Астана қаласы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті Қазақстан Республикасы Салық кодексінің 189-бабына сәйкес заңды тұлғалардың бірінші басшыларына, жеке кәсіпкерлерге және жеке практикамен айналысатын адамдарға Қазақстан Республикасынан шығуға уақытша шектеу қолданылуы мүмкін екенін еске салады. Мұндай шара, егер салық берешегі белгіленген шекті мөлшерден асып кетсе, үш айдан артық өтелмесе, ал салық органы мәжбүрлеп өндіріп алу шараларын қабылдаған жағдайда қолданылады. Салық берешегі өтелгеннен не салық міндеттемесі тоқтатылғаннан кейін шектеу заңнамада белгіленген тәртіппен жойылады. Астана қаласы бойынша МКД мәжбүрлеп өндіріп алу шараларын қолдануды болдырмау үшін салық төлеушілерге салық міндеттемелерін уақтылы орындауды және бюджетпен есеп айырысулардың жай-күйін бақылауды ұсынады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-astana/press/news/details/1264303?lang=ru

23 шілде 2026 жыл. Шымкент қаласының балалар клиникалық ауруханасында алты ай бұрын орын алған оқиға — медицина тарихындағы маңызды бетбұрыс болды. Өте сирек кездесетін туа біткен жүрек ақауымен дүниеге келген нәрестеге қаладағы алғашқы жоғары технологиялық кардиохирургиялық операция жасалды. Бүгінде сол бала сегіз айлық болып, дені сау, мәз-мейрам болып өсіп келеді. Бұл жеңіс тек бір отбасының емес, бүкіл Оңтүстік Қазақстан медицинасының жеңісі.Нәресте дүниеге келгеннен бастап алғашқы күндері-ақ алаңдатарлық белгілер байқалды: демалысы қиындады, дене салмағы жеткілікті қарқынмен қоспалмады. Ата-анасы баланы зерттеуге алып барды. Кардиологтар жасаған егжей-тегжейлі тексеру нәтижесінде сирек кездесетін туа біткен жүрек ақауы — оң қарыншасы мен оң коронарлық артерия арасындағы фистула анықталды. Бұл патология жүрек пен қан айналымы жүйесіне қосымша жүктеме түсіреді. Уақтылы ем қолданылмаса, ауыр асқынуларға, тіпті нәрестенің өліміне де апарып соқтыруы мүмкін. Дүние жүзілік кардиология деректері бойынша, мұндай ақау барлық туа біткен жүрек аномалияларының тек 0,5 пайызын ғана құрайды. Яғни, бұл жүз нәрестенің ішінен жарты жағдайда ғана кездесетін өте сирек диагноз.Шымкент балалар клиникалық ауруханасының кардиохирургия бөлімінің меңгерушісі Асан Жуманов жетекшілігімен мамандар ұжымы операцияны жоспарлауға кірісті. Бұл кезде жасанды интеллект жүйесі де маңызды рөл атқарды. Жоғары технологиялық диагностика мен ЖИ-талдауы арқылы ақаудың анатомиялық ерекшеліктері нақты анықталып, хирургиялық жоспар жасалды. Бұл нәрестенің жасы мен дене салмағын ескергенде айрықша маңызды болды, өйткені жасы бір жарым айлық ғана балаға жүрек операциясы жасау — медицинадағы ең жоғары деңгейдегі шеберлікті талап етеді.Операция екі кезеңнен тұрды. Алдымен ангиографиялық бақылаумен санартерия арқылы катетер енгізіліп, ақаудың дәл орны мен анатомиялық ерекшеліктері анықталды. Бұл кезең хирургтарға ақаудың толық картасын алуға мүмкіндік берді. Одан кейін жасанды қан айналымы аппаратын қосып, ашық жүрек операциясы жасалды. Патологиялық байланыс толығымен жойылды. Операция барысында мамандар болар-болмас кішкентай дене мүшелерімен жұмыс жасай отырып, ең жоғары дәлдікті сақтады. Жуманов мырза атап өткендей, мұндай күрделі операциялар үлкен шығынды талап етеді және Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесі — МӘМС аясында қаржыландырылады. Бұл мемлекет жасаған ең маңызды инвестициялардың бірі — адам өміріне жасалған инвестиция.Операциядан кейінгі кезең де үлкен жауапкершілікпен өтті. Нәресте ауруханада мамандардың тәулік бойы қарауымен болды. Жүрек функциясы, демалысы, дене салмағының қосылуы — барлығы мұқият бақыланды. Бала біртіндеп сауығып, қалыпты даму белгілерін көрсете бастады. Бүгінде сегіз айлық нәресте жас мөлшеріне сай дамып, жақсы салмақ алып, отбасын күнде қуантып жатыр. Баланың анасы Күнсұлу Райымқұл өз сезімдерін жасыра алмай: «Туғаннан кейінгі алғашқы апталар өте ауыр болды. Ұлымыз үшін өте қорықтық. Бүгінде ол күліп, өсіп, бізді қуантады. Бізге баламызға сау өмір сүру мүмкіндігін сыйлаған барлық мамандарға шын жүректен алғысымызды айтамыз» — деді.Бұл операцияның маңыздылығы тек бір баланың өмірін сақтап қалумен шектелмейді. Шымкент — Қазақстанның үшінші ірі қаласы, миллионнан астам тұрғыны бар мегаполис. Осындай күрделі операциялардың жергілікті деңгейде жасала алуы — бұл аймақтық медицинаның жаңа сатыға шыққандығының айғағы. Бұған дейін мұндай ауыр жағдайлардағы пациенттер Алматыға немесе шетелге жіберілетін. Шымкентте жоғары технологиялық кардиохирургияның дамуы жүздеген, тіпті мыңдаған пациенттерге уақтылы көмек алу мүмкіндігін береді.