ШҚО білім басқармасының «Örken» Шығыс Қазақстан өңірлік білім беруді ақпараттандыру және дамыту ғылыми-әдістемелік орталығы Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігінің Ұлттық ғылыми-практикалық дене тәрбиесі орталығының 2026 жылға арналған халықаралық, республикалық спорттық-бұқаралық және дене шынықтыру-сауықтыру іс-шараларының күнтізбелік жоспарына сәйкес, 2026 жылғы 25 қазан – 1 қараша аралығында Алматы қаласында VI республикалық Қазақстан мұғалімдерінің спартакиадасы өтетінін хабарлайды.Спартакиада бағдарламасына спорттың 6 түрі енгізілген.Республикалық спартакиадаға дайындық аясында 2026 жылғы 23 қыркүйекте Д. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университетінің базасында ұлттық спорт түрлері – асық ату және бес асық бойынша іріктеу кезеңі өткізілді.Жарыс барысында асық атудан 9, бес асықтан 7 маман бақ сынасты. Жарыстың жеңімпаздары мен жүлдегерлерін төрешілер алқасы – Е.Т. Сапарғалиев, Ғ.М. Әлайдаров және О. Құлихан анықтады.Іріктеу кезеңінің қорытындысы бойынша жүлделі орындарға ие болған қатысушылар Алматы қаласында өтетін республикалық кезеңге жолдама алды.Республикалық спартакиаданың қорытынды кезеңіне Шығыс Қазақстан облысынан спорттың 6 түрі бойынша барлығы 51 маман қатысады.Барлық қатысушыларға жарыс барысында жоғары нәтижелер көрсетіп, облысымыздың намысын абыроймен қорғауларына тілектеспіз!Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/vko-bilim/press/news/details/1298315?lang=ru

Жаңа оқу жылының басында Шығыс Қазақстан облысында өрт қауіпсіздігі бойынша сабақтар циклі басталды. Ұйымдастырушы – ШҚО білім басқармасының «Örken» ақпараттандыру және білімді дамыту облыстық ғылыми-әдістемелік орталығы» КММ.Алғашқы сабақ облыс оқушыларына арналған сұхбат форматында өтті. Спикер – ШҚО Төтенше жағдайлар департаменті Мемлекеттік өрт бақылау басқармасының аға инженері, майор Сейтқамза Мадина. Өңірдің көптілді ортасын ескере отырып, сабақтар қазақ және орыс тілдерінде мазмұны бірдей етіп өткізілді, бұл мүмкіндігінше көп оқушыны қамтуға мүмкіндік берді.Әңгіме барысында спикер түрлі төтенше жағдайлардағы іс-қимыл алгоритмін талдап берді. Мадина Сейтқамза өрт кезіндегі басты жау – тек от қана емес, сонымен қатар үрей мен улы түтін екенін атап өтті. «Әр оқушы сабыр сақтап, мұғалімнің нұсқауларын нақты орындауы керек», – деді майор.Оқушыларға өмірлік маңызды ережелер еске салынды: дәліз түтіндесе, есікті мықтап жауып, саңылауларды бітеу қажет, ал эвакуация кезінде лифтіні пайдалануға қатаң тыйым салынады. Қалдырылған заттар – рюкзак немесе телефон – үшін жанған ғимаратқа қайта кіруге болмайтынына ерекше назар аударылды.Сонымен қатар спикер тұрмыстық қауіпсіздік тақырыбын қозғады. Оқушыларға ақаулы қуаттағыш құрылғылар мен электр желісінің шамадан тыс жүктелуінің қаншалықты қауіпті екені түсіндірілді. Кездесуді қорытындылай келе, Мадина Сейтқамза үш басты ережені тұжырымдады: үрейге берілмеу және 112 нөмірі арқылы ересектерге хабарлау, қауіпсіз бағыт бойынша ұйымдасқан түрде үй-жайдан шығу және материалдық құндылықтар үшін ешқашан өмірді қауіпке тікпеу.Мұндай сабақтарды өткізу жас ұрпақтың бойында қауіпсіздік мәдениетін және экстремалды жағдайларда дұрыс әрекет ету дағдыларын қалыптастыруға ықпал етеді.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/vko-bilim/press/news/details/1298306?lang=ru

23 қыркүйекте  ​Егіндікөл ауданы бойынша Мемлекеттік кірістер басқармасында өткізілген «Ашық есік күні» акциясы аясында Ақмола облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің қызметкерлері салық төлеушілермен түсіндіру жұмыстарын жүргізді.Олар жеке табыс салығы мен әлеуметтік салыққа қатысты тәжірибеде жиі кездесетін мәселелерге, атап айтқанда салық мөлшерлемелері мен жеңілдіктеріне, шегерімдерге, жалпыға бірдей декларациялау, мобильді аударымдар және арнайы салық режимдері мәселелеріне кеңінен тоқталды. Шара барысында Мемлекеттік кірістер департаментінің өкілдері қойылған сұрақтарға егжей-тегжейлі жауап берді.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-akmola/press/news/details/1298285?lang=ru

Ақмола облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті жылжымайтын мүлік және жер учаскелерінің меншік иелері болып табылатын жеке тұлғаларға 2025 жылғы мүлік салығын 2026 жылдың 1 қазанына дейін төлеу қажеттігін еске салады.    Салық сомалары салық төлеушілерге қолжетімді: хабарламаларды қалыптастыру үшін мәліметтер екінші деңгейдегі банктерге жіберілді, соның негізінде олардың пайдаланушыларына, оның ішінде Kaspi және Halyk мобильді қосымшаларында, әрбір объект бойынша сомалардың толық жіктелуі көрсетілген PUSH-хабарламалар келді.    Салықты ыңғайлы тәсілмен төлеуге болады:    - екінші деңгейдегі банктердің мобильді қосымшалары арқылы;    - банк бөлімшелерінде немесе төлем терминалдарында қолма-қол ақшамен;    - банкоматтар мен төлем терминалдарында банк картасы арқылы.     Назарларыңызға салынады: 2026 жылдың 2 қазанынан бастап берешегі жойылмаған меншік иелеріне тиісті хабарламалар жіберіледі. Егер төлем 30 жұмыс күні ішінде түспесе, салық бұйрығы қалыптастырылады; ол 5 жұмыс күні ішінде орындалмаса, іс жеке сот орындаушыларына беріледі.   Департамент осы рәсімнен аулақ болу үшін салықты уақытылы төлеуді ұсынады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-akmola/press/news/details/1298264?lang=ru

Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы үшін мемлекеттік қызметтердің баршаға бірдей қолжетімді болуы маңызды. Денсаулық жағдайына байланысты ХҚКО-ға өзі келе алмайтын ерекше қажеттілігі бар жандарға және жүріп-тұруы шектелген тұрғындарға мамандар үйіне барып, тегін қызмет көрсетеді.2026 жылдың басынан бері Мемлекеттік корпорация мамандары 12 мыңға жуық азаматтың үйіне барып, 9 мыңнан астам мемлекеттік қызмет көрсеткен. Үй жағдайында көрсетілген қызметтердің ішінде сұранысқа ие болғандардың қатарында паспорт пен жеке куәлік беру, электрондық цифрлық қолтаңба рәсімдеу және тұрғын үй көмегін тағайындау бар.Маманды үйге шақыртып, мемлекеттік қызмет алуға I және II топтағы мүгедектігі бар тұлғалар, Ұлы Отан соғысының қатысушылары, сондай-ақ денсаулық жағдайына байланысты жүріп-тұруы шектелген азаматтар құқылы.Маман шақыру үшін Мемлекеттік корпорация сайтындағы «Қызметтер» бөлімі арқылы немесе 1414 бірыңғай байланыс орталығына хабарласып, өтінім қалдыру қажет. Бұдан кейін қызметкер азаматтың үйіне барып, қажетті құжаттарды қабылдайды. Дайын болған қызмет нәтижесі көрсетілген мекенжайға тегін жеткізіледі.Еске сала кетейік, ХҚКО-ға өзі келетін ерекше қажеттілігі бар азаматтар үшін барлық жағдай жасалып, кедергісіз жайлы орта қалыптасқан. Ал кезексіз қызмет алуға құқылы келушілерге арнайы жеңілдік терезелері арқылы жедел қызмет көрсетіледі.Сонымен қатар, еліміздегі барлық фронт-офистер ыңғайлы пандустармен, көмек шақыру батырмаларымен, көру қабілеті шектеулі жандарға арналған тактильді тақталармен және арнаулы арбалармен қамтылған.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/abay-kurchatov/press/news/details/1298930?lang=ru

