Өндіріс саласындағы әрбір жетістіктің негізінде өз міндетіне жауапкершілікпен қарайтын білікті мамандардың еңбегі жатыр. Солардың бірі – Ақтөбе облысының тұрғыны Тойған Бекеева. Мұнай саласында 38 жыл еңбек еткен маман кәсіби жолын сылақшы болып бастап, бүгінде қауіпсіздік және еңбекті қорғау жөніндегі бас техникалық басшының орынбасары қызметіне дейін жетті. Осылайша, ол отбасындағы еңбек дәстүрін жалғастырып, өз тәжірибесін кейінгі буынға үлгі етіп келеді.«Басшының негізгі міндеттерінің бірі – қауіпсіз еңбек жағдайын жасау. Мен еңбек қауіпсіздігіне қатысты құжаттарды жаңартып, өндірістегі жұмыстарды қауіпсіз жүргізуге бағытталған шешімдерді енгізуге қатысамын. Әрбір қызметкердің жұмыстан кейін аман-есен, дені сау күйде үйіне барғаны мен үшін маңызды», – деді ол.Тойған Бекеева еңбек жолында өндірістің дамуына да өзіндік үлесін қосты. Ол Кеңқияқ кен орнында медициналық пункт ашу жұмысына қатысып, биіктікте жұмыс істейтін қызметкерлерге арналған жеке қорғаныс құралдарын сынақтан өткізуге атсалысты.Тойғанның еңбек жолы әулетінің тарихымен тығыз байланысты. Оның әкесі Ермек Бекеев те бар ғұмырын мұнай саласына арнаған. Ол 1956 жылдан бастап «Қазақстанмұнай» бірлестігінде, 1964-1988 жылдары Кеңқияқтағы бұрғылау ұңғымаларында жұмыс істеді. 1966 жылы Ермек Бекеев алғашқылардың бірі болып «Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген мұнайшысы» атағына ие болды. Сондай-ақ «Құрмет белгісі» орденімен және бірқатар медальдармен марапатталған.Анасы Шолпан Бекеева да еңбек жолын қарапайым жұмысшыдан бастап, кәсіби шеберлігінің арқасында «Ақтөбемұнай» өндірістік бірлестігінің Кеңқияқ құрылыс-монтаж басқармасында 6-разрядты сылақшы әрі бригадир деңгейіне дейін көтерілген. Еңбегі еленіп, «Құрмет белгісі» орденімен марапатталған. Сонымен қатар көпбалалы ана ретінде «Күміс алқа» және «Алтын алқа» төсбелгілеріне ие болған.Әлеттің еңбекке адалдығы мен мамандыққа деген құрметі ұрпақтан ұрпаққа жалғасқан басты құндылыққа айналды.«Отбасым – менің өмірдегі ең үлкен тірегім, күш-қуатым мен мақтанышымның қайнар көзі. Осы құндылықтарды кейінгі ұрпаққа аманаттау арқылы біз ең қымбат дүниелерді сақтаймыз», – дейді Тойған Бекеева.Қазір де Тойған өз мамандығы бойынша жұмысын жалғастырып, жас мамандарға ақыл-кеңесін айтып, жинақтаған тәжірибесін үйретуде.Қазақстанда жұмысшы мамандықтардың мәртебесін көтеріп, еңбек құндылықтарын дәріптеуге бағытталған жұмыстар жүйелі түрде жалғасуда. Мемлекет басшысының 2025 жылды Жұмысшы мамандықтар жылы деп жариялауы кәсіби мамандарды даярлау мен олардың біліктілігін арттыруға тың серпін берді.Жыл сайын қыркүйектің соңғы жексенбісінде елімізде Еңбек күні аталып өтіледі. Биыл мерекеге орай ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі мен Астана қаласының әкімдігі бірлесіп, арнайы форум өткізеді. Форум барысында «Еңбек жолы» республикалық байқауының жеңімпаздары және мемлекеттік награда алған жұмысшы мамандықтарының өкілдері марапатталады.Әр марапаттың артында өз ісіне деген адалдық, жылдар бойғы қажырлы еңбек, жауапкершілік және әр адамның өзіндік өмір жолы жатыр.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/almobl-enbek/press/news/details/1283375?lang=ru

2026 жылдың 7 тамызда Шымкент қаласының Қалалық көпбейінді ауруханасының Онкологиялық орталығында тарихи маңызды оқиға орын алды: өңірде алғаш рет аутологиялық гемопоэтикалық бағаналы жасушаларды трансплантациялау операциясы сәтті жүргізілді. Бұл жетістік Оңтүстік Қазақстанның жоғары технологиялық медицина саласындағы ең ірі қадамдарының бірі ретінде бағаланып, бүкіл ел деңгейінде кеңінен сөз болды. Алғашқы пациент — 56 жастағы Амиржан Амирбекович — операциядан кейін жағдайы тұрақтанып, үйіне шығарылды. Бұл нәтиже медицина қауымдастығы үшін де, науқастың отбасы үшін де зор жеңіс болды.Операцияға дайындық бірнеше айға созылды және күрделі логистикалық тізбекті қамтыды. Пациенттің аутологиялық бағаналы жасушалары 2026 жылдың 28–29 мамырында Трансфузиология ғылыми-өндірістік орталығында арнайы сепаратор құрылғысының көмегімен жиналды. Алынған биоматериал ультратөмен температурада криоконсервацияланып, суық тізбек талаптары толық сақтала отырып, арнайы Дьюар ыдысында Шымкентке жеткізілді. Ауруханасының директоры Талғат Құрманов бүкіл процесті «ұзақ және мұқият дайындықтың жемісі» деп сипаттады. Жасушаларды жинаудан бастап тасымалдауға дейінгі әрбір кезеңде халықаралық медициналық стандарттар қатаң сақталды. Бұл жоба Шымкентте осындай деңгейдегі онкологиялық ем алу мүмкіндігін ашып, оңтүстік өңіріндегі науқастардың Алматы мен Астанаға жол жүруіне қажеттілікті азайтпақ. Маман дәрігерлер мен медицина персоналының бірлескен жұмысы арқасында жүзеге асқан бұл операция Шымкент медицинасының жаңа тарихын бастады.

Жұмыс берушілер қызметкерді жұмысқа қабылдағанға дейін бос жұмыс орындарын Enbek.kz сайтына орналастыруға міндетті. Ал азаматтың жұмысқа орналасқаны туралы мәліметтер мемлекеттік ақпараттық жүйелер арқылы автоматты түрде есепке алынады.Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі жұмыс берушілердің бос жұмыс орындары туралы мәліметтерді жариялау тәртібін, сондай-ақ азаматтардың жұмысқа орналасуын есепке алу және оларды жұмыссыз ретінде есептен шығару тетігін түсіндіреді.Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес, жұмыс берушілер барлық бос жұмыс орындары туралы мәліметті олар пайда болған күннен бастап бес жұмыс күні ішінде Электрондық еңбек биржасы Enbek.kz сайтына орналастыруға міндетті. Бұл ретте бос жұмыс орны қызметкерді ресми түрде жұмысқа қабылдағанға дейін жариялануы керек.Белгіленген тәртіптің сақталуы бос жұмыс орындары туралы ақпараттың өзекті болуын қамтамасыз етеді. Бірыңғай цифрлық платформа азаматтарға қолжетімді жұмыс орындары жөніндегі мәліметтерді ұсынады.Бос жұмыс орындарын белгіленген мерзімде жарияламағаны, сондай-ақ алдағы уақытта қызметкерлердің жұмыстан босатылатыны туралы мәліметті ұсынбағаны үшін әкімшілік жауапкершілік қарастырылған. Заңбұзушылықтың сипаты мен қайталануына қарай ескерту жасалады, ал қайталанған жағдайда айыппұл салынады.Министрлік жұмыссыз ретінде есепте тұрған азаматтардың жұмысқа орналасуын есепке алу тәртібіне де ерекше назар аударады. Қазақстанда аталған үдеріс автоматтандырылған түрде мемлекеттік ақпараттық жүйелердің өзара ықпалдастығы негізінде іске асырылады.Жұмысқа орналасқан жағдайда, бес жұмыс күні ішінде мансап орталығына тиісті ақпарат беруге міндетті. Алайда азаматтың мансап орталығына хабарласпауы оның мәртебесін жаңартуға кедергі болмайды.Атап айтқанда, азаматты есептен автоматты түрде шығаруға Еңбек шарттарын есепке алудың бірыңғай жүйесінде электрондық еңбек шартының тіркелуі немесе жұмыс берушінің алғашқы міндетті зейнетақы жарнасын аударуы негіз болуы мүмкін.Осылайша, жұмысқа орналасқаны туралы мәлімет белгіленген тәртіппен мемлекеттік ақпараттық жүйелерге түссе, оған қосымша мансап орталығына барып, есептен шығу үшін өтініш берудің қажеті жоқ.Еңбек министрлігі жұмыс берушілерді қызметкерді жұмысқа қабылдау кезінде заңда белгіленген талаптарды сақтауға шақырады. Атап айтқанда, бос жұмыс орындарын Enbek.kz сайтына уақытында жариялап, қызметкер жұмысқа қабылданған кезде электронды еңбек шартын тіркеу және міндетті әлеуметтік әрі зейнетақы аударымдарын уақытылы жүргізу қажет.Талаптардың тиісті деңгейде орындалуы еңбек қатынастары туралы ақпараттың анықтығы мен өзектілігін қамтамасыз етіп, жұмыссыз азаматтарды қолдау тетіктерінің тиімді іске асуына негіз болады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/almobl-enbek/press/news/details/1283368?lang=ru

23 тамыз 2026 жыл. Қазақстанның оңтүстік өңірінің орталығы Шымкент қаласы тағы да технологиялық жаңалықтардың алаңына айналмақ. Биылғы жазда қала тұрғындарын қызықтырған оқиғалардың бірі — 25 тамыз күні сағат 14:00-де Shymkent Hub алаңында өтетін Smart Home System лекциясы. Бұл іс-шара қарапайым адамдарға ақылды үй технологиялары туралы кәсіби және түсінікті ақпарат алуға мүмкіндік береді. Ең маңыздысы — лекция барлығына тегін және ашық форматта өтеді.Ақылды үй тұжырымдамасы, яғни Smart Home, бүгінде Қазақстанның ірі қалаларында барған сайын танымал бола бастауда. Алматы мен Астанада бұл технологияны еркін пайдаланатын отбасылардың саны соңғы үш жылда үш есеге өсті. Алайда Шымкент сияқты оңтүстік өңірлерде ақылды үй жүйелері әлі де қолжетімсіз немесе күрделі нәрсе ретінде қабылданады. Дәл осы олқылықты жою мақсатында жергілікті технологиялық қоғамдастық осы ашық лекцияны ұйымдастырды. Қазақстан статистика бюросының 2025 жылғы деректеріне сүйенсек, елімізде жылына шамамен 120 мың жаңа пәтер пайдалануға беріледі, алайда олардың небәрі 4–6 пайызы ғана ақылды үй компоненттерімен жабдықталған. Бұл — дамыған елдермен салыстырғанда өте төмен көрсеткіш.Лекцияның спикері, IT-саласының белсенді өкілі Дәурен Сейітқали, іс-шараға дейін берген қысқа комментарийінде өз ойын ашық жеткізді: «Біз жиі ойлаймыз — ақылды үй тек байлардың немесе шетелдіктердің бюджетіне сәйкес келетін нәрсе деп. Шындығында бүгінгі нарықта 50–80 мың теңгеден бастап жүйені орнатуға болады. Бір смарт розетка мен бір датчиктен басталатын жол жылдар өте толық автоматты үйге апарады». Ол сондай-ақ лекция барысында қатысушыларға нақты құрылғыларды көрсетіп, жүйелердің өзара қалай байланысатынын тәжірибеде түсіндіретінін атап өтті. Мұндай тікелей демонстрация форматы кез келген деңгейдегі қатысушыға жеткілікті болатын базалық түсінік қалыптастырады деп күтілуде.Ақылды үй технологиясының негізгі артықшылықтарының бірі — энергия үнемдеу мүмкіндігі. Халықаралық энергетикалық агенттіктің зерттеуі бойынша, ақылды жүйелер орнатылған үйлер жылына орта есеппен 20–30 пайыз электр энергиясын үнемдейді. Бұл отбасы бюджеті үшін де, қоршаған орта үшін де маңызды. Жарықтандыруды автоматты басқару, жылытуды алдын ала реттеу, су шығынын бақылайтын датчиктер — барлығы бірге алғанда тұрмыс сапасын айтарлықтай жақсартады. Шымкент сияқты ыстық климатты өңірде кондиционер жүйелерін ақылды реттеу мүмкіндігі де отбасылар үшін ерекше өзекті болып табылады. Спикердің сөзіне қарасақ, жазғы шыңдық кезеңде дұрыс конфигурацияланған ақылды кондиционер жүйесі тұтынушыны айына 8 000 теңгеге дейін үнемдете алады.Shymkent Hub — қалада технологиялық іс-шаралар үшін белсенді платформаға айналған орталық. Соңғы жылдары бұл алаңда бірнеше стартап-жарыс, цифрлық сауаттылық курстары және IT-форумдар өтті. Орталықтың директоры Назгүл Әбдіқалиқова берген сұхбатында: «Шымкент — миллионнан астам халқы бар қала. Бізде технологияны қолданғысы келетін, бірақ қайдан бастау керегін білмейтін адамдар өте көп. Осындай ашық лекциялар сол бастапқы қадамды жасауға кедергіні жояды» — деп атап өтті. Оның сөзіне қарасақ, өткен жылы ұйымдастырылған ұқсас іс-шараларға орта есеппен 80-ден 150-ге дейін тыңдаушы қатысқан. Бұл жолғы лекцияға да үлкен қызығушылық күтіліп отыр, себебі Smart Home тақырыбы соңғы айларда қала тұрғындарының арасында ерекше талқыланып жүрген.Жаһандық тенденцияларға назар аударсақ, 2025 жылы ақылды үй нарығының жалпы көлемі 150 миллиард долларға жеткені белгілі. Сарапшылар 2030 жылға қарай бұл сан 300 миллиардтан асады деп болжайды. Оңтүстік-Шығыс Азия, Таяу Шығыс және Орталық Азия елдерінде ақылды үй технологиясын пайдаланушылар саны ерекше қарқынмен өсуде. Қазақстан да бұл тренддің шетінде қалып отырған жоқ. Алматыдағы технологиялық зерттеу орталығы ResearchTech KZ мәліметтері бойынша, 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында елімізде смарт-құрылғыларға деген сұраныс 2025 жылмен салыстырғанда 34 пайызға артқан. Бұл өсім негізінен 25-45 жас аралығындағы қалалық тұрғындар арасында байқалады.Лекцияның қоғамдық маңыздылығы тек технологиялық аспектімен шектелмейді. Мұндай іс-шаралар аймақтағы технологиялық сауаттылықты арттырып, жастарды IT-мамандықтарға деген ынтасын оятады. Шымкенттің бірнеше жоғары оқу орны — М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті, АУЭС-тің оңтүстік филиалы — студенттерін осы лекцияға ынталандырып жатыр. Университеттің ақпараттық технологиялар кафедрасының доценті Серік Мұратов: «Студенттер үшін бұл — теорияны тәжірибемен ұштастыру мүмкіндігі. Жұмыс нарығы ақылды жүйелерді орнатып, қолдай алатын мамандарды іздеп жатыр» — деп түсіндірді.Осылайша, 25 тамыздағы лекция — жай ғана бір іс-шара емес, Шымкент қаласының технологиялық санасын оятуға бағытталған маңызды қадам. Ақылды үй — бұл артықшылық емес, баршаға қолжетімді болашақ. Сол болашаққа бірге жетуге Shymkent Hub есігін ашып тұр. Шымкент тұрғындарына 25 тамыз күні сағат 14:00-де осы мекенге келіп, ақылды үй технологиялары әлемімен танысуды ұсынамыз.