Медициналық мамандар мен қоғамдық денсаулық сақтау саласының өкілдері бұл оқиғаны Оңтүстік Қазақстан медицинасы үшін тарихи маңызды жетістік ретінде бағалайды. Қазақстан денсаулық сақтау министрлігінің мәліметтері бойынша, елімізде туа біткен жүрек ақаулары жаңа туған нәрестелердің мың баласына шаққанда 8-10 жағдайда кездеседі. Олардың едәуір бөлігі күрделі хирургиялық емді қажет етеді. Осы жылдары елімізде мұндай операциялардың санын арттыру, шалғай өңірлерге де медициналық технологияларды жеткізу мәселесі мемлекеттік денсаулық сақтау бағдарламаларының өзекті бағытына айналып отыр. Шымкент тәжірибесі — осы саясаттың нақты жемісі.Болашаққа қарасақ, мұндай операциялардың жергілікті жерде жасала алуы — тек техникалық мүмкіндіктің ғана емес, жоғары білікті мамандардың, заманауи жабдықтардың және МӘМС жүйесінің үйлесімді жұмысының нәтижесі. Жасанды интеллектінің медицинаға енуі диагностиканы, хирургиялық жоспарлауды және емдеу нәтижелерін айтарлықтай жақсартып отыр. Алдағы жылдарда мұндай технологиялардың одан да кеңінен қолданылуы болжануда. Шымкент балалар ауруханасының командасы жасаған бұл тарихи қадам — Қазақстанның барлық өңірлерінде жоғары технологиялық медицинаның дамуына жол ашатын үлгілі тәжірибе болып қалмақ. Сол бала — Күнсұлу апайдың ұлы — бүгінде бүкіл еліміздің үміті мен медицина ғылымының жеңісінің тірі куәсі болып отыр.

22 шілде 2026 жыл күні Шымкент халықаралық әуежайында транспорттық полиция қызметкерлері діни мазмұндағы әдебиетті заңсыз жолмен елге әкелмекші болған азаматты ұстап, тиісті шараларды қолданды. Бұл оқиға «Киберқалқан Қазақстан» жобасы аясында жүргізілген жүйелі тексерулердің тікелей нәтижесі болып табылады. Транспорт полициясы департаментінің бірінші орынбасары Теміржан Рамазановтың хабарлауынша, «Стамбул — Шымкент» бағытындағы авиарейспен келген жолаушылар тексерілу барысында Түркістан облысының 47 жастағы тұрғынынан заңнама талаптарын бұза отырып әкелінген 25 данадан тұратын діни кітаптар жинағы табылды. Азамат тиісті заңнорма бойынша жауапкершілікке тартылды.Бұл жай оқиға емес — ол Қазақстандағы діни салаға қатысты заңнаманың қаншалықты қатаң сақталатынын тағы бір мәрте айқын көрсетті. Қазақстан Республикасының «Діни қызмет және діни бірлестіктер туралы» заңына сәйкес, діни мазмұндағы кітаптар мен материалдарды жеке пайдалану үшін бір данадан артық емес мөлшерде ғана еркін әкелуге болады. Одан артық мөлшерде әкелгісі келген тұлғалар тек тіркелген діни бірлестіктер арқылы ғана іс жүргізе алады, ол да міндетті түрде дінтану сараптамасының оң қорытындысы негізінде жүзеге асырылады. Ерекше назар аударатын жайт — бұл жолы тәркіленген 25 данада мемлекетте рұқсат етілмеген ілімдерге байланысты мазмұн анықталды деген мәлімет бар. Тергеу жұмыстары жалғасуда.«Киберқалқан Қазақстан» жобасы 2018 жылы іске қосылды. Оның басты мақсаты — Интернет кеңістігіндегі заңсыз, зиянды мазмұнды анықтап, жою, сондай-ақ экстремизм мен радикализмнің таралуына жол бермеу. Алайда жоба жылдар өте кеңейіп, тек цифрлық ортамен шектелмей, нақты физикалық шекара бақылауымен де тығыз байланысты болды. Бүгінде ол кедендік тексерулермен, транспорттық полиция жұмысымен үздіксіз үйлестіріліп жүргізіледі. Шымкент оқиғасы дәл осы кешенді ынтымақтастықтың нақты мысалы болды. Транспорт полициясы, кеден қызметі және тиісті мемлекеттік органдар арасындағы ақпарат алмасу тетігі тиімді жұмыс істегенінің дәлелі ретінде бұл іс бүкіл елге сабақ болуда.Діни экстремизм мәселесі Қазақстан үшін барынша өзекті болып қала береді. Ішкі істер министрлігінің 2025 жылғы деректеріне сүйенсек, соңғы бес жылда елдің оңтүстік өңірлерінен радикалды ұйымдармен байланысты болған азаматтардың саны бірнеше есеге өсті. Түркістан облысы — Шымкент сияқты ірі қалаларды қамтитын аймақ — осы тұрғыда ерекше назар аударылатын өңірлердің бірі. Мамандардың бағалауынша, заңсыз діни материалдардың таралуы экстремистік идеологияның жер алуына алғышарт жасайды. Сол себепті мемлекеттің бұл саладағы бақылауды күшейтуі кездейсоқ емес, керісінше, саяси және қоғамдық тұрақтылықты қорғаудың маңызды тетігі ретінде қаралады.