17 қазан күні сағат 9:00-де «Саяхат» базарында облыс қалалары мен аудандарының ауыл шаруашылығы тауар өндірушілерінің қатысуымен ауыл шаруашылығы жәрмеңкесі өтеді.Жәрмеңкеде жаңа піскен көкөністер мен жеміс-жидектер, ет, табиғи бал, сүт өнімдері және басқа да ауыл шаруашылығы өнімдері ұсынылады.Барша қала тұрғындары мен қонақтарын жәрмеңкеге келіп, сапалы әрі балғын өнімдерді тиімді бағамен сатып алуға шақырамыз!Сіздерді 17 қазан күні сағат 9:00-де «Саяхат» базарында күтеміз!Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kostanai-kalasy-akimat/press/news/details/1312321?lang=ru

Зейнетақы активтерін кім басқарады?Зейнетақы активтерін инвестициялық басқаруды Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі (ҚРҰБ), сондай-ақ 2021 жылдан бастап тиісті лицензиясы бар және уәкілетті органның талаптарына сай келетін инвестициялық портфельді басқарушылар (ИПБ) жүзеге асырады. Мұндай сенімгерлік басқарудың негізгі мақсаты – зейнетақы жинақтарын түрлі қаржы құралдарына инвестициялап, табыс алу.Зейнетақы активтерін басқарушылар – ҚРҰБ пен ИПБ-лардың зейнетақы активтерін инвестициялау бойынша өзіндік стратегиясы бар және олар инвестициялық портфельдің құрылымын инвестициялық декларация шеңберінде дербес айқындайды.Қолданыстағы ИПБ тізіліміне қазақстандықтар зейнетақы жинақтарын сенімгерлік басқаруға бере алатын 6 жеке компания кіреді:«Alatau City Invest» АҚ, «BCC Invest» АҚ, «Сентрас Секьюритиз» АҚ, «Halyk Finance» АҚ, «Halyk Global Markets» АҚ, «Tansar Capital» АҚ. (Бұл ретте «Halyk Global Markets» АҚ «БЖЗҚ» АҚ-ға 2027 жылдан бастап сенімгерлік басқару шартын бұзатыны туралы хабарлаған. Осыған байланысты, 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап Қор зейнетақы жинақтарын осы компанияға аудару туралы өтініштерді қабылдамайды).www.enpf.kz сайтындағы «Қызметтер» – «Инвестициялық портфельді басқарушылар тізілімі» бөлімінен, сондай-ақ invest.enpf.kz ақпараттық интернет-платформасы арқылы ИПБ туралы ақпаратпен танысып, олардың инвестициялық декларацияларын зерделеуге болады.Заңнамалық өзгерістерге сәйкес міндетті зейнетақы жарналары және міндетті кәсіптік зейнетақы жарналары есебінен қалыптастырылған зейнетақы жинақтарының 100%-на дейін инвестициялық портфельді басқарушының (ИПБ) басқаруына беруге мүмкіндік қарастырылған. Бұл мүмкіндікті кім пайдалана алады және бұл механизм қалай жүзеге асырылады?Зейнетақы жинақтарының 100%-на дейін жеке басқарушы компаниялар – ИПБ-ларға сенімгерлік басқаруға беру мүмкіндігін БЖЗҚ-ның барлық салымшылары пайдалана алады. Бұл нормалар 2026 жылғы 7 қыркүйектен бастап күшіне енді.www.enpf.kz сайтындағы «Қызметтер» – «Инвестициялық портфельді басқарушылар тізілімі» бөлімінен, сондай-ақ invest.enpf.kz ақпараттық интернет-платформасы арқылы ИПБ туралы ақпаратпен танысып, олардың инвестициялық декларацияларын зерделеуге болады.Жақында бір ИПБ салымшыларға тәуекел деңгейі, күтілетін кірістілік және инвестициялау мерзімі бойынша ерекшеленетін инвестициялық портфельдердің үш түріне дейін – консервативті, қалыпты және тәуекелді портфельдерді ұсына алады.Зейнетақы активтерінің инвестициялық портфельдерін қалыптастыру тәртібін қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу, бақылау және қадағалау жөніндегі уәкілетті орган айқындайды. Зейнетақы жинақтарын бірнеше басқарушы компания арасында бөлуге бола ма?Салымшы бір немесе бірнеше ИПБ-ны таңдай алады. Халықты кеңінен хабардар ету мақсатында БЖЗҚ invest.enpf.kz бірыңғай ақпараттық интернет-платформасын іске қосты. Бұл – салымшыларға сенімгерлік басқарушылардың (ҚРҰБ пен ИПБ) басқаруындағы зейнетақы активтерінің портфельдері бойынша түрлі деректерді бір ақпараттық алаңда салыстыруға мүмкіндік беретін заманауи цифрлық ресурс. Салымшы мұнда инвестициялық портфельдерді өз бетінше бағалауға, сондай-ақ өзінің мақсаттары мен күтетін нәтижесіне сай келетін басқарушы компания мен оның инвестициялық стратегиясын таңдауға мүмкіндік беретін құралдарды пайдалана алады.Бұдан бөлек, invest.enpf.kz платформасында салымшы ИПБ-лардың инвестициялық декларацияларымен танысып, олардың қаржылық көрсеткіштерін талдай алады. Сондай-ақ ИПБ-ларға қатысты реттеуші орган – ҚР Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі (ҚР ҚНРДА) тарапынан қолданылған әкімшілік шаралар, санкциялар мен ықпал ету шаралары туралы ақпаратты да (олар болған жағдайда) көре алады. Зейнетақы жинақтарын БЖЗҚ-дан басқарушы компанияға беру қалай жүзеге асырылады?Зейнетақы жинақтарын сенімгерлік басқаруға беру үшін салымшы алдымен ИПБ-ны таңдап, содан кейін белгіленген нысан бойынша өтініш береді.Өтінішті enpf.kz сайтындағы жеке кабинетте немесе invest.enpf.kz интернет-платформасында электрондық цифрлық қолтаңбаны (ЭЦҚ) пайдалана отырып, сондай-ақ БЖЗҚ-ның кез келген бөлімшесіне барып беруге болады.Жеке кабинетте салымшы, сондай-ақ:ИПБ-ға/ҚРҰБ-қа беруге немесе қайтаруға қолжетімді соманы тексере алады;ИПБ-ны таңдау (өзгерту) туралы немесе ИПБ-ның сенімгерлік басқаруындағы зейнетақы жинақтарын ҚРҰБ-тың сенімгерлік басқаруына қайтару туралы өтініш беру ережелері және талаптарымен таныса алады;ИПБ-ны таңдау (өзгерту) туралы немесе ҚРҰБ-қа қайтару туралы өтініш беріп, оның мәртебесін қадағалай алады;басқа да қолжетімді зейнетақы қызметтерін пайдалана алады.Зейнетақы жинақтарын сенімгерлік басқаруға аудару туралы берілген өтініштің мәртебесін сайттағы жеке кабинеттен немесе БЖЗҚ-ның мобильді қосымшасынан бақылауға болады.ИПБ-ға аударуға өтініш беру және оларды БЖЗҚ-да өңдеу рәсімдері толық автоматтандырылған. БЖЗҚ зейнетақы активтерін сенімгерлік басқаруға нормативтік-құқықтық актілерде белгіленген мерзім ішінде береді.Бұл ретте зейнетақы жинақтарын бір ИПБ-дан екіншісіне аудару немесе оларды ҚРҰБ-тың басқаруына қайтару алғашқы аударылған күннен бастап кемінде бір жыл өткен соң жүзеге асырылуы мүмкін. Салымшылар зейнетақы активтерін басқару туралы толық ақпаратты қайдан алып, басқарушы компаниялардың қызмет нәтижелерін қалай бақылай алады?БЖЗҚ – барлық салымшылар үшін бірыңғай есепке алу және ақпараттық орталық, сондай-ақ активтерді кім басқаратынына қарамастан (ҚРҰБ және/немесе салымшы таңдаған ИПБ) олардың жеке зейнетақы шоттарының операторы.БЖЗҚ зейнетақы активтерін басқаруға байланысты қолжетімді қызметтер мен сервистерді ұсынады. Азаматтардың зейнетақы жинақтары, оның ішінде инвестициялық табыс ескерілген ақпарат enpf.kz сайтындағы жеке кабинетте немесе БЖЗҚ мобильді қосымшасында 24/7 режимінде берілетін үзінді көшірмелерде толық көрсетіледі.Әр басқарушының инвестициялық қызметі туралы ақпарат enpf.kz сайтындағы «Статистика және талдау» – «Зейнетақы активтерін инвестициялық басқару» бөлімінде тұрақты түрде жаңартылып отырады.Сонымен қатар, БЖЗҚ салымшылары үшін invest.enpf.kz ақпараттық интернет-платформасы жұмыс істейді. Бұл – барлық басқарушылардың (ҚРҰБ пен ИПБ) активтерді басқару нәтижелерін өзара салыстыруға мүмкіндік беретін заманауи цифрлық ресурс. Invest.enpf.kz платформасы инвестициялық табыстылық туралы ақпаратқа қол жеткізуге, белгіленген кезең аралығындағы басқарушылар мен олардың инвестициялық портфельдері бойынша деректерді салыстыруға және инвестициялық шешімдерді саналы түрде қабылдауға мүмкіндік береді. Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/abay/press/news/details/1298179?lang=ru