Қазіргі заманда технологиялық білім беру саласы тез дамып, мамандардан үздіксіз жетілуді талап ететін кезеңде, Шымкент қаласында өткен оқу-жаттығу жиыны назар аудартарлық оқиғаға айналды. 23 тамыз 2026 жыл күні аяқталған бұл іс-шара RoboPark білім орталығының мұғалімдерін бір орынға жинап, педагогикалық тәжірибе алмасудың жаңа форматын ұсынды. Бір апта бойы жүргізілген жиын жай ғана курс немесе семинар деңгейінде қалмай, қатысушылардың барлығы үшін кәсіби және адами тұрғыдан маңызды кезеңге айналды.RoboPark — Қазақстанда балалар мен жасөспірімдерге робототехника, бағдарламалау және инженерлік ойлауды үйрететін білім орталықтарының желісі. Соңғы жылдары елімізде STEM-білім беруге деген қызығушылық күрт артып, мемлекеттік деңгейде де, жеке сектор тарапынан да осы бағытқа инвестиция белсенді түрде жүргізілуде. Қазақстан Үкіметінің "Цифрлы Қазақстан" бағдарламасы аясында технологиялық сауаттылықты арттыру мақсаттары белгіленген болатын. Осы стратегиялық бағытты іске асырудың бір буыны ретінде RoboPark сияқты мекемелер балалар үшін ғана емес, олармен жұмыс жасайтын ұстаздар үшін де сапалы орта қалыптастыруға тырысуда. Дәл осы мақсатпен ұйымдастырылған оқу-жаттығу жиыны Оңтүстік Қазақстанның орталығы Шымкентте өтті.Жиынға қатысқан тренер, педагогика саласының маманы Арман Сейітов бұл тәжірибе туралы былай деді: "Мен Шымкентке білімімді беруге келдім деп ойлап едім. Бірақ бір аптаның ішінде мұғалімдердің берген сұрақтары, олардың практикадан алған тәжірибелері мені де ойлантты, жаңа қырынан қарауға мәжбүр етті. Бұл — шынайы педагогикалық диалог болды." Оның сөздері жиынның форматы туралы аса маңызды бір шындықты аша түседі: заманауи тиімді оқыту бір жақты ақпарат беру емес, екі жақты үйрену процесі болып табылады. Жиынға қатысқан Шымкент мұғалімдерінің бірі, RoboPark тәрбиешісі Мадина Қасымова да осы пікірді қолдады: "Бізге тек техникалық білік емес, оқыту әдістемесі де берілді. Балаларға робототехниканы жай ғана нұсқаулық бойынша үйретпей, олардың қызығушылығын оятып, шығармашылықпен жұмыс жасатуға үйрендік."Шымкент — Қазақстанның үшінші ірі қаласы және Оңтүстік өңірінің мәдени, экономикалық орталығы. Халқы жыл санап өсіп келе жатқан бұл қалада жастар санының жоғары болуы білім беру инфрақұрылымына деген талапты да арттырып отыр. Қалада мектеп жасындағы балалардың саны 300 мыңнан асады деген деректер бар, ал оларға сапалы технологиялық білім беруге ниетті мұғалімдердің саны әлі де жеткіліксіз. Дәл осы себепті ұстаздарды дамытуға бағытталған жобалар Шымкент үшін ерекше стратегиялық маңызға ие. RoboPark жиыны осы олқылықты толтырудың нақты қадамы ретінде бағалануда. Қала әкімдігінің білім бөлімінің өкілі, атын жария етпеуді сұраған маман: "Мұндай бастамалар мемлекеттік жүйемен бірлесе жұмыс жасаса, нәтиже одан да ұтымды болар еді. Жеке орталықтардың мұғалімдерді оқыту бойынша атқарып жатқан жұмысы — аймақтық білім беру деңгейін жаңа биікке шығарудың маңызды факторы" — деді.Жиын барысында мұғалімдер тек теориялық білім алумен шектелмей, тәжірибелік сабақтарда да белсенді жұмыс жасады. Робот құрастыру, кодтау элементтері, топтық жобалар арқылы өзара үйрену процесі жүргізілді. Педагогикалық психология тұрғысынан қарағанда, мұндай форматтың тиімділігі зор: зерттеулер дәлелдегендей, мұғалімдер де оқушылар сияқты "жасай отырып үйрену" принципіне негізделген тәсіл арқылы білікті тезірек меңгереді. ЮНЕСКО-ның білім беру саласындағы баяндамаларына сәйкес, ұстаздардың кәсіби дамуына жұмсалған инвестиция оқушылардың жетістік деңгейіне ең тікелей оң әсер ететін факторлардың бірі болып табылады. Осы тұрғыдан алғанда, RoboPark ұйымдастырған оқу-жаттығу жиыны — тек мекеменің ішкі жобасы емес, ауқымды білім беру тізбегінің маңызды буыны.Жиынды аяқтаған соң қатысушылардың барлығы дерлік бір пікірге тоқтады: бұл апта — аяқталған оқиға емес, жаңа бастаудың символы. Мұғалімдер арасында орнаған кәсіби байланыстар, алынған тәжірибе және жаңа педагогикалық тәсілдер жақын арада нақты нәтиже береді деген үміт мол. RoboPark командасының жоспарына сәйкес, мұндай жиындарды жыл сайын ұйымдастыру, ал болашақта Қазақстанның басқа қалаларын да қамту көзделіп отыр. Алматы мен Астана желісінде жұмыс жасайтын орталықтармен тәжірибе алмасуды кеңейту де күн тәртібінде тұр. Бұл — елдегі технологиялық білім берудің географиялық ауқымын кеңейтумен қатар, оның сапасын да бірыңғайлауға мүмкіндік береді.Шымкенттегі бір аптаның ең маңызды жетістігі — бір-бірімен таныспаған, бірақ ортақ мақсат пен бірдей жауапкершілік сезімімен ұштасқан педагогтардың бір команда болып қалыптасуы. Технологияны балаларға үйрету — бұл тек дағды беру емес, ол болашақ ұрпақтың ой-өрісін, мәселені шешу қабілетін, шығармашылық ойлауын дамыту дегенді білдіреді. Осы ауыр да мағыналы жауапкершілікті мойнына алған ұстаздар Шымкенттің жаркент аспаны астында бір апта бойы тек сабақ алмады — олар бір-біріне сенім де сыйлады. Ал сенім — кез келген білім берудің ең берік іргетасы екені даусыз.

Қазіргі заманның қарқынды дамып жатқан еңбек нарығында мамандық таңдау мәселесі ерекше өзектілікке ие болуда. 22 тамыз 2026 жылы Шымкент қаласындағы мектеп оқушыларының «Мансап компасы» цифрлық платформасын белсенді пайдаланып жатқаны туралы мәліметтер жалпы қоғамдық назарды өзіне аударды. Платформа бүгінде тек бір қаланың ғана емес, бүкіл Қазақстанның болашақ мамандарын дұрыс кәсіби бағытқа бастайтын маңызды құралға айналып отыр.Мамандық таңдау мәселесі — жастардың санасында ғасырлар бойы жауабы табылмай келген күрделі сұрақтардың бірі. Кеңес дәуірінде де, тәуелсіздік алғаннан кейінгі алғашқы жылдарда да қазақстандық жасөспірімдер мамандықты көбінесе ата-аналарының кеңесі немесе кездейсоқ жағдайлар негізінде таңдап жататын. Нәтижесінде еліміздің еңбек нарығында ондаған жылдар бойы маман тапшылығы мен артық мамандық санаттарының арасындағы алшақтық орын алды. Осы проблеманы шешудің заманауи жолы ретінде «Мансап компасы» платформасы жасалды. Бұл бастама Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің мемлекеттік саясатының маңызды бөлігі ретінде іске асырылуда.Бүгінгі таңда платформада кәсіби диагностикадан өткендердің жалпы саны 166 мың адамға жетті. Олардың ішінде 136 мың адам — мектеп оқушылары, ал 30 мың адам — ересек тұрғындар. Тек 2026 жылдың өзінде еліміздің барлық өңірлерінен 7–11-сынып оқушыларының 27 мыңнан астамы кәсіптік бағдарлау тестілеуінен өтті. Жыл аяғына дейін бұл санды 100 мың оқушыға жеткізу жоспарланып отыр. Аталмыш деректер платформаның қаншалықты кең ауқымды болып бара жатқанын айқын дәлелдейді. Шымкентте де бұл үдеріс қарқынды жүріп жатыр: оңтүстік өңірдің ірі қаласының жасөспірімдері платформаны белсенді пайдаланушылардың алдыңғы қатарынан орын алуда.«Мансап компасы» платформасы 16 экономика саласы бойынша бөлінген 730 сұранысқа ие мамандық туралы өзекті ақпаратты қамтиды. Пайдаланушылар білім беру бағдарламалары, жұмысқа орналасу перспективалары туралы мәліметтерді алып қана қоймай, өз мамандықтарын сала, аймақ, еңбекақы деңгейі және өзге де өлшемдер бойынша іріктей алады. Сервис сонымен қатар тиісті мамандықты алуға болатын білім беру ұйымдарын табуға мүмкіндік береді. Мұның өзі оқушылар мен олардың ата-аналары үшін орасан зор қолайлылық туғызады, өйткені бұрын мұндай жан-жақты ақпаратты жинаудың өзі айтарлықтай уақыт пен күш-жігерді қажет ететін. Шымкент мектебінің мұғалімі Айгүл Сейітқалиева: «Оқушыларым тестілеуден өткен соң өздерінің қабілеттерін нақтырақ түсіне бастады. Олардың кәсіпке деген ынтасы мен жауапкершілік сезімі артты» — деп атап өтті.ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі халықты жұмыспен қамту департаментінің директоры Төлеу Мұхтар платформаның маңыздылығы туралы нақты пікірін білдірді: «Мансап компасы» адамның кәсіби мүдделерін нақты оқу және кейіннен жұмысқа орналасу мүмкіндіктерімен байланыстыруға көмектеседі. Мектеп оқушылары үшін бұл болашақ мамандығын таңдау кезеңінде-ақ сұранысқа ие бағыттар мен қажетті білім беру траекториялары туралы түсінік алу мүмкіндігі. Ересек пайдаланушылар үшін платформа қайта мамандану мен одан арғы кәсіби дамуды жоспарлаудың тиімді құралына айналуы мүмкін. Бұл сөздер платформаның тек жасөспірімдерге арналмай, бүкіл халыққа қызмет ететінін тағы бір рет растайды.Сарапшылар «Мансап компасы» бастамасының стратегиялық маңызын атап өтуде. Еңбек нарығын зерттеуші маман Серік Дүйсенов пікірінше, мұндай цифрлық платформалар болашақта еліміздің кадр саясатын айтарлықтай өзгертуі мүмкін: «Егер жастар мектеп қабырғасынан-ақ еңбек нарығының шынайы сұраныстарымен танысып шықса, жоғары оқу орындарына түскен соң мамандықтан өкінетіндердің саны кемиді. Бұл мемлекет пен жеке отбасыға шығындалатын ресурстарды тиімді пайдалануды да білдіреді». Шынында да, жыл сайын мыңдаған мектеп бітірушілер сұранысы аз мамандықтарды таңдап, кейін жұмыссыздықтың немесе мамандығы бойынша жұмыс таппаудың тұтқынына айналып жататынын статистика дәлелдеп отыр.«Мансап компасы» платформасының дамуы мектеп оқушыларын, ата-аналарды, педагогтарды, білім беру ұйымдарын және жұмыс берушілерді біріктіретін кәсіби бағдарлаудың бірыңғай цифрлық экожүйесін қалыптастыруға бағытталған. Бұл тұжырымдама аса маңызды, өйткені кәсіп таңдау — тек оқушының немесе отбасының жеке мәселесі емес, оны барлық мүдделі тараптардың бірлескен күш-жігері арқылы шешу керек екені анық. Платформа осы тараптардың арасындағы ақпараттық алшақтықты жою арқылы жүйелі өзгеріске жол ашуда.Болашаққа қарасақ, «Мансап компасы» сияқты бастамалар Қазақстанның цифрлық трансформация стратегиясының ажырамас бөлігіне айналатынына күмән жоқ. Жыл соңына дейін 100 мың оқушыны қамтуды жоспарлаған мемлекет бұл санды жыл өткен сайын ұлғайтуды мақсат тұтады. Платформа жай ғана тест жүйесі емес, адамның жеке мүмкіндіктерін де, еліміздің экономикасының нақты сұраныстарын да ескере отырып, кәсіби жолды дұрыс қалыптастырудың практикалық құралына айналуда. Шымкент оқушыларының бүгінгі белсенді қатысуы — бұл бастаманың жемісті болашағының кепілі.

