Астана қаласы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті Қазақстан Республикасы Салық кодексінің 189-бабына сәйкес заңды тұлғалардың бірінші басшыларына, жеке кәсіпкерлерге және жеке практикамен айналысатын адамдарға Қазақстан Республикасынан шығуға уақытша шектеу қолданылуы мүмкін екенін еске салады.Мұндай шара, егер салық берешегі белгіленген шекті мөлшерден асып кетсе, үш айдан артық өтелмесе, ал салық органы мәжбүрлеп өндіріп алу шараларын қабылдаған жағдайда қолданылады.Салық берешегі өтелгеннен не салық міндеттемесі тоқтатылғаннан кейін шектеу заңнамада белгіленген тәртіппен жойылады.Астана қаласы бойынша МКД мәжбүрлеп өндіріп алу шараларын қолдануды болдырмау үшін салық төлеушілерге салық міндеттемелерін уақтылы орындауды және бюджетпен есеп айырысулардың жай-күйін бақылауды ұсынады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-astana/press/news/details/1283463?lang=ru

📌 Тауарлардың шығарылған елін дұрыс айқындау демпингке қарсы шараларды қолданудың негізгі элементтерінің бірі болып табылады. ЕАЭО шеңберінде тауарлардың шығарылған елін айқындаудың бірыңғай тәсілдері қолданылады.Құқықтық реттеу 2014 жылғы 29 мамырдағы ЕАЭО туралы шартқа, ЕАЭО Кеден кодексіне және 2018 жылғы 13 шілдедегі ЕЭК Кеңесінің № 49 шешіміне сәйкес жүзеге асырылады. Аталған шешіммен тауарлардың шығарылған жерін айқындаудың преференциялық емес қағидалары бекітілген.🔎 Тауарлардың шығарылған елін айқындау өлшемшарттарыПреференциялық емес мақсаттарда тауар толық өндірілген немесе жеткілікті қайта өңдеуге ұшыраған ел тауардың шығарылған елі болып есептеледі.Егер тауарды өндіру кезінде әртүрлі елдерден шыққан материалдар пайдаланылса, шығарылған ел жеткілікті қайта өңдеу өлшемшарттары негізінде айқындалады. Оларға тауардың сыныптау кодын өзгерту, адвалорлық үлес өлшемшарты не белгілі бір өндірістік немесе технологиялық операцияларды орындау жатады.📄 Тауардың шығарылған елін растауШығарылған елге байланысты ішкі нарықты қорғау шараларын қолдану кезінде тауардың шығарылған елі тауардың шығарылған жері туралы сертификатпен расталады.Сертификат уәкілетті органмен тауардың бір партиясына беріледі.Жекелеген жағдайларда тауардың шығарылған жері тауардың шығарылған жері туралы декларациямен расталуы мүмкін. Атап айтқанда, ұқсас тауарлар партиясының жалпы кедендік құны белгіленген Қағидаларда көзделген талаптар сақталған жағдайда 1 500 еуроға баламалы сомадан аспаған кезде.✅ ҚорытындыОсылайша, демпингке қарсы шараларды қолдану кезінде тауардың шығарылған елін айқындау тиісті шараның әкелінетін тауарға қолданылуын белгілеу үшін тікелей маңызға ие. Шығарылған елді тиісті құжаттармен растау ішкі нарықты қорғау шараларын дұрыс қолдануды қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-vko/press/news/details/1283469?lang=ru

12 тамыз күні жарияланған мәлемет бойынша Шымкентте өз идеясын технологиялық өнімге айналдырғысы келетін жастар үшін жаңа мүмкіндік ұсынылып отыр. Startup Orda – Astana Hub ұйымдастыратын үш айлық тегін инкубациялық бағдарлама. Оның негізгі мақсаты – дайын бизнесі немесе үлкен командасы жоқ адамдарға өз идеясын тексеріп, алғашқы MVP-нұсқасын әзірлеуге және оны нарыққа шығаруға дайындалуға көмектесу.Бағдарламаның мүмкіндігін түсіндіретін нақты мысалдардың бірі – Odos AI стартапының кейсі. Бұл жоба стартап құру үшін міндетті түрде бастапқы кезеңнен үлкен бизнеске немесе күрделі технологиялық жүйеге ие болу қажет емес екенін көрсетеді. Көп жағдайда барлығы қарапайым идеядан басталады. Одан кейін гипотезаны тексеру, пайдаланушылардың пікірін жинау, өнімді жетілдіру және алғашқы нәтижелерге қол жеткізу кезеңдері жүреді.Startup Orda дәл осы процесті жүйелі түрде өтуге мүмкіндік береді. Қатысушылар үш ай бойы өз жобаларымен жұмыс істеп, идеяны нақты өнімге айналдыруға қажетті білім мен тәжірибе алады. Бағдарлама аясында қатысушыларға Astana Hub трекерлері мен мамандары көмектеседі. Сонымен қатар практикалық кездесулер, мастер-кластар, консультациялар және кері байланыс қарастырылған.Бағдарламаның ерекшеліктерінің бірі – Vibe Coding, яғни жасанды интеллект құралдарының көмегімен өнім жасау тәсілдерін қолдану. Бұл технологиялық білімі жеткіліксіз адамдар үшін де стартап әзірлеуге мүмкіндік береді. Яғни IT маманы болмаған адамның өз саласындағы белгілі бір мәселені жақсы білуі және оны шешуге арналған идеясы болса, сол идеяны технологиялық өнімге айналдыруға мүмкіндік бар.Бұл тәсіл Шымкент сияқты халқы көп әрі жастар үлесі жоғары қала үшін маңызды. Өңірдегі көптеген азаматтардың кәсіпкерлік идеялары болғанымен, оны қалай тексеру, алғашқы өнімді қалай жасау және нарыққа қалай шығару керектігі туралы тәжірибесі болмауы мүмкін. Startup Orda осы кедергілерді азайтып, идея иесіне нақты әрекет жоспарын ұсынады.Бағдарламаға 16 жастан бастап қатысуға болады. Өтінімді жеке немесе команда құрамында беруге мүмкіндік қарастырылған. Бұл мектеп оқушылары, студенттер, жас мамандар және өз саласында жаңа цифрлық шешім жасағысы келетін ересектер үшін де қызықты мүмкіндік.Startup Orda-ның әлеуметтік маңызы – жастарды тек дайын жұмыс орындарын іздеуге емес, өз өнімін және болашақ жұмыс орнын қалыптастыруға ынталандыруында. Егер жоба сәтті дамыса, оның айналасында жаңа мамандарды тарту, инвестиция алу және жұмыс орындарын құру мүмкіндігі пайда болады.Бағдарламаның тағы бір маңызды кезеңі – Demo Day Astana Hub. Инкубация барысында жобасын дамытқан қатысушылар өз өнімдерін көпшілікке таныстырып, сарапшылар мен әлеуетті серіктестердің назарын аударуға мүмкіндік алады. Бұл стартаптың келесі кезеңге өтуі үшін маңызды тәжірибе.Startup Orda-ның ерекшелігін Tech Orda сияқты бағдарламалармен салыстыруға болады. Tech Orda негізінен сұранысқа ие IT мамандығын меңгеруге мүмкіндік берсе, Startup Orda дайын маманды стартап жасаушыға айналдыруға бағытталған. Бір жағдайда адам жаңа кәсіптік дағды алады, екінші жағдайда өз идеясын бизнеске айналдыру жолын үйренеді. Осы екі бағыттың қатар дамуы Қазақстандағы цифрлық кадрлар мен технологиялық кәсіпкерлік экожүйесін қалыптастыруға ықпал етеді.Шымкент үшін мұндай бағдарламалардың маңызы ерекше. Соңғы уақытта қалада Smart City Hackathon, SHYMKENT IT CITY FORUM және робототехникаға арналған түрлі жобалар сияқты технологиялық бастамалар көбейіп келеді. Startup Orda осы экожүйенің кәсіпкерлік бағытын толықтыра алады.Бағдарламаға қатысқысы келетіндерге маңызды мерзім де белгіленген: өтінімдер 23 тамызға дейін қабылданады. Қатысу толықтай тегін, ал тіркелу үшін электрондық цифрлық қолтаңба қажет. Өтінімді ноутбук арқылы берген ыңғайлы.Ең бастысы – бағдарламаға қатысу үшін дайын стартаптың болуы міндетті емес. Қатысушы өз саласындағы нақты проблемамен немесе идеямен келіп, оны үш ай ішінде MVP деңгейіне жеткізуге тырыса алады.Odos AI сияқты кейстердің көрсетіп отырғаны да осы: үлкен жобалар көбіне бірден дайын өнім ретінде пайда болмайды. Оның артында идеяны тексеру, қателесу, қайта жасау, пайдаланушы пікірін тыңдау және біртіндеп жетілдіру процесі тұрады.Сондықтан Startup Orda-ны Қазақстандағы жастардың технологиялық кәсіпкерлікке келуін жеңілдететін алаңдардың бірі ретінде қарастыруға болады. Бағдарлама арқылы жаңа идеялар пайда болып қана қоймай, олардың ішінен болашақта нақты өнімге, компанияға және жұмыс орындарына айналатын жобалар шығуы мүмкін.

