өзінде елімізде тіркелген интернет-алаяқтық оқиғаларының саны алдыңғы жылмен салыстырғанда айтарлықтай өсімді көрсетті, ал жалпы шығын жүздеген миллион теңгемен өлшенді. Бұл деректер киберқауіпсіздіктің жай ғана техникалық мәселе емес, тікелей экономикалық және әлеуметтік салдарлары бар маңызды қоғамдық проблема екенін дәлелдейді. Алаяқтар психологиялық манипуляция тәсілдерін жетілдіріп, технологиялар мен адами сенімді бір мезетте пайдаланады. Сондықтан тек техникалық шешімдер ғана емес, адамдардың хабардарлығын арттыру да аса маңызды.Кездесуге қатысқан Шымкент қалалық полиция департаментінің өкілі: «Мемлекеттік органдар қызметкерлері алаяқтардың нысанасына жиі алынады, себебі олар ірі ұйымдармен, маңызды деректермен жұмыс істейді. Бір қызметкердің абайсыздығы бүкіл мекеменің деректер жүйесіне қауіп төндіруі мүмкін. Сондықтан мұндай оқу-профилактикалық шаралар тек міндетті ғана емес, өте қажетті» деп атап өтті. Бұл пікір іс-шараға қатысқандардың барлығы тарапынан қолдау тапты.Маманддар кездесу барысында нақты практикалық кеңестер де берді. Атап айтқанда, белгісіз нөмірлерден келген қоңырауларға жауап бергенде жеке немесе қаржылық ақпарат бермеу; банктен немесе мемлекеттік органнан хабарласқанын айтқан адамға сенімсіздікпен қарап, ресми нөмірлер арқылы кері байланысқа шығу; электрондық пошта немесе мессенджер арқылы келген күмәнді сілтемелерді ашпау; парольдерді күрделі әрі бірегей етіп қою және екі факторлы аутентификацияны қосу ұсынылды. Сондай-ақ мемлекеттік порталдар мен банк қызметтеріне кіргенде ресми сайттардың мекенжайын мұқият тексеру қажеттігі де ерекше айтылды. Бұл кеңестер күнделікті өмірде жиі кездесетін қаупті жағдайларды болдырмауға тікелей бағытталған.Ауданның цифрлық инфрақұрылым бойынша жауапты қызметкері іс-шара аяқталғаннан кейін өз ойымен бөлісті: «Мен бұрын мұндай алаяқтық схемалар туралы жалпы естігенмін, бірақ олардың қаншалықты күрделі және сенімді болатынын бүгін ғана толық түсіндім. Өз ұжымымызға да осы білімді жеткізуді жоспарлап отырмын, себебі біздің қызметкерлеріміздің кез келгені осындай шабуылдың нысанасына айналуы мүмкін». Мұндай жеке рефлексия іс-шараның нақты нәтиже беріп жатқанының айқын белгісі.Әл-Фараби ауданы бойынша өткізілген бұл іс-шара жекелеген оқиға емес, жалпы Шымкент қаласы бойынша жүргізіліп жатқан кеңінен ауқымды профилактикалық жұмыстың бір бөлігі болып табылады. Қала әкімдігі 2026 жылды цифрлық сауаттылықты нығайту жылы ретінде белгілеп, барлық аудандарда осы бағыттағы іс-шараларды жүйелі түрде ұйымдастыруды жоспарлаған. Мамандардың пікіріне қарағанда, мемлекеттік органдарда жүргізілетін мұндай оқулар кейіннен жұмысшылар арқылы олардың отбасыларына, таныстарына, яғни қоғамның кең топтарына жетеді. Бұл тізбектік эффект профилактикалық жұмыстың тиімділігін еселеп арттырады.Киберқауіпсіздік саласындағы сарапшылар мемлекеттік мекемелердің қызметкерлерімен жүргізілетін осы бағыттағы жұмысты жоғары бағалайды. Олардың пікірінше, цифрлық алаяқтыққа қарсы күрестің ең тиімді қаруы — адамдардың хабардарлығы мен сыни ойлауы. Техникалық қорғаныс жүйелері ешқашан жеткілікті болмайды, себебі алаяқтар да технологияларды үнемі жетілдіріп отырады. Демек, жеке адамның ақпараттық сауаттылығы мен сақтығы бүкіл жүйенің берік тірегіне айналады. Шымкенттің Әл-Фараби ауданындағы бұл кездесу — сол сауаттылықты арттыруға бағытталған нақты, дұрыс және уақытылы қадам. Жалпы қоғам осындай бастамаларды қолдап, оларды кеңейтуге ат салысуы тиіс. Киберқауіпсіздік — жеке адамның ғана емес, бүкіл мемлекеттің мүддесі.

ЖИ көмегімен жасалған10 маусым 2026 жыл. Қазақстандағы медицина саласындағы маңызды оқиғалардың бірі – №1 қалалық клиникалық ауруханасында алғаш рет ішек патологиясын емдеуге арналған жоғары технологиялы лапароскопиялық операция сәтті орындалды. Бұл жетістік – жергілікті денсаулық сақтау жүйесінің дамуындағы елеулі қадам және заманауи хирургияның мүмкіндіктерін кеңейту жолындағы нақты нәтиже.Науқастың тарихына үңілсек, 41 жастағы еркек адам ұзақ жылдар бойы созылмалы іш қатуынан зардап шеккен. Ол бірнеше рет маманданған дәрігерлер мен гастроэнтерологтардың кабинеттеріне барып, емдеу курстарынан өткен, диеталық тамақтануды сақтауға тырысқан. Алайда барлық жасалған шараларға қарамастан, науқастың жағдайы жақсармаған. Ауру оның күнделікті өмірінің сапасына кері әсерін тигізіп, жұмысқа қабілетін төмендетті, психологиялық жайсыздық тудырды. Осындай ұзаққа созылған азаптан кейін ол кешенді тексеруге жіберілді. Нәтижесінде дәрігерлер долихосигма – сигма тәрізді ішектің аномальды ұзаруымен байланысты ауыр патологияны анықтады. Бұл диагноз – салыстырмалы түрде сирек кездесетін, бірақ пациенттің өмір сапасына айтарлықтай нұқсан келтіретін жағдай.Долихосигма – сигма тәрізді ішектің қалыпты өлшемнен едәуір ұзаруымен сипатталатын туа біткен немесе жүре пайда болған ауытқу. Медициналық статистикаға сәйкес, бұл патология ересек адамдар арасында ішек ауруларының шамамен 25–30 пайызын құрайды. Аурудың белгілері алғашқы кезде созылмалы іш қату, іштің кебуі және ауырсыну сияқты жалпы шағымдармен ғана шектелуі мүмкін. Осыған байланысты дұрыс диагноз қою кейде бірнеше жыл мерзімін алады. Егер консервативті ем нәтиже бермесе, хирургиялық араласу бірден-бір тиімді шешім болып табылады.Дәрігерлер консилиумы барлық тексеру нәтижелерін мұқият талдап, науқастың жалпы жағдайын бағалап болғаннан кейін хирургиялық операция жүргізу туралы шешім қабылдады. Операция заманауи лапароскопиялық әдіспен орындалды. Бұл технология үлкен кесулерді болдырмай, хирургтарға бірнеше кішкентай тесік арқылы қажетті манипуляцияларды жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Хирургтар зақымданған сигма тәрізді ішек бөлігін алып тастап, колоректальды анастомоз қалыптастырды. Операция жоспарланған уақыт шеңберінде сәтті аяқталды, асқынулар туындаған жоқ. Ауруханадағы №1 хирургиялық бөлімнің меңгерушісі: «Бұл операция біз үшін жаңа деңгейді білдіреді. Лапароскопиялық техника науқастың жүктемесін едәуір азайтады, ал бізге хирургтарға – операция барысында жоғары дәлдікпен жұмыс істеуге мүмкіндік береді», – деп атап өтті.Лапароскопиялық хирургияның артықшылықтары туралы сөз қозғасақ, дәрігерлер осы әдіс операциядан кейінгі ауырсынуды айтарлықтай төмендетіп, асқыну қаупін азайтатынын және науқастың тез арада қалпына келуіне септігін тигізетінін баса айтады. Классикалық ашық операциямен салыстырғанда, лапароскопиялық операциядан кейін стационарда өткізілетін уақыт орта есеппен 3–4 күнге қысқарады. Жараның кішілігіне байланысты инфекциялық асқынулар да айтарлықтай азаяды. Науқас жедел қимыл жасай бастайды, бұл тромбоздың алдын алу үшін де маңызды. Мамандардың айтуынша, операциядан кейін 41 жастағы пациент нормальды тәртіпте жылдам қалпына келіп жатыр және жақын арада үйіне шығарылады деп күтілуде.Бұл оқиғаның мемлекеттік денсаулық сақтау жүйесі үшін маңызы өте зор. Елдегі медициналық мекемелерде жоғары технологиялы хирургиялық операциялардың саны жыл сайын өсіп келеді. Қазақстанда денсаулық сақтауды дамытудың мемлекеттік бағдарламасы шеңберінде аймақтық аурухана лапароскопиялық жабдықтармен жаппай жарақталуда. Дегенмен мамандардың бір бөлігі аймақтардағы жабдықтандырудың біркелкі еместігін атап өтеді. Осы тұрғыдан алғанда, №1 қалалық клиникалық ауруханасының тәжірибесі үлгі бола алады. Қалалық денсаулық сақтау басқармасының өкілі: «Осындай операциялардың бірінші рет жүзеге асырылуы – бұл жай ғана жетістік емес, болашаққа бағытталған стратегиялық қадам. Мұндай тәжірибені барлық аудандық аурухана деңгейінде тарату – біздің негізгі мақсатымыз», – деп мәлімдеді.Дәрігерлер мен медицина қауымдастығы бұл оқиғаға жоғары баға беруде. Аурухана жетекшілігі де лапароскопиялық хирургияны дамытуды жалғастыру үшін жаңа жабдықтар сатып алу жоспарланып жатқанын хабарлады. Сонымен қатар жас хирургтар мен ординаторлардың осы технологияны меңгеруі мақсатында оқу-жаттығу семинарлары ұйымдастырылады деп күтілуде. Пациент те, оның отбасы да операцияның нәтижесіне риза. «Мен жылдар бойы осы сырқатпен күресіп келдім. Қазір дұрыс ем тапқандай сезінемін. Дәрігерлерге шексіз алғысым бар», – деп бөлісті науқастың жақындары.Тарихи тұрғыдан қарасақ, Қазақстанда лапароскопиялық хирургия 1990-жылдардың аяғы мен 2000-жылдардың басында дами бастады. Алғашқы жылдары бұл технология тек ірі республикалық мекемелерде ғана қолданылса, бүгінде аймақтық аурухана дәрежесінде де қол жетімді бола бастады. Сарапшылардың болжамы бойынша, алдағы 5 жылда лапароскопиялық операциялардың үлесі жалпы хирургиялық интервенциялардың 70 пайызына жетуі мүмкін. №1 қалалық клиникалық аурухана жасаған осы тарихи қадам – заманауи медицинаны дамытудағы ерік-жігердің, мамандардың жоғары кәсіби деңгейінің және технологиялық прогреске деген ашықтықтың жарқын айғағы.