20 тамыз 2026 жыл. Шымкент қалалық №2 ауруханасының нейрохирургия бөлімінен қуантарлық жаңалық келді: 38 жастағы қала тұрғыны ауыр операциядан кейін дәрігерлер бақылауында тұрақты жағдайда жатыр. Бұл жай ғана медициналық жаңалық емес — бүгінгі Қазақстанда жоғары технологиялық медициналық көмектің қарапайым азаматқа қол жетімді болып бара жатқанының нақты дәлелі. Бағасы алты миллион теңгеден асатын күрделі эндоваскулярлық нейрохирургиялық операция науқасқа мемлекет қаражаты есебінен тегін жасалды. Бұл оқиға қоғамда кең пікір туғызып, Қазақстандағы медициналық реформаның нәтижелері туралы жаңа талқылар ашты.Науқас Алия Сейткали бірнеше ай бойы қатты бас ауруына шағымданып, дәрігерлерге бірнеше рет барғанын айтады. Алғашқыда ол мигрень деп ойлап, жәй ауырсындырғыш дәрілермен шектелген. Алайда ауырсыну күшейе берген соң, ол арнайы тексеруге жолданды. МРТ зерттеуінің нәтижесі ауыр болып шықты: ми тамырында аневризма анықталды. «Дәрігер маған диагнозды айтқанда аяғымның астындағы жер кетіп бара жатқандай сезіндім. Бірақ операция тегін жасалады деп естігенде үлкен жеңілдік сезіндім, себебі мұндай қаражатты жинау отбасымыз үшін өте қиын болар еді», — деп еске алады Алия операциядан кейінгі алғашқы сұхбатында.Аневризма — қан тамырының қабырғасы әлсіреп, шар тәрізді кеңеюі. Медицина ғылымы тұрғысынан бұл ауру аса қауіпті: тамыр кез келген сәтте жарылып, миға қан құйылуы мүмкін. Статистика қатаң: жарылған аневризмадан қайтыс болу немесе мүгедектікке ұшырау қаупі елу пайыздан жоғары. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының деректері бойынша, ми аневризмасы он мың адамның бірінде кездесетін ауру болып табылады. Қазақстанда жыл сайын мұндай диагноз қойылатын пациенттер саны бірнеше мыңды құрайды, алайда олардың едәуір бөлігі ерте кезеңде анықталмай қалады.Нейрохирург Еркін Медетов бұл операцияны өзінің кәсіби тәжірибесіндегі маңызды жетістіктердің бірі деп бағалайды. «Бұрын мұндай операциялар үшін пациенттерімізді Алматыға немесе тіпті шетелге жіберуге мәжбүр болдық. Қазір бізде жабдық та, тәжірибе де бар. Эндоваскулярлық әдіс — ашық бас операциясына қарағанда аз инвазивті, яғни пациент тезірек сауығады, асқыну қаупі де төмен», — дейді дәрігер. Операция кезінде арнайы микрокатетер арқылы аневризмаға стент орнатылды. Бұл стент қан ағымын аневризмадан алшақтатып, тамырдың жарылу қаупін айтарлықтай төмендетеді. Операция бірнеше сағатқа созылып, сәтті аяқталды.Шымкент — Қазақстанның ең ірі үшінші қаласы. Халқы үш миллионнан асатын бұл мегаполисте медициналық инфрақұрылымды дамытуға соңғы жылдары ерекше назар аударылып келеді. Қалалық денсаулық сақтау басқармасының деректері бойынша, 2023–2026 жылдар аралығында Шымкентте жоғары технологиялық медициналық көмек көрсету мүмкіндіктері үш есеге өсті. Тек 2025 жылдың өзінде қалалық ауруханаларда мыңнан астам күрделі кардиохирургиялық, нейрохирургиялық және онкологиялық операция мемлекет есебінен жасалды. Қалалық ауруханалар желісінің бас дәрігері Гүлнара Байжанова бұл үрдісті Қазақстан үкіметінің денсаулық сақтау саласына бөлетін инвестицияларының артуымен тікелей байланыстырады. «Жоғары технологиялық медициналық көмек — бұл МӘМС жүйесі арқылы қаржыландырылатын қызметтер тізімінің ажырамас бөлігі. Науқас тиісті медициналық көрсеткіштер болған жағдайда мұндай операцияларды толық тегін алуға хақылы», — дейді ол.Алайда сарапшылар мен қоғам өкілдері мақтанышпен бірге алаңдаушылықтарын да жасырмайды. Медициналық саясат саласының сарапшысы Бауыржан Өтеғалиевтің пікірінше, жоғары технологиялық операциялар тегін жасалғанымен, оларға жолдама алу жолы әлі де бюрократиялық кедергілерге толы. «Пациент ауруханаға барып диагноз алғаннан бастап операцияға дейінгі жол бірнеше аптаға созылуы мүмкін. Ал аневризма жағдайында бұл уақыт өте бағалы. Жүйені жеделдету керек», — дейді сарапшы. Бұл пікірмен Алияның күйеуі де келіседі: «Жолдаманы алу кезінде біраз сарсаңды бастан кештік. Бірақ соңғы нәтиже — жұбайымның аман-есен болуы — бәрін ақтады».Қазақстандағы денсаулық сақтау жүйесінің реформалануы соңғы он жыл бойына жалғасып келеді. Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесі 2020 жылы толық іске қосылғаннан бері жоғары технологиялық көмек алушылардың саны жыл сайын ұлғайып отыр. Дегенмен еліміздің аймақтары арасындағы медициналық қызмет сапасындағы алшақтық толық жойылған жоқ. Нейрохирургия салалас мамандар саны Алматы мен Астанаға шоғырланған, ал шалғай аудандар мен ауылдарда мұндай мамандарға деген қол жетімділік әлі де жеткіліксіз деңгейде қалып отыр. Дәл осы себепті Шымкент сияқты ірі өңірлік орталықтардың мүмкіндіктерін кеңейту бүкіл өңір халқы үшін стратегиялық маңызға ие.Алияның жағдайы — жеке адамның тағдыры ғана емес, бүкіл жүйенің мүмкіндіктері мен шектеулерін айқындайтын айна. Медицина тарихшылары мен саясаттанушылары атап өтетіндей, кез келген мемлекеттің даму деңгейін ең алдымен оның денсаулық сақтау жүйесінің қарапайым азаматқа қаншалықты қол жетімді екені көрсетеді. Бүгін Шымкентте орын алған оқиға — миллиондық операцияның кірісіз отбасыға тегін жасалуы — Қазақстандағы медициналық реформаның дұрыс бағытта екенінің нақты белгісі. Алда тағы да жасалатын жұмыс мол, бірақ бастама бар, бағыт айқын, ал нәтиже — денсаулығын сақтап қалған адам — ең маңызды дәлел болып қала береді.

20 тамыз 2026 жыл. Шымкент қаласында тұрмыстық қатты қалдықты заманауи технологиялар арқылы өңдеп, электр энергиясына айналдыратын ірі инвестициялық жобаның құрылысы ресми түрде басталды. Бұл тек Оңтүстік Қазақстан өңірі үшін ғана емес, бүкіл ел үшін маңызды оқиға болып табылады. Қалдықты жай ғана жерге көму дәуірі артта қалып, Қазақстан заманауи қалдық менеджменті жүйесіне нақты қадам жасады.Жобаны жүзеге асырушы — Shaanxi Construction Engineering Kazakhstan Co., Ltd. компаниясы. Қытайлық инвестициялық капиталды тартқан бұл кешен үшін қалалық әкімдік 12 гектар жер телімін бөліп берді. Аумаққа электр желісі тартылып, толық қоршалды. Жобаның жалпы инвестициялық көлемі шамамен 54 миллиард теңгені құрайды. Тәулігіне 1000 тоннаға дейін тұрмыстық қалдықты өңдей алатын кешен жылына 365 мың тонна қалдықты кәдеге жарату қуатына ие болады. Термиялық өңдеу технологиясы арқылы 24 МВт-қа дейін электр энергиясы өндіріледі, ал кемінде 80 тұрақты жұмыс орны ашылады. Жобаны 2026–2028 жылдар аралығында іске асыру жоспарланған.Бұл жобаның маңыздылығын толық түсіну үшін Шымкенттің демографиялық жағдайын ескеру қажет. Үш миллионнан асқан халқы бар Шымкент — Қазақстанның ең ірі қалаларының бірі. Соңғы он жылда қала халқы жылдам өсіп, тиісінше тұрмыстық қалдықтың мөлшері де артты. Бүгінгі таңда Шымкент тәулігіне орта есеппен 900–950 тонна тұрмыстық қатты қалдық шығарады. Бұл қалдықтардың басым бөлігі полигондарға тасымалданып, жерге көміледі. Алайда существующий полигондардың қуаты таусылу шегіне жақындап қалғаны жасырын емес. Экологтар мен қала жоспарлаушылары осы мәселені бірнеше жылдан бері көтеріп келеді.Шымкент қаласы экология және тұрақты даму басқармасының басшысы Ерлан Сейітов бұл жобаны өңірдегі экологиялық ахуалды түбегейлі өзгертуге бағытталған стратегиялық шешім деп бағалады. «Біз ондаған жыл бойы қалдықты жерге көмдік. Бұл тәсіл арзан болғанымен, ұзақ мерзімді перспективада жер асты суларын, топырақты және ауаны ластайды. Жаңа кешен бізге қалдықты ресурсқа айналдыру мүмкіндігін береді», — деді ол. Сарапшылардың пікірінше, осы бір объектінің іске қосылуы Шымкенттің полигондарға түсетін жүктемесін кемінде 35–40 пайызға азайтады.Халықаралық тәжірибеге жүгінсек, қалдықтан энергия өндіру технологиясы Еуропада, Жапонияда және Қытайда кеңінен қолданылады. Швецияда бұл технология соншалықты дамыған — ел тіпті өзінің энергетикалық мұқтаждықтарын өтеу үшін шет елдерден қалдық импорттайды. Германияда осындай кешендердің жүздегені жұмыс істейді. Қытайда соңғы он жылда 300-ден астам қалдық өңдеу зауыты іске қосылды. Қазақстан үшін бұл технология жаңашылдық болып табылғанымен, Шымкенттегі жоба елімізде осы бағытта алғашқы ірі қадамдардың бірі болмақ. Астанада ұқсас жоба талқылану үстінде болса, Алматыда да осы бағыттағы зерттеулер жүргізілуде.Жобаға жергілікті тұрғындардың көзқарасы әртүрлі. Бір топ тұрғындар жаңа кешеннің ашылуын ынта-жігерлі қарсы алса, бір бөлігі экологиялық тәуекелдерге алаңдаушылық білдіреді. Атап айтқанда, термиялық өңдеу кезінде шығатын газдар мен күл мәселесі талқыланды. Алайда экологиялық сарапшы Гүлнар Мұсаева бұл алаңдаушылықтарды негізсіз деп санайды. «Заманауи мұндай кешендер өте қатаң экологиялық стандарттарға сай жұмыс істейді. Түтін газдарын тазалайтын көп сатылы жүйе, күлді кәдеге жарататын технологиялар бар. Шындығында, осы кешен жұмыс істегеннен кейін қала ауасы полигондардан шығатын газдармен салыстырғанда анағұрлым таза болады», — деп түсіндірді ол.Жобаның экономикалық мәні де жоғары. 54 миллиард теңгелік инвестиция өңірлік экономикаға серпін береді. Тікелей жұмыс орындарынан басқа, жанама жұмыс орындарының саны да едәуір болмақ — қалдықты жинастыратын, тасымалдайтын, сорттайтын жұмысшылар, техникалық қызмет көрсету мамандары, логистика секторы. Шымкент қалалық мәслихатының депутаты Аслан Нұрланов бұл жобаның қаланың бюджетіне де оң ықпал ететінін атап өтті. «Кешен өндірген электр энергиясы қалалық желіге беріледі. Бұл болашақта коммуналдық шығындарды азайтуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, полигондарды ұстауға кететін шығын да қысқарады», — деп мәлімдеді ол.Шымкенттегі бұл жоба Қазақстанның «жасыл экономика» тұжырымдамасына сай келеді. Ел 2060 жылға дейін көміртекті бейтараптыққа жетуді мақсат еткен. Осы мақсатқа жету жолында қалдық менеджменті жүйесін жаңарту маңызды рөл атқарады. Жыл сайын елімізде 5 миллион тоннадан астам тұрмыстық қалдық жиналатынын ескерсек, Шымкент тәжірибесі басқа қалалар үшін де үлгі болуы мүмкін. Жобаның 2028 жылы толықтай іске қосылуы Қазақстанның экологиялық дамуында тарихи оқиға болып тіркеледі деп үміттенуге негіз бар. Қалдықты проблема ретінде емес, ресурс ретінде қарастырудың уақыты келді — Шымкент осы ұғымды іс жүзінде дәлелдемек. 