2026 жылғы 24 қыркүйекте «Петропавловск-Орталық кедендік ресімдеу бекеті» басқармасының басшысы С.М. Туралинов сыртқы экономикалық қызметке қатысушылар үшін Тауарлар декларациясының 31-бағанасын дұрыс толтыру мәселелері бойынша дөңгелек үстел өткізді. Кездесу барысында тауарларды егжей-тегжейлі сипаттауға, соның ішінде өндіруші туралы мәліметтерге, техникалық сипаттамалар мен сандық құрамына ерекше назар аударылды. Қатысушыларға жүк орындары, қаптама және контейнер нөмірлері туралы деректерді көрсету ережелері түсіндірілді. Акциздік тауарларды таңбалауға және сәйкестендіру құралдарын (бақылау белгілері мен кодтарын) пайдалануға қойылатын талаптар бөлек қаралды. Сондай-ақ, бақылауға (прослеживаемость) жататын тауарларды декларациялаудың қыр-сырлары талқыланды. Іс-шараның мақсаты — ТД тапсыру кезіндегі қателіктер санын азайту және кедендік ресімдеу процесін жеделдету болды. Кездесу соңында қатысушылар ЕАЭК ТН СЭД классификаторларын қолдану бойынша өзекті сұрақтарға жауап алды.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-sko/press/news/details/1298119?lang=ru

Токио, 2026 жылғы 24 қыркүйек – Қазақстан Республикасының Жапониядағы Елшісі Ерлан Баударбек-Қожатаев «Kawasaki Heavy Industries» директорлар кеңесінің Төрағасы және «ROTOBO» Жапон бизнес-қауымдастығының Төрағасы Ёшинори Канэханамен кездесті.Тараптар 2026 жылғы желтоқсанда Астанада өткізілуі жоспарланған Экономикалық ынтымақтастық жөніндегі Қазақстан мен Жапонияның үкіметтік және жеке секторлары бірлескен комиссиясының алдағы 9-шы отырысының күн тәртібін талқылады. Іс-шараға энергетика, машина жасау, көлік, логистика, тау-кен өнеркәсібі, құрылыс және қаржы секторы сияқты түйінді салалардың атынан ірі жапон бизнесінің 150-ге жуық өкілі қатысады деп күтілуде.Бұл шара жасанды интеллект пен цифрлық технологияларды дамытуға, «жасыл» трансформацияны ілгерілетуге, қаржы секторындағы ынтымақтастықты тереңдетуге, сондай-ақ жеткізу тізбегінің тұрақтылығын арттыруға баса назар аудара отырып, Жапония мен Қазақстан арасындағы стратегиялық экономикалық серіктестікті нығайтуға арналады. Жапон бизнесі өкілдерінің комиссия жұмысына қатысуын үйлестіруді Жапония-Қазақстан экономикалық комитетінің хатшылығы ретінде «ROTOBO» қауымдастығы жүзеге асырады.Бірлескен комиссия отырысын өткізу ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың 2025 жылғы желтоқсанда Жапонияға жасаған ресми сапарының қорытындысы бойынша қол жеткізілген уағдаластықтарды іске асыруға бағытталған.Кездесу барысында Елші Е.Баударбек-Қожатаев қазақстандық тараптың «Kawasaki Heavy Industries» компаниясымен ұзақ мерзімді технологиялық серіктестікті нығайтуға, соның ішінде бірлескен жобаларды жүзеге асыруға және озық технологиялық шешімдерді жергіліктендіруге мүдделі екенін атап өтті. Қазақстан тарапы роботтандырылған жүйелерді, операцияларды басқарудың заманауи технологияларын және зияткерлік логистикалық шешімдерді енгізе отырып, автоматтандырылған қойма және фулфилмент кешендерін құру бойынша инвестициялық ұсыныстарды табыстады. Сонымен қатар, сутегі энергетикасы, өнеркәсіпті автоматтандыру, көлік-логистикалық және қалалық инфрақұрылымды дамыту салаларындағы, соның ішінде «Alatau City» технологиялық хабының флагмандық жобасы бойынша инвестициялық жобалар таныстырылды.Өз кезегінде «Kawasaki Heavy Industries» директорлар кеңесінің төрағасы Ёшинори Канэхана концерннің Қазақстандағы жобаларды жүзеге асыруға қызығушылық танытатынын растап, мұнай-химия саласы мен энергетикалық машина жасауды өзара іс-қимылдың басым бағыттары ретінде атап өтті. Бұдан бөлек, жапон корпорациясының басшысы әлемдік нарықтардағы құбылмалылық жағдайында Қазақстан жапон бизнесі үшін аса маңызды минералдардың стратегиялық тұрғыдан маңызды әрі сенімді жеткізушісі ретінде қарастырылатынын баса айтты.Анықтама: «Kawasaki Heavy Industries» – энергетика, көлік, авиация және ғарыш техникасы, кеме жасау, өнеркәсіптік жабдықтар, робототехника және инфрақұрылым салаларында жұмыс істейтін ірі жапондық өнеркәсіптік-инжинирингтік корпорация. Сұйытылған сутегі саласындағы әлемдік технологиялық көшбасшылардың бірі бола отырып, «Kawasaki Heavy Industries» оны теңіз арқылы тасымалдауға арналған әлемдегі алғашқы кемені («Suiso Frontier») жобалап салды, сондай-ақ сұйытылған сутегін қабылдайтын әлемдегі тұңғыш мамандандырылған терминалды іске қосты.«ROTOBO» Жапон бизнес-қауымдастығы Жапонияның Еуразия елдерімен сауда-инвестициялық байланыстарын дамытуға ықпал ететін негізгі институт болып табылады. Ұйым бизнеске кешенді ақпараттық және практикалық қолдау көрсетеді, талдау зерттеулерін жүргізеді, іскерлік миссиялар мен форумдар ұйымдастырады, сондай-ақ Қазақстан мен Жапонияның екіжақты экономикалық комитетінің хатшылығы қызметін атқарады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-tokyo/press/news/details/1298093?lang=ru

2026 жылғы III тоқсанда Шығыс Қазақстан облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті басшысының орынбасары, Әдеп жөніндегі уәкіл Койшинов К.К. мемлекеттік кірістер органдарының аумақтық бөлімшелерінің мемлекеттік қызметшілерімен онлайн-кеңестер өткізді.Атап айтқанда, 16 шілдеде Алтай ауданы – Алтай қаласы бойынша МКБ-мен, 12 тамызда Самар ауданы бойынша МКБ және Күршім ауданы бойынша МКБ-мен, 22 қыркүйекте Катонқарағай ауданы бойынша МКБ және Тарбағатай ауданы бойынша МКБ-мен кеңестер өткізілді.Кеңестер барысында Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» заңнамаларын, Мемлекеттік қызметшілердің әдеп кодексін сақтау, сондай-ақ қызметтік тәртіпті сақтау, құқық бұзушылықтардың алдын алу және мемлекеттік органдарда темекі шегуге қарсы іс-қимыл мәселелері қаралды.Мемлекеттік қызметшілердің құмар ойындарға қатысуына, көлік құралдарын алкогольдік немесе есірткілік масаң күйде басқаруына, сондай-ақ осындай күйде қоғамдық орындарда болуына жол берілмейтініне ерекше назар аударылды.Кездесулер қорытындысы бойынша мемлекеттік қызметшілер арасында заңнама талаптары мен қызметтік әдеп нормаларын тұрақты сақтау, тәртіпті, заңдылықты және жауапкершілікті нығайту қажеттігі атап өтілді.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-vko/press/news/details/1298100?lang=ru