2026 жылғы 21 тамызда Шымкентте Smart City Hackathon өтіп, қаланың цифрлық дамуына бағытталған үздік жобалар анықталды. Хакатонға 60-тан астам команда өтінім беріп, олардың шамамен 40-ы өз шешімдерін ұсынды. Сарапшылардың іріктеуінен кейін ең мықты 20 команда финалдық қорғауға жолдама алып, өз жобаларын сараптамалық қазылар алқасына таныстырды.Байқаудың негізгі мақсаты – заманауи технологиялар арқылы Шымкент тұрғындарының күнделікті өміріне әсер ететін мәселелерді шешуге бағытталған нақты идеяларды анықтау. Қатысушылар қалалық қауіпсіздік, коммуналдық қызметтер, көлік, экология және басқа да маңызды бағыттар бойынша цифрлық шешімдер әзірледі.Финал қорытындысы бойынша үздік үш команда анықталды.Бірінші орынды – Proji by Sunnet командасы иеленді. Команданың жеңісі хакатонның негізгі мақсаты – қаланың нақты мәселелеріне технологиялық шешім ұсыну бағытының өзектілігін көрсетті. Proji жобасы тұрғындар мен қалалық қызметтер арасындағы байланысты цифрландыруға бағытталған шешімдердің қатарында болды.Екінші орын – Qauipsiz командасына берілді. Команда қауіпсіздік бағытына арналған жобасымен ерекшеленді. Бұл бағыт Шымкент үшін әлеуметтік тұрғыдан аса маңызды, себебі қаланың қарқынды өсуімен бірге тұрғындардың қауіпсіздігі, төтенше жағдайлардың алдын алу және жедел әрекет ету мәселелері де өзекті болып отыр.Үшінші орынды – Attan командасы алды. Жобаның жүлделі орынға ие болуы Шымкенттегі технологиялық бастамалардың тек IT саласымен шектелмей, қалалық инфрақұрылым мен тұрғындардың күнделікті қажеттіліктеріне бағытталып келе жатқанын көрсетеді.Хакатонның ерекшелігі – идеялардың көптігінде ғана емес, олардың қысқа мерзім ішінде нақты шешімге айналуында. 60-тан астам команданың өтінім беруі Шымкент жастары мен IT қауымдастығы арасында қалалық мәселелерге технология арқылы жауап іздеуге деген қызығушылықтың жоғары екенін көрсетеді.Smart City Hackathon-ның әлеуметтік маңызы да осында. Мұндай іс-шаралар жастарды тек бағдарламалауға емес, өз қаласының мәселелерін түсінуге және оларды шешуге қатысуға ынталандырады. Қатысушылар үшін бұл тәжірибе жаңа технологияларды сынаумен қатар, командада жұмыс істеу, жобаны қорғау, сарапшылардан кері байланыс алу және кәсіпкерлік дағдыларды дамыту мүмкіндігі болды.Бұған дейін Шымкентте AI, робототехника және цифрлық технологияларға арналған түрлі хакатондар өткізілген болатын. Алайда Smart City Hackathon-ның басты ерекшелігі – назардың тікелей қаланың өз проблемаларына аударылуы. Яғни технология мақсат емес, тұрғындардың өмірін жақсартатын құрал ретінде қарастырылды.Хакатонның аяқталуы жұмыстың аяқталғанын білдірмейді. Керісінше, үздік жобаларды әрі қарай дамыту, пилоттық түрде енгізу және олардың нақты тиімділігін бағалау маңызды. Егер Proji by Sunnet, Qauipsiz және Attan сияқты жобалар тәжірибеде қолданылса, олардың әсері тек IT қауымдастығымен шектелмей, қарапайым тұрғындардың күнделікті өмірінде де сезілуі мүмкін.Smart City Hackathon осылайша Шымкенттің «ақылды қала» моделіне көшуіндегі тағы бір қадам болды. 60-тан астам команданың идея ұсынуы, 40-қа жуық команданың нақты шешім әзірлеуі және 20 команданың финалға шығуы қаланың технологиялық әлеуетінің қалыптасып келе жатқанын көрсетеді. Ендігі міндет – үздік идеяларды нақты қалалық шешімдерге айналдыру. 

2026 жылғы 21 тамызда Шымкентте Smart City Hackathon 2026 өтіп, жас IT-мамандар мен стартап әзірлеушілер қаланың нақты мәселелеріне технологиялық шешімдер ұсынды. Хакатонның басты ерекшелігі – қатысушылардың жай ғана идея ұсынбай, оны қысқа мерзім ішінде жұмыс істейтін алғашқы өнімге, яғни MVP-нұсқаға дейін жеткізуі болды. Командалар жобаларын жеті күн ішінде әзірледі.Іс-шараға 60 өтінім түсіп, олардың арасынан 20 жоба іріктелді. Қатысушыларға қала әкімдігі тарапынан көлік кептелісі, қауіпсіздік, экология, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық және қалалық қызметтер сияқты Шымкент үшін өзекті бағыттар ұсынылды. Осы мәселелердің бірін таңдап, командалар оның себептерін зерттеп, цифрлық шешім әзірледі. Үздік жобалардың болашақта Шымкентте пилоттық режимде енгізілу мүмкіндігі де қарастырылды.Хакатон барысында жасалған жобалардың бірі газдың шығуын өте жылдам анықтап, тұрғындарға қауіп туралы ескертуге арналған құрылғы болды. Бұл жоба екінші орынға ие болды. Оның авторлары жобаны небәрі екі күн ішінде әзірлегенін айтып, негізгі мақсаттарының бірі газдан болатын қайғылы жағдайлардың алдын алу екенін атап өтті.Smart City Hackathon-ның маңызы оның IT мамандарын ғана жинауымен шектелмейді. Мұндай шаралар жастардың қала мәселелеріне деген көзқарасын өзгертеді. Бұрын тұрғындар коммуналдық қызмет, көлік немесе қауіпсіздік мәселелерін шешуді тек мемлекеттік органдардың міндеті ретінде қабылдаса, хакатон жастарға осы мәселелерге өз технологиялық шешімдерін ұсынуға мүмкіндік береді.Бұл Шымкент үшін маңызды әлеуметтік фактор. Цифрлық технологияларды меңгерген жастардың саны артқан сайын жаңа стартаптар мен жұмыс орындарының пайда болуына мүмкіндік көбейеді. Сонымен бірге жастардың қалада қалуына және жергілікті IT экожүйеге араласуына жағдай қалыптасады.Smart City Hackathon-ды 2026 жылғы басқа технологиялық шаралармен салыстырғанда, оның басты ерекшелігі – технологияны нақты қалалық проблемалармен тікелей байланыстыруы. Мысалы, наурызда өткен AI-хакатонда жасанды интеллект, Industry 5.0, киберқауіпсіздік және Smart City сияқты кең бағыттар қамтылды. Ал шілдеде Шымкентте өткен MedTech Hackathon медицина мен цифрлық технологияларды біріктіріп, денсаулық сақтау саласына арналған шешімдерге назар аударды.Осылайша, Smart City Hackathon Шымкенттің цифрлық дамуының нақты әлеуметтік бағытын көрсетті. Қалада мұндай іс-шаралардың тұрақты өткізілуі IT мамандарын даярлауға, жастардың кәсіпкерлік қабілетін дамытуға және тұрғындардың өмір сапасын арттыратын жаңа технологияларды сынауға мүмкіндік береді.Ең маңыздысы – хакатон нәтижелері тек байқау аясында қалмай, нақты қалалық жобаларға айналуы. Егер үздік идеялар практикада іске қосылса, Smart City ұғымы технологиялық ұран емес, Шымкент тұрғындарының күнделікті өмірін жеңілдететін нақты жүйеге айнала алады. Қалалық цифрландыру бағытында мұндай бастамалардың санының өсуі Шымкенттің өңірлік IT орталық ретіндегі позициясын да күшейтеді. 