22 тамыз 2026 жылы Қамбар мектебінде робототехника кабинетінің ашылуы тек жаңа жабдықты пайдалануға беру рәсімімен ғана шектелмеді — бұл оқу орнының болашаққа қадам жасауының айқын белгісіне айналды. Білім берудегі цифрлық трансформация туралы сөз жылдар бойы айтылып келсе де, нақты іске асыру жолын табу — ең қиын кезең болып қала берген. Сол себепті Қамбар мектебінің тәжірибесі бүгін республикалық деңгейде назар аудартуға толық лайық.Робототехника бағытын дамыту — Қазақстан үшін кездейсоқ мода емес. Әлемдік еңбек нарығындағы болжамдарға сүйенсек, 2030 жылға қарай жаңа кәсіптердің 65 пайызы бүгінгі таңда әлі толықтай қалыптаспаған технологиялық салаларда пайда болады. Бұл дегеніміз — мектеп партасында отырған қазіргі оқушылар болашақта жасанды интеллект, робот жүйелері және автоматтандыру саласында жұмыс істейтін мамандарға айналуы тиіс. Осы шындықты мойындаған Қазақстан үкіметі де соңғы жылдары STEM білімін дамытуға арнайы мемлекеттік бағдарламалар арқылы қаражат бөліп келеді. Алайда бюджет бөлу мен нақты нәтиже — екі бөлек мәселе.Мектеп директоры Ғалымжан Сейітовтің айтуынша, бұл жобаның ерекшелігі — жүйелілікте. «Бізде бұрын да компьютер кабинеті болды, техника болды. Бірақ оны пайдалана білетін мамандар жетіспеді, балаларды жарысқа шығаратын әдістеме болмады. Нәтижесінде жабдық тозды, бірақ білім бермеді. Бұл жолы біз басынан аяғына дейін толық жүйе қалыптастыруды мақсат еттік», — деді ол. Шынында да, кабинетті ашудың алдында мектеп ұжымы алты айдан астам уақыт бойы дайындық жүргізді: педагогтар арнайы оқытудан өтті, авторлық әдістеме жасалды, оқушыларды қалалық, республикалық және халықаралық жарыстарға дайындаудың кезең-кезеңдік жоспары әзірленді.Робототехника пәнін жүргізетін жас мұғалім Айдана Нұрланқызы оқушылардың алғашқы сабақтарға деген ынтасы туралы толқи сөйледі. «Бірінші сабақта балалар роботты тек ойыншық деп қабылдады. Бірақ оған команда бергенде, ол орындаған кезде — көздерінде бір от жанды. Сол сәтте мен бұл жолдың дұрыс екенін түсіндім», — деп бөлісті педагог. Оның сөзінше, балалар ең алдымен командалық жұмысқа, бір-бірінің пікірін тыңдауға үйренеді, бұл тек техникалық дағды ғана емес, өмірлік құзырет қалыптастырады. Мұғалімдерді тұрақты сүйемелдеу де жүйенің ажырамас бөлігі: апта сайынғы онлайн кеңестер, жаңа тапсырмалар мен әдістемелік нұсқаулықтардың үзіліссіз жеткізілуі — мұның бәрі педагогты жалғыз қалдырмайтын тетік ретінде жұмыс істейді.Маманның бағалауынша, бүкіл Қазақстан бойынша мектептерде техникалық бағыттағы үйірмелер мен кабинеттер соңғы үш жылда 40 пайызға артқан. Алайда білім саласын зерттейтін сарапшылар сандардың артындағы сапа мәселесін ашық көтеруде. Педагогикалық ғылымдар кандидаты Серік Байғалиев бұл туралы өз пікірін білдірді: «Бізде тоқсан кабинет ашылды деген статистика бар, бірақ онда нақты ким оқытады, қандай нәтиже бар — деректер жоқ. Қамбар мектебінің тәжірибесі маңызды, өйткені олар жабдықты сатып алып қана қоймай, тұтас педагогикалық экожүйе қалыптастырған». Бұл пікір жалпы білім беру реформасының ең өзекті мәселесін дәл тауып айтады: нәтижеге бағытталған жүйесіз ешқандай инвестиция тиімді бола алмайды.Жобаның тағы бір күшті жағы — ашықтығы мен тиражданатындығы. Команданың айтуынша, бұл формат тек мектептермен ғана шектелмейді. Балабақшалардан бастап университеттерге, жеке оқу орталықтарына дейін кез келген білім беру ұйымы осы жүйені өз деңгейіне бейімдей алады. Балабақша жасындағы балалар үшін ойын арқылы алғашқы логикалық ойлауды дамытатын модульдер, ал жоғары мектеп оқушылары мен студенттер үшін күрделі инженерлік жобалар — осылайша бір тұтас тізбек қалыптасады. Бұл тізбек Қазақстанның 2030 жылға арналған цифрлық даму стратегиясының мақсаттарымен де тікелей үндеседі.Оқушылардың ата-аналары да жаңалықты ризашылықпен қарсы алды. Жетінші сынып оқушысының анасы Гүлнар Əбенова: «Баламның мектепке деген қызығушылығы артты. Бұрын сабаққа бару — міндет болса, қазір ол ертерек оянып, робот жасауға асығады. Бұл — ең үлкен нәтиже», — деп атап өтті. Балалардың ішкі мотивациясын оятудың өзі — педагогикалық үлкен жетістік екенін білім беру психологтары да растайды. Сыртқы ынталандырудан ішкі қызығушылыққа өтудің осы жолы — ұзақ мерзімді оқу нәтижелерінің кілті болып табылады.Сарапшылар Қамбар мектебінің тәжірибесі республикалық ауқымда тарала бастаса, онан туатын нәтижелер де айтарлықтай болады деп болжайды. Жарыс жетістіктері — тек медаль ғана емес, жас инженерлер мен IT-мамандардың еңбек нарығына дайын келуі деген сөз. Халықаралық байқауларда Қазақстан жасөспірімдерінің жүлде алуы елдің технологиялық имиджін нығайтады, оқушыларда өз мүмкіндігіне деген сенімді арттырады. Ең маңыздысы — бұл тәжірибе жалпыға бірдей көшіруге болатын, қолжетімді модель болуы тиіс. Өйткені болашақтың негізі бүгін, мектеп партасында қаланады.

2026 жылдың 20 тамызында Қазақстанның оңтүстік өңірінің орталығы Шымкент қаласы цифрлық білім беру саласында елеулі жаңалықтармен назар аударып отыр. Қалада IT-мамандық алуға, бағдарламалауды үйренуге немесе өзінің стартапын құруға мүмкіндік беретін бірнеше тегін бағдарлама бір мезгілде жұмыс істеп, өтінімдерін қабылдауда. Tomorrow School мен Startup Orda бағдарламалары — бұл жай ғана курстар емес, болашақ IT-мамандарды кәсіби деңгейге жеткізуге арналған жүйелі экожүйенің бір бөлігі.Қазақстанда цифрлық экономиканың дамуы соңғы бес жылда қарқынды жүріп жатыр. Үкіметтің «Цифрлық Қазақстан» бағдарламасы аясында мыңдаған жастар IT-салаға тартылуда. Алайда бұл процесс негізінен Алматы мен Астана сияқты ірі қалаларда жүргізіліп келді. Шымкент — үш миллионнан астам тұрғыны бар, еліміздің үшінші ірі мегаполисі — осы тұрғыдан алғанда ұзақ уақыт бойы назардан тыс қалды. Соңғы жылдары бұл жағдай өзгере бастады, ал биылғы бағдарламалардың жариялануы сол өзгерістің нақты дәлелі болып табылады.Tomorrow School — Tashkent University базасында, Қонаев көшесі 21 мекенжайда орналасқан тегін IT-мектеп. Бағдарлама 24 ай бойы жалғасады және оқушыларды нөлден бастап нақты IT-мамандыққа дайындайды. Мұнда теориялық білімге ғана емес, практикалық жобаларға да ерекше назар аударылады: студенттер оқу барысында нақты тапсырыстармен жұмыс жасайды, портфолио жинайды және GitHub-та өздерінің жобаларын орналастырады. Бұл тәсіл жас маманды еңбек нарығына дайын күйінде шығарады, яғни оқу бітіргеннен кейін бірден жұмысқа орналасу мүмкіндігі айтарлықтай жоғарылайды. Бағдарламаның тағы бір артықшылығы — оқу ағындармен жүргізіледі, сондықтан қазіргі ағынға үлгермеген талапкерлер келесі ағынды күте алады. Сондай-ақ, әрбір жұма сайын Python тілі бойынша тегін сабақтар өтеді — бұл IT-салаға алғаш қадам жасағысы келетіндер үшін өте қолайлы бастауыш нүкте.«Біз жастарға тек код жазуды үйретіп қоймаймыз, — дейді Tomorrow School-дың кураторларының бірі Асқар Нұрланов. — Бізге маңызды нәрсе — студент 24 айдан кейін нарыққа дайын маман болып шығуы. Портфолио, GitHub тарихы, нақты жобалардағы тәжірибе — мұның бәрі жұмыс берушілер іздейтін нәрсе». Оның айтуынша, алдыңғы ағындарда білім алған түлектердің 70 пайыздан астамы оқуды бітірген соң алты ай ішінде IT-компанияларға жұмысқа орналасқан.Екінші бағдарлама — Startup Orda — IT білімін жалғастыра отырып, кәсіпкерлік жолды таңдағысы келетіндерге арналған. Astana Hub ұйымдастырған бұл тегін инкубациялық бағдарлама идеяны нақты өнімге айналдыруға көмектеседі. Бағдарламада өнім жасаудың барлық кезеңдері қамтылған: маркетинг, сату, менторлармен жұмыс. Өтінімдерді қабылдаудың соңғы күні — 23 тамыз, яғни бұл жолды таңдағысы келетіндер үшін уақыт мүлдем аз қалды. Astana Hub — Қазақстандағы технологиялық стартаптарды қолдайтын ең ірі платформалардың бірі, ол бірнеше жыл бойы жүздеген жобаға инфрақұрылым, тәлімгерлер мен инвестициялық байланыстар ұсынып келеді.«Startup Orda — бұл жай ғана стартап мектебі емес, ол болашақ кәсіпкерге өнімін нарыққа шығаруға дейінгі толық жолды бірге жүруге мүмкіндік беретін серіктес», — деп атап өтеді Astana Hub өкілі Айгерім Сейтқали. Оның пікірінше, Шымкент сияқты ірі аймақтық орталықтарда стартап мәдениетінің дамуы жалпы ұлттық инновациялық экожүйенің нығаюына тікелей ықпал етеді. «Алматы мен Астанада бәрі бар дегенге сенген кездер өтті. Оңтүстіктің де өз таланттары бар, оларға тек жол ашу керек», — деп қосады ол.Статистика тұрғысынан алып қарағанда, бүгінгі Қазақстанда IT-мамандарға деген сұраныс жыл сайын 25–30 пайызға өсіп отыр. Атап айтқанда, бэкенд-әзірлеушілер, мобильді қосымша жасаушылар, кибер қауіпсіздік маман­дары мен деректерді талдаушылар ең сұранысқа ие кадрлар қатарына кіреді. Ал ұсыныс сұраныстан едәуір артта қалып отыр. Бұл олқылықты жабудың бір жолы — Tomorrow School сияқты қолжетімді, тегін бағдарламалар арқылы жұмылдыру. Тарихи параллель ретінде 2010 жылдардағы «Болашақ» бағдарламасының рөлін еске алуға болады: сол кезде мыңдаған қазақстандықтар шетелде білім алу мүмкіндігіне ие болды және бүгінде олардың көпшілігі елдің түрлі салаларын басқаруда. Тегін IT-бағдарламалар да дәл осындай ұзақмерзімді нәтиже беруге қабілетті.Шымкент тұрғындары арасында да бұл бастамаларға деген қызығушылық жоғары. Әлеуметтік желілерде бағдарламалар туралы жарияланған хабарламалар жүздеген пікір мен бөлісу жинады. Жас аналар, студенттер, жұмыссыздар — бәрі бұл мүмкіндікті пайдаланғысы келетіндерін білдіруде. «Мен бұрын IT-ны тек байлар мен қалалықтар үшін деп ойлаушы едім. Бірақ тегін және жаныма жақын жерде мұндай мектеп ашылса — неге байқап көрмеске?» — деді 24 жасар Шымкент тұрғыны Дина Қасымова.Болашаққа қарайтын болсақ, Tomorrow School мен Startup Orda сияқты бастамалардың Шымкентте табысты жұмыс жасауы басқа аймақтық қалалар үшін де үлгі болуы мүмкін. Қызылорда, Түркістан, Тараз сияқты орталықтарда да цифрлық сауаттылықты арттыратын бағдарламалар қажет. IT-мамандықты алу мүмкіндігі тек астана мен мегаполистерде ғана емес, бүкіл Қазақстан бойынша қолжетімді болған жағдайда ғана ел нағыз цифрлық трансформацияны бастан кешіре алады. Осыны ескере отырып, Шымкентте бүгін жасалып жатқан қадамдарды маңызды және уақытылы бастама деп бағалауға толық негіз бар.