Әл-Кувейт, 2026 жылғы 23 қыркүйек – Қазақстан Республикасының Кувейт Мемлекетіндегі Елшісі Ержан Елекеев Al Mawashi (Livestock Transport and Trading Company) компаниясының Бас директоры Ахмад Әл-Атикимен кездесу өткізді.Кездесу барысында тараптар азық-түлік қауіпсіздігі саласындағы ынтымақтастықты дамыту перспективаларын талқылап, Қазақстаннан Кувейт нарығына ет және ет өнімдерін жеткізуді ұйымдастыру мүмкіндіктеріне ерекше назар аударды.Кувейт тарапы Қазақстаннан ет өнімдерін жеткізуді жолға қоюға жоғары қызығушылық білдіріп, ынтымақтастықтың осы бағытының перспективалы екенін атап өтті. Әлеуетті жеткізілімдердің шарттары, өнімнің сапасы мен сертификатталуына қойылатын талаптар, ықтимал көлемдер және логистика мәселелері жан-жақты талқыланды.Кездесу қорытындысы бойынша тараптар осы бағыттағы практикалық жұмысты жандандыруға, қазақстандық өндірушілермен тікелей байланыс орнатуға және ықтимал жеткізілімдердің нақты параметрлерін тығыз өзара іс-қимыл аясында пысықтауға уағдаласты.Al Mawashi компаниясы 1973 жылы Кувейтте құрылған және Кувейтте, БАӘ-де, Австралияда және Оңтүстік Африкада өз активтеріне ие. Компания ірі мал шаруашылығы кешендерін басқарады, оның ішінде Кувейттегі кешеннің сыйымдылығы 200 мың басқа дейін жетеді. Компанияның малды теңіз арқылы тасымалдау жөніндегі жиынтық жылдық қуаты шамамен 2 млн басты құрайды. Сонымен қатар, компания мал сою және ет өнімдерін өңдеу бойынша заманауи инфрақұрылымға ие.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-kuveyt/press/news/details/1298078?lang=ru

Ағымдағы жылғы 24 қыркүйекте Қазақстан Республикасының Конституциялық Сотында тиісті лауазымдарға тағайындалған судьялардың ант беру рәсімі өтті:Эльвира Азимова – Конституциялық Соттың Төрағасы; Сәкен Абдолла, Лейла Жақаева, Қайрат Жақыпбаев, Айжан Жатқанбаева, Айгүл Қыдырбаева, Қанат Мусин, Бақыт Нұрмұханов, Сергей Скрябин, Аслан Төкиев, Сергей Ударцев – Конституциялық Соттың судьялары.Қазақстан Республикасы Конституциясының 72-бабына сәйкес Конституциялық Сот Төрағадан және он судьядан тұрады.Конституциялық Сот – конституциялық бақылауды жүзеге асыратын және Қазақстан Республикасы Конституциясының бүкіл ел аумағында үстемдігін қамтамасыз ететін тәуелсіз мемлекеттік орган.«Қазақстан Республикасының Конституциялық Соты туралы» Қазақстан Республикасы Конституциялық заңының 7-бабына сәйкес Конституциялық Соттың судьялары тағайындалғаннан кейін ант береді.Конституциялық Сот судьясының анты Конституциялық Сот судьясының міндеттерін адал әрі ар-ожданмен атқаруды, бейтарап болуды және өз қызметінде Қазақстан Республикасының Конституциясына ғана бағына отырып, оның үстемдігін қамтамасыз етуді міндеттейді.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/ksrk/press/news/details/1298062?lang=ru

Астана қаласы бойынша Мемлекеттік кірістер Департаменті, Департамент басшысының орынбасары Азамат Нұрлыбековтің төрағалығымен, консалтингтік компаниялардың өкілдерімен камералдық бақылау жүргізу тәртібі бойынша кеңес өткізді.Ашық диалог форматында өткен кездесуде қатысушылар салықтық әкімшілендіру саласындағы негізгі өзгерістерді және оларды іс жүзінде қолдану мәселелерін талқылады.Камералдық бақылау жүргізу тәртібін біркелкі түсінуді қамтамасыз етуге, сондай-ақ салық органдары мен бизнес өкілдері арасындағы өзара іс-қимыл сапасын арттыруға аса назар аударылды.Мұндай форматтағы кездесулер мемлекеттік органдар мен кәсіби қоғамдастық арасындағы нәтижелі диалогты дамытуға, салықтық әкімшілендірудің ашықтығын қамтамасыз етуге және енгізілген өзгерістерді тиімді жүзеге асыруға ықпал етеді.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-astana/press/news/details/1298024?lang=ru

      2026 жылғы 23 қыркүйекте Брест қаласында Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Мемлекеттік кірістер комитеті төрағасының орынбасары Қайрат Жұмағұловтың Беларусь Республикасы Мемлекеттік кеден комитетінің төрағасы Владимир Орловскиймен екіжақты кездесуі өтті.      Беларусь Қазақстанның негізгі сауда-экономикалық серіктестерінің бірі болып табылады. Кездесу барысында тараптар өзара саудадағы оң динамиканы атап өтіп, ынтымақтастықты одан әрі дамыту мүмкіндіктерін талқылады.     Негізгі назар тауарларды өткізуге және транзиттен өтуге тікелей байланысты мәселелерге аударылды.     Атап айтқанда, тараптар:    - екі елдің өткізу пункттері арқылы транзиттік жүктердің өтуін жеделдету және кедендік рәсімдердің тиімділігін арттыру;   - 2022 жылғы 19 сәуірдегі ЕАЭО-да тасымалдарды қадағалау үшін навигациялық пломбаларды қолдану туралы келісімге сәйкес тасымалдарды қадағалау үшін навигациялық пломбаларды қолдану;  - кеден органдары арасындағы өзара іс-қимылды одан әрі дамыту, оның ішінде Беларусь Республикасы Мемлекеттік кеден комитетінің Қазақстан Республикасындағы ресми өкілі лауазымын енгізуді пысықтау мәселелерін талқылады.     Қазіргі заманғы бақылау құралдарын қолдану және кеден органдары арасындағы тікелей өзара іс-қимылды дамыту тауарларды өткізуді неғұрлым ашық етуге және транзиттің жедел өтуін қамтамасыз етуге бағытталған.     Қазақстан тарапы осындай кездесулерді бетпе-бет форматта өткізудің маңыздылығын атап өтті. Мұндай кездесулер туындаған мәселелерді тікелей талқылауға, практикалық тәжірибемен алмасуға және елдер арасында тауарларды өткізуге қатысты мәселелер бойынша шешімдерді бірлесіп әзірлеуге мүмкіндік береді.    Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd/press/news/details/1298006?lang=ru

Астана қаласы бойынша Мемлекеттік кірістер Департаменті жеке тұлғалардың мүлік салығын төлеу мерзімі 2026 жылғы 1 қазанда аяқталатынын еске салады.Салық салық салу объектісінің орналасқан жері бойынша төленеді.Төлеу тәсілдері:«e-Salyq Azamat» мобильді қосымшасы;Екінші деңгейдегі банктердің мобильді қосымшалары;Екінші деңгейдегі банктердің кассалары мен «Қазпошта» АҚ бөлімшелері.Төлем онлайн түрде қолжетімді және бірнеше минутта жасалады.Салықтың уақытылы төленбеуі өсімпұл есептеуге, сондай-ақ берешекті мәжбүрлеп өндіріп алу шараларын қолдануға әкеліп соғатынына назарларыңызды аударамыз.Астана қаласы бойынша Мемлекеттік кірістер Департаменті төлемді белгіленген мерзімді күтпей, алдын ала жүргізуге кеңес береді.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-astana/press/news/details/1297978?lang=ru