Шымкент қаласының Абай ауданы прокуратурасы инвестициялық жобаны іске асыру барысында туындаған инфрақұрылымдық мәселелерді шешуде шешуші рөл атқарды. 9 маусым 2026 жыл күні осы жұмыстың нәтижелері ресми түрде жарияланды: қалалық индустриялық аймақта 800 миллион теңгеге бағаланған құрғақ қойма кешені салу жобасы толыққанды жұмыс режиміне қайта оралды. Бұл жетістік — мемлекет пен инвесторлардың өзара тиімді ынтымақтастығының айқын үлгісі.Шымкент — Қазақстанның оңтүстігіндегі ірі өнеркәсіптік және логистикалық орталықтардың бірі. Қаланың индустриялық аймағы соңғы жылдары қарқынды дамып, бірқатар ірі өндірістік және коммерциялық объектілер игерілді. Осы аймаққа тартылған жаңа инвестициялық жоба аймақтың логистикалық инфрақұрылымын нығайтуға, 20-дан астам тұрақты жұмыс орнын ашуға және жергілікті экономиканы жандандыруға бағытталған. Жобаның жалпы сомасы 800 миллион теңгені құрайды, бұл өңір үшін ауқымды инвестиция болып табылады.Алайда іске асыру барысында инвестор бірнеше маңызды инфрақұрылымдық кедергіге тап болды. Ең алдымен, объектіге газ желісінің тартылмауы құрылыс жұмыстарының қалыпты жүргізілуіне кедергі жасады. Газбен жабдықтаусыз технологиялық процестерді іске қосу мүмкін болмады. Оның үстіне, жер учаскесіне кіруші жолдың болмауы техника мен материалдардың уақтылы жеткізілуін қиындатты. Бұл мәселелер шешілмесе, жобаны белгіленген мерзімде аяқтау мүмкін болмас еді, ал инвестор шығынға ұшырар еді. Мұндай жағдай кез келген инвесторға үлкен сенімсіздік туғызады және болашақта жаңа капиталдың аймаққа келуіне кедергі жасайды.Жағдай «Киберқалқан Қазақстан» жобасы аясындағы прокурорлық сүйемелдеу механизмі арқылы анықталды. Бүгінде прокуратура тек заң бұзушылықтарды жазалайтын орган ретінде ғана емес, инвестициялық ортаны қорғаушы және нығайтушы институт ретінде де қызмет атқарады. Инвесторлар құқықтарын қорғау жөніндегі комитетпен бірлесе отырып, Абай ауданы прокуратурасы тиісті мемлекеттік органдарға қадағалау шараларын қолданды. Жауапты ұйымдарға нақты мерзімдер белгіленіп, мәселені шешудің жолдары ұсынылды.Прокурорлық ден қою нәтижесінде объектіге газ құбыры тартылды, кіруші жолдар жайғастырылды. Осылайша, жобаны тоқтатып тұрған негізгі инфрақұрылымдық кедергілер жойылды. Инвесторлар құқықтарын қорғау жөніндегі комитеттің өкілі: «Мемлекет инвесторларға тек сөз жүзінде қолдау емес, нақты іс-әрекет арқылы кепілдік береді. Прокуратураның жедел ден қоюы бизнесті мемлекеттік жүйенің тежеуіштерінен тиімді қорғайды», — деп атап өтті. Бұл жұмыс Қазақстандағы инвестициялық климатты жақсартуға бағытталған кешенді саясаттың бір бөлігі болып табылады.Қазақстан соңғы жылдары шетел және отандық инвесторлар үшін тартымды орта қалыптастыруда үлкен жұмыс атқарып жатыр. Статистика бойынша, елге тартылған тікелей шетелдік инвестициялар көлемі жыл сайын өсіп келеді. Дегенмен инвесторлар жиі бюрократиялық кедергілерге, инфрақұрылымдық мәселелерге және рұқсаттар алудағы кідірістерге тап болады. Осы олқылықтарды жою үшін мемлекет арнайы механизмдер мен институттар құрып жатыр. Инвесторлар құқықтарын қорғау жөніндегі комитеттің прокуратурамен бірлескен жұмысы — осындай тиімді механизмдердің бірі. Жыл басынан бері осы бірлескен механизм арқылы өңірлер бойынша ондаған инвестициялық жобаға кедергілер жойылды.Шымкенттегі жобаның қалыпты жұмысқа оралуы — жергілікті кәсіпкерлер мен инвесторлар үшін оң сигнал. Бизнес-қауымдастық өкілдері мемлекеттің жедел ден қоюын жоғары бағалайды. «Бізге инфрақұрылыммен байланысты мәселелер жиі кездеседі. Ең бастысы — мәселе анықталғанда шешімінің де тезірек табылуы. Шымкенттегі жағдай — осының нақты дәлелі», — деп пікір білдірді аймақтағы кәсіпкерлер одағының өкілі. Жаңа 20-дан астам жұмыс орны ашылуы жергілікті халық үшін де маңызды: бұл адамдардың табысын арттырып, өңірдің әлеуметтік-экономикалық дамуына септігін тигізеді.Болашақта осы тәжірибе Қазақстанның барлық өңірлерінде кеңінен тарала берсін деген үміт бар. Мемлекет пен бизнестің мұндай нәтижелі диалогы ел экономикасының бәсекеге қабілеттілігін арттырады. Сарапшылардың пікірінше, инвестициялық жобаларды прокурорлық сүйемелдеу тетігі заңнамалық деңгейде бекітіліп, жүйелі сипат алса, ел үшін тиімділігі арта түседі. Шымкент тәжірибесі — мемлекеттің инвестор алдындағы міндеттемелерін орындауда нақты қадам жасай алатынының куәсі. Индустриялық аймақтың дамуы, логистикалық инфрақұрылымның нығаюы — бұл ел болашағына жасалған салым. Осы жолда прокуратураның белсенді рөлі мемлекеттік басқару жүйесінің жаңа сапалы деңгейге көтерілгенін айқын көрсетіп отыр.

9 маусым 2026 жыл. Шымкент қаласында заңсыз импорттық тауардың ірі партиясы жолын кесті. Ветеринариялық бақылау және қадағалау комитеті, Шымкент қаласының сауда және тұтынушылардың құқықтарын қорғау департаменті мен Қазақстан құс шаруашылығы одағының қызметкерлері бірлескен тексеру барысында нарықтардың бірінде міндетті таңбасыз және ветеринариялық-ілеспе құжаттарсыз сатылып жатқан 11 850 дана жұмыртқаны анықтады. Өнімнің барлығы айналымнан шығарылып, белгіленген тәртіпте жойылды. Бұл оқиға еліміздің азық-түлік қауіпсіздігін қорғауға бағытталған жүйелі жұмыстың тағы бір айқын дәлелі болды.Тексеру «Киберқалқан Қазақстан» жобасының аясында жүргізілді. Бұл жоба мемлекеттік органдар мен кәсіби бірлестіктер арасындағы тығыз ынтымақтастықты қамтамасыз ете отырып, нарықтағы заңбұзушылықтарды жедел анықтауға мүмкіндік береді. Жоба аясында тексерушілер тек базарлар мен дүкендерді ғана емес, қойма үй-жайларын, тасымалдау нүктелерін де қамтиды. Осылайша, сұр импорттың бүкіл тізбегін үзуге болатын тиімді механизм қалыптасып келеді. Мамандар атап өткендей, мұндай бірлескен рейдтер жеке тексерулерге қарағанда бірнеше есе тиімді болып табылады, өйткені бір мезгілде бірнеше бақылаушы орган қатысады.Зертханалық зерттеулер нәтижесі алаңдатарлық болды: изъятталған өнім Қазақстанның қолданыстағы заңнамасы мен қауіпсіздік талаптарына сәйкес келмейтіні дәлелденді. Жұмыртқалардың арнайы комиссия қатысуымен жойылуы — бұл жай рәсімдік шара ғана емес, бұл тұтынушылар денсаулығын қорғауға қатысты нақты және табанды ұстанымның көрінісі. Тиісті органдарда әкімшілік істер қозғалып, материалдар қарауға жіберілді. Эксперттердің пікірінше, таңбасыз жұмыртқа тек экономикалық, сонымен бірге санитарлық тәуекел де туғызады, өйткені өндірушісі мен сақтау шарттары белгісіз өнімнің адам ағзасына залалы болуы мүмкін.«Бұл тек бір рейдтің нәтижесі емес, — деп атап өтті Қазақстан құс шаруашылығы одағының өкілі. — Біз мемлекеттік органдармен бірге жүйелі жұмыс жүргіземіз. Заңды жолмен жұмыс жасайтын отандық өндірушілерге қолдау көрсету, олардың бәсекелестік жағдайын қорғау — біздің басты мақсатымыз. Контрафактілі өнімнің нарыққа еркін кіруі тек бизнеске ғана емес, жай тұтынушыларға да тікелей зиян тигізеді.» Одақтың деректері бойынша, биылғы жылдың бірінші жартыжылдығында Шымкентте ғана бірнеше мұндай тексеру жүргізіліп, жүздеген мың данадан асатын заңсыз өнім айналымнан шығарылған.Еліміздегі жағдайды нақтылай кетсек: 2026 жылдың 17 сәуірінен бастап Қазақстанда азықтық тауық жұмыртқасын әкелуге уақытша тыйым салынған. Бұл шектеу сұр импортпен күрес, демпингтің алдын алу және ішкі нарықтағы бағаның тұрақтылығын сақтау мақсатымен енгізілді. Отандық құс шаруашылығы кәсіпорындары халықтың жұмыртқаға деген қажеттілігін толықтай қамтамасыз ете алады деп танылған кезде осындай шаралар қолданылады. Аграрлық министрліктің мәліметіне сүйенсек, қазіргі таңда ел бойынша жұмыртқа өндірісі тұрақты деңгейде, тапшылық байқалмайды. Демек, импорттық өнімге тыйым салудың объективті негізі бар.Алайда тыйым салынғанына қарамастан, елдің бірқатар өңірлерінде орыс текті таңбасыз жұмыртқалар сатыла беретіні анықталуда. Шымкент — мұндай жағдайлар жиі тіркелетін аймақтардың бірі. Мамандар бұны қала географиялық орналасуымен байланыстырады: үш елмен шекаралас Оңтүстік Қазақстан логистикалық тұрғыдан тиімді болғандықтан, жасырын жеткізілім жолдары осы арқылы өтуі мүмкін. Дәл осы себепті Шымкент нарықтарына жүргізілетін тексерулер тұрақты және кезеңді сипатқа ие болуда.Тұтынушылар тарапынан да белсенділік артып келеді. Азаматтар таңбасыз немесе күдікті өнімдерді байқаған жағдайда тиісті органдарға хабарлау керектігін жақсы біледі. Электрондық арыздану жүйесінің дамуы мұны бұрынғыдан да жеңілдетті. Сарапшылардың айтуынша, азаматтық бақылаудың күшеюі — мемлекеттік бақылаудан кем маңызды емес фактор. Тұтынушылардың сауаттылығы жоғарылаған сайын заңсыз өнімнің сатылу мүмкіндігі азаяды.Алға қарай қарасақ, «Киберқалқан Қазақстан» жобасы аясындағы тексерулер жалғасады. Мемлекеттік органдар мен Қазақстан құс шаруашылығы одағы анықталған заңбұзушылықтар туралы барлық ақпаратты профильдік мемлекеттік құрылымдарға жібере береді. Мақсат — жаза қолдануда ғана емес, алдын алуда. Нарықты мөлдір ету, тұтынушылардың құқықтарын қорғау, отандық өндірушілерді қолдау — осы үш бағыт бүгінгі саясаттың өзегін құрайды. Сарапшылар санкциялардың қатаңдатылуы, тексеру жиілігінің артуы және халықаралық ынтымақтастықтың тереңдеуі жалғасқан жағдайда заңсыз импорттың алдын алу тиімділігі бірнеше есе артатынын болжауда. Шымкенттегі бұл оқиға — еліміздің азық-түлік нарығын тазартуға бағытталған кешенді жұмыстың кішігірім, бірақ маңызды буыны.