Еліміздің әр өңірінде офицерлер, сержанттар мен запастағы сарбаздарға арналған әскери жиындар өтіп жатыр. Ақтау гарнизонында 30 әскери міндетті Әскери-теңіз күштерінің жауынгерлік кемелерінде даярлықтан өтсе, Шығыс Қазақстан облысының тағы 250 азаматы Аягөз гарнизонында әскери машықтарын жетілдіріп жатыр.Ақтаудағы 30 күндік әскери жиындар тікелей кемелерде өтуде. Тәжірибелі командирлердің басшылығымен қатысушылар экипаж құрамындағы қызметтің ерекшеліктерін меңгеріп, навигациялық дағдыларын жетілдіреді, қару-жарақ пен автоматтандырылған басқару жүйелерін зерделейді. Кеме экипажының қауіпсіздігі мен оның жауынгерлік қабілетін сақтауға бағытталған іс-қимылдарға да ерекше назар аударылады.         Алынған білімді теңізге шығу жаттығулары бекітеді. Әскери міндеттілер нақты теңіз жағдайында әрекет етуге және экипаж құрамында үйлесімді жұмыс істеуге машықтанады.-Бұл жиындардағы ең құндысы – практикалық тәжірибе жинақтау мүмкіндігі. Алған білімдері бірден іс жүзінде теңізде сыналады. Мұндайда экипаждың үйлесімді әрекеті аса маңызды, – деді әртекті кемелер дивизионының командирі 2-ранг капитаны Руслан Яхьяров.Аягөз гарнизонында Шығыс Қазақстан облысынан келген 250 әскери міндетті даярлықтан өтуде. Олардың қатарында 30 офицер және 220 сержант пен запастағы сарбаз бар. Олар тактикалық даярлық, қару-жарақ пен әскери техниканы қолдану дағдыларын жетілдіріп, бөлімше құрамында бірлесіп әрекет етуге машықтанады.Мен үшін бұл жиындар бұрын алған дағдыларымды еске түсіріп, жаңа тәжірибе жинақтауға мүмкіндік береді. Мұнда тәртіптің, жауапкершіліктің және бірлесе әрекет ете білудің қаншалықты маңызды екенін тағы бір түсінесің, – деді әскери міндетті Еркебұлан Кәкімов.         Мұндай әскери жиындар әскери міндеттілерге қызмет барысында қажетті дағдыларын жетілдіруге мүмкіндік береді. Ал Қарулы күштер үшін даярлығы жоғары резервті қалыптастыруға ықпал етеді.Жиындар кезеңінде қатысушылардың жұмыс орны мен атқаратын лауазымы сақталады. Олар әскери киім-кешекпен, тамақпен және медициналық қызметпен қамтамасыз етіледі.Даярлық аяқталғаннан кейін әскери міндеттілер тиісті емтихан тапсырады. Әскери жиындарды сәтті аяқтау белгіленген тәртіппен кезекті әскери атақ алуға да мүмкіндік береді. Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mod/press/news/details/1283328?lang=ru

2026 жылдың 28 тамызында Қазақстанда мемлекеттік басқару саласында маңызды технологиялық жаңалық жарияланды: e-Otinish платформасына жасанды интеллект модулі ресми түрде қосылды. Бұл шешім азаматтардың өтініштерін өңдеу жүйесін түбегейлі өзгертуге бағытталған және ел тарихында алғаш рет мемлекеттік хат-хабарлар алмасу процесіне машиналық оқыту технологиялары тікелей ендірілді. Жаңалық қоғамда қарама-қайшы пікірлер туғызды — бір жақ реформаны прогрессивті қадам деп бағаласа, екінші жақ деректер қауіпсіздігі мен жауаптылық мәселелерін алға тартты.e-Otinish платформасы Қазақстанда 2014 жылы іске қосылып, азаматтарға мемлекеттік органдарға электрондық түрде өтініш, шағым және арыз жіберуге мүмкіндік берді. Алғашқы жылдары жүйе арқылы жүздеген мың өтініш түссе, соңғы деректер бойынша жыл сайын миллиондаған хабарлама өңделеді. 2025 жылы ғана платформаға 4,7 миллионнан астам өтініш түскені тіркелді. Олардың едәуір бөлігі қайталама сипатта болды немесе спам белгілерін иеленді, алайда мемлекет заң бойынша барлық өтінішке жауап беруге міндетті. Осының салдарынан мемлекеттік қызметкерлер орасан зор ақпараттық ағынмен күресіп, маңызды мәселелерге уақытылы жауап беру мүмкіндігінен айырылып жатты. Дәл осы контексте жасанды интеллектті жүйеге қосу шешімі пісіп жетілді.Жаңа жүйенің жұмыс принципі бірнеше кезеңнен тұрады. Алдымен жасанды интеллект өтініштің мазмұнын талдап, оның мәнін анықтайды. Содан кейін жауап беруге тиісті мемлекеттік органды іздестіреді, тиісті заңнамалық нормаларды таңдайды және жауаптың жобасын дайындайды. Чиновникке тек дайын жобаны тексеріп, қолын қоюы ғана қалады. Теория жүзінде бұл өтініштерді өңдеу уақытын бірнеше есе қысқартуы және мемлекеттік қызметкерлердің жұмыс жүктемесін айтарлықтай азайтуы тиіс. Сарапшылардың бағалауынша, жүйе толық жұмыс режиміне шыққаннан кейін стандартты өтініштерді өңдеу уақыты 70 пайызға дейін қысқаруы мүмкін.Азаматтар үшін ең өзекті мәселе — жеке деректердің қауіпсіздігі болып қалды. QAZTECH альянсының ақпараттық қауіпсіздік комитетінің сопредседателі Евгений Питолин бұл алаңдаушылықтарды тікелей атап өтті: «e-Otinish үшін жасанды интеллект модулі Қазақстан аумағындағы серверлерде орналасқан меншікті платформада жұмыс жасайды. Бұл өңделетін деректердің елден шықпайтынын және ChatGPT, Claude сияқты шетелдік бұлттық қызметтерге жіберілмейтінін білдіреді. Бұл жүйенің қауіпсіздігін қамтамасыз етудің негізгі принциптерінің бірі». Деректердің ішкі серверлерде сақталуы заңнамалық тұрғыдан да маңызды, өйткені Қазақстанның дербес деректер туралы заңнамасы азаматтардың ақпаратын трансшекаралық тасымалдауға қатаң талаптар белгілейді.Алайда сарапшылар жасанды интеллект мүмкіндіктеріне артық сенбеу керектігін де ескертеді. TLAB Technologies компаниясының бас директоры Константин Ким жүйенің шектеулілігін ашық мойындады: «Адамдар да қателіктер жібереді деп білеміз. Жүйе өтініштердің басым бөлігін дұрыс анықтай алса да, кейбіреуін қате спам деп белгілеуі мүмкін. Сондықтан мен шешімдерді автоматты түрде қабылдамауды ұсынар едім. Жасанды интеллект өтінішті ықтимал спам ретінде ғана белгілеуі керек, содан кейін қызметкер оны өзі тексеріп, түпкілікті шешім қабылдауға міндетті». Бұл ұсыныс жүйенің адам бақылауынсыз жұмыс жасамауы керектігін айқын көрсетеді. Өйткені қателікке жол берілсе, оның жауапкершілігін машина ала алмайды — заңды және этикалық жауапкершілік бәрібір адамда қалады.Осы жерде халықаралық тәжірибеге назар аудару орынды. Эстония, Сингапур, Оңтүстік Корея сияқты елдер мемлекеттік қызметтерде жасанды интеллектті бұрыннан пайдалана бастаған. Эстония өзінің «цифрлық мемлекет» үлгісімен бюрократиялық кедергілерді минимумға дейін төмендетіп, шағын ел болса да ең тиімді е-басқару жүйесін құрды. Сингапурда жасанды интеллект азаматтардың өтініштерін сұрыптап, маңыздылығы жоғары мәселелерді бірінші кезекке шығарады. Қазақстанның бұл бастамасы аймақтық деңгейде де ерекшеленеді — Орта Азия елдері арасында мұндай масштабты жасанды интеллект енгізуін жүзеге асыруға тырысқан алғашқы мемлекет.Сонымен бірге маман қауымы жүйеден бірден мінсіз жұмыс күтпеу керектігін де ескертеді. Жасанды интеллектке миллиондаған нақты өтінішпен жұмыс жасауды үйрену, адами фактордың барлық нюанстарын ескеру уақыт алады. Алматылық мемлекеттік басқару маманы Айгүл Досова: «Бұл — жолдың бастамасы ғана. Жүйе алғашқы жылы міндетті түрде қателіктер жасайды, бірақ бұл одан бас тартуға себеп емес. Маңыздысы — осы қателіктерден үйреніп, жүйені жетілдіріп отыру. Ең бастысы, чиновниктер рутиналық жұмыстан босап, нақты адамдардың нақты мәселелерін шешуге уақыт таба алады», — деп атап өтті. Ақпаратты іздеу, өтініштерді сұрыптау, шаблондарды дайындау — мұның бәрін машина адамнан жылдамырақ орындайды, ал қызметкер алгоритмге әлі қол жетімсіз нәрсеге — адамның жеке мәселесіне үңіліп, мазмұнды жауап беруге — назар аудара алады.Жасанды интеллектті e-Otinish платформасына енгізу — бұл тек технологиялық жаңалық емес, мемлекеттік басқарудың философиясын қайта қарауды білдіретін маңызды қадам. Бюрократия мен азамат арасындағы байланыс жылдамдай түссе, жауаптар нақтырақ және уақтылы болса, азаматтардың мемлекетке деген сенімі де артады. Алайда технология тек құрал ғана — оны дұрыс пайдалана білетін адам, яғни жауапты және білімді мемлекеттік қызметкер болмаса, ешқандай алгоритм нәтиже бермейді. Сондықтан жасанды интеллект пен адами парасаттың жарасымды үйлесімі — e-Otinish реформасының түпкілікті мақсаты болуы тиіс.