Қазақстан денсаулық сақтау саласында жаңа бір маңызды қадам жасады. Шымкент қаласындағы №2 қалалық ауруханасында жүрек ырғағының бұзылуын емдеудің озық әдісі — наносекундтық абляция технологиясы — алғаш рет енгізілді. 2026 жылдың 24 қыркүйегінде өткен халықаралық конференция мен шебер-сынып шеңберінде бұл инновациялық технология Қытай, Қырғызстан, Өзбекстан, Тәжікстан және басқа да елдердің мамандарына таныстырылды. Оқиға Орталық Азия медицинасының дамуындағы елеулі оқиғаға айналып, аймақтық медициналық қоғамдастықтың кең назарын аударды.Аритмия — жүрек ырғағының бұзылуымен сипатталатын ауру — бүгінгі күні жер жүзі бойынша жүрек-қан тамыры аурулары арасында ең жиі кездесетін патологиялардың бірі болып табылады. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мәліметтері бойынша, жүрек-қан тамыры аурулары жыл сайын 17 миллионнан астам адамның өліміне себепші болады, олардың арасында аритмиямен байланысты жағдайлар айтарлықтай үлес алады. Қазақстанда да бұл мәселе өткір тұр: елімізде жыл сайын жүрек ырғағының бұзылуы диагнозы қойылған науқастар саны 200 мың адамнан асады. Шымкент — үш миллионнан асатын халқымен еліміздің ең ірі қалаларының бірі болғандықтан, осындай технологияның дәл осы жерде енгізілуі стратегиялық жағынан сауатты шешім болып табылады.Наносекундтық абляция — жүрек ырғағының бұзылуын тудыратын патологиялық ұлпаларды өте қысқа мерзімді, бірақ жоғары қарқынды электрлік импульстар арқылы жоятын заманауи медициналық технология. Бұрынғы радиожиілікті абляция әдістерімен салыстырғанда, наносекундтық технология айтарлықтай артықшылықтарға ие. Ең бастысы — ота жалпы наркозсыз жүргізіледі, бұл науқастың денесіне түсетін жүктемені едәуір азайтады. Сондай-ақ рәсімнің ұзақтығы да қысқарады: дәстүрлі абляция 3–5 сағатқа созылса, наносекундтық нұсқасы орташа есеппен 1,5–2 сағат ішінде аяқталады. Осы конференцияға қатысқан жетекші кардиолог, профессор Ли Вэй өзінің ойын ортаға салды: «Наносекундтық абляция — бұл тек технологиялық жаңалық қана емес, ол пациенттің өмір сапасын түбегейлі өзгертетін жаңа тәсіл. Науқас операциядан кейін бірнеше сағат ішінде еркін қозғала алады, ал бұрынғы әдістерде ауруханада ұзақ жатып қалу талап етілетін».Шебер-сыныптың практикалық бөлігінде шетелдік дәрігерлер технологияны тікелей ота барысында нақты науқасқа қолданып көрсетті. Осы сәтті тікелей бақылаған №2 қалалық ауруханасының аритмолог дәрігері Асқар Нұрланов өз әсерін жасырмады: «Мен бірнеше жыл бұрын Германияда осындай технология туралы оқып білген едім, бірақ ол кезде оны Қазақстанда қолданамыз деп ойлаған жоқ едім. Бүгін біздің операция залымызда осы әдісті өз көзіммен көрдім — бұл ерекше сезім. Енді біз де осы деңгейге жетеміз деп сенемін». Конференцияға қатысқан Өзбекстандық кардиохирург Шерали Рахматуллаев технологияның аймақтық маңыздылығын атап өтті: «Орталық Азия елдері арасындағы медициналық ынтымақтастық жыл санап нығайып келеді. Бүгінгі шебер-сынып — бұл тәжірибе алмасудың тамаша үлгісі. Шымкенттің бұл бастамасы басқа қалаларға да жол ашады».Қазақстанның оңтүстік өңірі үшін бұл жаңалықтың маңызы ерекше зор. Бұрын аритмияның күрделі түрлерімен ауыратын науқастар емделу үшін Алматыға немесе Астанаға баруға мәжбүр болатын, кейде шетелге де жол тартатын. Бұл науқас пен оның отбасы үшін үлкен қаржылық және психологиялық жүктеме болатынын жасырудың қажеті жоқ. Шымкент ауруханасының бас дәрігері Мейіржан Әбдіқалықов бұл мәселеге тікелей тоқталды: «Біздің мақсатымыз — Оңтүстік Қазақстан тұрғындарының жүрек ауруларын емдеу үшін елдің басқа аймақтарына немесе шетелге бармай-ақ, жергілікті деңгейде жоғары сапалы медициналық көмек алуы. Наносекундтық абляцияны енгізу — осы мақсатқа жетудегі маңызды қадам». Оның сөзіне қарағанда, аурухана жақын болашақта аритмология мен жүрек хирургиясы бөлімін кеңейтуді, жаңа жабдықтар сатып алуды және отандық мамандарды шетелде оқытуды жоспарлап отыр.Бұл жобаны жүзеге асыруда халықаралық ынтымақтастықтың рөлі де айрықша. Конференцияға бес елден медицина мамандарының жиналуы — Орталық Азиядағы денсаулық сақтау саласындағы интеграцияның жаңа кезеңінің басталғанының айғағы. Тарихи тұрғыдан алғанда, кеңестік дәуірде орталықтандырылған медициналық жүйе болған аймақта 1991 жылдан кейін елдер арасындағы медициналық байланыс бірте-бірте үзілді. Алайда соңғы он жылда жағдай өзгере бастады: Орталық Азия мемлекеттері арасындағы медициналық конференциялар, бірлескен зерттеулер және тәжірибе алмасу бағдарламалары жыл санап көбеюде. Шымкенттегі бүгінгі шара — осы оң үрдістің жарқын жалғасы.Сарапшылардың болжамына сай, наносекундтық абляция технологиясының Шымкентте енгізілуі алдағы 3–5 жыл ішінде айтарлықтай нәтиже беруі мүмкін. Біріншіден, аймақтағы аритмиямен ауыратын науқастардың операцияға деген қолжетімділігі артады. Екіншіден, емдеудің нәтижелілігі жоғарылайды, ал ауруханада жатып емделу мерзімі қысқарады. Үшіншіден, жергілікті дәрігерлердің мамандану деңгейі артып, Шымкент аймақтық медициналық орталыққа айналуға мүмкіндік алады. Осының бәрі жиылып, Оңтүстік Қазақстан халқының денсаулық көрсеткіштерін жақсартуға тікелей ықпал етеді. Шымкенттегі бұл бастама — Қазақстан медицинасының жаңа биіктерге ұмтылысының тағы бір дәлелі.