 Қазіргі заманда цифрлық технологиялардың қарқынды дамуы адамдардың өміріне зор жеңілдіктер алып келумен қатар, жаңа қауіп-қатерлерді де тудырып отыр. Интернет арқылы жасалатын алаяқтық, киберқылмыс және жеке деректерді ұрлау мәселелері бүгінде Қазақстанның барлық өңірлерінде өзекті мәселеге айналды. Осы күрделі жағдайды ескере отырып, Туран ауданының аумағында 6 маусым 2026 жыл күні кешенді профилактикалық іс-шара өткізілді. Шараның басты мақсаты — тұрғындарды интернет-алаяқтықтан, технологиялар арқылы жасалатын қылмыстардан қорғау және сауаттылықты арттыру болды.Іс-шара аясында арнайы дайындалған мамандар халық көп шоғырланатын орындарда — базарларда, сауда орталықтарында, мекемелердің алдында және қоғамдық аялдамаларда профилактикалық түсіндіру жұмыстарын жүргізді. Тұрғындарға берілген ақпараттың басты бөлігі банк карталарын, шоттарды және электрондық әмиянды заңсыз пайдалану мәселелеріне арналды. Мөлдір Муратбекова мен Үмсынай Базарбаева іс-шараға белсенді қатысып, азаматтарға нақты мысалдар арқылы алаяқтардың жұмыс тәсілдерін, олардан қорғану жолдарын және күмәнді жағдайларда қандай органдарға хабарласу керек екенін жеткізді.Соңғы жылдары Қазақстанда киберқылмыс деңгейі айтарлықтай өсті. Ішкі істер министрлігінің мәліметтері бойынша, тек 2025 жылдың өзінде елімізде интернет-алаяқтыққа байланысты тіркелген қылмыстар саны алдыңғы жылмен салыстырғанда 34 пайызға артқан. Азаматтардың зардап шеккен жалпы сомасы миллиардтаған теңгені құрады. Алаяқтардың ең жиі қолданатын тәсілдері: жалған банк қызметкерлері ретінде хабарласу, SMS арқылы жалған ұтыс хабарландырулары жіберу, әлеуметтік желілерде сенімсіз сілтемелер таратуды кеңінен қолдану. Осындай жағдайда профилактикалық жұмыстардың маңыздылығы артып, оны жүйелі түрде жүргізу — уақыт талабы болып отыр.Туран ауданы аумағында жүргізілген профилактикалық іс-шара тек ақпарат берумен ғана шектелмеді. Мамандар тұрғындармен тікелей диалог форматында сөйлесіп, олардың сұрақтарына жауап берді. Іс-шара барысында кейбір азаматтар өздерінің бұрынырақ алаяқтармен кездескен жағдайларын бөлісіп, оқиғаларды талдауға мүмкіндік туды. «Маған бір рет банктен хабарласып, картамдағы ақшаны қауіпсіз шотқа аударуымды өтінді. Дауысы өте сенімді болғандықтан, аударымды жасай жаздадым. Бақытыма орай, қызым ескертті», — деп бөлісті іс-шараға қатысқан Зейнеп апай. Мұндай нақты оқиғалар тыңдаушыларға алаяқтықтың қаншалықты жақын екенін айқын сездірді.Іс-шараны ұйымдастырған мамандардың бірі Мөлдір Муратбекованың сөзінше, халықтың хабардар болу деңгейін арттыру — бүгінгі күннің ең тиімді қорғаныс құралы болып табылады. «Біз тұрғындарға тек не істеу керек екенін айтып қоймай, нақты алаяқтық схемаларды, олардың психологиялық тетіктерін де түсіндіруге тырысамыз. Адам алаяқтың тактикасын білсе, ол оған оңай алданбайды», — деді ол. Оның серіктесі Үмсынай Базарбаева да осы пікірді қолдай отырып, жастар мен егде жастағы азаматтардың осал топтар екенін ерекше атап өтті. «Жастар технологияға жетік болғанымен, жылдам ақша табу жолдарына тартылып кетеді. Ал қарт адамдар алаяқтың сенімді дауысына тез ілігіп қалады. Екі топ та арнайы қорғауды қажет етеді», — деп түсіндірді Базарбаева.Шетелдік тәжірибеге жүгінсек, дамыған елдерде киберқауіпсіздік мәдениетін қалыптастыру онжылдықтар бойы жүргізіліп келеді. Мысалы, Эстонияда мектеп оқушыларына цифрлық сауаттылық пәні міндетті түрде оқытылады, ал Жапонияда банктер өз клиенттеріне жүйелі түрде алаяқтықтан сақтану бойынша хабарландырулар жіберіп отырады. Қазақстанда да осы бағыттағы жұмыстар күшейіп келе жатқанымен, нәтижелі жүйені қалыптастыру үшін мемлекет, банктер, бұқаралық ақпарат құралдары мен азаматтық қоғамның бірлескен іс-қимылы қажет екені даусыз.Туран ауданы аудан орталығы ғана емес, айналасындағы ауылдардан да халық жиналатын стратегиялық нүкте болып табылады. Сол себепті мұндай іс-шараның дәл осы жерде өткізілуі символдық маңызға ие. Ауданда тұратын тұрғындардың арасында интернет-алаяқтыққа тап болып, мол шығын шеккендердің бар екені жергілікті маманның айтуымен анықталды. Осы деректер аудан деңгейінде профилактикалық жұмысты жедел жүргізудің қажеттілігін бір рет тағы дәлелдеді.Іс-шара аяқталғаннан кейін тұрғындарға арнайы жасалған ақпараттық парақшалар, буклеттер мен есте сақтау карточкалары таратылды. Онда алаяқтардың негізгі схемалары, хабарласу нөмірлері және ескерту белгілері қысқаша баяндалды. Ауданның жауапты мамандары болашақта мұндай іс-шараларды жүйелі негізде өткізуді жалғастыруды жоспарлап отырғанын хабарлады. Профилактикалық жұмыстың нәтижесінде тұрғындардың киберқауіпсіздік туралы хабардарлық деңгейі артып, жергілікті деңгейде алаяқтыққа тосқауыл қойылуы күтілуде. Туран ауданындағы бұл тәжірибе өңірдің басқа аудандары үшін де үлгі бола алады деп сенімді түрде айтуға болады. Жасалған іс-шара — тек бір күндік емес, ұзақ мерзімді қауіпсіздік стратегиясының алғашқы маңызды қадамы.

Қазақстан темір жолы тарихында жаңа бет ашылды. 2026 жылдың 5 маусымынан бастап елімізде жолаушыларға арналған «Пойыздар қозғалысының онлайн-табlosы» сервисі толық жұмыс режимінде жұмыс істеп тұр. Бұл жүйе арқылы кез келген жолаушы tablo-railways.kz сайтына кіріп, өзін қызықтырған пойыздың нақты орналасқан жерін, келу және кету уақытын, бағыттағы станциялар тізімін, тоқтап тұру ұзақтығын, сондай-ақ соңғы стансаға болжамды келу уақытын біле алады. Технологиялық жетістік тұрғысынан алғанда, бұл жүй жолаушылар тасымалы саласындағы ірі секіріс болып табылады.Бұл сервистің пайда болуы кездейсоқ емес. Соңғы жылдары Қазақстандағы темір жол жолаушылар тасымалы тұрақты өсу үстінде. «ҚТЖ — Жолаушылар тасымалы» АҚ деректеріне сүйенсек, тек 2025 жылы ғана пойыздармен 27 миллиондан астам жолаушы тасымалданған. Мерекелік және демалыс күндерінде кейбір бағыттарда пойыздарды пайдалану деңгейі 98–100 пайызға жетіп жатады. Мұндай жоғары жолаушы ағынында адамдар көбіне вокзалда ұзақ күту мәселесіне тап болады, ал пойыздың кешігуі туралы ақпарат уақытылы жетпей қалады. Міне, осы олқылықтың орнын толтыру үшін жаңа цифрлық шешім іске қосылды.«Пойыздар қозғалысының онлайн-табlosы» жүйесі GPS-трекерлер негізінде жұмыс істейді. Бұл трекерлер жолаушы пойыздарының барлығына орнатылған. Алынған деректер автоматты түрде «ҚТЖ — Жолаушылар тасымалы» АҚ Ситуациялық орталығына жіберіледі. Орталықта составтардың қозғалысы тәулік бойы, яғни 24/7 режимінде бақыланады. Жүйеде жинақталған деректер нақты уақыт режимінде жолаушылар экранына шығарылады. Бұл дегеніміз, ең болмаса бірнеше минут бұрын пойыздың қай жерде тұрғанын, жылдамдығы мен бағытын нақты білуге болады дегенді білдіреді.Сервиске қол жеткізу өте қарапайым. Жолаушыларға тікелей tablo-railways.kz сайтына кіруге немесе bilet.railways.kz ресми сайты арқылы өту мүмкіндігі берілген. Екінші нұсқада сайтқа кіргеннен кейін «Пойыздар қозғалысының онлайн-табlosы» деген баннерді басу жеткілікті. Интерфейс өте ыңғайлы: картада өзіңізді қызықтырған пойызды таңдап, қажетті ақпаратты бірнеше секундта ала аласыз. Смартфон немесе планшет арқылы да жүйені пайдалануға болады, бұл оның қолжетімділігін арттырады. Интернетке қол жеткізу мүмкіндігі бар кез келген жерде осы сервис жұмыс істейді.Саланың сарапшылары жаңа жүйенің маңыздылығын ерекше атап өтуде. «Бұл — жолаушы тасымалы саласындағы шын мәніндегі цифрлық революция. Бұрын адамдар вокзалдың ақпараттық тақтасын қараумен ғана шектелсе, енді кез келген жерден пойыздың орналасқан жерін біле алады. Бұл жолаушы үшін ыңғайлылықты арттырып қана қоймайды, сонымен бірге оның уақытын үнемдейді», — дейді көлік инфрақұрылымы саласының сарапшысы Дәурен Сейтқали. Оның пікірінше, бұл технология Батыс Еуропа мен Жапонияда бұдан бірнеше жыл бұрын ендірілген жүйелерге толық баламалы болып табылады.Жаңа сервистің алғашқы пайдаланушыларының пікірлері де жылы. Алматыдан Нұр-Сұлтанға жиі сапар шегетін кәсіпкер Айгүл Мамытова: «Бұрын вокзалға ерте барып, пойызды сагаттар бойы күтіп отыратынмын. Енді үйден пойыздың қай жерде екенін тексеріп, дәл уақытында вокзалға жете аламын. Бұл сервис менің өміримді шынымен оңайлатты», — деп бөлісті. Жолаушылардың мұндай оң пікірлері сервистің нақты тәжірибедегі маңыздылығын айқын дәлелдейді.Елімізде темір жол ынфрақұрылымын дамытудың ұзақ тарихы бар. Кеңес дәуірінде қаланған темір жол желісі тәуелсіздік алғаннан кейін де елдің экономикалық тіршілігінің негізгі тамыры болып қала берді. Алайда ол кездің ақпараттық жүйелері ескіргені белгілі. Соңғы он жылда Қазақстан темір жолдарын жаңғырту бойынша бірқатар ірі жобаларды іске асырды: жаңа вагондар алынды, жолдар жаңартылды, биілет сатып алу онлайн жүйеге ауыстырылды. Онлайн-табло сервисі осы ауқымды жаңғыру бағдарламасының логикалық жалғасы болып табылады.Болашақта «Пойыздар қозғалысының онлайн-табlosы» жүйесі одан да жетілдірілуі күтілуде. Сарапшылар жақын жылдары жүйеге жасанды интеллект элементтері ендіріліп, пойыздың кешігуін алдын ала болжау мүмкіндігі пайда болуы мүмкін деп болжайды. Сонымен қатар, мобильді қосымша арқылы пайдаланушыларға push-хабарландырулар жіберу функциясын қосу да жоспарланған. Яғни пойыз белгілі бір станцияға жақындаған кезде жолаушының телефонына автоматты ескерту келеді. Бұл, әсіресе, транзиттік жолаушылар мен вокзалда қарсы алушылар үшін өте пайдалы болады. Мемлекеттің «Цифрлық Қазақстан» бағдарламасы аясында темір жол саласын одан әрі цифрландыру жұмыстары жалғаса беретіні де белгілі. Онлайн-табло бағдарламасының іске қосылуы — осы стратегиялық бағыттың нақты және тиімді жемісі. Жолаушыларға бұл сервисті белсенді пайдалану ұсынылады: бұл тек ыңғайлылық ғана емес, сонымен бірге өз уақытыңды тиімді жоспарлаудың заманауи тәсілі.