1949 жылдан 1989 жылға дейін Семей ядролық сынақ полигонында 456 ядролық сынақ жүргізілді. Жасалған жарылыстардың зардабы Семей өңірімен ғана шектелмей, қоршаған ортаға және халық денсаулығына үлкен әсер етті. Ресми деректер бойынша, ядролық сынақтардың зардабын 1,5 миллионнан астам адам тартты.1991 жылғы 29 тамызда Қазақстан Республикасының Президенті Жарлығымен Семей ядролық сынақ полигоны жабылды. Осы оқиғаның 35 жылдығына және 29 тамыз – Халықаралық ядролық сынақтарға қарсы күрес күніне орай Қармақшы ауданында іс-шара ұйымдастырылды.«Жастар саябағында» аудан әкімінің тапсырмасына сәйкес өткен шараға аудан әкімінің орынбасары Самат Смағұлов қатысып Семей ядролық сынақ полигонында азаматтық борышын өтеген азаматтарды ерекше атап өтті.«Сол бір күрделі кезеңде ауданымыздың 100-ден астам азаматы Семей ядролық сынақ алаңында азаматтық борыштарын өтеді. Олар денсаулықтары мен өмірлеріне қауіп төнгеніне қарамастан, Отан алдындағы міндеттерін адал атқарды. Бүгінде олардың ерлігі мен азаматтық жауапкершілігі кейінгі ұрпаққа үлгі болып қала береді», – деді Самат Қыдырбекұлы.Шара барысында қатысушылар ескерткішке гүл шоқтарын қойып, ел үшін қызмет еткен азаматтарды еске алды.Сонымен қатар аудандық ардагерлер кеңесінің төрағасы Асқар Мереков пен «Невада – Семей» қоғамдық бірлестігінің төрағасы Болат Сағымбаев сөз сөйлеп, ядролық сынақтардың зардабы мен тарихи маңызына тоқталды.Мұнан соң Семей полигонында әскери борышын өтеген азаматтарға құрмет көрсетіліп, бірқатар ардагерлер аудан әкімінің «Алғыс хатымен» марапатталды.Бүгінде Қазақстан ядролық қарусыз әлем құру идеясын қолдап, жаһандық бейбітшілік пен қауіпсіздікті нығайтуға бағытталған бастамаларын жалғастырып келеді.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kyzylorda-karmakshy/press/news/details/1283310?lang=ru

Бүгін қазақтың даңқты қолбасшысы, жоңғар шапқыншылығына қарсы күресте ерлігімен танылған Тайлақ Мәтіұлының 333 жылдығына арналған тағылымды шара ауқымды деңгейде ұйымдастырылды.Қасиетті Қармақшы жерінде еліміздің тарихында өзіндік орны бар батыр бабамыздың есімін ұлықтауға арналған тағылымды шараның ашылу салтанаты «Руханият» орталығының алдында өтті.Аудан әкімінің тапсырмасымен өткен шара барысында Тайлақ батырдың ел мен жердің азаттығы жолындағы ерлігі мен кейінгі ұрпаққа қалдырған өнегесі қойылым арқылы кеңінен дәріптелді.Іс-шарада аудан әкімінің орынбасары Диас Молдабаев құттықтау сөз сөйлеп:«Тайлақ батырдың ғұмыр жолы – бүгінгі ұрпақ үшін Отанын сүюдің, туған жерді қорғаудың үлгісі. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев та тарихи тұлғаларымызды ұлықтап, мәдени мұрамызды дәріптеуге айрықша мән беріп келеді. Бүгінгі шараның Қармақшыда алғаш рет ұйымдастырылып отырғаны да үлкен маңызға ие деп есептеймін. Бабаларымыздың ерлігі – біздің рухани тірегіміз. Біз олардың аманатына адал болып, ел бірлігін сақтап, қасиетті Қармақшының абыройын асқақтатуға тиіспіз. Киелі Қармақшымыз тек гүлдене берсін! Еліміз аман, жұртымыз тыныш болсын», – деп игі шараны ұйымдастыруға атсалысқан барша ел азаматтарына алғысын білдірді.Шара аясында өз алтын қолтаңбасын қалдырған батырдың есімін ұлықтау мақсатында бірқатар азаматтарға арнайы медальдар мен аудан әкімінің «Алғыс хаты» табысталды.Сонымен қатар ауданның «Құрметті» азаматы, құрылыс саласының ардагері Қаршыға Есдәулетов және бірқатар зиялы қауым өкілдері пікірлерін білдіріп, ізгі лебізін жеткізді.Тарих пен тағылым тоғысқан шараның көркін жыршы-жыраулардың орындауындағы жыр-термелер аша түсті. Сондай-ақ аудан өнерпаздары патриоттық бағыттағы әндерді орындап, жиналған қауымға көтеріңкі көңіл-күй сыйлады.Ашылу салтанатынан кейін «Руханият» орталығының мәжіліс залында батырдың өмірі мен ерлік жолына арналған тарихи-танымдық конференциямен жалғасты.Айта кетсек Тайлақ Мәтіұлы – XVIII ғасырдағы жоңғар шапқыншылығына қарсы ұлт-азаттық күресте ерекше ерлік көрсеткен, Кіші жүз жасақтарының әйгілі сардары, Әбілқайыр ханның сенімді серігі әрі ақылшы-кеңесшісі болған тарихи тұлға. Сондай-ақ Ордабасы құрылтайы, Бұланты және Аңырақай шайқастарында қазақ жасақтарының жеңіске жетуіне елеулі үлес қосқан қолбасшылардың бірі.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kyzylorda-karmakshy/press/news/details/1283312?lang=ru

26 тамыз 2026 жыл. Шымкент қаласының медицина тарихына алтын әріптермен жазылған күндер артта қалды. Өткен айдың 7-сінде Қалалық көпбейінді ауруханасының Онкологиялық орталығы базасында алғаш рет аутологиялық гемопоэтикалық бағаналы жасушаларды трансплантациялау операциясы сәтті өткізілді. Бұл оқиға Оңтүстік Қазақстан өңірінің жоғары технологиялық медицина саласындағы ең маңызды қадамдарының бірі болып, бүкіл елдің назарын аударды. Алғашқы пациент — 56 жастағы Амиржан Амирбекович — операциядан кейін жағдайы тұрақтанып, үйіне шығарылып жіберілді.Бұл жетістікке жету жолы оңай болмады. Дайындық кезеңі бірнеше айға созылды. Пациенттің өз бағаналы жасушалары биыл 28–29 мамыр күндері Трансфузиология ғылыми-өндірістік орталығында арнайы сепаратор құрылғысының көмегімен жиналды. Алынған биоматериал ультратөмен температурада криоконсервацияланып, арнайы Дьюар ыдысында суық тізбек талаптарын толық сақтай отырып Шымкентке жеткізілді. Ауруханасының директоры Талғат Құрманов бұл процесті «ұзақ және мұқият дайындықтың жемісі» деп бағалады. «Жасушаларды дайындаудан бастап тасымалдауға дейінгі барлық кезеңдер белгіленген стандарттарға сәйкес жүргізілді. Нәтижесінде жасушалардың приживление процесі сәтті өтіп, қан көрсеткіштерінде оң динамика тіркелді», — деді ол.Операция Қазақстанның бас штаттан тыс гематологы, сүйек кемігін трансплантациялау және онкогематология орталығының жетекшісі, доцент Вадим Кемайкиннің тікелей қатысуымен және бақылауымен жүргізілді. Маман бұл операцияның маңыздылығын атай келе: «Аутологиялық трансплантация — бұл пациенттің өз жасушаларын пайдалану арқылы жүргізілетін ең қауіпсіз және тиімді емдеу әдістерінің бірі. Шымкентте мұндай операцияның алғаш рет сәтті өтуі — өңірлік медицинаның жаңа деңгейге шыққанын білдіреді», — деп атап өтті. Жобаны іске асыруға Шымкент қаласы Денсаулық сақтау басқармасының, Ұлттық ғылыми онкологиялық орталықтың және Қалалық көпбейінді ауруханасының мамандары бірлесе қатысты.Гемопоэтикалық бағаналы жасушаларды трансплантациялау — бұл ауыр гематологиялық аурулармен — лейкоз, лимфома, миелома және басқа да қан аурулармен — күресудің ең тиімді жолдарының бірі. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының деректеріне сүйенсек, жыл сайын бүкіл әлемде 80 000-нан астам трансплантация жүргізіледі. Қазақстанда гематологиялық аурулардың таралуы жылдан жылға өсіп келеді: соңғы бес жылда жаңа диагноз қойылған науқастар саны шамамен 15–20 пайызға артты. Бұған дейін Шымкент тұрғындары осындай күрделі емдеуді алу үшін Алматыға, Астанаға немесе шетелге — Ресейге, Германияға, Израильге — баруға мәжбүр болды. Бұл ауыр науқастар үшін де, олардың отбасылары үшін де орасан зор қаржылық және психологиялық жүктеме еді.Шымкент қаласы денсаулық сақтау басқармасының өкілі Айгүл Бекова бұл оқиға туралы пікір білдіре отырып: «Біз бұл жетістікті бүкіл қаламен бірге тойлаймыз. Бұрын науқастарымыз айлап үйден алыс жүріп, емделуге мәжбүр болатын. Енді олар туған қалаларында сапалы жоғары технологиялық көмек ала алады. Бұл — нақты адам тағдырларын өзгертетін жаңалық», — деді. Қаланың тұрғындары да бұл жетістікке оң баға берді. Шымкенттің 62 жастағы тұрғыны Марат Сейтқали: «Менің інімде де қан ауруы бар. Бұрын Алматыға барып емделу мүмкіндігі болмай, жай ғана дәрі ішіп жүрді. Енді мұндай операция Шымкентте жасалатынын білсек, бұл үлкен үміт», — деп бөлісті.Қалалық көпбейінді ауруханасының Минималды инвазивті хирургия орталығы бүгінде өңірдегі ең озық медициналық мекемелердің біріне айналған. Мұнда Philips Azurion заманауи ангиографиялық аппаратымен жабдықталған орталықта ісікке радиочастотты абляция жасау, эмболизация, химиопрепараттарды артерия ішіне енгізу, холангиостомия, нефростомия және веналық порт жүйелерін орнату сияқты күрделі процедуралар үнемі жүргізіліп тұрады. Мұнда тек Шымкент тұрғындары ғана емес, Қызылорда, Жамбыл, Түркістан, Ақтөбе облыстарынан, сондай-ақ Қырғызстаннан келген науқастар да емдеу алады. Орталықтың мамандары Ресей, Жапония, Оңтүстік Корея, Қырғызстан, Өзбекстан және басқа да елдердің әріптестерімен тәжірибе алмасып, үнемі кәсіби деңгейлерін арттырып отырады.Тарихи тұрғыдан алғанда, Қазақстанда бағаналы жасушаларды трансплантациялау бағдарламасы негізінен республикалық орталықтарда — Алматы мен Астанада — шоғырланған болатын. Өңірлерде мұндай операциялар іс жүзінде жүргізілмеді. Шымкенттің бұл бағытты игеруі — елімізде медициналық қызметтің орталықсыздандырылуы жолындағы стратегиялық маңызды қадам. Үш миллионға жуық халқы бар Шымкент қаласының және Оңтүстік өңірінің тұрғындары енді аса күрделі гематологиялық ауруларды туған жерінде емдей алатын болды. Алдағы уақытта орталықтың аллогендік трансплантация, яғни донор жасушаларын пайдалану бағытын да меңгеруі жоспарланып отыр. Бұл қадам аурухананы халықаралық стандарттарға сай трансплантация орталығына айналдырудың маңызды сатысы болмақ. Шымкенттегі бұл тарихи жетістік — қазақстандық медицинаның жаңа биікке өрлеп келе жатқанының айқын дәлелі.