24 қыркүйек 2026 жыл. Қазақстанның оңтүстік өңірінің іскерлік орталығы — Шымкент қаласында Қазақстан-Венгрия бизнес-форумы өтті. Бұл кездесу екі елдің кәсіпкерлік өкілдерін, мемлекеттік органдар мен даму институттарының басшыларын бір шаңырақ астына жинап, өзара тиімді ынтымақтастықтың жаңа мүмкіндіктерін айқындауға бағытталды. Форум аясында өнеркәсіп, агроөнеркәсіп кешені, технологиялық ынтымақтастық және бірлескен кәсіпорындар құру мәселелері жан-жақты талқыланды.Қазақстан мен Венгрия арасындағы дипломатиялық қарым-қатынас 1992 жылы орнатылған. Соған қарамастан, екі ел арасындағы сауда-экономикалық ынтымақтастық соңғы жылдарға дейін белсенді сипат алмады. Алайда 2022 жылдан бастап Орта Азия мен Еуропа арасындағы логистикалық дәліздердің маңызы артып, Венгрия Қазақстанмен стратегиялық байланыстарды нығайтуға бет бұрды. Бүгінгі таңда екі ел арасындағы тауар айналымы жылына 200 миллион еуродан асып отыр, алайда сарапшылар бұл көрсеткіштің нақты мүмкіндіктердің тек бестен бір бөлігі ғана екенін атап өтеді. Дәл осы алшақтықты жою мақсатында ұйымдастырылған Шымкент форумы екі ел үшін де стратегиялық маңызға ие болды.Форум барысында Шымкент қаласының өнеркәсіптік және инвестициялық әлеуеті кеңінен таныстырылды. Шымкент — Қазақстанның үшінші мегаполисі ретінде 1,3 миллионнан астам халқы бар, дамыған өнеркәсіптік базасы мен қолайлы географиялық орналасуы бар қала. Орта Азия мен Ресей, Қытай бағыттарын байланыстыратын транзиттік торабта орналасқан бұл өңір инвесторлар үшін айрықша тартымды. Қалада химия, фармацевтика, тамақ өнеркәсібі және металлургия салаларында ірі кәсіпорындар жұмыс істейді. Кәсіпкерлерге арналған салықтық жеңілдіктер, еркін экономикалық аймақтар шеңберіндегі преференциялар мен мемлекеттік қолдаудың кешенді шаралары инвестициялық ортаны одан әрі жақсартуда. «Шымкент — бұл тек Қазақстанның оңтүстік қақпасы ғана емес, бүкіл Орта Азияға кіретін стратегиялық нүкте. Біз венгер серіктестеріміздің осы мүмкіндікті толық бағалайтынына сенімдіміз», — деді форумда сөз алған қала әкімінің орынбасары Нұрлан Сейтқали.Талқылаудың басты бағыттарының бірі — агроөнеркәсіп кешені болды. Венгрия — Еуропадағы ауыл шаруашылығы өнімдерінің ірі экспорттаушыларының бірі және жоғары сапалы ауыл шаруашылығы техникасы мен технологияларын жасаушы ел. Қазақстан болса, экспорттық агроөнімдерді өңдеу және оның қосылған құнын арттыру бағытында белсенді жұмыс жүргізуде. Форумда венгер компанияларының тамақ өңдеу жабдықтарын жеткізу, тұқым шаруашылығы мен тыңайтқыш өндірісіндегі технологиялар бойынша бірлескен жобаларды жүзеге асыру мүмкіндіктері нақты қарастырылды. «Біз Шымкент кәсіпкерлерімен үш перспективалы бағыт бойынша алдын-ала келісімге келдік: жемшөп өндіру, ет өңдеу және сүт өнімдері индустриясы. Бұл — нақты нарықтық сұранысқа негізделген жобалар», — деп мәлімдеді венгер делегациясының жетекшісі, Будапешт Сауда палатасының вице-президенті Андраш Ковач.Форум аясында өткізілген жеке кездесулерде екі жақтың кәсіпорын өкілдері жабдықтар мен өнімдерді жеткізу, технологиялық ынтымақтастық, инвестициялық ұсыныстар және бірлескен кәсіпорындар ашу мүмкіндіктері туралы пікір алмасты. Атап айтқанда, Шымкенттің ірі фармацевтикалық зауытының өкілдері венгер дәрілік препараттарын лицензиялы өндіруге қызығушылық танытты. Ал құрылыс материалдары саласындағы кәсіпорын басшылары венгер жабдықтарын сатып алу туралы шарт жасасуды бастауға дайындықтарын мәлімдеді. Оңтүстік Қазақстан кәсіпкерлер одағының басшысы Дінмұхамед Жақсыбеков бұл жайлы: «Бізге европалық технологиялар мен инвестициялар қажет. Венгриямен ынтымақтастық — тек сауда ғана емес, білім мен тәжірибе алмасу деген сөз. Форум осы диалогтың нақты бастамасы болды», — деді.Венгер делегациясы Шымкенттің бірнеше кәсіпорнына барып, олардың өндірістік мүмкіндіктерімен жақын танысты. Мысалы, химия зауытының қуаттылығы мен шикізат базасы венгер өкілдерінде айрықша қызығушылық туғызды. Ортақ шикізат өңдеу жобаларының болашағы бар деп бағаланды. Сондай-ақ электроника мен машина жасау салаларындағы ынтымақтастық та стратегиялық тұрғыдан перспективалы деп танылды. Форумның осы практикалық бөлігі теориялық пікірталастан шындыққа айналдыратын «көпір» рөлін атқарды.Сарапшылар форумның ұзақ мерзімді перспективасын оптимистік бағалауда. Қазақстан 2025 жылы «ЖЖК-2030» стратегиясы аясында жеңіл өнеркәсіп пен азық-түлік өндірісіне шетелдік инвестицияларды тарту мақсатын айқын белгілеген болатын. Венгрия тарапы да Орта Азиямен ынтымақтастықты Еуропалық Одақтың «Глобал Гейтвей» бастамасымен үйлестіре дамытуға ниетті. Экономист Айгүл Нұрмағамбетованың пікірінше: «Бұл форум — жай ғана рәсімдік шара емес. Екі ел арасында нақты экономикалық мүдделердің тоғысуы байқалады. Бірлескен кәсіпорындар Шымкент үшін жаңа жұмыс орындары мен технологиялық жаңғыруды білдіреді». Талданатын болжамдарға сәйкес, алдағы үш жылда осы форум аясында туындаған ынтымақтастықтың жалпы экономикалық көлемі 50 миллион еуродан асуы мүмкін. Шымкентте өтіп, нақты нәтижелерге бағытталған бұл форум Қазақстан мен Венгрия арасындағы жаңа экономикалық кезеңнің бастауы болуы ықтимал.

Шымкент қаласының №1 қалалық клиникалық ауруханасында тағы бір тарихи оқиға орын алды — бүйрек трансплантациясы бойынша 255-ші операция сәтті аяқталды. 2026 жылдың 24 қыркүйегінде жасалған бұл хирургиялық араласу Қазақстанның оңтүстік өңірінде трансплантология саласының қарқынды дамып келе жатқанының айқын дәлелі болып табылады. Операция барысында созылмалы бүйрек жеткіліксіздігінің терминалдық сатысында жүрген науқасқа туысқан донордан алынған орган сәтті егілді.Операцияға дейін науқас ер адам бірнеше жыл бойы диспансерлік есепте тұрып, гемодиализ процедурасынан өтіп келген. Гемодиализ — бүйрек қызметін жасанды жолмен алмастыратын ауыр процедура, ол науқастың өміріне бақылау орнатады: аптасына үш-төрт рет бірнеше сағат бойы аппаратқа жалғанып отыру — бұл жоғары психологиялық және физикалық ауыртпалық. Трансплантация осы науқас үшін жаңа өмірдің есігін ашты.Ауруханың бас хирургы Ерлан Сейітқалиевтің айтуынша, операция алдында донор да, реципиент те медициналық хаттамалар талап ететін барлық тексерулерден өтті. "Біз ешқандай кездейсоқтыққа жол бермейміз. Тканьдердің үйлесімділігі, қанның топтасуы, иммундық жүйенің жауаптылығы — осының барлығын мұқият зерттейміз. 255-ші операция — бұл жай сан емес, бұл 255 адамның судан тартып алынған өмірі", — деді ол. Операция аяқталысымен донор да, реципиент те реанимация және қарқынды терапия бөліміне ауыстырылды. Қазіргі уақытта екеуінің де жағдайы тұрақты деп бағаланып, егілген бүйрек қызмет ете бастаған.Трансплантология — қазіргі заманғы медицинаның ең күрделі және жауапты салаларының бірі. Бүйрек трансплантациясы — дүние жүзінде ең жиі жасалатын мүше ауыстыру операциясы. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының деректері бойынша, жыл сайын бүкіл әлемде 95 000-нан астам бүйрек трансплантациясы жасалады, алайда бұл мұқтаж адамдардың санын толық жаппайды. Тек Қазақстанда ғана диализге мұқтаж науқастар саны соңғы он жылда екі еседен астам өскен. Денсаулық сақтау министрлігінің есебіне сәйкес, елде созылмалы бүйрек аурулары жыл сайын жаңа жағдайлармен толығып отырады және оның маңызды себептерінің бірі — қант диабеті мен гипертония ауруларының таралуы.Шымкенттегі №1 қалалық клиникалық аурухана Оңтүстік Қазақстан аймағындағы трансплантологияның негізгі орталығына айналды. Мұнда бүйрек трансплантациясы бағдарламасы жиырма жылдан астам уақыт бойы жүзеге асырылып келеді. Алғашқы операциялар тек шетелдік мамандардың қатысуымен жасалса, бүгінде барлық хирургиялық команда — жергілікті, қазақстандық дәрігерлерден тұрады. Бұл — еліміздің медициналық кадр мектебінің нығайғандығын, трансплантология саласындағы ғылыми-тәжірибелік базаның бекемделгенін білдіреді. Аурухана бас дәрігерінің орынбасары Гүлнар Омарова: "Бұл 255-ші операция — бізге тоқтамауды, алға жылжуды бұйыратын рух. Командамызда жас хирургтар бар, олар жыл санап шеберліктерін арттырып келеді. Алдағы жылдары жылдық трансплантациялар санын екі еселеуді жоспарлап отырмыз", — деп атап өтті.Туысқан донорлық — Қазақстандағы трансплантацияның негізгі үлгісі болып қалып отыр. Тірі донордан мүше алу кадавралық донорлыққа қарағанда бірқатар артықшылықтар береді: операция алдын-ала жоспарланады, тіндердің үйлесімділігі жоғарырақ болады, орган суық ишемия кезеңін азырақ өткереді. Алайда сарапшылар кадавралық донорлық жүйесін де дамыту қажеттігін үнемі алға тартады. Трансплантолог-хирург Асқар Жаңабеков бұл мәселеге байланысты: "Туысқандар арасындағы донорлық — ізгілік, бірақ ол барлық науқасты қамти алмайды. Кадавралық донорлықты кеңейтпесек, диализде жүрген мыңдаған адамдар операцияны күте-күте өмірден озуы мүмкін. Қоғамдық сананы өзгерту — бүгінгі күннің басты міндеті", — деп ескертеді.Қоғамдық реакция да назар аудармай қоймайды. Шымкент тұрғындары, денсаулық сақтау саласының белсенділері бұл жетістікті әлеуметтік желілерде жылы қарсы алды. "Бізде осындай мамандар бар екенін мақтанышпен айтамын", "Донорларға — шексіз алғыс, олар өмір сыйлайды" деген пікірлер жиі кездесті. Оңтүстік Қазақстан облысы денсаулық сақтау басқармасының өкілдері де операцияның сәтті аяқталуын ресми түрде растап, трансплантология орталығының жұмысын жоғары бағалады.Медицина тарихына үңілсек, 1954 жылы АҚШ-та жасалған алғашқы сәтті бүйрек трансплантациясынан бері бұл сала ғаламат жол жүрді. Иммуносупрессивті препараттардың дамуы, хирургиялық техниканың жетілуі — осының барлығы трансплантацияны таңдаулы бірнеше орталықтың ғана емес, жалпыға бірдей қолжетімді емдеу әдісіне айналдырды. Қазақстан да бұл жаһандық үрдістен сырт қалмай, өз жолымен табанды қадамдар жасауда. Шымкенттегі 255-ші операция — жай хроника жазбасы емес, бұл елімізде медициналық ғылым мен адамгершіліктің бірге өрлеп келе жатқанының тірі куәсі. Донордың өз денесінің бір бөлігін туысқанына сыйлауы — бұл ең биік адами ерлік, ал дәрігерлердің шеберлігі мен адалдығы сол ерлікті нәтижеге жеткізеді.