2026 жылғы 27 тамызда Шымкент қаласының денсаулық сақтау саласы үшін маңызды жаңалық жарияланды: қалада алғаш рет гемопоэздік дің жасушаларының аутологиялық трансплантациясы сәтті жүргізілгені белгілі болды. Ал тарихи операцияның өзі 7 тамызда Онкологиялық орталығы бар қалалық көпбейінді аурухананың базасында жасалған. Бұл оқиға Шымкенттің жоғары технологиялық медициналық көмек көрсету мүмкіндіктерінің кеңейіп келе жатқанын көрсетеді.Алғашқы трансплантация 56 жастағы Шымкент тұрғынына жасалды. Пациенттің өз гемопоэздік дің жасушалары бұған дейін, 28–29 мамыр күндері, арнайы сепаратор арқылы жиналып, ультратөмен температурада криоконсервацияланған. Кейін жасушалар арнайы талаптар сақтала отырып, Шымкентке жеткізілген. 7 тамызда олар пациентке қайта енгізілді. Трансплантациядан кейін жасушалардың сүйек кемігінде орнығуы байқалып, қан көрсеткіштерінде оң динамика тіркелген.Бұл операцияның Шымкент үшін маңызы өте жоғары. Бұған дейін осындай күрделі емді қажет ететін қала тұрғындары Қазақстанның басқа өңірлеріне немесе шетелге баруға мәжбүр болатын. Енді жоғары технологиялық гематологиялық көмектің белгілі бір түрін қаланың өзінде алу мүмкіндігі пайда болды. Бұл пациенттердің жол жүруіне, басқа қалада уақытша тұруына байланысты шығындарын азайтып қана қоймай, емделушілердің отбасы мен жақындарының жанында болуына жағдай жасайды.Трансплантацияның енгізілуі бір күнде жүзеге келген жоқ. Шымкент дәрігерлері бірнеше ай бойы арнайы дайындықтан өтті. Процедура Қазақстан Республикасының бас штаттан тыс гематологы, Сүйек кемігін трансплантациялау және онкогематология орталығының басшысы Вадим Кемайкиннің тікелей қатысуымен және бақылауымен жүргізілді. Жобаға қалалық денсаулық сақтау басқармасы, Ұлттық ғылыми онкологиялық орталықтың мамандары және Шымкент қалалық көпбейінді ауруханасының дәрігерлері қатысты.Шымкент медицинасының жоғары технологиялық бағыттағы мүмкіндіктері соңғы жылдары біртіндеп кеңейіп келеді. Қалалық көпбейінді аурухананың Мини-инвазивті хирургия орталығында ісіктерді радиожиілікті абляциялау, эмболизация, артериялық химиотерапия, холангиостомия, нефростомия және веналық порттық жүйелерді орнату сияқты заманауи процедуралар тұрақты жүргізіледі. Орталық Philips Azurion ангиографиялық жүйесімен жабдықталған.Медициналық орталықтың қызметі Шымкент тұрғындарымен ғана шектелмейді. Мұнда Қызылорда, Жамбыл, Түркістан, Ақтөбе облыстарынан және Қырғызстаннан пациенттер ем алады. Сонымен қатар шетелдік мамандармен тәжірибе алмасу және шеберлік сабақтары ұйымдастырылады. Бұл Шымкенттің оңтүстік өңірдегі медициналық қызмет көрсету орталығы ретіндегі рөлін күшейтіп келеді.Бұл жетістікті Қазақстандағы трансплантологияның бұрынғы дамуымен салыстырғанда да маңызды қадам деп бағалауға болады. Елімізде сүйек кемігін және гемопоэздік дің жасушаларын трансплантациялау технологиялары бұған дейін де ірі медициналық орталықтарда қолданылып келген. Алайда мұндай қызметтің Шымкентте жергілікті деңгейде іске қосылуы оңтүстік өңір тұрғындарының жоғары мамандандырылған медициналық көмекке қолжетімділігін арттырады.Жобаның әлеуметтік әсері әсіресе күрделі гематологиялық және онкогематологиялық аурулары бар пациенттер үшін сезілуі мүмкін. Бұрын ем алу үшін басқа қалаға немесе шетелге бару қажет болса, енді медициналық қызметтің бір бөлігін өз қаласында алу мүмкіндігі пайда болды. Бұл отбасының қаржылық және эмоционалдық жүктемесін азайтуға, емдеу процесін ұйымдастыруды жеңілдетуге ықпал етеді.Сонымен бірге мұндай технологияны енгізу жергілікті медициналық кадрлардың кәсіби деңгейін арттыруға мүмкіндік береді. Күрделі операцияларды орындау үшін дәрігерлердің арнайы оқудан өтуі, халықаралық және республикалық мамандармен тәжірибе алмасуы қажет. Сондықтан бір операцияның нәтижесімен қатар, оның артында қалыптасып жатқан медициналық құзырет пен тәжірибе базасы да маңызды.27 тамызда жарияланған бұл жаңалықты тек бір пациенттің сәтті емделуі ретінде қарастыру жеткіліксіз. 7 тамыздағы алғашқы трансплантация Шымкент үшін жаңа медициналық бағыттың басталғанын көрсетті. Ендігі маңызды міндет – бұл қызметті жүйелі түрде дамыту, қажетті мамандарды даярлау, технологиялық базаны жетілдіру және осындай көмекке мұқтаж пациенттер үшін қызметтің тұрақты қолжетімділігін қамтамасыз ету.Шымкентте аутологиялық трансплантацияның іске қосылуы қаланың медициналық инфрақұрылымы үшін маңызды кезең болып отыр. Егер жаңа бағыт тұрақты дамитын болса, қала тұрғындары жоғары технологиялық ем алу үшін басқа өңірлерге тәуелділігін азайтып, күрделі медициналық көмекті өз қаласында алуға мүмкіндік алады.Осы тұрғыдан алғанда, 27 тамызда жарияланған жаңалық – Шымкент медицинасының технологиялық және кәсіби мүмкіндіктерінің кеңейіп келе жатқанының нақты көрсеткіші. Ал 7 тамызда жасалған алғашқы операция осы өзгерістің іс жүзіндегі басталғанын көрсетті.

2026 жылғы 16 тамызда Шымкентте қатты тұрмыстық қалдықтарды өңдеуге арналған заманауи кешен құрылысы басталғаны туралы ақпарат жарияланды. Жоба Мемлекет басшысының қалдықтарды басқару жүйесін жетілдіру және экологиялық инфрақұрылымды дамыту жөніндегі тапсырмалары аясында жүзеге асырылып жатыр. Жаңа нысан қаланың қоқысты жинау мен көмуге ғана сүйенетін жүйесінен қалдықтарды өңдеу және оларды энергетикалық ресурс ретінде пайдалануға бағытталған жаңа модельге көшуіне мүмкіндік береді.Жобаның жалпы көлемі шамамен 54 млрд теңгені құрайды. Құрылыс жұмыстары 2026–2028 жылдарға жоспарланған. Кешен толық іске қосылғаннан кейін тәулігіне 1000 тоннаға дейін қатты тұрмыстық қалдықты өңдеп, 24 МВт·сағатқа дейін электр энергиясын өндіруге мүмкіндік береді. Сонымен қатар кәсіпорында кемінде 80 тұрақты жұмыс орны ашылады деп күтілуде.Бұл жоба Шымкент үшін ең алдымен қалдықтарды басқару мәселесін шешуге бағытталған. Қала халқының және құрылыс пен тұтыну көлемінің өсуімен бірге тұрмыстық қалдықтардың көлемі де артып келеді. Бұған дейін қалдықтардың басым бөлігі полигондарға шығарылып, көміліп келген. Жаңа кешеннің іске қосылуы қалдықтардың бір бөлігін қайта өңдеуге және оларды энергетикалық мақсатта пайдалануға мүмкіндік береді.Жобаның маңызды ерекшелігі – қалдықты тек жою емес, одан пайдалы ресурс алу. Қатты тұрмыстық қалдықтарды өңдеу нәтижесінде электр энергиясын өндіру жоспарланып отыр. Бұл қалдықтарды басқару жүйесін тек коммуналдық мәселе ретінде емес, энергетикалық және экономикалық бағыт ретінде қарастыруға мүмкіндік береді.Кешеннің құрылысы Қазақстандағы қалдықтарды басқару жүйесін жаңғырту саясатының бір бөлігі болып отыр. Соңғы жылдары елде полигондарға түсетін қалдық көлемін азайту, қайта өңдеу үлесін арттыру және қалдықтарды энергетикалық кәдеге жарату бағыттарына басымдық берілуде.Шымкент үшін мұндай жобаның әлеуметтік әсері де маңызды. Біріншіден, полигондарға түсетін қалдық көлемінің қысқаруы қоршаған ортаға түсетін жүктемені азайтуға ықпал етеді. Екіншіден, жаңа кәсіпорын жергілікті еңбек нарығына қосымша жұмыс орындарын ұсынады. Үшіншіден, қалдықтарды өңдеу инфрақұрылымының дамуы тұрғындардың экологиялық мәдениетін қалыптастыруға әсер етуі мүмкін.Дегенмен кешеннің тиімділігі тек оның тәулігіне 1000 тонна өңдеу қуатымен өлшенбейді. Қалдықтарды бөлек жинау, сұрыптау және тасымалдау жүйесі де қатар дамуы қажет. Егер тұрғындар қалдықтарды дұрыс сұрыптап, инфрақұрылым тиімді ұйымдастырылса, жаңа кәсіпорынның мүмкіндігін толық пайдалануға болады.Жобаны бұған дейінгі қалдықтарды басқару бастамаларымен салыстырғанда, оның ауқымы ерекше. Бұрын негізгі назар қоқысты жинау, тасымалдау және полигондарды басқаруға аударылса, жаңа кешен қалдықтарды өңдеу мен энергия өндіруді бір жүйеге біріктіреді.Бұл Шымкенттің коммуналдық инфрақұрылымы үшін маңызды өзгеріс болуы мүмкін. Қалдық енді тек жойылуы тиіс проблема ретінде емес, белгілі бір жағдайда экономикалық құндылығы бар ресурс ретінде қарастырылады.Жобаның толық нәтижесін 2028 жылы бағалауға болады. Ол үшін өңделген қалдық көлемі, өндірілген электр энергиясы, полигондарға жіберілетін қалдықтың азаюы және қоршаған ортаға әсердің төмендеуі сияқты көрсеткіштер маңызды болады.Осылайша, 16 тамызда жария болған 54 млрд теңгелік жоба Шымкенттің экологиялық және коммуналдық инфрақұрылымын жаңғыртудағы ірі бастамалардың біріне айналып отыр. Егер жоба жоспарланған қуатта жұмыс істесе, қала тәулігіне мың тоннаға дейін қалдықты өңдеп, одан электр энергиясын өндіре алады.Бұл бастама тек жаңа өндіріс орнының құрылысы емес. Ол Шымкенттің қалдықтарды басқару жүйесін «жинау және көму» моделінен «сұрыптау, өңдеу және қайта пайдалану» моделіне біртіндеп көшіруге бағытталған маңызды қадам болуы мүмкін.