27 тамыз 2026 жыл. Шымкент қаласында квазимемлекеттік сектор комплаенс-қызметтерінің форумы өтті. Бұл іс-шара еліміздегі сыбайлас жемқорлыққа қарсы жүйені жаңа деңгейге көтеруге бағытталған маңызды алаң болды. Форумға Шымкент қаласы мен аймақтың квазимемлекеттік ұйымдарынан келген 170-тен астам комплаенс-офицер қатысты. Іс-шараның негізгі мақсаты — заңнамадағы соңғы өзгерістерге байланысты сұрақтарға нақты жауап беру, сондай-ақ сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін уақтылы анықтаудың тиімді жолдарын талқылау болды.Комплаенс-қызметтер Қазақстанда шамамен бес жыл бұрын, яғни 2020–2021 жылдары жаппай енгізіле бастады. Бұл қадам мемлекеттің сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясатын іс жүзінде нығайтуға бағытталған жүйелі реформаның бір бөлігі болды. Сол кезден бері ұйымдардың ішкі бақылау жүйелері біртіндеп жетілдіріліп, заңнамалық база кеңейтілді. Алғашқы жылдары комплаенс-қызметтердің жұмысы негізінен нормативтік актілерді орындауды бақылаумен шектелсе, уақыт өте келе олардың өкілеттіктері едәуір ұлғайды. Бүгінде бұл қызметтер тек ережелерді орындататын орган ғана емес, сонымен бірге ұйымдағы этикалық мәдениетті қалыптастырудың белсенді субъектісіне айналды.Форумның күн тәртібіндегі ең маңызды мәселе — 2026 жылдың 1 шілдесінен күшіне енген «Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі туралы» жаңа заңды талқылау болды. Заңның жаңа редакциясы мемлекеттік мекемелерде құқық бұзушылықтардың алдын алу жөніндегі қызметтерді міндетті түрде құруды көздейді. Бұл ұйымдардың штаттық санына байланысты жүзеге асырылатын болады. Шымкент қаласы бойынша Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігі департаментінің басшысы Қанат Қадырбеков осы жаңалықтар туралы қатысушыларға толық ақпарат берді: «Жаңалықтардың бірі — мемлекеттік мекемелерде құқық бұзушылықтардың алдын алу қызметтерін құру. Бұл әрбір мекеменің штаттық санына байланысты болады. Аталған қызметтердің қызметі комплаенс-қызметтердің жұмысын үйлестіруге бағытталған. Бүгін біз осы жаңалықтармен әріптестерімізбен бөлісіп отырмыз».Антикоррупциялық комплаенс жөніндегі сарапшы Айпара Адибай форумда комплаенс-қызметтердің эволюциясы туралы кеңінен сөз сөйледі. Оның пікірінше, осы бес жыл ішінде жүйе айтарлықтай жетілді: «Комплаенс-қызметтер шамамен бес жыл бұрын пайда болды. Олар құрылғаннан бері біз олардың жұмысын мұқият бақыладық. Жаңа өзгерістер туындаған жағдайда тиісті бұйрықтар арқылы лауазымдық нұсқаулықтарға және комплаенс-қызметтердің жұмысына түзетулер енгізіледі. Негізгі мақсат — квазимемлекеттік ұйымдардың процестерінде туындайтын тәуекелдерді уақтылы азайту және сыбайлас жемқорлыққа тиімді қарсы тұру». Сарапшылардың бағалауынша, соңғы үш жылда квазимемлекеттік секторда анықталған сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің саны 30 пайызға дейін азайды, бұл комплаенс жүйесінің нақты нәтиже беріп жатқанын дәлелдейді.Форум барысында қатысушылар тәжірибелік жұмыспен де айналысты. Оларға нақты жағдайлар ұсынылды: ұйымдардың күнделікті қызметінде туындайтын күрделі этикалық дилеммалар, мүдделер қақтығысы жағдайлары, рұқсат берілмеген сыйақылар мен артықшылықтар беру схемалары. Топтық талдау барысында мамандар осы жағдайлардағы ықтимал сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтады және оларды жоюдың нақты жолдарын іздеді. Бұл тәсіл — тек теориялық білімді емес, практикалық дағдыларды да қалыптастыруға бағытталған заманауи оқыту форматы. Форумның ұйымдастырушылары атап өткендей, мұндай практикалық сараптамалар комплаенс-офицерлерге күнделікті жұмыста кездесетін нақты жағдайларды сенімді шеше алуына мүмкіндік береді.Комплаенс-офицерлердің міндеттері өте кең ауқымды. Олар ұйымдардың ішінде заңнама талаптарының сақталуын бақылайды, қызметкерлердің іс-әрекеттерін тексеріп, тиісті нұсқаулықтар береді, сондай-ақ сыбайлас жемқорлық көріністерінің алдын алу жөніндегі ішкі аудит жүргізеді. Бүгінде тек Шымкент қаласында ғана бұл бағытта 170-тен астам маман жұмыс істейді. Ол — бес жыл бұрынмен салыстырғанда екі есеге жуық өскен сан. Шымкент қаласының әкімдігі ресми өкілі Дәурен Сейітов бұл туралы пікірін білдірді: «Комплаенс жүйесін нығайту — бұл тек мемлекеттік органдардың талабы ғана емес, қоғамның күтімі. Азаматтар мемлекеттік және квазимемлекеттік ұйымдардың ашықтығын және олардың жемқорлыққа қарсы тиімді жұмыс жасайтынын талап етеді».Мемлекеттік сарапшылардың болжамына қарағанда, жаңа заңнама шеңберінде 2026 жылдың соңына дейін барлық ірі квазимемлекеттік ұйымдарда жаңартылған комплаенс-жүйелер толық іске қосылатын болады. Бұл реформаның ауқымы тек Шымкентпен шектелмейді — ұқсас форумдар Алматы, Астана, Қарағанды және басқа өңірлік орталықтарда да жоспарланған. Сарапшылардың пікірінше, комплаенс мәдениетін кеңінен насихаттау тек жемқорлықпен күресу ғана емес, сонымен бірге мемлекеттік және квазимемлекеттік институттарға деген азаматтардың сенімін арттыру үшін де өте маңызды. Халықаралық тәжірибе де осыны дәлелдейді: Сингапур, Эстония, Грузия сынды елдерде жемқорлыққа қарсы ішкі бақылау жүйелерін нығайту мемлекеттік басқарудың тиімділігін арттырудың кілті болды.Шымкенттегі форум — Қазақстанның сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясатының жаңа беті. Ол заңнамалық өзгерістерді жедел іс жүзінде асыруға, мамандардың кәсіби деңгейін арттыруға және ұйымдар арасындағы тәжірибе алмасуға ықпал ететін маңызды платформаға айналды. Бүгінде Қазақстанда комплаенс саласы жаңа сапалық деңгейге шығып келеді — бұл жүйе тек ережелерді орындататын бақылаушы емес, мемлекеттің іргелі институционалдық мәдениетін өзгертуге қабілетті нақты тетікке айналуда.

15–21 тамыз аралығындағы Шымкенттің технологиялық жаңалықтарын біріктіретін негізгі фактор — цифрлық инфрақұрылымның, білімнің, стартаптық белсенділіктің және мамандардың құзыретін арттырудың қатар жүруі. Осы кезеңдегі оқиғалар технологиялық экожүйенің тек жаңа құрылғылар немесе цифрлық сервистер арқылы емес, адамдардың білімін күшейту арқылы да қалыптасатынын көрсетті.18 тамызда «Азия Сервис» компаниясы мен Шымкент қаласының Цифрландыру басқармасының қолдауымен Shymkent Hub-қа 10 моноблок компьютер тапсырылды.Бір қарағанда, бұл шағын инфрақұрылымдық жаңалық болып көрінуі мүмкін. Алайда технологиялық экожүйе үшін мұндай қадамдардың маңызы жоғары. Себебі IT-білім мен стартаптық жұмыстың дамуы үшін тек бағдарламалық білім ғана емес, оған қолжетімді жұмыс ортасы да қажет.Shymkent Hub жас бағдарламашыларды, стартап авторларын, фрилансерлерді және IT-мамандарды біріктіретін орта ретінде жұмыс істейді. Сондықтан жаңа техниканың берілуі осы ортаның практикалық мүмкіндігін кеңейтеді.Бұл жерде мемлекеттік орган мен жеке бизнестің серіктестігі де маңызды. Құжатта Shymkent Hub пен «Азия Сервис» арасындағы ынтымақтастық цифрлық инфрақұрылымды бірлесіп дамыту моделінің мысалы ретінде қарастырылады.Яғни цифрлық экожүйенің дамуы тек бюджет қаражатына тәуелді болмай, жеке сектордың да ресурстарын тарту арқылы жүзеге асуы мүмкін.Аптадағы тағы бір маңызды бағыт — кадрлық әлеуетті дамыту. 19 тамызда Шымкент қаласы Полиция департаментінде екі күндік вайбкодинг семинары аяқталды. Оның барысында құқық қорғау органдарының қызметкерлеріне жасанды интеллект құралдарын және заманауи цифрлық тәсілдерді қолдану мүмкіндіктері түсіндірілді.Бұл оқиға цифрлық сауаттылықтың тек IT саласында жұмыс істейтін адамдарға қажетті дағды болудан қалғанын көрсетеді. Қазіргі кезде мемлекеттік басқару, полиция, медицина, білім беру және басқа салалардың мамандары технологиялық құралдарды түсініп, оларды өз жұмысында тиімді пайдалана білуі керек.Осы өзгерістің стратегиялық маңызы зор. Егер жаңа цифрлық жүйелер енгізіліп, бірақ қызметкерлер оларды толық пайдалана алмаса, технологияға жұмсалған инвестиция күтілетін нәтижені бермейді. Сондықтан адам капиталы мен цифрлық инфрақұрылым бір-бірін толықтыруы тиіс.Робототехника бағыты да осы процестің білім беру бөлігін көрсетеді. 16 тамызда RoboPark командасы АҚШ-тың Хьюстон қаласында өтетін FLL халықаралық жарысына қатысу үшін жаңа мүшелерді іріктеуді бастағанын жариялады.Бұл бастама балаларды робототехникаға тартумен ғана шектелмейді. Мұндай жобалар оқушылардың алгоритмдік ойлауын, инженерлік дағдыларын, командалық жұмысын және мәселені шешу қабілетін қалыптастырады.Сонымен қатар халықаралық жарыстарға шығу жергілікті білім беру экожүйесінің сапасын сыртқы ортада сынауға мүмкіндік береді. Халықаралық бәсекеге дайындалған оқушы тек робот құрастыруды ғана емес, өз жобасын таныстыруды, командалық шешім қабылдауды және күрделі міндеттерге жүйелі түрде қарауды үйренеді.Стартаптық бағыттағы көрсеткіштер де осы адам капиталының әлеуетін көрсетеді. 20 тамыздағы материалда Shymkent Hub платформасына 200-ден астам өтінім түскені, ал екі ірі стартап іс-шарасының жиынтық жүлде қоры 1,6 млн теңге болғаны көрсетілген.Бұл жерде өтінімдердің көп болуының өзі маңызды индикатор. Ол қалада технологиялық кәсіпкерлікке қызығушылық бар екенін көрсетеді. Бірақ одан да маңызды көрсеткіш — осы идеялардың қаншасы тұрақты бизнеске немесе нақты технологиялық өнімге айналатыны.Startup Orda бағдарламасының да рөлі осында. Бағдарлама жобаны нөлден бастайтын қатысушыларға мүмкіндік беріп, идеяны өнімге айналдыруға бағытталған. Құжатта бағдарламаның өтінім қабылдау мерзімі 23 тамызға дейін жалғасатыны көрсетілген.Осы бастамаларды бір жүйеге біріктірсек, Шымкентте цифрлық экожүйенің бірнеше негізгі элементі қалыптасып келе жатқанын көреміз:білім беру — маман даярлау; инфрақұрылым — жұмыс істеуге жағдай жасау; хабтар — қауымдастық қалыптастыру; стартап бағдарламалары — идеяны дамыту; хакатондар — нақты мәселені шешу; инвесторлар мен мемлекеттік серіктестер — жобаны масштабтау.Бұл тізбек толыққанды жұмыс істеген жағдайда ғана цифрлық экономика тұрақты нәтиже бере алады.15–21 тамыздағы Smart City Hackathon осы экожүйенің бірнеше элементін бір жерге біріктірді. Қатысушылар қалалық мәселелерді зерттеп, қысқа мерзім ішінде цифрлық шешім әзірлеуге кірісті. Бұл жерде жастардың технологиялық білімі қаланың нақты қажеттіліктерімен байланысады.Сондықтан Шымкенттің цифрлық дамуындағы басты өзгеріс — технологияның біртіндеп күнделікті қалалық басқарудың нақты құралына айналуы.Бұрын цифрландыру көбіне электрондық қызметтер мен ақпараттық жүйелерді енгізумен өлшенсе, қазіргі кезеңде оның мазмұны кеңейіп келеді. Енді мәселе — жасанды интеллектіні пайдалану, қалалық деректерді талдау, робототехниканы дамыту, стартаптарды қолдау, киберқауіпсіздікті күшейту және азаматқа ыңғайлы сервистер жасау.Осы тұрғыдан алғанда, 15–21 тамыз аптасы Шымкенттің технологиялық дамуында маңызды тенденцияны көрсетті: цифрлық трансформацияның орталығына технологияның өзі емес, оны жасайтын және пайдаланатын адам шығып келеді.Алдағы кезеңдегі негізгі міндет — осы экожүйеде пайда болған идеяларды нақты өнімдерге, ал өнімдерді тұрақты қалалық шешімдерге айналдыру. Егер бұл байланыс жүйелі түрде қалыптасса, Шымкент өңірлік IT-орталық қана емес, Қазақстанның оңтүстігіндегі технологиялық инновациялардың маңызды орталығына айналу әлеуетін күшейте алады.