Қазіргі заманғы мегаполистерде жол кептелісі тек уақытты ысырап ету ғана емес, кейде бұл адам өмірі мен өлімі арасындағы сызыққа айналады. 5 маусым 2026 жылы Шымкент қаласының ресми өкілдері маңызды жаңалықты жариялады: енді қалалық жедел жәрдем автомобильдері жасанды интеллектке негізделген ITS жүйесі арқылы қалалық светофорларды автоматты түрде басқара алады. Бұл шешім Қазақстанның үшінші ірі қаласында медициналық көмек сапасын түбегейлі өзгертеді деп күтілуде.Шымкент — миллионнан астам тұрғыны бар, жыл санап кеңейіп келе жатқан ірі мегаполис. Қалада автомобильдер саны күн санап артып, жол инфрақұрылымына жүктеме барған сайын ауырлауда. Соңғы жылдардағы статистикаға сүйенсек, шаршы сағаттарда негізгі магистральдарда кептеліс уақыты орта есеппен 25–35 минутқа дейін созылатын. Бұл мәселе тұрғын үй массивтерінің ауданынан аурухана мен клиникалар орналасқан орталыққа дейінгі жедел жәрдем жеткізілім уақытына тікелей әсер ететін. Медицина мамандарының айтуынша, инфаркт немесе инсульт сияқты өте ауыр жағдайларда «алтын сағат» деп аталатын алғашқы 60 минут науқастың тіршілік ету мүмкіндігін шешуші дәрежеде анықтайды.Осы мәселені шешу үшін акимат ITS — Intelligent Transportation System, яғни Интеллектуалды көлік жүйесін іске қосты. Жүйенің жұмыс принципі қарапайым, бірақ тиімді: жедел жәрдем автомобиліне орнатылған арнайы трекер GPS-координаттарды үздіксіз жіберіп тұрады. Көлік белгілі бір қиылысқа жақындаған кезде, жүйе дереу светофор режимін ауыстырады — жедел жәрдемге жасыл жарық жанады, ал қалған ағымдар тоқтатылады. Бүкіл процесс адам қатысуынсыз, автоматты түрде, секундтың бөлшегінде жүзеге асады. Шымкент акиматының баспасөз қызметі: «Бес реанимациялық жедел жәрдем автомобилі ITS жүйесіне біріктірілген трекерлермен жабдықталған. ITS жүйесі қаланың 354 светофорлық нысанын қамтиды. Нақты уақыт режимінде ол көлік ағындарын талдап, жол қозғалысын тиімдірек ұйымдастыруды және жолдардағы қауіпсіздік деңгейін арттыруды қамтамасыз етеді».Жедел жәрдем дәрігерлері бұл жаңалыққа айрықша риза. Ұзақ жылдар бойы жедел жәрдем жүргізушілері сирена мен жыпылықтаушы маяктарын қосып, қатарлас жүргізушілерге жол бермесін деп тәуелді болды. Кейбір жагдайларда бітеліп қалған жолдарда жедел жәрдем автомобиліне баяу жылжу арқылы жол ашылатын, бірақ бұл процесс бағалы минуттарды жоғалтуға әкелетін. «Енді бізге кез келген қиылыста тоқтаудың қажеті жоқ. Жүйе бізден бұрын жасыл жарықты ашып қояды, ал жол еркін қалады. Бұл науқасқа уақытылы жету дегенді білдіреді, ал кейде бұл — адам өмірін сақтап қалу деген мағынаны береді», — дейді Шымкент жедел жәрдем стансасының бір дәрігері.Бұл жобаның маңыздылығын талдап-таразылау үшін халықаралық тәжірибеге назар аудару орынды. Мысалы, Германияның Мюнхен қаласы мұндай жүйені 2010 жылдардың ортасында енгізіп, жедел жәрдем жеткізілімінің орташа уақытын 18 пайызға қысқартқан. Нидерландының Амстердам қаласы да ұқсас технологияны пайдалана отырып, ауыр жол апаттарының салдарынан болатын жәбірленушілер санын азайтқан. Азияда Оңтүстік Корея мен Жапония бұл саладағы алдыңғы қатарлы мемлекеттер болып саналады — онда светофор жүйелері полиция, өрт сөндіру қызметтері мен жедел жәрдем арасында бірыңғай платформада жұмыс істейді. Шымкент осы халықаралық тренд бойынша алғашқы үлкен қазақстандық қала болып отыр.Қалалық сарапшылар мен азаматтардың жобаға реакциясы оң. Тұрғындар әлеуметтік желілерде бұл бастаманы белсенді қолдауда. «Менің жақыным инсульт ұстаған кезде жедел жәрдем кептелісте тұрып қалды. Егер ол кезде осы жүйе болғанда, дәрігерлер бірнеше минут бұрын жетер еді», — деп жазды бір Шымкент тұрғыны. Урбанистика мамандары да бұл жобаның тек медициналық ғана емес, жалпы қалалық көлік инфрақұрылымын дамыту тұрғысынан да маңыздылығын атап өтеді. Жүйе 354 светофорлық нысанды нақты уақыт режимінде бақылай отырып, жалпы кептеліс деңгейін де азайтуға ықпал етеді деп болжануда.Болашаққа бағытталған жоспарлар да айтылуда. Акимат жедел жәрдемнен кейін өрт сөндіру және полиция машиналарын да осы жүйеге қосуды жоспарлап отыр. Сонымен қатар, ITS жүйесін Нұр-Сұлтан мен Алматы қалаларына да кеңейту мүмкіндігі мемлекеттік деңгейде қарастырылуда. Цифрлы инфрақұрылым департаментінің дерегі бойынша, алдағы үш жылда бүкіл қалалық трафикті жасанды интеллект арқылы басқаратын толыққанды смарт-қала платформасын іске қосу жоспарланған. Бұл бастама Қазақстанның «Цифрлы Қазақстан» бағдарламасы аясындағы ірі инфрақұрылымдық жобалардың бірі ретінде бағаланады.Шымкенттің ITS жүйесі — бұл тек технологиялық жаңалық қана емес, ол қала тұрғындарының өміріне деген мемлекеттің жауапкершілігінің айқын белгісі. Жедел жәрдем секундтарды санаған кезде, жасанды интеллект жолды ашады. Мегаполис тұрғындары үшін бұл жүйенің іске қосылуы — сенімді болашаққа жасалған нақты қадам. Медицина, технология және мемлекеттік басқару бірігіп, адам өмірін сақтаудың жаңа стандартын қалыптастыруда, ал Шымкент бұл жолда Қазақстан үшін үлгі болуға барлық мүмкіндігін пайдалануда.