Осы оқиғаға байланысты дін саласының белгілі маманы, Алматы мемлекеттік университетінің профессоры Аскар Нұрлановтың пікірі назар аударарлық: «Заңсыз діни материалдардың ағыны — бұл тек қағаз бетіндегі заң бұзушылық емес. Мұның артында белгілі бір идеологиялық мақсаттар жасырынып жатуы мүмкін. Мемлекеттің сараптамадан өтпеген кітаптарды бақылауы — азаматтарды экстремистік ықпалдан қорғаудың алдыңғы шебі». Эксперт сонымен бірге барлық діни ұйымдарға заңнама шеңберінде жұмыс жасауды және ресми тіркеу рәсімдерін толық орындауды ескертті. Тек осы жолмен ғана діни еркіндік пен қоғамдық қауіпсіздіктің арасындағы тепе-теңдікті сақтауға болатынын атап өтті.Елімізде осындай фактілер жиі тіркелуде. Тек 2025 жылдың өзінде ғана Алматы, Нұр-Сұлтан, Ақтөбе, Шымкент және Өскемен халықаралық әуежайларынан жалпы саны 300-ден астам заңсыз діни материал тәркіленген. Бұл сандар — мемлекеттің бақылау тетіктерінің қаншалықты белсенді жұмыс жасайтынын айқын дәлелдейді. Сонымен қатар алқалы мамандар тобының бағалауынша, жыл сайын кедендік тексеруден өтпестен шекараны кесіп өтіп кетпек болған ондаған жағдай тіркелмей қалуы мүмкін. Осы тұрғыда «Киберқалқан» сияқты жобалардың маңызы айрықша зор.Бұл іс қоғамда да белгілі бір пікірталас тудырды. Бір топ азаматтар мемлекеттің дін саласындағы бақылауын діни еркіндікке нұқсан ретінде бағалайды. Алайда заң мамандарының басым бөлігі мұндай реттеу тетіктерінің қажеттілігін мойындайды. Олардың пікірінше, Конституция кепілдік берген дін ұстану еркіндігі мен мемлекеттің заңдық тәртіпті қорғаудағы жауапкершілігі бір-бірімен қарама-қайшы емес, керісінше, бір-бірін толықтырады. Азаматтар сараптамадан өткен, тіркелген діни ұйымдар арқылы таратылатын материалдарды еркін пайдалана алады. Бұл ереже барлық конфессияларға бірдей қолданылады.Транспорт полициясы департаментінің бірінші орынбасары Теміржан Рамазанов болашақта да мұндай тексерулердің тоқтаусыз жалғасатынын мәлімдеді. Ол сондай-ақ жолаушыларға Қазақстан Республикасының заңнамасын мұқият оқып, шетелден елге кез келген материал әкелерде ережелерді қатаң сақтауды өтінді. Олай болмаған жағдайда заңда белгіленген жауапкершіліктен ешкімнің құтыла алмайтынын айрықша ескертті. Мемлекет «Киберқалқан Қазақстан» жобасы арқылы тек виртуалды ортада ғана емес, нақты шекараларда да тәртіп пен заңдылықты берік ұстап тұрғанын тағы бір мәрте нақты іс-қимылмен дәлелдеді. Бұл оқиға — ел қауіпсіздігі жолында жүргізілетін жүйелі жұмыстың үзілмес буыны.

Мигдаль-ха-Эмек, 2026 жылғы 26 шілде - Қазақстан Республикасының Израиль Мемлекетіндегі Төтенше және Өкілетті Елшісі Дәулет Ембердиев Мигдаль-ха-Эмек қаласына жұмыс сапарымен барып, қала мэрі Яки Бен Хаиммен кездесті.Кездесу барысында тараптар Қазақстан мен Израиль арасындағы өңіраралық ынтымақтастықты дамыту перспективаларын, сондай-ақ өнеркәсіп, жоғары технологиялар, инновациялар және инвестициялар тарту салаларындағы өзара іс-қимылды кеңейту мүмкіндіктерін талқылады.Кездесу аясында Д. Ембердиев Алматы облысында жүзеге асырылып жатқан жаңа халықаралық өсу орталығы – Alatau City жобасын таныстырды. Жоба халықаралық инвестицияларды тартуға, жоғары технологиялық өндірістерді дамытуға және бизнес үшін қолайлы орта қалыптастыруға бағытталған инновациялық, ғылыми-білім беру және іскерлік инфрақұрылымы дамыған заманауи қаланы құруды көздейді.Тараптар Alatau City мен микроэлектроника, цифрлық технологиялар, инновациялар және индустриялық парктерді басқару салаларында озық тәжірибеге ие Израильдің жоғары технологиялық компаниялары арасында әріптестік байланыстар орнатудың зор әлеуетін атап өтті.Өз кезегінде қала мэрі Яки Бен Хаим қаланың әлеуметтік-экономикалық дамуы туралы баяндап, Мигдаль-ха-Эмектің Израильдің солтүстігіндегі жетекші өнеркәсіптік және жоғары технологиялық орталықтардың бірі екенін атап өтті. Қала Израильдің жартылай өткізгіштер мен микроэлектроника өнеркәсібінің маңызды орталықтарының бірі ретінде танылған, мұнда жетекші халықаралық компаниялардың кәсіпорындары орналасқан әрі инновациялық экожүйе қарқынды дамып келеді.Кездесу қорытындысында тараптар Қазақстан мен Израиль арасындағы ынтымақтастықты одан әрі нығайтуға, муниципалитеттер, іскерлік қауымдастықтар және даму институттары арасындағы байланыстарды кеңейтуге, сондай-ақ инновациялар, өнеркәсіп және инвестициялар салаларындағы бірлескен жобаларды іске асыруға өзара мүдделілік білдірді.     Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-tel-aviv/press/news/details/1264288?lang=ru