24 қыркүйек 2026 жыл. Биометриялық сәйкестендіру жүйелері бүгінде банктер мен микроқаржы ұйымдарының клиенттерін алаяқтардан қорғаудың негізгі тіреуіне айналып үлгерген болатын. Алайда цифрлық қауіпсіздік саласындағы сарапшылар соңғы айларда мүлдем жаңа және бұрын болмаған қауіп туралы дабыл қағуда: заманауи жасанды интеллект технологиялары дипфейк жасауды сонша жетілдіріп жіберді, енді оларды жай адам ғана емес, тіпті арнайы бағдарламалар да ажырата алмай қалды. Бұл жағдай бүкіл қаржы жүйесінің қауіпсіздік архитектурасын қайта қарастыруды талап етеді.Биометрия технологиясы өз тарихында ұзақ жол жүрді. Алғашқыда саусақ ізін тану жүйелері заманауи деп саналды, кейін — көзді сканерлеу. Соңғы он жылда бет-әлпетті тану технологиясы жаппай тарады: смартфондар бұл мүмкіндікті стандарт ретінде ұсына бастады, ал банктер мен мемлекеттік қызметтер оны клиентті қашықтан сәйкестендірудің негізгі тәсілі ретінде қабылдады. Қазақстанда да биометриялық сәйкестендіру соңғы үш-төрт жыл ішінде банктік онлайн-сервистерде, электрондық үкімет порталдарында және телекоммуникация компанияларында кеңінен енгізілді. Статистикаға сүйенсек, 2025 жылдың аяғына қарай еліміздегі ірі банктердің 80 пайыздан астамы клиентті тіркеу немесе жоғары сомалы операцияларды растау үшін бет-әлпетті тану жүйесін пайдаланған.Бірақ технология дамыған сайын оған қарсы тұрар қару да дамыды. Дипфейк — жасанды нейрондық желілер арқылы жасалған, нақты адамның бет-әлпетін, мимикасын және тіпті дауысын шынайы түрде еліктейтін жалған бейне не сурет. Бұрын дипфейк жасау үшін күрделі техникалық білім мен қымбат жабдық қажет болса, бүгінгі таңда интернеттегі бірқатар ашық бағдарламалар кез келген адамға бірнеше фотосурет негізінде реалистік видео жасауға мүмкіндік береді. Киберқауіпсіздік саласының сарапшысы Дәурен Сейткали осы мәселені былайша түсіндіреді: «Бұрын алаяқ банкке барып, жалған куәлікпен операция жасауға тырысатын. Енді ол үйде отырып, жәбірленушінің жалған бейнесін жасап, онлайн тіркеу немесе несие алу жүйесіне кіруге тырысуы мүмкін. Бұл — мүлдем жаңа деңгейдегі қауіп».Нақты сандар жағдайдың қаншалықты шиеленіскенін айқын көрсетеді. Халықаралық киберқауіпсіздік компанияларының 2026 жылғы есептеріне сәйкес, дипфейк технологиясын қолдана отырып жасалған қаржылық алаяқтық оқиғалары бүкіл әлем бойынша бір жылда 200 пайызға өскен. Аймақтық деңгейде де бұл үрдіс байқалады: Орталық Азия елдерінде, соның ішінде Қазақстанда, 2025–2026 жылдар аралығында биометриялық жүйелерге жасалған жалған сәйкестендіру әрекеттері 3 еседен астам артқаны тіркелген. Қазақстан Ұлттық банкінің ресми өкілі Айгүл Нұрланова осы мәселеге байланысты: «Біз жағдайды үнемі бақылауда ұстап отырмыз. Реттеуші ұйым ретінде барлық қаржы мекемелерінен өздерінің антиалаяқтық жүйелерін жаңарту талабын қоямыз» — деп мәлімдеді.Сарапшылар бет-әлпетті тану жалғыз қорғаныш ретінде енді жеткіліксіз екенін бірауыздан мойындайды. Заманауи дипфейктер бет-бейнені ғана емес, микромимиканы, көз жыпылықтауын, бас қимылын да сенімді еліктетеді — бұл видеоны «тірі» адамдікі ретінде тануға арналған бірінші буын жүйелерін алдауға жетіп артады. Сондықтан да қаржылық ұйымдар енді көпдеңгейлі қорғаныш тетіктерін іске қосуда. Бұл жүйелер бір мезетте бірнеше факторды тексереді: биометрия, смартфонға жіберілетін бір реттік кодтар, операцияның ерекше мінез-құлық заңдылықтарына сәйкестігі, тіпті пайдаланушының құрылғысы арқылы бейнені жалған түрде жіберу әрекетінің белгілері. Технология саласының сарапшысы Ерлан Байсейітов бұл жайлы: «Тек бетті тану жеткіліксіз. Жүйе бейнені жіберетін құрылғының өзіне де, желіге, орналасқан жерге де мән беруі тиіс. Кешенді талдаусыз сенімді қорғаныш мүмкін емес» — деп атап өтті.Бұл мәселе қоғамда да жанды талқыға түсуде. Әлеуметтік желілерде Қазақстан азаматтары өз тәжірибелерімен бөлісіп, алаяқтардың күн санап тапқырланып жатқанына алаңдаушылық білдіруде. Бірқатар пайдаланушылар өздерінің фотосуреттері немесе видеолары негізінде жалған профильдер жасалып, банктік операциялар жасалуға тырысылғанын хабарлады. Мемлекет тарапынан да ден қою бар: Қазақстанның Цифрлық даму министрлігі 2026 жылы дипфейктерге қарсы іс-шаралар жоспарын, оның ішінде жасанды интеллект арқылы жасалған жалған медиаконтентке тыйым салатын заңнамалық өзгерістерді дайындап жатқаны туралы жарияланды.Тарихи тұрғыдан қарасақ, бұл жағдай 2000-шы жылдардың басындағы интернет-банкингтің таралуымен бірге күшейген фишинг шабуылдарымен салыстыруға болады. Сол кезде де қаржы секторы жаңа технологияны жеткілікті қауіпсіздіксіз жаппай енгізіп, кейін ауыр сабақтар алды. Бүгінгі дипфейк қауіпі — сол тарихтың жаңа беті. Алайда бұл жолы тәжірибе бар: сарапшылар реттеушілер, банктер және технология компаниялары бірлесіп, алдын алу шараларын уақытында қабылдаса, шығынды азайтуға мүмкіндік бар екенін айтады.Болашаққа үміт те жоқ емес. Жасанды интеллект алаяқтар үшін ғана емес, қорғаушылар үшін де жұмыс істейді. Биометриялық жүйелерді дипфейктен қорғайтын арнайы детекторлық нейрондық желілер қарқынды дамуда. Сонымен қатар «тіршілік белгісін» тексеру технологиялары — адамның кездейсоқ бас изеуін, белгілі бір сөйлем айтуын немесе қозғалыс жасауын талап ету — жетілдірілуде. Қорытындылай келе, биометриялық қауіпсіздіктің болашағы — жалғыз технологияға сүйенбей, бірнеше деңгейді ұштастырған, жасанды интеллектімен нығайтылған кешенді жүйелерде. Бұл — заманның талабы.