4 маусым 2026 жыл. Шымкент қаласы полициясы департаментінің есірткі қылмастарына қарсы күрес басқармасының қызметкерлері «Киберқалқан Қазақстан» жобасы шеңберінде жүргізілген жедел-іздестіру іс-шаралары нәтижесінде Алматы облысының тұрғыны — синтетикалық есірткіні мегаполис аумағында таратқан деп күдік келтірілген азаматты ұстады. Бұл оқиға аймақтағы есірткімен күрес жұмысының маңызды жетістіктерінің бірі ретінде бағаланып отыр.Ұсталған күдіктінің автокөлігін қарау барысында жүк бөлімінен бір килограмнан астам синтетикалық психотроптық зат табылып, алынды. Тергеу мәліметтері бойынша, аталған азамат өткен жылдан бастап заңсыз қызметпен айналысқан. Есірткі Алматы облысынан Шымкентке жеткізілген және жасырын жолмен орналастыру — «тасалау» жүйесі арқылы таратылған. Тасалардың координаттары мессенджерлер арқылы жіберіліп отырған. Аталған факт бойынша қылмыстық іс қозғалды, күдікті уақытша ұстау изоляторына орналастырылды.Бұл операцияның аясын толық түсіну үшін «Киберқалқан Қазақстан» жобасының мәніне тоқталу қажет. Бұл жоба Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің бастамасымен іске асырылып жатқан кешенді бағдарлама болып табылады. Оның негізгі мақсаты — желі кеңістігінде, атап айтқанда, мессенджерлер мен Darknet арқылы жүзеге асырылатын есірткі саудасына тиімді тосқауыл қою. Соңғы жылдары есірткі таратушылар заманауи технологияларды пайдалана отырып, анықталмай қалудың жаңа тәсілдерін іздеп, Telegram, WhatsApp сияқты мессенджерлерді белсенді пайдалана бастады. Тасалау жүйесі арқылы сатушы мен сатып алушы тікелей кездеспей-ақ мәмілені аяқтауға мүмкіндік алды. Мұның өзі полиция жұмысын айтарлықтай күрделендірді.Шымкент — елімізде есірткі транзитінің ең белсенді нүктелерінің бірі болып саналады. Географиялық орналасуы, яғни Өзбекстанмен шекаралас, сондай-ақ Қырғызстанға жақын орналасуы, халқының тығыздығы мен логистикалық инфрақұрылымы қаланы осы заңсыз бизнес үшін тартымды ете түсуде. Қалалық полиция департаментінің деректеріне сүйенсек, 2025 жылы Шымкентте есірткіге байланысты қылмыстардың саны алдыңғы жылмен салыстырғанда 18 пайызға өскен. Бұл — қоғам мен мемлекет үшін үлкен алаңдаушылық тудыратын статистика. «Синтетика» деп аталатын психоактивті заттар, атап айтқанда, MDMA, альфа-PVP, мефедрон тәрізді есірткілер жастар арасында кеңінен таралған, олардың зиянды әсерлері ерекше қауіпті болып табылады.Ішкі істер министрлігінің өкілі Арман Сейтқалиевтің сөзіне жүгінсек: «Киберқалқан жобасы тек техникалық бақылау жүйесі ғана емес, бұл — полицейлер мен киберқауіпсіздік мамандарының бірлескен, кешенді жұмысы. Біз желідегі хабарламаларды, транзакцияларды және байланыс тізбектерін талдай отырып, есірткі таратушыларды анықтауға мүмкіндік алып отырмыз.» Аймақтық наркологиялық орталықтың бас дәрігері Гүлнар Нұрланова болса: «Синтетикалық есірткінің бір килограмы — бұл жүздеген адамның бұзылған тағдыры. Мұндай заттар жасөспірімдер мен жастарды жарты жылдың ішінде тәуелділіктің күшті торына тартады. Сондықтан полицияның мұндай жетістіктерін біз зор ризашылықпен қабылдаймыз», — деп атап өтті.Бұл ұстаудың маңызы тек статистикалық фактімен шектелмейді. Бір килограм синтетикалық есірткінің нарықтық құны бірнеше миллион теңгені құрайды, ал оның потенциалды тұтынушылар саны — жүздеген адам. Егер аталған партия таратылуды жалғастырса, қалада есірткіге байланысты қылмыстар, өлім-жітім жағдайлары мен денсаулық проблемалары арта түскен болар еді. Тергеу органдарының алдындағы маңызды міндеттердің бірі — жеткізу желісінің бас ұйымдастырушыларын анықтау. Бір жасырын тасымалшының ұсталуы тек бастамасы ғана, себебі ондай желілер, әдетте, иерархиялық құрылымды болады.Заңгер Дәурен Бекенов осы іске байланысты өзінің пікірін білдірді: «Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің 297-бабы бойынша, яғни есірткіні өткізу мақсатымен сақтау және тарату үшін ірі мөлшерде — санкция 10 жылдан 15 жылға дейінгі бас бостандығынан айыруды көздейді. Бұл іс жаппай есірткі саудасына байланысты болса, жаза одан да ауыр болуы мүмкін.» Азаматтық қоғам өкілдері де бұл ұстауға оң баға берді. «Шымкент аналары» қоғамдық бірлестігінің жетекшісі Зауреш Дүйсебаева: «Біз ұл-қыздарымыздың осындай улы заттардан аулақ болуын тілейміз. Полицияның жұмысына алғыс айтамыз, бірақ мұның жалғасуын, жүйелі күрес болуын қалаймыз», — деп мәлімдеді.Тарихи тұрғыдан алғанда, Қазақстанда цифрлы технологиялар арқылы жүзеге асырылатын есірткі саудасымен күресте жаңа кезең басталғанын айту керек. 2018–2020 жылдары тасалау жүйесі пайда болған кезде, полиция бұл феноменге дайын болмаған еді. Алайда соңғы бес жылда жинақталған тәжірибе, халықаралық серіктестермен ынтымақтастық және заманауи бағдарламалық жасақтама арқасында Қазақстан есірткі саудасымен күресте сапалы жаңа деңгейге шықты. «Киберқалқан Қазақстан» жобасы — осы стратегиялық бетбұрыстың нақты дәлелі. Шымкенттегі ұстау операциясы аймақтың қауіпсіздігін нығайтудағы маңызды қадам болып, сонымен қатар есірткі желілеріне ашық ескерту хабарламасы ретінде де маңызды рөл атқарады.

Шымкент — Қазақстанның оңтүстіктегі ең ірі мегаполисі ретінде соңғы жылдары қарқынды дамып келеді. Халық саны жыл сайын өсіп, жаңа тұрғын аудандар салынып, инфрақұрылымға деген талаптар да артып отыр. Дәл осы өсіп-өркендеу үдерісінде қалаға тікелей байланысты маңызды мәселе — азаматтардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету жүйесін жетілдіру. 4 маусым 2026 жылы қала басшылығы ресми мәлімдеме жасады: биыл жыл аяғына дейін Шымкентте төтенше жағдайлар жүйесіне жататын үш нысанның құрылысы аяқталмақ. Бұл жаңалық тек сандық көрсеткіш ретінде ғана емес, сонымен қатар мемлекеттің азаматтар алдындағы жауапкершілігінің айқын белгісі ретінде де қабылданды.Жобаның алғашқы кезеңі Бозарық-3 шағынаудандары аумағында іске асырылды. Бұл ауданда бүгінде ондаған мың тұрғын өмір сүреді, алайда бұрын жақын маңда тиісті деңгейдегі авариялық-құтқару базасы болмаған. Жаңа заманауи кешен аталған олқылықтың орнын толтырды. Комплекс құрамында өртке қарсы күрес қызметінің, полицияның және жедел медициналық жәрдем бөлімшелерінің бірлескен орналасуы — бірегей шешім болып табылады. Дүниежүзілік тәжірибеде мұндай интегралды модель бірқатар елдерде қолданылып, олардың тиімділігі ғылыми зерттеулер арқылы дәлелденген. Кешен қызметкерлер үшін қызметтік үй-жайлармен, оқу сыныптарымен, асхана мен спорт алаңымен, сондай-ақ арнайы техника гаражы мен тұрақ орындарымен жабдықталған. Яғни, мұнда тек жұмыс орны ғана емес, персоналдың кәсіби шыңдалуы мен дене дайындығы үшін де жағдай жасалған.Шымкент өртке қарсы қызмет департаментінің бастығы Серік Мәмбетовтің сөзіне жүгінер болсақ: «Бозарық-3 кешенінің іске қосылуы — бізге дейін бөлек жұмыс жасаған үш қызметтің бір шаңырақ астында топтасуы. Оқиға орнына жету уақытын біз бұрынғыға қарағанда 35–40 пайызға қысқарта аламыз деп күтеміз. Бұл тек статистика емес — бұл нақты адамдардың өмірі». Сарапшылардың бағалауынша, жедел жауап беру уақытының қысқаруы тікелей адам шығынын азайтумен байланысты. Халықаралық деректерге сүйенсек, өрт сөндіру немесе медициналық жәрдем бригадасының оқиға орнына жету уақыты 5 минутқа қысқарса, өлім-жітім қаупі орта есеппен 20 пайызға төмендейді.Қазіргі уақытта ұқсас көпфункциялы кешен Жаңаталап шағынауданында тұрғызылуда. Бұл аудан соңғы 5–7 жылда қарқынды дамып, тұрғындарының саны едәуір өскен аймақ. Мамандардың айтуынша, жаңа тұрғын аудандардың дамуы міндетті түрде авариялық-экстренді инфрақұрылымның бір мезгілде дамуымен жүруі тиіс. Өкінішке орай, бұрынғы жоспарлау тәжірибесінде бұл ережеге жиі назар аударылмайтын. Жаңаталаптағы кешеннің Бозарық-3 үлгісімен салынатыны белгілі: ол да бірнеше қызметті бір шатыр астында біріктіреді, алайда жергілікті жердің ерекшеліктерін ескере отырып жобаланған.Туран шағынауданында өрт депосы салынуда — бұл нысан төрт техника бірлігіне арналған. Бүгінгі таңда құрылыс-монтаж жұмыстарының 65 пайызы орындалып болды. Жыл аяғына дейін аяқталатын бұл депо аудан тұрғындарының өртке қарсы қорғалуын едәуір нығайтады. Қала бойынша жалпы статистика бойынша Туран — халқы тығыз орналасқан және өнеркәсіптік объектілері бар аудандардың қатарында. Мұндай орта жоғары тәуекел жерде жеке, толық жабдықталған депоның болуы — жай ыңғайлылық емес, қажеттілік.Қала жоспарлау мен қауіпсіздік саласындағы сарапшы Айдана Нұрғалиева мемлекеттік бастаманы жоғары бағалайды, бірақ ұзақ мерзімді болашаққа назар аударуды да ескертеді: «Жаңа нысандар — бұл дұрыс қадам. Алайда инфрақұрылымды салу ғана жеткіліксіз. Кадр мәселесі де шешімін табуы керек. Мамандарды дайындау, олардың еңбегіне лайықты баға беру, жүйелі жаңарту — міне, осы үш бағытта бір мезгілде жұмыс жүргізілсе ғана нысандардың толық әлеуеті ашылады». Шынында да, Қазақстан бойынша жедел медициналық жәрдем мен өрт сөндіру қызметтерінде кадр тапшылығы байқалып отыр. Шымкент осы тұрғыдан алғанда да ерекше назар аударуды қажет ететін мегаполис.Шымкенттіктердің, соның ішінде тікелей аталмыш аудандардан келген тұрғындардың бастаманы жылы қарсы алғаны байқалады. Жергілікті форумдар мен әлеуметтік желілерде алғысын білдіретін пікірлер көптеп кездесті. «Бізде бала-шаға бар, қарт ата-аналар бар. Жедел жәрдем дер кезінде жетсе — бір адамның өмірін сақтауға болады. Бұл нысандардың пайдалануға берілуін асыға күтеміз», — деп жазды Бозарық тұрғыны Зейнеп Қасенова өзінің парақшасында.Тарихи тұрғыдан алып қарасақ, Шымкент Кеңес дәуірі кезінде де ірі өнеркәсіп орталығы болған, ал инфрақұрылымды сол кезден берін жаппай жаңарту жолында әлі де жүргізіліп жатыр. Тәуелсіздік алған жылдардан бері экстренді қызметтер жүйесі де сатылы реформалар арқылы өзгерді. Соңғы онжылдықта, әсіресе Шымкент республикалық маңызы бар қала мәртебесін алғаннан кейін, инвестициялар мен даму қарқыны айтарлықтай жеделдеді. 2026 жылы іске асырылып жатқан нысандар — осы ұзаққа созылған жаңару жолының кезекті маңызды кезеңі.Жыл аяғына дейін барлық үш нысан пайдалануға берілсе, Шымкент тұрғындары айтарлықтай күшейтілген экстренді қызмет торабынан пайда көреді. Бұл жоба кешіктіруге болмайтын, оңтүстік мегаполистің жылдам өсуіне лайықты жауап болып табылады.