2026 жылғы 21 тамызда қазақстандықтарға IT саласында жаңа мамандық меңгеріп, еңбек нарығына шығуға мүмкіндік беретін Tech Orda бағдарламасы туралы ақпарат жарияланды. Бағдарламаның қазіргі кезеңінде 18 бен 45 жас аралығындағы Қазақстан азаматтары сұранысқа ие IT мамандықтарын меңгеру үшін оқу грантын ала алады. Өтінім қабылдау 2026 жылғы 7 қыркүйекке дейін жалғасады.Tech Orda бағдарламасының басты мақсаты – елдегі IT саласына қажетті мамандарды даярлау және азаматтарға технологиялық индустрияда жаңа кәсіби бағыт бастауға мүмкіндік беру. Бағдарламаға қатысушылар тек теориялық білім алып қана қоймай, еңбек нарығында қолданылатын практикалық дағдыларды меңгеруге бағытталған курстарды таңдай алады.Қаржылық қолдау оқу форматына қарай бөлінеді. Офлайн форматта білім алатын қатысушыларға 500 мың теңгеге дейін, ал онлайн және гибридті форматтағы оқу үшін 400 мың теңгеге дейін грант қарастырылған. Бұл IT саласына қызығушылық танытқан, бірақ қымбат оқу курларына қаражаты жетпейтін азаматтар үшін маңызды мүмкіндік.Бағдарлама арқылы жасанды интеллект, бағдарламалау, бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеу, киберқауіпсіздік, деректерді талдау, Cloud және DevOps, GameDev, UI/UX дизайны, өнім менеджменті сияқты түрлі бағыттарды меңгеруге болады. Яғни қатысушы өзінің қызығушылығы мен болашақ кәсіби жоспарына қарай нақты мамандықты таңдай алады.Tech Orda-ның әлеуметтік маңызы – оның тек мектеп немесе университет түлектеріне арналмағанында. Бағдарлама 18–45 жас аралығындағы азаматтарға арналғандықтан, бұрын басқа салада жұмыс істеген адамдардың да кәсіби бағытын өзгертуіне мүмкіндік бар. Мысалы, сауда, қызмет көрсету, қаржы, білім беру немесе басқа салаларда тәжірибесі бар адам IT мамандығын меңгеріп, еңбек нарығында жаңа бағытқа ауыса алады.Бұл әсіресе өңірлер үшін маңызды. Шымкент пен Түркістан облысында жастар саны жоғары болғандықтан, жоғары жалақысы бар жаңа мамандықтарға қолжетімділікті арттыру еңбек нарығына оң әсер етуі мүмкін. Онлайн және гибридті оқу форматының болуы азаматтарға басқа қалаға көшпей-ақ білім алуға жағдай жасайды.Tech Orda бағдарламасының бұған дейінгі нәтижелері де оның еңбек нарығындағы рөлін көрсетеді. Бағдарлама арқылы мыңдаған қазақстандық IT саласында білім алып, жаңа кәсіби дағдыларға ие болды. Кейбір түлектер мамандығын толық ауыстырып, технологиялық компанияларда жұмыс істей бастады. Бұл ретте бағдарламаның маңызы тек жеке адамның мансабымен шектелмейді. IT мамандарының саны артқан сайын еліміздегі цифрлық компаниялар, стартаптар және технологиялық жобалар үшін кадрлық база да кеңейеді.Соңғы жылдары Шымкентте де IT саласына арналған түрлі іс-шаралар көбейді. SHYMKENT IT CITY FORUM, Smart City Hackathon, робототехника бағытындағы жобалар және жастарға арналған технологиялық бастамалар қаланың цифрлық экожүйесін қалыптастыруға бағытталып отыр. Осы тұрғыдан алғанда, 21 тамызда жарияланған Tech Orda мүмкіндігі Шымкенттегі IT бағытындағы жергілікті бастамалармен де үндеседі.Мұндай бағдарламалардың әлеуметтік әсері бірнеше бағытта байқалуы мүмкін. Біріншіден, жастардың кәсіби таңдау мүмкіндігі кеңейеді. Екіншіден, ересек азаматтар еңбек нарығындағы өзгерістерге бейімделіп, жаңа мамандық игере алады. Үшіншіден, өңірлерде IT мамандарының көбеюі жергілікті стартаптар мен технологиялық кәсіпкерліктің дамуына ықпал етуі мүмкін.Бағдарламаға қатысу үшін азаматтар алдымен бағдарламаның тиісті бөліміне өтіп, өзіне сәйкес курсты таңдауы қажет. Одан кейін оқу форматына және таңдалған бағытқа байланысты өтінім беріледі.Ең маңызды мерзім – 2026 жылғы 7 қыркүйек. Сондықтан 21 тамызда жарияланған бұл мүмкіндікке қызығушылық танытқан азаматтардың өтінімін белгіленген мерзім аяқталғанға дейін жіберуі қажет.Жалпы алғанда, Tech Orda – IT саласында жұмыс істегісі келетін адамдарға жаңа мүмкіндік беретін ғана емес, Қазақстанның цифрлық экономикасына қажетті кадрларды қалыптастыруға бағытталған құрал. Бүгінде технологиялық мамандықтарға сұраныс артып келе жатқан жағдайда, жаңа кәсіп игеру еңбек нарығында өз орнын табудың маңызды жолдарының біріне айналып отыр. 