22 шілде 2026 жыл. Қазақстанда телефон алаяқтығы жыл сайын мыңдаған адамның өміріне зиян тигізіп келеді, ал олардың арасында ең осал топ — зейнеткерлер. Шымкент қаласында бұл мәселеге байланысты кезек күттірмейтін шаралар қабылданды: банктер 65 жастан асқан азаматтарға несие беру тәртібін түбегейлі өзгертті. Енді зейнеткерлер несие алу үшін міндетті түрде банк бөліміне жеке келуі тиіс. Бұл шешім алаяқтардың күрделі психологиялық манипуляция схемаларына қарсы бағытталған маңызды қадам болып табылады.Соңғы бірнеше жылда Қазақстанда телефон алаяқтығы өсіп отыр. Ішкі істер министрлігінің деректеріне сүйенсек, 2025 жылы ғана елімізде алаяқтыққа байланысты 40 мыңнан астам қылмыстық іс тіркелді, олардың үштен бірі зейнеткерлерге қатысты болды. Жалпы шығын миллиардтаған теңгені құрайды. Алаяқтар, әдетте, банк қызметкерлері, мемлекеттік орган өкілдері немесе зейнетақы қорының қызметкерлері болып жасанып, адамдарды үрейлендіреді және олардан шұғыл әрекет жасауды талап етеді. Жәбірленушілер телефон арқылы ғана онлайн несие ресімдеп, биометриядан өтіп, ақшаны алаяқтардың шотына аударып жіберетін болған — банк менеджерін бір рет те көрмей.Дәл осы жағдайды ескере отырып, QAZTECH альянсының ақпараттық қауіпсіздік комитетінің төрағасы Евгений Питолин жаңа ережені маңызды буылыс деп бағалайды. «Менеджер жеке көзбен көріп, клиенттің несиенің мәнін түсінетінін, өз еркімен әрекет ететінін анықтауы керек. Егер адам «маған қоңырау шалып, несие ресімдеуді айтты» деп жауап берсе, банк бас тарту керек. «Міндетті» деген сөз — негізгі сөз. Бұрын бұл банктің қалауына байланысты болса, енді бұл қатаң норма. Жеке келу алаяқтық сценарийін бұзып, жауапкершілікті кәсіпқой маманға аударады», — дейді сарапшы.Алайда мамандар бұл шараның бір кемшілігін де атап өтеді: барлық зейнеткер банк бөліміне жете бермейді. Ауылдық жерлердегі немесе денсаулығы нашар қарт адамдар үшін жеке бару мүмкіндігі шектеулі болуы мүмкін. Осы тұрғыдан алғанда, шектеулердің өзі жеткіліксіз — оларды білім беру шаралары мен қоғамдық хабардар болумен толықтыру керек. Кибербезопасность саласының сарапшысы Калилалло Байтасов бұл мәселені нақты айтады: «Зейнеткерлермен тікелей сөйлесу керек, оларға ақпаратты жеткізу қажет: мүмкін, материалды басып шығарып, көзге түсетін жерлерге іліп қою керек шығар, мүмкін, алаяқтар хабарласқан жағдайда не істеу керектігін қадам-қадамымен түсіндіру қажет. Олар алаяқтарға тап болса, не істеу керектігін нақты білетіндей болуы маңызды».Сарапшылар қоғамдық хабардар болу мен отбасылық қарым-қатынастың рөлін де ерекше атап өтеді. Ата-аналарымен, аталарымен немесе нагашыларымен мезгіл-мезгіл алаяқтық схемалар туралы сөйлесіп отыратын жастардың саны аз. Алайда дәл осындай сұхбаттар зейнеткерлерді қорғаудың ең тиімді жолдарының бірі болып табылады. Мамандар отбасыларды жаңа алдау схемалары туралы үнемі хабарлап отыруға, қарт туыстарына күдікті қоңырау алған жағдайда не істеу керектігін нақты түсіндіруге шақырады. Бұл — бір реттік акция емес, тұрақты әдетке айналуы тиіс мінез-құлық.Қосымша қорғау шаралары ретінде мамандар дистанциялық несие ресімдеуге тыйым салуды және бейтаныс нөмірлерден келген қоңырауларды блоктауды ұсынады. Алаяқтар, әдетте, банк, мемлекеттік орган немесе зейнетақы қоры қызметкері болып жасанады, адамды үрейлендіреді және шұғыл шаралар қабылдауды талап етеді. Мұндай жағдайда мамандар сөйлесуді дереу тоқтатып, тиісті ұйымға өз бетімен хабарласып, туыстарына ескертуді кеңес береді. Бұл қарапайым үш қадам — алаяқтарға қарсы тиімді қалқан болуы мүмкін.Шымкентте енгізілген бұл тәжірибе елімізде бірінші рет қолданылатын норма. Егер жаңа ереже тиімді нәтиже берсе, оны бүкіл Қазақстан бойынша тарату мүмкіндігін қарастыру жоспарлануда. Банк секторының өкілдері де бастаманы қолдайды: олардың пікірінше, несие берудегі жеке байланыс принципі тек зейнеткерлерді ғана емес, барлық осал топтарды — мысалы, жасы кәмелетке толмаған жастарды немесе психикалық тұрғыдан осал адамдарды — да қорғауға мүмкіндік береді. Болашақта ұқсас шаралар кеңейтіліп, несие алудың барлық сатысына ендірілуі мүмкін.Мемлекеттік органдар да бұл бағытта белсенді жұмыс жүргізіп жатыр. Ұлттық банк пен Қаржылық реттеу және дамыту агенттігі (ҚРДА) зейнеткерлерді алаяқтардан қорғауға бағытталған кешенді нормативтік базаны жетілдіру үстінде. Алдағы айларда жаңа ережелер пакеті жарияланатыны күтілуде. Мамандардың бірауыздан айтуынша, алаяқтыққа қарсы күрес — тек мемлекеттің, банктердің немесе полицияның ғана емес, бүкіл қоғамның міндеті. Зейнеткерлер де, олардың балалары мен немерелері де, іргелес көршілері де осы тізбектің бір бөлігі. Тек бірлесе отырып ғана осы мәселені шешуге болады. Жаңа ережелер маңызды қадам болғанымен, ең тиімді қорғаныс — хабардарлық, ақпараттылық және жанашыр қарым-қатынас екенін ешқашан ұмытпаған жөн.