ЖИ көмегімен жасалғанШымкент қаласы мектеп медицинасы қызметін жетілдіру жолындағы маңызды қадамдарды жүйелі түрде жүзеге асырып келеді. 2026 жылдың 4 маусымында өткен штаб жиналысында қаланың 270 мектебін медициналық қамтамасыз ету мәселелері, «Qalqan» цифрлық платформасына интеграцияның нәтижелері мен болашақ міндеттер егжей-тегжейлі талқыланды. Жиынға «Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру қоры» ҰАО-ның Шымкент қаласы бойынша филиал директоры Сәуле Дүйсенбаева және медициналық ұйымдардың басшылары қатысты. Бұл жиын — қала деңгейіндегі денсаулық сақтау жүйесін жаңғыртудың айқын дәлелі.Шымкенттегі мектеп медицинасының тарихы бірнеше онжылдыққа созылады. Кеңес дәуірінен бері мектеп дәрігері институты балалардың денсаулығын сақтаудың негізгі тірегіне айналып, ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып келеді. Алайда уақыт өте келе жүйеде бірқатар олқылықтар пайда болды: медициналық деректердің бытыраңқылығы, есептіліктің ашықтығының жетіспеуі, дер кезінде диагноз қоюдың қиындығы — осының бәрі балалар денсаулығына тікелей зиянын тигізіп отырды. Бүгінгі реформалар дәл осы кемшіліктерді жою мақсатында жүргізіліп жатыр.Қазіргі таңда Шымкенттегі 270 мектепте 264 мыңнан астам оқушы білім алуда. Осы орасан зор контингентке медициналық қызмет көрсетуді шамамен 40 бастапқы медициналық-санитарлық көмек ұйымы жүзеге асырады. Статистикаға жүгінсек, бүкіл Қазақстан бойынша мектеп жасындағы балалардың 60 пайызға жуығының созылмалы немесе жиі қайталанатын аурулары бар екені анықталған. Шымкент — еліміздің үшінші ірі қаласы ретінде халқының жылдам өсіп отыруымен ерекшеленеді, сондықтан балалар денсаулығы мәселесі мұнда аса өткір тұрады. Осы жағдай цифрлық шешімдерді енгізудің объективті қажеттілігін одан сайын күшейте түседі.«Qalqan» платформасы — мемлекеттік денсаулық сақтау жүйесін цифрландырудың жаңа буыны болып табылады. Бұл платформа медициналық ұйымдардың қызметін бақылауға, деректерді бірыңғай ақпараттық жүйеге біріктіруге және мамандар арасында жедел ақпарат алмасуға мүмкіндік береді. Алдағы кезеңде платформа арқылы әрбір оқушының денсаулық паспорты электрондық форматта жүргізілетін болады. Бұл дегеніміз — баланың дәрігерге кезекті барған сәтінен бастап барлық медициналық деректер бір жерде шоғырланып, уәкілетті органдар мен ата-аналар үшін ашық тұратынын білдіреді. Мұндай жүйенің енгізілуі аурулардың ерте кезеңде анықталуына және уақтылы емделуіне жол ашады.Филиал директоры Сәуле Дүйсенбаева жиында өз ойын нақты да сенімді жеткізді: «Qalqan платформасының дамуы медициналық ұйымдар қызметін басқарудың тиімділігін арттыруға, жүйенің ашықтығын қамтамасыз етуге және көрсетілетін қызметтердің сапасын жақсартуға мүмкіндік береді. Өз кезегінде бұл мектеп оқушыларына медициналық көмек ұйымдастырудың тиімділігін арттыруға, сондай-ақ балалар арасында аурулардың ерте анықталуына ықпал етеді». Осы сөздер жай декларация емес, нақты іс-шараларға негізделген бағдарлама екенін жиынға қатысушылар атап өтті. Медициналық ұйымдардың басшылары да өз мекемелерінің «Qalqan» жүйесіне толық қосылуын жеделдетуге бел буды.Сарапшылардың пікірінше, мектеп медицинасының цифрлануы бірнеше деңгейде оң нәтиже береді. Біріншіден, мұғалімдер мен ата-аналар баланың денсаулық жайы туралы нақты ақпаратқа тез қол жеткізе алады. Екіншіден, санитарлық-эпидемиологиялық жағдайды бақылау мен дер кезінде шаралар қолдану жеңілдейді. Үшіншіден, медициналық ұйымдар арасындағы бәсекелестік артып, қызмет сапасы жақсарады. Халықаралық тәжірибе де бұл бағыттың дұрыстығын дәлелдейді: Эстония, Финляндия, Сингапур сияқты елдер балалар денсаулығы жүйесін цифрландырудың арқасында ауру деңгейін айтарлықтай төмендеткен. Қазақстан да осы озық тәжірибеден үлгі алуда.Жиында медициналық ұйымдардың өндірістік базасын белгіленген талаптарға сәйкестендіру мәселесі де кеңінен қозғалды. Тексерулер нәтижесінде бірқатар ұйымдарда материалдық-техникалық базаның жаңартуды қажет ететіні анықталды. Тиісті шаралар жедел жоспарға енгізіліп, орындалу мерзімдері белгіленді. Бұл ретте мемлекеттік және жеке меншік медициналық ұйымдар арасындағы ынтымақтастықты нығайту да маңызды бағыт болып айқындалды. Ресурстарды бірлесіп пайдалану, кадрлармен алмасу, тәжірибе жинақтау — осылардың барлығы бірге жүргенде ғана тиімді нәтиже бермек.Шымкент қаласының бастамасы бүкіл ел бойынша мектеп медицинасын жаңғыртудың үлгісі бола алады. Өйткені Астана, Алматы сияқты мегаполистермен қатар аймақтық орталықтардың да цифрлық трансформациядан өтуі жалпы ұлттық денсаулық сақтау жүйесінің тиімділігіне тікелей ықпал етеді. Мамандардың болжамы бойынша, «Qalqan» платформасына барлық ұйымдардың толық қосылуы аяқталған соң, медициналық деректерді жинақтау мен талдаудың жаңа мүмкіндіктері ашылады. Бұл алдын алу медицинасын дамытуда, яғни аурулардың алдын алуда шешуші рөл атқарады. Шымкент мектеп медицинасының цифрлануы — бүгінгі ұрпақтың денсаулығына салынған ертеңгі күнгі инвестиция екені сөзсіз.

2 маусым 2026 жыл күні Шымкент халықаралық әуежайында транспорт полициясының қызметкерлері маңызды операция жүргізіп, ел аумағына заңсыз діни әдебиет әкелуге тырысқан шетел азаматын ұстады. Аталған іс-шара «Киберқалқан Қазақстан» жобасы аясында жүзеге асырылды. Бұл оқиға діни мазмұндағы материалдарды бақылаудың қаншалықты маңызды екенін тағы бір мәрте айқын дәлелдеді.«Шарм-эш-Шейх – Шымкент» халықаралық рейсі бойынша жеткен жолаушыларды тексеру барысында транспорт полициясының мамандары 31 жасар шетел азаматының жүктерінде елеулі бұзушылық белгілерін байқады. Жан-жақты тексеру нәтижесінде азаматтың баулары мен чемоданынан діни мазмұндағы 65 кітап табылып, алынып қойылды. Кітаптардың барлығы тиісті мемлекеттік органдарда тіркелмеген және Қазақстан заңнамасы бойынша ввозға рұқсат алынбаған басылымдар болып шықты. Бұзушылық анықталған бойда шетел азаматы заңда белгіленген тәртіппен жауапкершілікке тартылды.Қазақстанда діни материалдарды ввозға қатысты реттеу жүйесі бірнеше жыл бойы бірте-бірте қалыптасып келе жатыр. Республиканың «Діни қызмет және діни бірлестіктер туралы» заңы бойынша кез келген діни сипаттағы баспа материалдары Дін істері комитетінің тиісті сараптамасынан өтіп, рұқсат алуға тиіс. Бұл талап тек жат ойлы немесе зиянды мазмұндағы басылымдарды сүзгіден өткізіп қана қоймай, жалпы алғанда діни саладағы тәртіп пен өзара сыйластық мәдениетін қолдауға бағытталған. Мамандардың бағалауынша, тексерілмеген діни материалдардың еркін таралуы қоғамдық келісімге нақты қатер төндіруі мүмкін.«Киберқалқан Қазақстан» жобасы 2018 жылы іске қосылып, бастапқыда цифрлық кеңістіктегі экстремистік мазмұнды анықтауға бағытталған болатын. Уақыт өте жобаның аясы кеңейтіліп, физикалық тексеру нүктелерінде де қолданылатын болды. Бүгінде жоба шеңберінде тек Шымкент емес, Алматы, Астана, Атырау және Өскемен әуежайларында да бақылау жүйесі жетілдірілуде. Полиция департаментінің деректеріне сәйкес, соңғы үш жылда елімізге заңсыз ввоз жасалмақ болған 1 200-ден астам діни басылым тоқтатылған. Бұл санның артуы бір жағынан бақылаудың күшейгенін, екінші жағынан осындай әрекеттерге деген қызығушылықтың сақталып отырғанын білдіреді.Транспорт полициясы басқармасының өкілі Ерлан Досымбеков бұл туралы мынадай пікір білдірді: «Біздің қызметкерлер жоғары кәсіби деңгейде жұмыс істейді. Олар күнделікті тексеру барысында кез келген бұзушылықты дәл анықтай алады. Бұл оқиға — ерінбей жүйелі жұмыс жасаудың нақты жемісі. Мемлекеттік шекараны бақылау — бұл елдің тыныштығы мен азаматтардың қауіпсіздігіне деген жауапкершілік». Сарапшылар да өз тарапынан бұл ұстауды маңызды прецедент ретінде бағалайды. Дін зерттеушісі, саясаттанушы Айнур Сейітова мәселеге кеңірек тоқталды: «Заңсыз діни материалдардың таралуы — бұл тек Қазақстан ғана емес, бүкіл Орталық Азия аймағы үшін өзекті мәселе. Мұндай басылымдардың кейбірі ашық үндеу немесе деструктивті идеяларды насихаттауы мүмкін. Сондықтан мемлекет шекараны бақылауда жоғары ұстанымды сақтауы заңды және орынды».Шымкент — Оңтүстік Қазақстанның ең ірі мегаполисі және аймақтың маңызды транзиттік торабы. Шаһардың географиялық орналасуы — Өзбекстан мен Қырғызстанға жақындығы — оны трансшекаралық транзит пен коммерциялық ағындар үшін стратегиялық тұрғыдан маңызды ете түседі. Дәл осы жағдай Шымкент әуежайын шекара бақылауы жөніндегі басымдықтар тізімінің жоғарғы жолдарынан бекем орын алдырады. Жыл сайын аэропорт арқылы миллиондаған жолаушы өтеді, олардың едәуір бөлігі туристер мен іскерлер болса, елеулі үлесі діни мақсатпен сапар шеккен азаматтар. Тура осы факт аймақтық бақылауды одан әрі жетілдіру қажеттілігін дәйектейді.Заңнама тұрғысынан қарасақ, Қазақстанда діни материалдарды заңсыз ввоз жасаған тұлғаларға айыппұл немесе тауарды тәркілеу түріндегі жазалар қолданылады. Шетел азаматтары қосымша шектеулерге, соның ішінде елден шығарып жіберуге де ұшырауы мүмкін. Заңгерлердің пікірінше, мұндай норматив базасы кейінгі жылдары едәуір нығайтылды және халықаралық тәжірибемен үндесіп жатыр. Ресей, Қытай, Тәжікстан, Өзбекстан сияқты елдерде де діни мазмұндағы материалдардың таратылуы мемлекеттің бақылауында болады.Транспорт полициясы осы оқиғаны мысалға ала отырып, Қазақстанға баратын барлық шетел азаматтарына және елдің тұрғындарына мемлекеттік шекараны кесіп өтер алдында діни материалдарға қатысты заңнама талаптарымен мұқият танысуды ұсынады. Дін істері комитетінің ресми сайтында тізімге енгізілген, ввозға рұқсат берілген басылымдар туралы толық ақпарат орналастырылған. Полиция өкілдері сонымен бірге қандай да бір күдікті жағдайларды немесе заңбұзушылықтарды байқаған азаматтардың арнайы телефон желісіне немесе ресми мекемелерге хабарласуын өтінді. Мемлекет пен азаматтық қоғамның бірлескен күш-жігері ғана діни бейбітшілік пен қоғамдық тұрақтылықты сақтаудың берік кепіліне айналады. Бұл оқиға — заңның алдында бәрі тең екенін және мемлекет өз шекараларын сенімді қорғай алатынын тағы бір мәрте растаған айқын дәлел.