2026 жылғы 28 тамызда Шымкент қаласында өткен «Тамыз конференциясы» аясында қаланың робототехника бағытындағы жобаларының бірі – шымкенттік RoboPark өз мүмкіндіктерін таныстырды. Іс-шара білім беру саласының жаңа оқу жылына арналған басымдықтарын талқылаумен қатар, заманауи технологияларды, робототехниканы, STEM-білім беруді және инновациялық жобаларды кеңінен таныстыруға мүмкіндік берді.RoboPark-тың конференцияға қатысуы кездейсоқ емес. Соңғы жылдары робототехника балалардың бос уақытын өткізетін қосымша үйірме деңгейінен шығып, білім беру жүйесінің маңызды технологиялық бағыттарының біріне айналып келеді. Оқушылар робот құрастыру арқылы тек техникалық дағдыларды ғана емес, логикалық ойлау, командалық жұмыс, мәселені шешу, бағдарламалау және шығармашылық қабілеттерді де дамытады.28 тамыздағы іс-шараның ерекшелігі – робототехниканың білім беру саласындағы нақты мүмкіндіктерін мұғалімдерге, оқушыларға және ата-аналарға көрсетуінде. Шымкенттік RoboPark сияқты орталықтардың тәжірибесі балаларды технологияға ерте жастан бейімдеуге мүмкіндік береді. Бұл әсіресе цифрлық экономикаға көшу жағдайында маңызды.Қазіргі таңда еңбек нарығы тез өзгеріп жатыр. Бұрын көптеген мамандықтарда негізгі талап кәсіби білім мен тәжірибе болса, енді цифрлық сауаттылық, бағдарламалау, автоматтандыру және жасанды интеллект құралдарын пайдалану қабілеті барған сайын маңызды болып келеді. Сондықтан робототехникамен мектеп жасынан танысу баланың болашақ кәсіби бағытын таңдауға әсер етуі мүмкін.«Тамыз конференциясының» маңызы қандай?Қазақстанда «Тамыз конференциясы» дәстүрлі түрде жаңа оқу жылы қарсаңында педагогтер мен білім беру саласының өкілдерін біріктіретін маңызды алаң болып саналады. Мұнда өткен оқу жылындағы нәтижелер сараланып, алдағы оқу жылындағы негізгі міндеттер белгіленеді. Сонымен қатар білім беру саласындағы жаңа әдістемелер, цифрлық құралдар мен инновациялық жобалар таныстырылады.Шымкентте де мұндай конференциялар бірнеше жылдан бері өткізіліп келеді. Бұрынғы іс-шараларда негізінен білім сапасы, мұғалімдердің кәсіби дамуы, оқушылардың жетістіктері және жаңа білім беру әдістемелері талқыланса, соңғы кезеңде технологиялық бағыттың салмағы артып келеді.Мысалы, бұған дейінгі Шымкенттегі тамыз конференциялары аясында IT, қосымша білім беру және заманауи педагогикалық тәжірибелер бойынша арнайы секциялар ұйымдастырылған. Білім беру ұйымдары өздерінің инновациялық жобаларын ұсынып, мұғалімдер тәжірибе алмасты. Бұл үрдіс технологияның мектеп өміріне біртіндеп еніп келе жатқанын көрсетеді.Ал 2026 жылғы 28 тамыздағы конференцияда шымкенттік RoboPark-тың қатысуы осы үрдістің жаңа кезеңін білдіреді. Яғни технология туралы тек теориялық тұрғыда айту емес, оқушылардың өз қолымен робот құрастырып, бағдарламалап, инженерлік жобалар жасау мүмкіндігін көрсету алдыңғы орынға шыға бастады.Бұрын білім беру саласындағы технологиялық көрмелер көбіне компьютерлік сауаттылық, электронды күнделік, онлайн оқыту платформалары және цифрлық ресурстар төңірегінде болды.Қазір жағдай өзгеріп келеді. Жасанды интеллект, робототехника, STEM, автоматтандыру және инженерлік білім беру мектептегі нақты оқу тәжірибесінің бір бөлігіне айналуда.Осы тұрғыдан 2026 жылғы 28 тамыздағы «Тамыз конференциясы» бұрынғы конференциялардан мазмұндық жағынан ерекшеленеді. Егер бұрын басты назар мұғалімнің цифрлық құралдарды пайдалануына аударылса, қазіргі кезеңде оқушының технологияны өзі жасап, басқаруы маңызды бола бастады.Шымкенттік RoboPark-тың конференцияға қатысуы осы өзгерістің нақты көрінісі. Робототехника енді тек үйірме немесе жарыс емес, баланың болашақтағы білімі мен кәсіби қабілетін қалыптастыратын бағыт ретінде қарастырыла бастады.Жалпы, 2026 жылғы 28 тамызда өткен «Тамыз конференциясында» шымкенттік RoboPark-тың таныстырылуы білім беру саласындағы маңызды үрдісті көрсетті. Шымкентте технологиялық білім беру біртіндеп жүйелі бағытқа айналып келеді.Бұл үрдіс қалада IT және инновациялық экожүйе қалыптастыру бастамаларымен де үндеседі. Бұған дейін Шымкентте IT, жасанды интеллект және цифрлық экономика тақырыптарына арналған түрлі форумдар өткізіліп, технологиялық мамандықтарға жастарды тарту мәселесі көтерілген болатын.Сондықтан RoboPark-тың «Тамыз конференциясына» қатысуын жеке бір ұйымның көрмесі ретінде ғана қарастыруға болмайды. Бұл – балаларды болашақтың технологиялық экономикасына дайындау процесінің бір бөлігі.Егер мұндай бастамалар тұрақты түрде дамып, мектептермен, жоғары оқу орындарымен және бизнес өкілдерімен тығыз байланыс орнатса, оның нәтижесі бірнеше жылдан кейін байқалуы мүмкін. Бүгін робот құрастырып жүрген оқушы ертең инженер, бағдарламашы, кәсіпкер немесе жаңа технология әзірлейтін маманға айналуы ықтимал.Сондықтан 28 тамыздағы іс-шараның басты маңызы – роботтарды көрсетуінде ғана емес, Шымкент жастарына технологияны тұтынушы емес, оны жасайтын маман болуға мүмкіндік беретін ортаны қалыптастыруында. Бұл бағыт қаланың білім беру жүйесіне ғана емес, оның болашақ әлеуметтік және экономикалық дамуына да ықпал ететін ұзақ мерзімді инвестиция болып саналады. 

2026 жылғы 8 тамызда Шымкент қаласында өңірдің технологиялық және цифрлық дамуына бағытталған маңызды халықаралық іс-шара – SHYMKENT IT CITY FORUM өтті. Форум Академик Ә. Қуатбеков атындағы Халықтар достығы университетінде ұйымдастырылып, оған IT саласының мамандары, ғалымдар, бизнес өкілдері, білім беру ұйымдарының басшылары, стартап иелері және отандық әрі шетелдік сарапшылар қатысты. Іс-шараның негізгі мақсаты – Шымкентті заманауи технологиялық орталыққа айналдыру, цифрлық экономиканы дамыту және білім, ғылым, бизнес пен технология арасындағы байланысты күшейту болды.Форумның негізгі тақырыбы «Қазақстанның технологиялық егемендігі: адамдар, технологиялар, халықаралық әріптестік» болды. Бұл тақырып кездейсоқ таңдалған жоқ. Бүгінде цифрлық технологиялар тек IT компаниялардың жұмысына ғана емес, өндіріс, көлік, білім беру, денсаулық сақтау, мемлекеттік қызмет, құрылыс және қалалық инфрақұрылым сияқты көптеген салаларға тікелей ықпал етіп отыр. Сондықтан Шымкенттің технологиялық хабқа айналуы қаланың экономикалық дамуы ғана емес, тұрғындардың күнделікті өміріне де әсер ететін ұзақ мерзімді процесс ретінде қарастырылады.Форум барысында жасанды интеллектіні кәсіпкерлікке енгізу, цифрлық трансформация, Industry 4.0, цифрлық егіздер, BIM технологиялары, киберқауіпсіздік және инновациялық жобаларды жүзеге асыру мәселелері талқыланды. Қатысушылар үшін бұл тек пікір алмасу алаңы емес, сонымен бірге жаңа байланыстар орнатуға, технологиялық жобаларды таныстыруға және болашақ ынтымақтастық бағыттарын белгілеуге мүмкіндік берді. Форум бағдарламасында пленарлық отырыс пен дөңгелек үстелдер өткізіліп, SHYMKENT IT CITY жобасын дамытудың басым бағыттары қаралды.Бұл іс-шараның маңызын түсіну үшін оны 2026 жылғы наурызда өткен Digital Qazaqstan форумымен салыстыруға болады. 27 наурызда Шымкентте өткен Digital Qazaqstan аясында SHYMKENT IT CITY инновациялық кластерін құру туралы меморандумға қол қойылған болатын. Жоба IT мамандарына арналған тұрғын үй, жасанды интеллект зертханалары, коворкингтер, білім беру орталықтары, стартап студиялары мен акселерациялық бағдарламаларды біріктіретін экожүйе ретінде жоспарланған.Осы тұрғыдан алғанда, 8 тамыздағы SHYMKENT IT CITY FORUM-ды наурызда басталған бастаманың келесі кезеңі деп қарастыруға болады. Егер Digital Qazaqstan кезінде IT-қаланың құрылуына байланысты стратегиялық бағыт белгіленсе, тамыздағы форумда сол экожүйені қалай дамытуға болатыны, қандай технологияларға басымдық беру қажеттігі және білім, бизнес пен халықаралық серіктестікті қалай біріктіру керектігі талқыланды.Шымкентте IT тақырыбындағы мұндай іс-шаралар бұрын да өткізілген. Мысалы, 2024 жылғы қарашада «Shymkent IT Hub – мүмкіндіктер алаңы» атты форум ұйымдастырылды. Оның негізгі мақсаты IT саласын жастар арасында кеңінен насихаттау, жаңа бастамаларды қолдау және студенттерге өңірлік IT-хабтың мүмкіндіктерін таныстыру болды. Сол кезде цифрландыру саласының мамандары жастардың IT мамандығына қызығушылығы артып келе жатқанын атап өткен.Екі кезеңді салыстырсақ, 2024 жылғы іс-шараның басты бағыты – жастарды IT саласына тарту және бастапқы мүмкіндіктермен таныстыру болса, 2026 жылғы SHYMKENT IT CITY FORUM-ның ауқымы әлдеқайда кең. Қазір мәселе тек жастарға IT үйретуде емес. Ендігі міндет – Шымкентте толыққанды технологиялық экожүйе қалыптастыру, халықаралық сарапшыларды тарту, стартаптарды дамыту, жасанды интеллектіні нақты экономикаға енгізу және жоғары білікті мамандарды өңірде ұстап қалу.Бұл өзгеріс қаланың әлеуметтік өміріне де тікелей әсер етуі мүмкін.Біріншіден, жастардың кәсіби мүмкіндіктері кеңейеді. Егер Шымкентте IT компаниялар, стартап орталықтары, зертханалар мен білім беру алаңдары көбейсе, жастарға технологиялық мамандықтарды таңдау үшін Алматы немесе Астанаға көшу қажеттілігі азаюы мүмкін. Жергілікті жерде жұмыс орындарының пайда болуы қаладағы еңбек нарығын әртараптандырады.Екіншіден, білім беру жүйесіне жаңа талаптар қойылады. Университеттер мен колледждер бағдарламаларын еңбек нарығындағы өзгерістерге бейімдеуге мәжбүр болады. Бағдарламалау, жасанды интеллект, киберқауіпсіздік, деректерді талдау, робототехника және цифрлық өндіріс сияқты бағыттардың маңызы арта түседі. SHYMKENT IT CITY FORUM-да білім мен ғылымды технологиялық дамумен интеграциялау мәселесінің көтерілуі осы үрдістің нақты көрінісі болды.Үшіншіден, қала тұрғындарының күнделікті қызметтерді алу тәсілі өзгеруі мүмкін. Цифрлық технологиялардың дамуы мемлекеттік қызметтерді, көлік жүйесін, коммуналдық шаруашылықты, қауіпсіздікті және қалалық инфрақұрылымды басқаруды жетілдіруге мүмкіндік береді. Бұл тұрғындардың уақытын үнемдеп, қызмет көрсету сапасын арттыруға ықпал етуі ықтимал.Төртіншіден, технологиялық кластердің қалыптасуы Шымкенттің инвестициялық тартымдылығын арттыруы мүмкін. IT бизнеске географиялық шекаралар бұрынғыдай кедергі емес. Егер қалада қажетті мамандар, инфрақұрылым және бизнеске қолайлы экожүйе қалыптасса, жергілікті компаниялар ғана емес, шетелдік инвесторлар мен технологиялық кәсіпкерлер де қызығушылық таныта алады.Алайда бұл процестің тәуекелдері де бар. IT саласының дамуы барлық тұрғындарға бірдей мүмкіндік бере бермеуі мүмкін. Сондықтан цифрлық экономикаға көшу кезінде әлеуметтік теңсіздікті күшейтпеу маңызды. Ауылдық елді мекендердегі интернет сапасы, халықтың цифрлық сауаттылығы, қымбат технологияларға қолжетімділік және қайта даярлау мәселелері қатар шешілуі қажет.Осы себепті SHYMKENT IT CITY FORUM-ның маңызын тек IT мамандарының бас қосуы ретінде бағалау жеткіліксіз. 2026 жылғы 8 тамыздағы форум Шымкенттің даму моделіндегі технологиялық бағыттың күшейіп келе жатқанын көрсетті. Бұған дейінгі іс-шаралар көбіне жастарды IT саласына тартуға және цифрландыруды насихаттауға бағытталса, бүгінгі кезеңде мақсат әлдеқайда кең – қалада толыққанды инновациялық экожүйе құру.Егер бұл бастамалар нақты жобаларға, жаңа жұмыс орындарына, білім беру бағдарламаларына және тұрғындарға арналған цифрлық қызметтерге айналса, оның әсері тек технологиялық секторда емес, Шымкенттің бүкіл әлеуметтік өмірінде байқалады.Сондықтан SHYMKENT IT CITY FORUM – бір күндік конференция ғана емес, қаланың болашақ экономикалық және әлеуметтік бейнесін қалыптастыруға бағытталған процестің бір бөлігі. Шымкенттің технологиялық хабқа айналу мүмкіндігі енді форумдар мен идеялардың санымен емес, сол жерде айтылған бастамалардың нақты нәтижесімен өлшенетін болады.