15–21 тамыз аралығында Шымкенттің денсаулық сақтау саласында технологияны практикалық қолданудың бірнеше мысалы қатар көрінді. Жасанды интеллект негізіндегі медициналық ассистенттен бастап жоғары технологиялық хирургия мен жедел жәрдем көліктерін цифрлық бақылауға дейінгі бастамалар медицинаның цифрлық трансформациясы бір ғана бағытпен шектелмейтінін көрсетті.18 тамызда Шымкенттен шыққан PULS Systems компаниясының PULS AI интеллектуалды ассистенті туралы ақпарат жарияланды. Құжаттағы мәлімет бойынша, жүйе бүгінде 15 медициналық ұйымда қолданылып келеді, олардың жетеуі мемлекеттік мекемелер.Бұл — жергілікті технологиялық жобаның нақты медициналық ортаға енуінің маңызды көрсеткіші. Жасанды интеллектіні медицинада қолданудың басты артықшылықтарының бірі — мамандардың ақпаратпен жұмыс істеу уақытын қысқарту және қайталанатын процестерді автоматтандыру мүмкіндігі.Медицинадағы цифрлық шешімдердің маңызы әсіресе дәрігерлердің әкімшілік жүктемесі жоғары болған жағдайда арта түседі. Құжатта медициналық қызметкерлердің клиникалық хаттамалардың өзгеруі, есептілік және мемлекеттік талаптарды орындау сияқты көптеген міндеттермен қатар жұмыс істейтіні атап өтіледі.Осы тұрғыдан алғанда, PULS AI сияқты құралдардың пайда болуы технологияның медицинаға сырттан қосылған қосымша элемент емес, дәрігердің күнделікті жұмысын жеңілдететін көмекші құралға айналып келе жатқанын білдіреді.Аптадағы екінші маңызды бағыт — жоғары технологиялық хирургия. 19 тамызда Шымкенттегі медициналық мекемелердің бірінде сирек кездесетін қан ауруы бар 26 жастағы пациентке күрделі лапароскопиялық спленэктомия жасалғаны туралы ақпарат жарияланды. Операция аз инвазивті әдіспен орындалған.20 тамызда №2 қалалық ауруханада ми тамырының аневризмасына байланысты күрделі нейрохирургиялық операцияның сәтті жүргізілгені туралы материал шықты.Бұл екі жағдайдың маңыздылығы — жоғары технологиялық медицинаның қалада тек диагностикалық немесе ақпараттық жүйелермен шектелмей, тікелей хирургиялық тәжірибеге де еніп жатқанын көрсетуінде.Ал 21 тамыздағы жаңалық цифрлық медицинаның пациентке тікелей әсер ететін басқа қырын көрсетті. Шымкентте жедел медициналық жәрдем көліктерінің қозғалысын Yandex Maps арқылы нақты уақыт режимінде бақылау жүйесін енгізу туралы ақпарат жарияланды. 103 нөміріне хабарласқан тұрғын бригаданың шыққаны туралы ақпарат алып, картадан көліктің қозғалысын және болжамды келу уақытын көре алады.Жедел жәрдем үшін уақыт факторы аса маңызды болғандықтан, мұндай жүйенің ықтимал тиімділігі бірнеше деңгейде көрінеді. Біріншіден, пациент бригаданың қозғалысы туралы нақты ақпарат алады. Екіншіден, диспетчерлік қызмет пен жедел жәрдем экипаждарының қозғалысын басқару жеңілдейді. Үшіншіден, маршруттарды кейін талдау арқылы жүйенің әлсіз тұстарын анықтауға мүмкіндік пайда болады.Құжатта бұл жобаның кезең-кезеңімен енгізілетіні және бастапқыда пилоттық режимде бірнеше бригаданы жүйеге қосу жоспарланғаны көрсетілген. Кейін нәтижелер бағаланып, барлық паркке тарату қарастырылмақ. Қала жоспарына сәйкес, 2027 жылдың басына дейін жедел жәрдем көліктерін жаңа цифрлық жүйеге толық интеграциялау көзделген.Бұл жерде цифрлық медицинаның маңызды ерекшелігі байқалады: технология бір уақытта дәрігерге, медициналық ұйымға және пациентке қызмет ете бастайды.PULS AI дәрігердің жұмысын жеңілдетуге бағытталса, жоғары технологиялық хирургия медициналық көмектің сапасын арттыруға мүмкіндік береді, ал жедел жәрдемді геолокациялық бақылау азаматтың қызмет алу тәжірибесін өзгертеді.Осы үш бағыттың қатар дамуы Шымкенттегі медициналық цифрландырудың кешенді сипат ала бастағанын көрсетеді. Бұдан әрі негізгі мәселе — әр технологияны бөлек дамыту емес, олардың өзара үйлесімді жұмысын қамтамасыз ету.Мысалы, жедел жәрдем қозғалысы туралы жиналған деректерді кейін қалалық көлік жүйесін талдауда қолдануға болады. Ал медициналық AI жүйелерінің тәжірибесі басқа мемлекеттік мекемелердегі қайталанатын ақпараттық процестерді автоматтандыруға үлгі болуы мүмкін.Сондықтан 15–21 тамыз аралығындағы медициналық жаңалықтарды тек жеке жетістіктер ретінде емес, Шымкенттің пациентке бағдарланған цифрлық медицина моделіне біртіндеп көшіп жатқанын көрсететін үрдіс ретінде қарастыруға болады.Цифрлық технологияның түпкі мақсаты — медицинаны «технологиялық» ету емес, оның қолжетімділігін, жеделдігін және тиімділігін арттыру. Осы тұрғыдан алғанда, апта ішінде байқалған бастамалар Шымкенттің денсаулық сақтау жүйесінде технологияның нақты практикалық құндылығы артып келе жатқанын көрсетеді.

15–21 тамыз аралығында Шымкенттің технологиялық күн тәртібіндегі негізгі бағыттардың бірі — қалалық мәселелерді цифрлық құралдар арқылы шешуге бағытталған стартаптар мен инновациялық жобаларды дамыту болды. Осы кезеңде Shymkent Hub айналасында өткен бастамалар қаланың IT-экожүйесі біртіндеп іс-шаралар өткізетін ортадан нақты шешімдер қалыптастыратын алаңға айналып келе жатқанын көрсетті.Аптаның басты оқиғаларының бірі — 20 тамызда Shymkent Hub алаңында Smart City Hackathon 2026 жобасының басталуы. Хакатонның ерекшелігі — қатысушылардың технологияны абстрактілі өнім ретінде емес, Шымкент тұрғындарының күнделікті өміріне әсер ететін нақты мәселелерді шешу құралы ретінде қарастыруында. Бағыттар қатарында тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, көлік, қауіпсіздік, экология және қалалық сервистер қамтылды.Бұл бағыттардың таңдалуы кездейсоқ емес. Халық саны өсіп келе жатқан мегаполис үшін көлік қозғалысын басқару, коммуналдық желілердің тиімділігі, қоғамдық қауіпсіздік және қоршаған орта мәселелері барған сайын өзекті бола түсуде. Құжатта Шымкент тұрғындарының саны 1,2 миллионнан асатыны, ал 2030 жылға қарай 1,5 миллионға жетуі мүмкін екені көрсетілген. Мұндай демографиялық динамика қалалық инфрақұрылымға түсетін жүктемені арттырады.Сондықтан Smart City Hackathon-ды тек IT-мамандар арасындағы байқау деп бағалау жеткіліксіз. Оның басты мәні — қаланың нақты проблемаларын технологиялық міндеттерге айналдыру. Мысалы, көлік саласында маршруттарды оңтайландыру немесе кептелістерді болжау, ЖКХ бағытында ақауларды ерте анықтау, қауіпсіздік саласында жедел әрекет етуді жетілдіру, ал экологияда қоршаған орта көрсеткіштерін бақылауға арналған цифрлық құралдар әзірлеуге болады.Хакатонның тағы бір маңызды ерекшелігі — қатысушылардан идеямен ғана шектелмей, қысқа мерзім ішінде жұмыс істейтін MVP, яғни өнімнің бастапқы нұсқасын дайындау талап етілуі. Бұл тәсіл жобаларды практикалық нәтижеге бағыттайды. Құжатта хакатоннан кейін үздік жобаларды инвесторлар мен мемлекеттік серіктестерге таныстыру, сондай-ақ оларға менторлық және пилоттық қолдау беру мүмкіндігі көрсетілген.Бұл жерде Шымкенттің стартаптық экожүйесі үшін маңызды мәселе туындайды: кез келген хакатонның тиімділігі оның қатысушыларының саны немесе идеялар көлемімен емес, қанша жобаның кейін нақты өмірге енгізілгенімен өлшенеді. Егер Smart City Hackathon барысында жасалған шешімдердің бір бөлігі қалалық қызметтерде пилоттық түрде сыналса, бұл форматтың тұрақты инновациялық механизмге айналуына жол ашады.20 тамыздағы материалда Shymkent Hub платформасы бойынша 200-ден астам өтінім қабылданғаны, ал екі ірі стартаптық іс-шараның жалпы жүлде қоры 1,6 млн теңгеге жеткені көрсетілген.Бұл көрсеткіштер Шымкентте технологиялық идеяларға қызығушылықтың жоғары екенін аңғартады. Ең маңыздысы — стартап қозғалысы бір реттік белсенділіктен жүйелі экожүйеге қарай ауысып келеді. Бұған хакатондар, инкубациялық бағдарламалар, технологиялық хабтар, менторлық кездесулер және инвесторлармен байланыс арналары ықпал етуде.Мұндай экожүйеде Shymkent Hub-тың рөлі де өзгеріп келеді. Егер алғашқы кезеңде хаб негізінен IT-қоғамдастықтың кездесіп, тәжірибе алмасатын орны болса, қазір ол идеяны қалыптастырудан бастап оны өнімге айналдыруға дейінгі процестің бір бөлігіне айналып отыр.Бұл үрдісті Startup Orda бағдарламасымен де байланыстыруға болады. Бағдарламаның ерекшелігі — жобаны нөлден бастайтын қатысушыларға мүмкіндік беру. Құжатта өтінім қабылдаудың соңғы мерзімі 23 тамыз екені көрсетілген.Осылайша 15–21 тамыздағы оқиғалар Шымкенттің цифрлық экожүйесінде бір-бірімен байланысты бірнеше деңгейдің қалыптасып келе жатқанын көрсетті: жаңа идеялар пайда болады, олар хабта дамиды, стартаптық бағдарламалар арқылы жетілдіріледі, хакатондарда сыналады және болашақта нақты қалалық сервистерге енгізілуі мүмкін.Бұл — Smart City тұжырымдамасының ең маңызды шарты. Ақылды қала тек камералар, датчиктер немесе мобильді қосымшалардан тұрмайды. Оның негізінде деректерге сүйеніп шешім қабылдау, технологиялық кәсіпкерлікті қолдау және азаматтардың өз қаласының мәселелерін шешуге қатысуы жатыр.Сондықтан 15–21 тамыздағы Шымкенттің цифрлық күн тәртібін қаланың технологиялық дамуындағы маңызды кезеңдердің бірі ретінде бағалауға болады. Ендігі негізгі міндет — хакатондар мен стартаптарда жасалған шешімдерді нақты қалалық ортада сынау және тиімді жобаларды тұрақты жүйеге енгізу.

15–21 тамыз аралығында робототехника саласында да маңызды жаңалықтар болды. 16 тамызда RoboPark командасы АҚШ-тың Хьюстон қаласында өтетін FLL халықаралық жарысына қатысу үшін жаңа мүшелерді іріктеу басталғанын жариялады.Ал 18 тамызда Shymkent Hub резиденті RoboPark Kazakhstan командасының Ерден мен Маруф есімді жас робототехниктері Үндістанның Хайдарабад қаласында өтетін WRO Open Championship Asia & Pacific 2026 чемпионатына жолдама алғаны туралы ақпарат шықты.Бұл екі оқиғаны бөлек қарастыруға болмайды. Біріншісі — жаңа оқушыларды технологиялық ортаға тарту болса, екіншісі — сол экожүйеде дайындалған жастардың халықаралық деңгейге шығуы.Құжаттағы дерекке сәйкес, Қазақстанда робототехника клубтарының саны 2020 жылғы 120-дан 2026 жылы 450-ге дейін өскен.Яғни робототехника Шымкентте тек балаларға арналған үйірме емес, STEM-білім, инженерлік ойлау және болашақ технологиялық кадрларды қалыптастыру құралы ретінде қарастырыла бастады.Бұл үрдіс Қазақстандағы робототехника индустриясының жалпы дамуымен де сәйкес келеді. 19 тамызда елордада QAZBOT Robotics Forum 2026 өтіп, онда роботтарды өнеркәсіп, логистика, медицина, қаржы және қалалық инфрақұрылымда қолдану перспективалары талқыланды.Шымкент үшін мұның маңызы зор: қалада қалыптасып келе жатқан робототехникалық білім беру базасы болашақта өнеркәсіптік автоматтандырумен, Smart City шешімдерімен және AI технологияларымен байланыса алады.