21 мамыр 2026 жыл. Қазақстан Республикасының Көлік министрлігі елдегі әуежайларда жолаушыларға қызмет көрсету сапасын түбегейлі жаңарту бағдарламасын жариялады. Бұл бастаманың алғашқы кезеңінде Шымкент әуежайына төрт Q-Gate терминалы орнатылатын болады. Бұл жүйелер шекара бақылауын толық автоматтандырып, жолаушылардың кезекте тұру уақытын бірнеше есе қысқартады деп күтілуде.Жаңалық туралы Көлік министрі Нұрлан Сауранбаев ресми мәлімдеме жасады. Министрдің айтуынша, Q-Gate жүйесі жолаушыларға биометриялық деректерді пайдалана отырып, шекара бақылауынан инспектор қатысуынсыз өтуге мүмкіндік береді. Бүгінгі күні стандартты рәсім орта есеппен үш минутқа созылатын болса, жаңа терминалдар арқылы бұл уақыт небары 50 секундқа дейін қысқарады. Яғни, жылдамдық шамамен үш-төрт есеге артады деген сөз. Жолаушылар ағынының жылдамдауы әуежай инфрақұрылымының жалпы сыйымдылығын да арттыратынына мамандар сенімді.Шымкент — Қазақстанның үшінші ірі қаласы және елдің оңтүстік өңіріндегі ең маңызды транзиттік торабтардың бірі. Шымкент әуежайы соңғы жылдарда жолаушылар ағынының қарқынды өсуін бастан кешіруде. 2025 жылы аэропорт арқылы екі миллионнан астам жолаушы өткен, бұл бес жыл бұрынғы көрсеткіштен 40 пайызға жоғары. Халықаралық бағыттар географиясының кеңеюі, ТМД елдеріне, Таяу Шығысқа және Оңтүстік-Шығыс Азияға рейстердің ашылуы аэропортқа жүктемені айтарлықтай арттырды. Дәл осы жағдай қазіргі инфрақұрылымды жаңартудың қажеттілігін күн тәртібіне бұрын да шығарып отырған болатын.Нұрлан Сауранбаев жаңа жүйенің тек Шымкентпен шектелмейтінін атап өтті. «Биылғы жылы Шымкентте, Атырауда, Ақтөбеде және Ақтауда жалпы 16 терминал орнатылады. Келесі кезеңде ішкі рейстерде де биометрия енгізілуі жоспарланып отыр. Пилоттық жоба Астана–Шымкент бағыты бойынша іске асырылады», — деді министр. Демек, жақын болашақта ел азаматтары отандық рейстерде де шекара рәсімдеріне емес, смарт-бақылауға кезігетін болады. Бұл тәсіл Еуропа мен Азияның дамыған аэровокзалдарында бірнеше жылдан бері сәтті қолданылып келеді.Сарапшылар Q-Gate технологиясын бүгінгі авиациядағы ең прогрессивті шешімдердің бірі деп бағалайды. Жүйе жолаушының паспорт деректерін, биометриялық бет суретін және алдын ала тіркелу мәліметтерін автоматты түрде тексереді. Бүкіл рәсім дерлік бірнеше секундтың ішінде өтіп, нәтиже нақты уақыт режимінде берілетін болады. Халықаралық авиациялық ассоциациясының IATA деректері бойынша, осындай жүйені енгізген әуежайларда жолаушылардың шекара бақылауына кеткен орташа уақыты 65–70 пайызға қысқарған. Нидерландының Схипхол, Сингапурдың Чанги және Дубай халықаралық аэропорттары осы технологияны ең алдымен ендіргендердің қатарында болды.Жүк тасымалы сегментінде де маңызды реформалар жоспарланған. Министрліктің хабарлауынша, e-Freight жүйесі енгізілген соң жүктерді өңдеу уақыты бір күннен бір сағатқа дейін қысқарады. Бұл — 24 есе жылдамдату дегенді білдіреді. Сауда-логистикалық секторда бұл өзгеріс тізбектік эффект туғызады: жеткізілім мерзімдері қысқарады, шығындар азаяды, кәсіпкерлерге тауар айналымын жоспарлау оңайланады. Шымкент — Өзбекстан, Қырғызстан мен Тәжікстанмен шекаралас болғандықтан, е-Freight жүйесі трансшекаралық логистика үшін де стратегиялық маңызға ие. Өңірлік сарапшылар бұл қадам Шымкентті Орталық Азиядағы физикалық логистикалық хабқа айналдыру бағытында маңызды серпін беретінін атап өтуде.Қоғам тарапынан реакция оң болды. Шымкент тұрғындары мен жиі ұшатын жолаушылар жаңа жүйеге деген үміттерін білдіруде. «Мейрам мезгілінде аэропортта кездесетін ұзақ кезектер — ең жиі шағымдардың бірі. Егер 50 секундтық рәсім шынымен іске асса, бұл жолаушы тәжірибесін түбегейлі өзгертеді», — деді Шымкенттің тұрғыны, жиі іссапарға шығатын Бекзат Досжанов. Азаматтық авиация саласының сарапшылары да технологияның дұрыс қолданылса, аэропорттың сыйымдылығын кеңейту шараларымен қатар алынғанда нақты нәтиже беретінін мойындайды.Жалпы алғанда, Q-Gate жобасы Қазақстанның авиация саласын цифрландыру жолындағы маңызды қадам болып табылады. Мемлекет бюджетінен және халықаралық инвесторлардың қолдауымен жүзеге асырылатын бұл бастама елдің «Цифрлы Қазақстан» бағдарламасымен тікелей үндесуде. Алдағы екі-үш жылда барлық ірі қалалардың аэропорттарында Q-Gate терминалдары жұмыс істеп, биометриялық бақылау ішкі рейстерге де толық енгізілсе, Қазақстан авиациялық цифрландыру деңгейі бойынша Орталық Азиядағы көшбасшы елге айналады. Министрліктің бұл жоспарды кезең-кезеңімен, пилоттық жоба арқылы тексеріп, содан кейін кеңейтетін стратегиясы да сараланған, тәуекелді азайтқан тәсіл ретінде оң бағаланады. Шымкент — осы цифрлық трансформациядағы алғашқы сынақ алаңы, және оның нәтижесіне барлық мүдделі тараптардың назары ауған.

Содан кейін Президент ынтымақтастықтың перспективті бағыттарына егжей-тегжейлі тоқталды.Қасым-Жомарт Тоқаев ең әуелі еуропалық серіктестерге Қазақстанның Еуропаны Орталық Азиямен, Қытаймен, Кавказбен және Таяу Шығыспен байланыстыратын өңірлік логистикалық хабқа айналуға ұмтылатынын айтты.– Біз инфрақұрылымға, атап айтқанда, мыңдаған шақырым темір жол салуға және Транскаспий халықаралық көлік бағдарын дамытуға қомақты қаржы құйып жатырмыз. Бұл күш-жігеріміз Еуропалық Одақтың Global Gateway стратегиясымен үйлесіп, Орта дәлізді еуразиялық қауіпсіз байланысқа арналған негізгі әрі орнықты магистральға айналдырады. Көлік инфрақұрылымын жаңғырту қазірдің өзінде оң нәтиже көрсетті. Соңғы алты жылда аталған бағыт бойынша жүк тасымалы бес есе – жыл сайын 0,8 миллион тоннадан 4,1 миллион тоннаға дейін өсті. Дәліздің жүк өткізу қабілетін 10 миллион тоннаға дейін ұлғайтуды көздейміз. Бұл меже еліміздің әлемдік логистикада маңызды күрежол ретіндегі позициясын нығайтады. Осы қарқынды сақтау үшін Қазақстан соңғы 15 жылда көлік және логистика инфрақұрылымына 35 миллиард доллардан астам қаржы салды. Бүгінде Каспий теңізі жағалауындағы Ақтау және Құрық порттары халықаралық транзиттің маңызды қақпасы ретінде қызмет етеді, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.Мемлекет басшысы бүгін Қазақстан даму банкі мен Еуропалық инвестициялық банк арасында, сондай-ақ құрамына Commerzbank, JPMorgan Chase Bank және Standard Chartered Bank кірген Банктер синдикаты MIGA (Инвестициялық кепілдіктер жөніндегі көпжақты агенттіктің) кепілдігімен қол қойылған, құны шамамен 1 миллиард доллар болатын логистикалық инфрақұрылым саласындағы келісімді құптады.

Брюссельде Еуропалық Одаққа мүше мемлекеттер іскерлік орта өкілдерінің қатысуымен «Қазақстан – ЕО» дөңгелек үстелі ұйымдастырылды.Қасым-Жомарт Тоқаев жиынға қатысушылар алдында сөз сөйлеп, Қазақстан мен ЕО арасындағы қарым-қатынас шынайы стратегиялық сипатқа ие болғанын атап өтті.– Бүгінде Еуропалық Одақ еліміздің ең ірі сауда және инвестициялық серіктесі саналады, оның үлесіне Қазақстанға шетелден тікелей тартылған инвестицияның жартысына жуығы тиесілі. Тек өткен жылдың өзінде екіжақты тауар айналымы 45 миллиард доллардан асты. Бұл жетістік халықаралық деңгейде мойындалды. БҰҰ Сауда және даму ұйымының (ЮНКТАД) дүниежүзілік инвестициялар туралы соңғы есебіне сәйкес, Қазақстан шет елден тікелей инвестиция тарту бойынша Орталық Азияда бірінші орынға ие, сондай-ақ посткеңестік кеңістік пен теңізге шығатын жолы жоқ дамушы елдер арасында көшбасшылықты сақтап келеді. Қазақстанда 4 мыңға жуық еуропалық компания табысты жұмыс істейді. Олардың көбі, әсіресе, Airbus, Polpharma Group, Air Liquide Group, Škoda Group және Alstom секілді компаниялар ондаған жылдардан бері сенімді серіктеске айналды. Сонымен бірге біз еуропалық инвесторлардың жаңа буынын қуана қарсы аламыз. Олардың қатарында Roca Group, Inditex, Maersk, Dewulf және Damen Shipyards Group сияқты танымал компаниялар бар, – деді Президент.Мемлекет басшысы осы сапар барысында жалпы сомасы 12 миллиард доллардан асатын коммерциялық келісімдерге қол қойылатынын жеткізді.Қасым-Жомарт Тоқаевтың пікірінше, бұл Қазақстан мен Еуропалық Одақ арасындағы серіктестіктің тұжырымдамалық тәсілдерді пысықтаудан нақты әрекетке ұласқанын аңғартады.Президент Қазақстанның соңғы жылдардағы экономикалық табысы және аталған нәтижеге жеткізген жүйелі өзгерістер жайында мәлімет берді.– Қазақстан экономикасы орнықтылық көрсетіп, жедел дамып келеді. Былтыр ел экономикасының өсімі 6,5 пайызға жетті. Бұл – Халықаралық валюта қоры болжаған жаһандық өсім қарқынынан екі есе жоғары. Ішкі жалпы өнім көлемі 305 миллиард доллардан асты, ал жан басына шаққандағы ІЖӨ 15 мың долларды құрады. Халықаралық валюта қорының болжамы бойынша, биыл ұлттық экономика көлемі 360 миллиард долларға жетеді. Қазіргі уақытта экономикамыздың 40 пайызға жуығын шағын және орта бизнес құрайды. Олар негізгі капиталға салынатын инвестицияның шамамен 70 пайызын қамтамасыз етіп отыр. Бұл жетістіктерге, сайып келгенде, кешенді әрі жүйелі реформалар түрткі болды. Қазақстанда барынша ашық, бәсекеге қабілетті әрі инвесторларға қолайлы экономика құру мақсатында ауқымды саяси және экономикалық жаңғырулар жүргізіліп жатыр. Біз демократиялық институттарды күшейтіп, тежемелік әрі тепе-теңдік жүйесін жетілдірдік, заң үстемдігін орнаттық және адам құқықтарын қорғау аясын кеңейттік. «Заң мен тәртіп» қағидатын мүлтіксіз сақтау ішкі саясатымыздың өзегіне айналды. Таяуда өткен тарихи жалпыұлттық референдум да инвесторлардың құқықтары мен мүдделерін қорғауға арналған заманауи институционалдық база қалыптастыруға септігін тигізді. Ұлттық цифрлық инвестициялық платформа енді инвесторларға «бір терезе» қағидатына сәйкес толыққанды қызмет көрсетеді, ал Инвестициялық кеңес инвестицияға қатысты түйткілді мәселелердің тиімді шешілуін қамтамасыз етеді. Сонымен қатар біз жаңа ынталандыру тетіктерін енгізе бастадық. Мысалы, Altyn Visa бағдарламасы халықаралық инвесторларға салық және көші-қон мәселесінде едәуір жеңілдіктер береді. Бір сөзбен айтқанда, Қазақстан – саяси тұрақты, макроэкономикалық көрсеткішткері орнықты, экономикасы ашық әрі нарық реформаларына бейіл ел. Ал мұның бәрін инвесторлар ерекше бағалайды, – деді Мемлекет басшысы.