Қазақстанның үшінші ірі қаласы — Шымкент, денсаулық сақтау саласындағы жетістіктерімен бүкіл республиканың назарын өзіне аударды. 24 қыркүйек 2026 жылы «Медициналық көмектің флагманы» атты республикалық байқаудың қорытындылары жарияланып, Шымкент медициналық мекемелері бірнеше маңызды номинацияда жеңіске жетті. Бұл жетістік қала денсаулық сақтау жүйесінің соңғы жылдардағы жемісті даму жолын айқын көрсетеді.Байқау Әлеуметтік медициналық сақтандыру қорының 10 жылдығына орай ұйымдастырылды. Шымкенттен жалпы 174 медициналық мекеме қатысты — бұл өзі бір рекордтық көрсеткіш. АМСҚ жүйесінде жұмыс істейтін осы мекемелер медициналық көмек сапасы, қаржылық тұрақтылық, пациенттерге қолдау қызметтерінің жұмысы, халықты АМСҚ туралы хабардар ету және басқа да өлшемдер бойынша бағаланды. Бағалау жан-жақты және объективті болуы үшін тәуелсіз сарапшылар тобы тартылды.Байқаудың бас жүлдесіне — «Болашақтың медициналық технологиялары» республикалық номинациясына — Шымкент Жүрек орталығы ие болды. Бұл жетістік жайдан-жай келген жоқ: мекеме заманауи емдеу әдістерін енгізу және күрделі операцияларды жүргізу тәжірибесі жөнінен елдегі ең үздіктердің қатарына қосылды. Жүрек орталығының бас дәрігері мақтанышпен атап өткендей: «Біздің мамандарымыз жыл сайын жүздеген күрделі жүрек операцияларын жүргізеді. Қолданып жүрген технологияларымыздың деңгейі еуропалық стандарттарға сай келеді. Бұл жүлде — бүкіл ұжымның еңбегінің нәтижесі». Шымкент Жүрек орталығы соңғы бес жылда 12 000-нан астам пациентке жоғары технологиялық кардиохирургиялық көмек көрсеткен. Бұрын Алматы мен Астанаға жүгінуге мәжбүр болған оңтүстік өңір тұрғындары енді өз қаласынан дүниежүзілік деңгейдегі медициналық қызмет ала алады.Бастапқы медициналық-санитарлық, консультациялық-диагностикалық және жедел медициналық көмек санатында бірінші орынды №9 қалалық емхана жеңіп алды. Бұл мекеме соңғы екі жылда электрондық кезек жүйесін толығымен енгізіп, пациенттердің күтуін 60 пайызға азайтқан. Дәрігер Салтанат Байғалиева: «Пациент орталықта болмай-ақ, үйінен телефон арқылы дәрігерге жазылып, нәтижесін алуы мүмкін. Цифрлық трансформация — бізге тек жаңалық емес, күнделікті жұмыстың бір бөлігі» деп түсіндіреді. Екінші орынды «Алинур және К» клиникасы, үшіншіні — Шымкент қалалық қан орталығы иеленді. Қан орталығының жетістігі ерекше мәнге ие, өйткені ол аймақтың гематологиялық қажеттіліктерін өтеудегі орны бөлек ұйым.Стационарлық және стационарды алмастырушы көмек санатында бірінші орынды Шымкент қалалық перинаталдық орталығы алды. Бұл орталық соңғы жылдары нәрестелер өлімін азайту бойынша елеулі нәтижелерге қол жеткізді — өңірде ерте жаста туылған нәрестелерді күтіп-бағу сапасы айтарлықтай жақсарды. Орталықтың бас неонатологы Гүлнар Сейткали: «Біздің мамандарымыз биыл 500 граммнан кем туылған нәрестелерді өмірге алып қалды. Бұл — бірнеше жыл бұрын мүмкін болмайтын нәрсе еді» дейді. Екінші орынды «Ортолайн» клиникасы, үшіншіні — қалалық диагностикалық орталық иеленді.Байқаудың жалпы нәтижелері Қазақстан денсаулық сақтау жүйесіндегі маңызды үрдісті айқын аңғартады. Аймақтық медицина орталықтары бұрын тек астаналық немесе алматылық мекемелерге тән деп есептелген биік деңгейге шыға бастады. Денсаулық сақтау министрлігінің өкілі Асқар Жаңабергенов бұл жайлы: «Шымкент жетістіктері кездейсоқ нәтиже емес. Бұл — мемлекеттің аймақтық медицинаға мақсатты инвестиция салуының жемісі. АМСҚ жүйесі аудандық деңгейде де сапалы медициналық қызметке теңдей қол жеткізуге мүмкіндік береді» деп баса айтты.АМСҚ Қорының 10 жылдық тарихына шолу жасасақ, бұл жүйенің Қазақстан азаматтары үшін алдын алу медицинасын, мерзімді тексеруді және ерте диагностиканы қамтамасыз еткенін мойындауға тура келеді. 2016 жылдан бастап республика бойынша АМСҚ жүйесінде 13 миллионнан астам адам тіркелген. Шымкент бойынша ғана бұл көрсеткіш 1,2 миллион тұрғынды қамтиды. Байқауға 174 мекеменің қатысуы — жыл санап өсіп келе жатқан бәсекелестік ортаның айғағы, ол өз кезегінде медициналық қызмет сапасын тұтастай жоғарылатады.Шымкент тұрғындарының байқау қорытындысына реакциясы жылы болды. Әлеуметтік желілерде «Ең жақсы емхана», «Шымкент медицинасы» хэштегтері тренд жарды. №9 емхананың пациенті Назгүл Оспанова: «Бес жыл бұрын емхана кезегін ойлағанда дірілдейтінмін. Енді онлайн жазылып, дәл уақытымда кіріп шыға аламын. Бұл — шынайы өзгеріс» деп бөліседі.Болашаққа қарасақ, Шымкент медицинасының алдында одан да ауқымды міндеттер тұр. Қала халқы жыл сайын өсіп, медициналық инфрақұрылымға деген сұраныс күшейіп келеді. Сарапшылар мекемелерді цифрландыруды жеделдету, телемедицина қызметтерін кеңейту, сондай-ақ медициналық персоналды қайта даярлауға ерекше мән беру қажеттігін алға тартады. «Флагман» байқауы — тек марапат емес, жаңа міндеттемелердің де бастауы. Жеңімпаздар мекемелер өздерінің жетістік стандартын сақтап, одан әрі биіктетуге тиіс. Бұл бәсекелестік рух бүкіл аймақтық денсаулық сақтау жүйесін алға жетелейтін қозғаушы күшке айналары анық.