Шымкент қаласының бірнеше көшесінің тұрғындары проводты интернетсіз қалды. 20 шілде 2026 жылы белгілі болғандай, байланыс операторларының бұзушылықтарына байланысты қалалық қызметтер кабельдік желілерді мәжбүрлі түрде демонтаждай бастады. Оқиға тұрғындардың наразылығын тудырып, әлеуметтік желілерде кеңінен талқыланды. Бірақ мәселенің тереңіне үңілсек, жағдай бір күнде туындамағаны анықталады — бұл ұзаққа созылған реттелмеген инфрақұрылым дағдарысының салдары.Шымкент цифрландыру басқармасының мәліметтеріне сүйенсек, демонтаждау туралы шешім провайдерлерге бірнеше рет ескерту жіберілгеннен кейін барып қабылданды. 2025 жылдың қарашасында операторларға ресми хабарламалар жолданып, белгіленген мерзімде заңсыз орналастырылған кабельдерді өздері алып кетулері талап етілді. Кейбір провайдерлер шарттарды орындап, желілерін ерікті түрде демонтаждады. Алайда бірқатар операторлар мерзімі өтіп кеткеніне қарамастан талаптарды орындаудан бас тартты. Нәтижесінде қала қызметтері заңды мәжбүрлеу шараларына көшті.Пайда болған мәселенің мәнін түсіну үшін Қазақстандағы телекоммуникациялық инфрақұрылымның жалпы жағдайына назар аудару қажет. Еліміздің ірі қалаларында, соның ішінде Шымкентте де, кабельдік желілерді реттеу мәселесі жылдар бойы шешімін таппай келеді. Провайдерлер бәсекелестік ортада жедел дамуды мақсат ете отырып, көбінесе рұқсат алуды жеңілдету үшін заңды талаптарды айналып өтетін. Көше шамдарының тіректеріне заңсыз бекітілген кабельдер — осы мәселенің нақты көрінісі. Мұндай жүйе ғана тек сырт келбетте ғана емес, қоғамдық қауіпсіздікке де нақты қатер төндіреді.Басқарма өкілдерінің айтуынша, заңсыз орналастырылған байланыс желілері азаматтардың өміріне, денсаулығына және мүлкіне тікелей қауіп туғызады. «Бұл шаралар тұрғындарды интернеттен айыру мақсатында жүргізілмейді. Желілерді қоғамдық қауіпсіздік талаптарына сәйкестендіру — бірден-бір мақсат. Кабельдік желілердің заңды орналасуы үшін толық жауапкершілік байланыс операторларына жүктеледі», — деп атап өтті қала әкімдігі. Сонымен қатар тұрғындарға шарт жасасар алдында провайдерлердің қажетті құқықтық құжаттарының бар-жоғын тексеруі ұсынылды.Телекоммуникация саласының сарапшылары бұл жағдайды заңды деп санайды, бірақ оны жүзеге асыру тәртібіне сын көзбен қарайды. «Мәселе бұзушылықта емес, олардың жиналып қалуында. Егер реттеу органдары жылдар бойы бұл кабельдерге көз жұмып келсе, енді бірден алып тастау — тұрғындар үшін күтпеген соққыға айналады. Мұндай жағдайларда кезеңді, баламалы шешімдер ұсынылуы тиіс», — деп пікір білдіреді телекоммуникация саласының сарапшысы Бауыржан Сейткали. Оның сөзіне қарағанда, мұндай мәселелерді шешудің оңтайлы жолы — провайдерлерге баламалы инфрақұрылымға қосылу үшін жеткілікті уақыт пен мүмкіндік берумен бір мезгілде мерзімдерді қатаң бақылау.Жағдай Шымкенттің жалпы цифрлық дамуымен тікелей байланысты. Биылғы жылдың басынан бері қалада 19 жаңа базалық станция орнатылды, соның ішінде төрт 5G стандартты. Алайда қалада әлі де мобильді байланыс тұрақсыз аймақтар — «ақ дақтар» сақталуда, олардың саны шамамен 14-ті құрайды. Мамандардың айтуынша, бұл жағдайдың бір себебі — радиофобия. Яғни тұрғындардың бір бөлігі базалық станцияларды өз үйлерінің жанына орнатуға қарсы болады. Бұл да цифрлық инфрақұрылымды дамытудағы тек техникалық емес, сонымен бірге әлеуметтік-психологиялық кедергілердің бар екенін айғақтайды.Кабельдерді мәжбүрлі демонтаждаудың тұрғындарға тигізер зияны туралы сөз болғанда, аймақтағы интернет абоненттерінің санын ескеру маңызды. Қазақстан статистика бюросының деректеріне сүйенсек, Шымкент халқының саны 1,3 миллионнан асады. Проводты интернет абоненттерінің үлесі өңірлік орта деңгейге сәйкес 30–35 пайыз болса, онда он мыңдаған отбасы осы жағдайдан тікелей зардап шегуі мүмкін. Ал қашықтан жұмыс немесе оқу режимінде жүргендер үшін бұл — жай ғана ыңғайсыздық емес, нақты экономикалық шығын.