Шымкент қаласында полиция қызметіне заманауи технологиялардың тағы бір түрі енгізіле бастады. Тәртіп сақшыларының жаңа серігі – төрт аяқты робот-ит. Оның таныстырылымы туралы ақпарат 2026 жылғы 26 тамызда әлеуметтік желілерде тарады, ал 27 тамызда жаңалық қала тұрғындары арасында кеңінен талқылана бастады. Алайда ашық ресми деректерде роботтың дәл 27 тамызда жеке іс-шара барысында таныстырылғаны туралы нақты мәлімет әзірге жоқ. Сондықтан бұл оқиғаның ақпараттық жарияланым күні мен құрылғының ресми таныстырылым күнін бір-бірінен ажырата қараған жөн.Робот-иттің полиция қызметіне енгізілуі – жай ғана технологиялық жаңалық емес. Бұл қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз ету тәсілдерінің өзгеріп келе жатқанын көрсетеді. Қазіргі таңда полиция қызметі тек адам күші мен дәстүрлі патрульге сүйеніп қоймай, бейнебақылау, жасанды интеллект, автоматтандырылған талдау жүйелері және роботтандырылған құрылғыларды да пайдалана бастады.Шымкент сияқты халқы тығыз орналасқан ірі қала үшін мұндай технологияның маңызы ерекше. Қоғамдық орындарда, саябақтарда, алаңдарда, халық көп жиналатын мәдени және спорттық шараларда полиция қызметкерлеріне үлкен жүктеме түседі. Осындай кезде робот-ит қосымша бақылау құралы ретінде пайдаланылуы мүмкін. Ол адамның орнына полиция қызметкері болмайды, керісінше, оның жұмысын толықтыратын техникалық көмекші қызметін атқарады.Робот-ит не үшін қажет?Төрт аяқты роботтардың басты артықшылығы – күрделі ортада қозғала алу мүмкіндігі. Дәстүрлі дрондар әуеден бақылау жүргізсе, робот-ит жер бетінде патруль жасауға мүмкіндік береді. Ол адамның жүруі қиын немесе қауіпті жерлерге жіберілуі мүмкін.Қазақстанда мұндай технологияның мүмкіндіктері бұған дейін де көрсетілген. Мысалы, 2024 жылғы 24 желтоқсанда Astana Hub алаңында шахталардағы өнеркәсіптік қауіпсіздікке арналған робот-ит таныстырылған. Ол 360 градус камерамен, тепловизормен және газ талдағышпен жабдықталған. Робот шахтадағы ауа құрамын бақылап, қауіпті өзгерістер байқалған жағдайда ақпаратты операторға жібере алады. Құрылғы Қарағанды облысындағы «Нұрқазған» кенішінде де сынақтан өткен.Бұл мысал робот-иттердің Қазақстанда алғаш рет полиция саласында пайда болған жоқ екенін көрсетеді. Ал енді технологияның міндеті өндірістік қауіпсіздіктен қоғамдық қауіпсіздікке қарай кеңейіп отыр.Қарағандыдағы тәжірибе – Шымкент үшін маңызды мысалШымкенттегі жаңалықты бағалағанда 2026 жылғы шілдеде Қарағанды облысында өткен сынақты ерекше атап өтуге болады.2026 жылғы 17–18 шілдеде Балқаш пен Теміртау қалаларында Металлург күніне арналған бұқаралық мерекелік іс-шаралар өтті. Оларға 115 мыңнан астам адам қатысты. Қоғамдық тәртіпті қамтамасыз ету үшін мыңнан астам полиция қызметкері жұмылдырылды. Дәл осы шаралар кезінде Қазақстанда алғаш рет жасанды интеллектпен жабдықталған қызметтік робот-ит бұқаралық іс-шара барысында қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге пайдаланылды.Сынақтың нәтижесі назар аударуға тұрарлық. Роботтың көмегімен полиция төрт құқық бұзушыны анықтаған. Олардың арасында алимент төлеуден жалтарып жүрген азамат, екі борышкер және сот белгілеген шектеуді бұзған бұрын сотталған адам болған.Сонымен бірге, көпшілік жиналған жерде балалардың қауіпсіздігіне де ерекше көңіл бөлінген. Полиция қызметкерлері 3 пен 17 жас аралығындағы 87 баланы тауып, ата-аналарына тапсырған. Бұл көрсеткіштің барлығы роботтың тікелей жұмысының нәтижесі деп айтуға болмайды, бірақ технологиялық құралдар мен адам күшінің қатар қолданылуы ірі шаралар кезінде қауіпсіздікті ұйымдастырудың кешенді моделін қалыптастырады.Шымкент үшін бұл тәжірибе нені білдіреді?Шымкентте робот-иттің пайда болуы қаладағы қоғамдық қауіпсіздік жүйесін біртіндеп цифрландырудың белгісі болуы мүмкін. Егер технология сынақтан сәтті өтсе, болашақта оны саябақтарда, орталық алаңдарда, халық көп жиналатын орындарда және ірі мәдени-спорттық шараларда қолдану мүмкіндігі артады.Мұндай құрылғының әлеуметтік әсерін бірнеше бағытта бағалауға болады.Біріншіден, қауіпсіздік сезімі артуы мүмкін. Қоғамдық орында патрульдік роботтың болуы тұрғындарға полицияның заманауи техникалық құралдармен жабдықталып жатқанын көрсетеді.Екіншіден, полиция қызметкерлерінің жұмысын жеңілдету мүмкіндігі бар. Робот белгілі бір аумақты бақылап, камера арқылы ақпарат жинаса, полицейлер нақты оқиғаға көбірек көңіл бөле алады.Үшіншіден, қауіпті жағдайларда адам өмірін қорғауға мүмкіндік пайда болады. Егер болашақта роботқа қосымша датчиктер, тепловизор, газ талдағыш немесе басқа арнайы жабдықтар орнатылса, оны қауіпті аймақтарға адамды бірден жібермей тұрып қолдануға болады.Төртіншіден, бұл жаңалықтың білім беру және жастарға әсері де бар. Робот-иттердің полицияда, өндірісте және төтенше жағдайлар саласында қолданылуы жасөспірімдердің робототехникаға, бағдарламалауға, жасанды интеллектке қызығушылығын арттыруы мүмкін. Яғни қауіпсіздік технологиясы бір мезетте технологиялық мәдениетті қалыптастыру құралына да айналады.Бірақ жаңа технологияның сұрақтары да барСонымен бірге робот-итті қолдану тек технологиялық жетістік ретінде қарастырылмауы керек. Егер құрылғы бейнебақылау немесе тұлғаны автоматты түрде анықтау жүйелерімен біріктірілсе, жеке өмірге қол сұқпау, деректерді қорғау және технологияны пайдалану тәртібі туралы сұрақтар туындайды.Сондықтан тұрғындарға роботтың нақты қандай функция атқаратыны, қандай ақпарат жинайтыны, ол ақпарат қанша уақыт сақталатыны және кімнің бақылауында болатыны түсінікті түрде айтылғаны маңызды.Қазақстандағы робот-иттердің эволюциясыЖалпы алғанда, Қазақстандағы тәжірибеге қарасақ, робот-ит технологиясы бірнеше кезеңнен өтіп келеді. 2024 жылы оның мүмкіндіктері негізінен өнеркәсіптік және шахталық қауіпсіздік саласында көрсетілді. 2026 жылғы шілдеде Қарағанды облысында технология алғаш рет ірі бұқаралық іс-шара кезінде қоғамдық тәртіпті сақтауға қолданылды. Ал тамыз айында Шымкент полициясының жаңа серігі ретінде таныстырылуы технологияның қалалық полиция қызметіне де ене бастағанын көрсетеді.Бұл – бір күнде болған өзгеріс емес, бірнеше жыл ішінде қалыптасып келе жатқан технологиялық бағыт.Шымкент тұрғындары үшін робот-иттің пайда болуы ең алдымен полиция жұмысының өзгеріп келе жатқанын білдіреді. Болашақта мұндай құрылғылардың тиімділігі олардың сыртқы ерекшелігімен емес, нақты нәтижелерімен өлшенуі тиіс: құқық бұзушылықтың алдын алу, адамдарды іздеу, қауіпті жағдайларды анықтау және полиция қызметкерлерінің қауіпсіздігін арттыру.Сондықтан 2026 жылғы тамыздағы Шымкент жаңалығын жай ғана «полицияда робот пайда болды» деген қызықты оқиға ретінде емес, Қазақстандағы қоғамдық қауіпсіздік жүйесінің цифрлануының кезекті кезеңі ретінде бағалауға болады. Ең бастысы – жаңа технология адамды алмастыру үшін емес, адам өмірін қорғау, полиция жұмысының тиімділігін арттыру және қала тұрғындарының қауіпсіздігін күшейту үшін қолданылуы керек.