Шымкент қаласында интернет-ресурстар мен әлеуметтік желілерде қорқор өнімдерін заңсыз жарнамалауға жол бермеу бағытындағы жұмыстар күшейтілді.«Жарнама туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 13-бабына сәйкес қорқорға арналған темекіні, қорқор қоспасын және темекі өнімдерін тікелей немесе жанама жарнамалауға тыйым салынған. Заң талабы бұқаралық ақпарат құралдарымен ғана шектелмейді және интернет-платформаларда орналастырылатын жарнамалық материалдарға да қолданылады.  Осыған байланысты әлеуметтік желілердегі парақшаларда, стористер мен бейнероликтерде қорқорды көрсету, оны тұтынуға шақыратын мәтіндер орналастыру, арнайы ұсыныстар, жеңілдіктер мен акциялар жариялау, мәзірлерде, баннерлерде және сыртқы жарнама нысандарында қорқор өнімдерін насихаттау заң талаптарына қайшы келеді.Қорқордың суретін немесе бейнесін пайдаланып, тұтынушылардың қызығушылығын арттыруға бағытталған «қорқор бар», «жаңа дәмдер», «тегін қорқор», «акция», «жеңілдік» және осыған ұқсас жарияланымдар жарнаманың жанама түрі ретінде бағалануы мүмкін. Жарнама туралы заңнаманы бұзу Қазақстан Республикасы Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 455-бабы бойынша жауаптылыққа әкеп соғады.Заңсыз жарнама анықталған жағдайда оны таратқан тұлға жарнаманы дереу тоқтатуға міндетті.  Осыған орай қоғамдық тамақтану және ойын-сауық орындарының иелеріне:    әлеуметтік желілердегі қорқорға қатысты жарнамалық жарияланымдарды жою;    мәзірлерден, баннерлерден және жарнамалық тақтайшалардан қорқорға қатысты ақпаратты алып тастау;    блогерлер мен өзге де тұлғалар арқылы жасырын жарнама орналастыруға жол бермеу;    интернет-парақшалардың мазмұнына тұрақты бақылау жүргізу қажет.Қала прокуратурасы уәкілетті органдармен бірлесіп интернет-кеңістікке мониторинг жүргізуді жалғастырады. Заң талаптарын елемеген кәсіпкерлік субъектілеріне белгіленген тәртіппен құқықтық шаралар қабылданатын болады.Қорқор жарнамасы – кәсіпті ілгерілетудің тәсілі емес, заң бұзушылық екендігін ескертеміз.

Шымкент қаласындағы Қызғалдақ сарайында Қазақстан полициясы күніне арналған салтанатты іс-шара өтті. Мерекелік жиынға қала әкімі Ғабит Сыздықбеков, полиция департаментінің басшылығы мен жеке құрамы, ішкі істер органдарының ардагерлері, қоғам өкілдері және қала тұрғындары қатысты.Іс-шараны ашқан қала әкімі Ғабит Сыздықбеков тәртіп сақшылары мен ардагерлерді кәсіби мерекелерімен құттықтап, қоғамдық қауіпсіздік пен құқықтық тәртіпті қамтамасыз етудегі олардың маңызды рөлін атап өтті.Полиция департаментінің бастығы Мұхтар Қожаев құттықтау сөз сөйлеп, полиция қызметкерлеріне жүктелген жауапкершіліктің маңыздылығына тоқталды.– Азаматтардың құқықтарын қорғау, қоғамдық тәртіпті сақтау – үлкен жауапкершілікті талап ететін абыройлы міндет. Сіздердің адал еңбектеріңіздің арқасында тұрғындар өздерін қауіпсіз сезінеді. Антқа адалдықтарыңыз бен қызметке деген беріктіктеріңіз үшін шынайы алғысымды білдіремін, – деді генерал.Мереке аясында «Полицияға алғысыңызды қалай білдірер едіңіз?» атты акция ұйымдастырылды. Арнайы әзірленген тақтаға қала тұрғындары мен қонақтары өздерінің жылы лебіздерін, тілектері мен тәртіп сақшыларының еңбегіне қатысты естеліктерін жазды. Тұрғындар бастаманы белсенді қолдап, полицейлердің күнделікті қызметіне ризашылықтарын білдірді.Қызметтік міндеттерін үлгілі атқарғаны үшін 785 полиция қызметкері марапатталды. Сонымен қатар қоғамдық тәртіпті қамтамасыз етуге атсалысып жүрген полицияның қоғамдық көмекшілері мен белсенді азаматтарға алғыс хаттар табысталды.Салтанатты іс-шара мерекелік концерттік бағдарламамен қорытындыланып, өнерпаздар қонақтарға көтеріңкі көңіл күй мен ерекше мерекелік атмосфера сыйлады.

«Заң мен Тәртіп» қағидаты және «Айқын нәтиже» жобасын жүзеге асыру мақсатында Қаратау ауданы прокуратурасының үйлестіруімен аудандық мемлекеттік кірістер басқармасы мен полиция басқармасы қызметкерлерінің қатысуымен алкоголь өнімдерін заңсыз және лицензиясыз саудалаудың алдын алу және жолын кесу мақсатында алкоголь өнімдерін сататын сауда орындарына тексеру жұмыстары жүргізілді.Жүргізілген шара барысында алкоголь өнімдерін заңсыз және лицензиясыз саудалаудың 16 фактісі анықталды. Нәтижесінде жалпы құны 7,7 млн теңгені құрайтын 6 844 бірлік алкоголь өнімі заңсыз айналымнан алынды. Қазіргі уақытта кінәлі тұлғаларды әкімшілік жауаптылыққа тарту бойынша шаралар қабылдануда.Өз кезегінде Қаратау ауданының прокуратурасы алкоголь өнімдерін жиырма бір жасқа толмаған тұлғаларға сатуға, заңда белгіленбеген уақытта өткізуге, сондай-ақ арнайы лицензиясыз саудалауға заңмен тыйым салынғанын ескертеді. Аталған құқық бұзушылықтар үшін Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне сәйкес әкімшілік жауаптылық көзделген.

Қазақстан Президентінің келуіне орай Бельгия астанасының әуежайында Құрмет қарауылы ротасы сап түзеді.Қасым-Жомарт Тоқаевты Еуропа Одағының Орталық Азия бойынша арнайы өкілі Эдуардс Стипрайс пен басқа да ресми тұлғалар қарсы алды.Ертең Еуропалық кеңестің штаб-пәтерінде Еуропа Одағының басшылары Антониу Коштамен және Урсула фон дер Ляйенмен екіжақты келіссөздер жүргізіледі.Сапар аясында бірқатар маңызды бірлескен құжатқа қол қойылады.Сондай-ақ, Мемлекет басшысы Бельгияда тұратын отандастармен кездесті.Брюссельге ресми сапармен барған Президент Қасым-Жомарт Тоқаев қазіргі уақытта Бельгияда білім алып, жұмыс істеп жатқан Қазақстан азаматтарымен кездесті.Мемлекет басшысы әңгімелесу барысында отандастарымызды жаңа Конституцияның қабылдануымен құттықтады.– Жалпыхалықтық референдумда халқымыз бірауыздан, біртұтас қоғам болып Конституциямызды қолдады. Өте керемет құжат, 1 шілдеде күшіне енеді. Ата заңымыз халқымыздың темірқазығы болады. Сондықтан баршаңызды шын жүректен жаңа Конституцияның қабылдануымен құттықтаймын, – деді Президент.Сонымен қатар Президент шетелде білім алып, жұмыс істеп жүрген отандастарымызға қолдау білдірді.– Елімізге сіздер сияқты білімді, көзі ашық, көкірегі ояу жастар қажет. Қай жерге барсам да жастарға қолдау білдіріп жүремін. Шын мәнінде, бұл жай айтыла салған сөз емес. Жастарға қолдау көрсету – мемлекеттің ұзақмерзімді саясатының бір бөлігі. Жастарымыз әлемнің әр түкпірінде білім алып, еңбек етуде. Мен Президент ретінде мұны қолдаймын. Себебі қай жерде жүрсеңіз де, қазақ болып қаласыз. Біз озық, дамыған, әділетті ел болуымыз керек. Осындай елдің негізін қалау үшін бәріміз бір ел, бір халық болып атсалысуымыз керек, – деді Президент.Қасым-Жомарт Тоқаев еліміздің жаңа Негізгі заңында білім мен ғылымды және инновацияны дамыту мемлекет қызметінің стратегиялық бағыты ретінде белгіленгенін айтты. Сонымен қатар жастарды бірнеше шет тілін меңгеруге шақырды.Отандастар оқу мен жұмыстағы жетістіктері жөнінде әңгімелеп, келешек жоспарларымен бөлісті. Атап айтқанда, KU Leuven университетінің 3 курс студенті Әлім-Сері Махамбәтәлі Бельгиядағы қазақстандық студенттер қауымдастығы, ал Аружан Болатбекова Брюссельдегі Kazakh Speaking Club қызметі туралы баяндады.Кездесу соңында Президент Бельгияда тұратын студенттер мен Қазақстан азаматтарына табыс тіледі.