Болашаққа қарасақ, бұл мәселе заңнамалық деңгейде де қайта қаралуы тиіс. Байланыс операторлары үшін лицензиялау, инфрақұрылым орналастыру және оны бақылау рәсімдерін қайта жетілдіру қажет. Сондай-ақ муниципалдық деңгейде бірыңғай кабельдік кanalды қалыптастыру — ортақ жерасты немесе жерүсті инфрақұрылымы арқылы барлық провайдерлерге қызмет көрсету — болашақта мұндай дауларды болдырмаудың тиімді жолы болуы мүмкін. Еуропаның бірқатар қалаларында осындай модель сәтті жұмыс жасауда. Шымкенттегі жағдай — бұл жай ғана жергілікті дау емес, Қазақстандың барлық ірі қалалары үшін маңызды сабақ. Цифрлық инфрақұрылымды дамыту мен реттеуді теңгеруде нақты, жүйелі тәсіл қажет. Тұрғындар, провайдерлер және мемлекеттік органдар арасындағы диалог ашық болмаса, мұндай дағдарыстар қайталана береді.

18 шілде 2026 жыл. Қазақстанның оңтүстік өңіріндегі ең ірі қала — Шымкентте медицина саласында маңызды жаңалық орын алды: №1 қалалық клиникалық ауруханасында инсульттың ерте диагностикасына арналған жасанды интеллект жүйесі іске қосылды. Бұл технология қазірдің өзінде дәрігерлерге диагноз қоюды едәуір жеделдетіп, науқастардың өмірін сақтауға нақты үлес қосып жатыр.Жасанды интеллект медицинаға енуі — бүкіл әлемдегі жаһандық үрдіс. Алыс жатқан мемлекеттер — АҚШ, Германия, Жапония — бұл технологияны жылдар бұрын клиникалық практикаға енгізе бастаған болатын. Қазақстан да осы бағытта белсенді қадам жасады. Денсаулық сақтау министрлігінің деректері бойынша, елімізде жыл сайын инсульттан шамамен 40 мың адам зардап шегеді. Шымкент қаласының өзінде бұл сан жылына үш мыңнан асады. Инсульт — өлімге де, мүгедектікке де алып келетін қауіпті ауру. Алайда медицина ғылымы дәлелдегендей, уақтылы қойылған диагноз мен дер кезінде басталған ем науқастың болашағын түбегейлі өзгерте алады. Дәл осы себепті жаңа технологияның ауруханада пайда болуы медицина қауымдастығы тарапынан үлкен қолдау тауып отыр.Жасанды интеллект жүйесінің іс жүзінде қалай жұмыс істейтінін 59 жастағы Шымкент тұрғыны Қобей Алдановтың мысалынан айқын байқауға болады. Ол қолдары мен аяқтарының ұйып қалғанын сезіп, дереу медициналық көмекке жүгінді. Ауруханаға жеткізілген соң компьютерлік томография жасалды, ал алынған суреттерді жасанды интеллект жүйесі талдады. Нәтижесінде дәрігерлер диагнозды айтарлықтай жылдам растап, емді кешіктірмей бастай алды. «Қолдарым мен аяқтарымның ұйып бара жатқанын сездім. Мені ауруханаға алып келді. Диагнозды тез қойды, бірден ем басталды. Қазір жағдайым жақсы, айтарлықтай жақсарды», — деп бөлісті Қобей Алданов. Оның сөздері — жаңа жүйенің тек техникалық жаңашылдық емес, нақты өмірлік нәтиже беретін шешім екенін дәлелдейді.№1 қалалық клиникалық ауруханасының компьютерлік томография дәрігері Қанат Бекетаев жасанды интеллект жүйесінің артықшылықтарын кәсіби тұрғыдан бағалайды. «Жүйе дереу байқалмайтын өзгерістерді анықтауға көмектеседі. Бұрын бұған көп уақыт кететін, кейде консилиум жинау қажет болатын. Енді мұндай өзгерістерді әлдеқайда жылдамырақ анықтауға болады», — дейді ол. Шынында да, инсульт диагностикасындағы уақыт мәселесі — тіршілік пен өлім арасындағы нәзік шекара. Медицина ғылымында «алтын сағат» деген ұғым бар: инсульт белгілері пайда болғаннан кейінгі алғашқы бір-төрт сағат ішінде дұрыс ем басталса, мидағы зақым ең аз шығынмен шектелуі мүмкін. Жасанды интеллект дәл осы маңызды кезеңде дәрігердің ең сенімді серіктесіне айналуда.Ауруханының бас дәрігері Бақытжан Позилов инсульттың жасарып бара жатқан тенденциясына алаңдаушылық білдіреді. «Егер бұрын инсульт 60 жастан асқандарда жиі кездескен болса, бүгінде бұл ауру «жасарып» барады. Неғұрлым ерте диагноз қойылып, ем басталса, науқасты аман сақтап, мүгедектікке ұшырамауына жол берудің мүмкіндігі соғұрлым жоғары болады. Жаңа технология медициналық көмекті неғұрлым жедел етуге септігін тигізеді», — деп атап өтті ол. Соңғы жылдары жас мамандар арасында да инсульт жағдайлары тіркеліп жатыр, бұл мәселенің өткірлігін одан әрі арттырады. Мамандардың пікірінше, қоршаған орта факторлары, стресс, дұрыс тамақтанбау мен физикалық белсенділіктің төмендеуі инсульттың ертерек дамуына ықпал етеді.