2026 жылдың 27 тамызында Шымкент қаласында квазимемлекеттік сектор комплаенс-қызметтерінің форумы өтті. Іс-шараға Шымкент қаласы мен аймақтың квазимемлекеттік ұйымдарынан 170-тен астам комплаенс-офицер жиналды. Форумның негізгі мақсаты — заңнамадағы соңғы өзгерістерге байланысты туындаған сұрақтарға нақты жауап беру, сондай-ақ сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін уақтылы анықтаудың тиімді тәсілдерін бірлесіп талқылау болды. Іс-шара елдегі сыбайлас жемқорлыққа қарсы жүйені жаңа сапалы деңгейге көтеруге бағытталған маңызды кәсіби алаңға айналды.Қазақстанда комплаенс-қызметтер шамамен 2020–2021 жылдары жаппай енгізіле бастады. Бұл мемлекеттің сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясатын іс жүзінде нығайтуға бағытталған жүйелі реформаның бір бөлігі болды. Алғашқы жылдары осы қызметтердің жұмысы негізінен нормативтік актілерді орындауды бақылаумен шектелді. Уақыт өте келе олардың өкілеттіктері едәуір ұлғайып, бүгінде комплаенс-қызметтер тек ережелерді сақтататын орган ғана емес, ұйымдардағы этикалық мәдениетті қалыптастырушы жүйеге айналды. Форумда талқыланған бағыттар ішкі бақылау тетіктерін жетілдіруге, тәуекелдерді алдын ала болжауға және қызметкерлердің антикоррупциялық сауаттылығын арттыруға арналған практикалық ұсыныстарды қамтыды.

Шымкент қаласының «Тассай» индустриялық аймағында жұмыс істейтін «Болашақ-7» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі 2026 жылдың 19 тамызына дейінгі соңғы деректер бойынша алкогольсіз сусындар нарығындағы позициясын одан әрі нығайтты. Кәсіпорын бүгінде тек жергілікті тұтынушылар үшін ғана емес, бүкіл оңтүстік Қазақстан аймағы үшін маңызды өнеркәсіп нысанына айналды. Компанияның тарихы 2018 жылдан басталады: дәл сол жылы «Тассай» аймағындағы екі гектар жер учаскесінде жалпы құны 1,4 миллиард теңгені құраған ауқымды инвестициялық жоба іске қосылды. 2019 жылы зауыт толыққанды пайдалануға берілді, ал бастапқы жылдық өндірістік қуат 70 миллион данадан асып түсті — бұл сол кезде Оңтүстік Қазақстан үшін елеулі жетістік болатын.Кәсіпорынның қарқынды дамуында мемлекеттік қолдау шешуші рөл атқарды. Жоба «Бизнестің жол картасы — 2020» мемлекеттік бағдарламасы шеңберінде қаржыландырылды, бұл компанияға инфрақұрылымды дамыту мен өндірістік қуатты кеңейту мүмкіндігін берді. Зауыттың іске қосылуы жергілікті еңбек нарығына да оң ықпал етіп, жаңа тұрақты жұмыс орындарының ашылуына жол ашты. «Болашақ-7» ЖШС тәжірибесі Шымкенттегі индустриялық дамудың жеке инвестиция мен мемлекеттік бағдарлама үйлесімінде жемісті нәтиже беретінін нақты мысалмен дәлелдеп отыр. 

2026 жылдың 15 тамызынан бастап Шымкент қаласы зейнеткерлерге арналған санаторийлік-курорттық сауықтыру бағдарламасын толығымен электрондық форматқа ауыстырды. 104 мың зейнеткері бар қалада бұған дейін кезекте тұрған 32 мың азаматтың жолдама алу процесі енді Geo Shymkent порталы арқылы жүзеге асырылады. «Ізетті зейнеткер» жобасының аясында жыл сайын 7 мыңнан астам қарт азамат мемлекет есебінен сауықтыруға жіберіледі. Бұрын жолдама алу үшін қариялар бірнеше мекемеге барып, қағаз құжаттар жинауға мәжбүр болды; қалалық жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасының деректері бойынша, өтінімдерді өңдеу орта есеппен бірнеше аптаға созылатын. Бүгінде дәрігердің жолдамасы мен жеке куәлікті электрондық цифрлық қолтаңба арқылы тіркеген азамат үйінен шықпай-ақ кезекке тұра алады.Жаңа жүйенің нақты пайдасын 66 жастағы Шымкент тұрғыны Гүлжахан Қалиева мысалынан айқын көруге болады. Ол биылғы жылы «Ізетті зейнеткер» жобасы бойынша алғаш рет демалысқа барды. Санаторийде тұз үңгірлеріне баруды, дәрілік шөп шайларын ішуді және сауықтыру рәсімдерін өткізді. «Порталға кіріп, өтінімді беріп, кезегімді күттім — бәрі соншалықты қарапайым болды», — деп бөлісті ол өз тәжірибесімен. Бұл бастама цифрлық мемлекеттік қызметтердің нақты әлеуметтік топтардың өміріне тікелей оң ықпал ете алатынының айқын дәлелі болды.

2026 жылдың тамыз айының басында Қазақстанның қаржылық реттеу агенттігі үш жаңа алаяқтық схеманы анықтап, тіркеді. Олардың бірі өзін криптовалюталық биржа, екіншісі SMM-агенттік, үшіншісі романтикалық танысу қосымшасы ретінде таныстырды. Алайда тексеру барысында үшеуі де бір ғасырлық классикалық схеманың — қаржылық пирамиданың — заманауи нұсқасы болып шықты. Пирамидалар 300 жылдан астам тарихқа ие: 1920 жылдары АҚШ-та Чарльз Понци инвесторларға 45 күнде 50 пайыз, 90 күнде 100 пайыз кіріс уәдесін беріп, мыңдаған адамды алдады. Сол схема кейін оның есімімен аталды. ТМД кеңістігінде ең ауқымды мысал — 1990 жылдардың басындағы «МММ» пирамидасы, миллиондаған адамның жинаған қаражатын жұтқан аянышты тарих.Қазақстанда да 1990–2000 жылдары осындай схемалар жаппай таралып, мыңдаған отбасының қаражаты күл-талқан болды. Бүгінгі цифрлық технологиялар бұл айланы бұрынғыдан да қауіпті, сенімді және тартымды етіп жасауда: жасанды сенім рейтингтері, анонимді криптотөлемдер, жалған табыс скриншоттары — бәрі жаңа құрбандарды тұзаққа тарту үшін қолданылады. Агенттік азаматтарды белгісіз компанияның «кепілдікті» жоғары кіріс ұсыныстарына сенбеуге, тіркеу деректерін міндетті түрде тексеруге және күдікті схемалар туралы уәкілетті органдарға дереу хабарлауға шақырды. Ескі айла жаңа бетпен оралуда — білім мен сақтық оның жалғыз дауасы.