Жасанды интеллект жүйесінің диагностикадағы мүмкіндіктері тек инсультпен шектелмейді. Жақын арада бұл технологияны ультрадыбыстық диагностика мен эндоскопия салаларына да енгізу жоспарлануда. Бұл басқа ауыр аурулардың — ісіктердің, ішкі мүше патологияларының — ерте сатыда анықталуына мүмкіндік береді. Медицина мамандары бұл бағытты болашақта Қазақстанның бүкіл аумағына кеңейтуді мақсат етіп отыр. Денсаулық сақтау саласының цифрланды жолы ашылса, аймақтардағы науқастар да уақтылы және сапалы диагностика ала алады. Бұл ауылдық жерлерде және шалғайдағы өңірлерде тұратын тұрғындар үшін ерекше маңызды, өйткені онда мамандандырылған дәрігерлердің саны шектеулі.Қоғам тарапынан да жаңа технологияға қызығушылық пен оң баға айтылып жатыр. Әлеуметтік желілерде Шымкент тұрғындары жасанды интеллект жүйесінің медицинаға енгізілуін жақтайтын пікірлерін білдіруде. Бірқатар азаматтар бұл жаңалықты өз отбасы мүшелерінің де пайдалана алатынына сеніммен қарайды. Сарапшылар да технологияның тиімділігін атап өтеді. Цифрлық медицина саласының зерттеушілері жасанды интеллектінің дәрігер тәжірибесін алмастырмайтынын, бірақ оны елеулі түрде жетілдіретінін баса айтады. Бұл — адам мен машина интеллектісінің оңтайлы үйлесімі.Шымкентте жасанды интеллект жүйесінің іске қосылуы — Қазақстан денсаулық сақтау жүйесі үшін кезекті маңызды қадам. Бүгінде технология бірнеше медициналық мекемеде қолданылып жатыр, алдағы уақытта оны кеңейту жоспарлануда. Бұл бастама — тек бір қаланың жетістігі ғана емес, бүкіл ел медицинасының дамуының айқын белгісі. Жасанды интеллект енгізу арқылы Қазақстан диагностика сапасын жақсартып, ауру ауыртпалығын азайтуға және халықтың өмір сүру сапасын арттыруға нақты мүмкіндік алып отыр. Шымкенттің бастамасы басқа қалалар мен аймақтар үшін де үлгі болып, ұлттық денсаулық сақтаудың жаңа беті ашылуына жол ашады деген сенім бар.

Шымкент қаласы соңғы жылдары елдің өнеркәсіптік картасында ерекше орын алып келеді. Мегаполис тек оңтүстіктің сауда орталығы ғана емес, енді нағыз өндірістік хабқа айналып барады. 10 шілде 2026 жыл — «Himmel Aluminium» зауытының толық жобалық қуатына шығуына байланысты жаңа кезеңнің басталуын белгілейтін символдық күн болды. Бұл оқиға Шымкенттің өнеркәсіптік даму жолындағы маңызды межеге айналды және бүкіл Оңтүстік Қазақстан өңірі үшін жаңа мүмкіндіктердің есігін ашты.«Himmel Aluminium» зауытының жалпы инвестициялық көлемі 3,5 миллиард теңгені құрайды. Бұл — жергілікті экономика үшін айтарлықтай ауқымды қаражат. Зауыт жылына 3,8 мың тоннаға дейін алюминий профильдерін өндіруге қабілетті болып, 80 тұрақты жұмыс орнын қамтамасыз етеді. Бұл сандар бірінші қарағанда қарапайым болып көрінуі мүмкін, бірақ олардың артында ондаған отбасының тұрақты табысы, жергілікті бюджетке түсетін салық түсімдері және өңдеу өнеркәсібінің тізбектік дамуы жатыр. Алюминий профильдеріне деген сұраныс Қазақстанда жыл сайын өсіп келеді, өйткені қала инфрақұрылымының жаңаруы, тұрғын үй және коммерциялық құрылыс секторларының белсенділігі бұл өнімді тұтынуды арттыруда.Зауыттың маңыздылығын толық бағалау үшін Шымкенттің соңғы бес жыл ішіндегі дамуын шолу қажет. 2018 жылы республикалық маңызы бар қалаға айналғаннан бері Шымкент инвестициялық белсенділіктің жаңа толқынын бастан кешіруде. Халықтың жедел өсуі, жыл сайын 50–60 мыңға жуық адамды қамтитын ішкі миграция, жергілікті нарыққа деген сұранысты айтарлықтай арттырды. Қаланың халқы қазіргі уақытта 1,2 миллионнан асып кетті, бұл оны Алматы мен Астанадан кейінгі үшінші ірі қала ретінде бекітті. Нарықтың кеңеюі инвесторлар үшін тартымды жағдай туғызады, ал жергілікті билік инвестиция тарту мен кәсіпкерлерге жеңілдік беру бойынша мақсатты саясатты жүргізіп келеді.