2026 жылдың 22 тамызында Қамбар мектебінде робототехника кабинетінің салтанатты ашылуы өтті. Бұл оқиға жай ғана жабдық тапсыру рәсімінен асып, мектептің болашаққа жасаған нақты және мағыналы қадамы ретінде бағаланды. Директор Ғалымжан Сейітов бастаған ұжым бұл жобаны жылдар бойы жоспарлап, іске асырудың жүйелі жолын іздеген. Қазақстанда цифрлық трансформация туралы ұзақ жылдар бойы сөз айтылғанымен, нақты нәтижеге жету — педагогикалық қауымның алдындағы ең ауыр сынақтардың бірі болып қала берген. Қамбар мектебінің тәжірибесі дәл осы олқылықтың қалай толтырылатынын республикалық деңгейде көрсетіп берді.Робототехника бағытын дамытудың стратегиялық негізі де жеткілікті: халықаралық болжамдарға сәйкес, 2030 жылға қарай жаңа кәсіптердің 65 пайызы бүгін әлі толық қалыптаспаған технологиялық салаларда пайда болады. Бұл — мектеп партасындағы оқушылардың болашақта жасанды интеллект, робот жүйелері және автоматтандыру саласының мамандарына айналуы тиіс екенін білдіреді. Осы бағытты мойындаған Қазақстан үкіметі де STEM білімін дамытуға арнайы мемлекеттік бағдарламалар шеңберінде қаражат бөліп келеді. Алайда бюджет бөлу мен нақты нәтиже — бір-бірінен өзгеше екі мәселе. Қамбар мектебі осы айырмашылықты іс жүзінде жойып, жаңа буынды технологиялық сауаттылыққа баулудың жүйелі, ойластырылған моделін ұсынды. Мектеп бастамасы өңірдегі басқа оқу орындары үшін де үлгі болуға әбден лайық.

2026 жылдың 20 тамызында Шымкент қаласында жұмыс істейтін Shymkent Hub платформасы соңғы іс-шаралар қорытындысын жариялады: платформа 200-ден астам өтінім қабылдап, екі ірі стартап-шараның жалпы жүлде қоры 1,6 миллион теңгеге жетті. Бұл сандар оңтүстік өңірдегі инновациялық экожүйенің серпінді дамып жатқанының нақты дәлелі. Іс-шаралар барысында жиынтығы 150-ден астам қатысушы белсенді жұмыс жасады. Shymkent Hub Қазақстанның оңтүстігіндегі стартап-қозғалыстың ерекше нышаны ретінде республика деңгейінде мойындалып отыр.Shymkent Hub бірнеше жыл бұрын жергілікті жастар бастамасы ретінде пайда болды. Алғашқы кездесулер шағын аудитория алдында өтіп, идея алмасу форматымен шектелді. Уақыт өте ауқымы кеңейіп, бүгінде платформа ірі хакатондар мен инвесторлар алдындағы презентация кештерін ұйымдастыруға дейін өсті. Маңыздысы — Shymkent Hub енді тек қала шекарасымен шектелмейді: республиканың басқа өңірлерінен де қатысушылар тартылып, алқа аудитория қалыптасты. Платформа стартап-командаларға команда мүшелерін іздеуге, нетворкинг жасауға, өз идеяларын тәжірибелі сарапшылар алдында сынауға және бағалы кері байланыс алуға мүмкіндік береді. Сарапшылар Shymkent Hub-тың бүгінгі нәтижелері оны жай қауымдастықтан ары асырып, республикалық деңгейдегі толыққанды инновациялық орталыққа айналдырғанын атап өтеді. Алдағы кезеңде платформа халықаралық серіктестіктерді де тарту мақсатын қойып отыр.

2026 жылдың 20 тамызында Шымкент қаласында тұрмыстық қатты қалдықты электр энергиясына айналдыратын ірі инвестициялық жобаның ресми құрылысы басталды. Жобаны жүзеге асырушы — Shaanxi Construction Engineering Kazakhstan Co., Ltd. атты қытайлық инвестициялық капиталы бар компания. Қалалық әкімдік кешен үшін 12 гектар жер телімін бөліп берді, аумаққа электр желісі тартылып, толық қоршалды. Жалпы инвестициялық көлемі шамамен 54 миллиард теңгені құрайтын жоба 2026–2028 жылдар аралығында іске асырылу жоспарлануда. Бұл тек өңір үшін емес, бүкіл Қазақстан үшін маңызды прецедент: қалдықты жерге көму дәуіріне нүкте қойылып, заманауи қалдық менеджменті жүйесіне нақты қадам жасалды.Жобаның техникалық параметрлері де іс жүзінде сезінерліктей. Кешен тәулігіне 1000 тоннаға дейін тұрмыстық қалдықты өңдей алады, бұл жылдық қуаттылығы 365 мың тонна дегенді білдіреді. Термиялық өңдеу технологиясы арқылы 24 МВт-қа дейін электр энергиясы өндіріледі. Сонымен қатар кешеннің жұмысқа толық шыққан соң кемінде 80 тұрақты жұмыс орны ашылатыны жарияланды. Жобаның маңыздылығын Шымкенттің демографиялық жағдайы одан да айқындата түседі: халқы үш миллионға жуықтаған мегаполис үшін қалдықтарды тиімді басқару жүйесінің болмауы ұзақ жылдар бойы өткір мәселе болып келді. Жаңа кешен экологиялық жүктемені азайтып, қаланың тұрақты даму стратегиясына маңызды үлес қосады деп күтілуде. 

2026 жылдың 28 тамызында Қазақстанда мемлекеттік басқару саласында маңызды технологиялық жаңалық жарияланды: азаматтардың өтініштерін қабылдайтын e-Otinish платформасына жасанды интеллект модулі ресми түрде ендірілді. Бұл — ел тарихында мемлекеттік хат-хабарлар алмасу жүйесіне машиналық оқыту технологияларының алғаш рет тікелей қосылуы. Реформа қоғамда қарама-қайшы пікір туғызды: бір жақ бұл шешімді прогрессивті цифрлық қадам деп бағаласа, екінші жақ деректер қауіпсіздігі мен жауаптылық мәселелерін алға тартты. Пікірталас жалғасып жатса да, технологияның іске қосылғаны ресми түрде расталды.e-Otinish платформасы Қазақстанда 2014 жылы жұмыс бастап, азаматтарға мемлекеттік органдарға электрондық түрде өтініш, шағым және арыз жолдауға мүмкіндік берді. Жыл өткен сайын платформаның жүктемесі артты: 2025 жылы ғана жүйеге 4,7 миллионнан астам өтініш түсті. Алайда осы өтініштердің едәуір бөлігі қайталама сипатта болды немесе спам белгілерін иеленді. Мемлекет заң бойынша барлық өтінішке жауап беруге міндетті болғандықтан, мемлекеттік қызметкерлер орасан зор жұмыс жүктемесіне тап болды. Жасанды интеллект модулі дәл осы мәселені шешуге бағытталған: жүйе өтініштерді автоматты түрде жіктеп, қайталамаларды анықтап, жауап дайындауда қызметкерлерге көмек береді. Сарапшылар бұл шешімнің тиімділігін уақыт көрсетеді деп есептейді, бірақ жаңа технологияның ашықтығы мен бақылауға мүмкіндік беруі шарт екенін атап өтеді.

2026 жылдың 19 тамызында Шымкент қаласының Онкологиялық орталығы бар Қалалық көпсалалы ауруханасы заманауи онкологиялық емдеу технологияларын ресми түрде енгізгенін жариялады. Мекемеде химиоэмболизация, радиожиілікті абляция және лапароскопиялық хирургия сияқты жоғары технологиялық емдеу әдістері толыққанды қолданысқа енгізілді. Бұл жаңалықтың оңтүстік өңір тұрғындары үшін мәні зор: бұрын аталған процедураларды алу үшін Алматы немесе Астанаға сапар шегуге мәжбүр болған науқастар енді туған қалаларынан шықпай-ақ заманауи медициналық көмек ала алады. Шымкент — халқы 1,3 миллионнан асатын ірі мегаполис және Оңтүстік Қазақстан өңірінің орталығы болғандықтан, мұндай серпіліс аймақ масштабында ерекше маңызды.Онкологиялық ауруларды емдеудегі жаңалықтардың өзектілігін дүниежүзілік статистика да дәлелдейді. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мәліметтеріне сәйкес, ісік аурулары жыл сайын 10 миллионнан астам адамның өміріне нүкте қояды. Қазақстанда да онкологиялық аурулар өлімге апаратын негізгі себептер тізімінде тұрақты жоғары орын алады. Осы ауыр жағдай аясында Шымкент ауруханасындағы жаңа технологиялардың енгізілуі жай медициналық жаңарту емес, мыңдаған адамның өміріне тікелей ықпал ететін стратегиялық шешім ретінде бағалануда. Мамандардың пікірінше, жоғары технологиялық онкологиялық ем мекенін жергілікті деңгейде дамыту ауруды ерте анықтау мен тиімді емдеу мүмкіндіктерін айтарлықтай арттырады. Ауруханасы алдағы уақытта мамандар даярлауды күшейтіп, материалдық-техникалық базаны одан әрі жетілдіруді жоспарлап отыр.