Қаланың инвестициялық климатын жақсартуда арнайы экономикалық аймақтардың, индустриялық аймақтардың рөлі ерекше. Шымкенттегі «Оңтүстік» арнайы экономикалық аймағы өнеркәсіп кәсіпорындары үшін жеңілдікті салықтық және кедендік режим ұсынады. Осы мүмкіндіктерді пайдаланып, соңғы үш жылда өңірде 40-тан астам жаңа өндіріс орны іске қосылды. Олардың арасында тамақ өнеркәсібі, химия саласы, жеңіл өнеркәсіп және машина жасау бар. «Himmel Aluminium» зауыты осы үдерістің табиғи жалғасы болып табылады. Зауыт директоры Асқар Бекенов бұл жайлы: «Шымкентте бизнес жүргізу үшін барлық жағдай жасалған. Жергілікті билік инвесторлармен тығыз байланыста жұмыс істейді, логистикалық инфрақұрылым жетілдірілуде, ал маман кадрлар базасы жылдан жылға күшейіп келеді», — деді.Алюминий профильдері Қазақстанның импортқа тәуелділігін азайту тұрғысынан да стратегиялық маңызы бар өнім болып саналады. Бүгінге дейін елде тұтынылатын алюминий профильдерінің едәуір бөлігі шетелден, атап айтқанда Ресей мен Қытайдан әкелінген. Жергілікті өндірістің дамуы бұл тәуелділікті азайтады, валюталық шығынды үнемдейді және отандық өнімнің бәсекеге қабілеттілігін арттырады. Экономист Нұрлан Сейітов пікірінше: «Алюминий профильдерін жергілікті деңгейде өндіру — бұл тек экономикалық тиімділік қана емес, бұл технологиялық тәуелсіздікке қарай жасалған маңызды қадам. Бұл жобаны маңызды стратегиялық инвестиция деп бағалауымыз керек».Жаңа жұмыс орындарының ашылуы Шымкент тұрғындары үшін де жақсы жаңалық болып саналады. Қалада жастар жұмыссыздығы мәселесі өткір тұр, өйткені оқу орнын бітіруші жастардың саны жыл сайын артып келеді. «Himmel Aluminium» ашқан 80 жұмыс орнының ішінде инженерлік-техникалық мамандықтар, өндіріс операторлары, логистика мамандары бар. Кәсіпорын басшылығы жергілікті жастарды жұмысқа орналастыруды басымдық ретінде қарайтынын атап өтті. Болашақта өндірістің кеңейтілуі жағдайында жұмыс орны саны 150-ге дейін өсуі мүмкін екені де алдын ала жоспарланған.Зауыттың іске қосылуы Шымкент халқының арасында жағымды қарсылыққа ие болды. Жергілікті тұрғындар өндірістің дамуын шаршандықтан емес, нағыз мақтанышпен қарсы алуда. Қала маңындағы ауылдардан келген жастар «Himmel Aluminium» зауытында жұмысқа орналасу үшін тіркеліп жатыр. Жергілікті өкіліетті орган депутаты Майра Жолдасова бұл жайлы: «Мұндай зауыттар тек жұмыс орны ғана ашпайды. Олар ауылдан қалаға еңбек миграциясын реттеуге де көмектеседі. Адамдар өз жеріне жақын жерде жұмыс табатын болса, ол бүкіл өңір үшін оң нәтиже береді», — деп атап өтті.Алға қарай болашаққа үңілсек, Шымкенттің өнеркәсіптік дамуы тек жеке зауыттармен шектелмейді. Қала әкімдігі 2030 жылға дейінгі стратегиялық жоспарда жаңа индустриялық аймақтарды құру, технологиялық парктер мен инновациялық орталықтар ашу жоспарланған. Алюминий, химия, фармацевтика, тамақ өнеркәсібі — осы бағыттарда жергілікті өндірісті дамыту басты мақсат болып қалады. «Himmel Aluminium» сияқты жобалар бұл амбициялы жоспарлардың нақты жүзеге асырылуының дәлелі болып табылады. Шымкент мегаполис ретінде экономикалық мүмкіндіктерін толық ашуға, Орталық Азия аймағындағы маңызды өнеркәсіптік орталыққа айналуға барлық алғышарт жасалған.

Қазақстанның үшінші мегаполисі Шымкент соңғы жылдары елдің өнеркәсіптік картасында маңызды орын алып келеді. 10 шілде 2026 жыл күні қала тұрғындары мен өңір экономикасы үшін маңызды жаңалық жарияланды: «Wan Sheng Ceramic» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің керамогранит өндіру зауыты толыққанды жұмыс режиміне енді. Бұл жоба тек жергілікті нарықты отандық өніммен қамтамасыз ету ғана емес, сонымен бірге мыңдаған отбасына тұрақты табыс көзі болатын жұмыс орындарын ашу мақсатында іске асырылуда. Экономистер мен салаға жақын сарапшылар бұл жобаны өңірдегі өнеркәсіптік саясаттың нақты жемісі деп бағалап отыр.Шымкент 2018 жылы республикалық маңызы бар қала мәртебесін алғаннан бері оның экономикалық дамуы мемлекеттің назарында. Бұдан бұрын қала негізінен химия, мұнай өңдеу және тамақ өнеркәсібімен танымал болатын. Алайда кейінгі жылдары инвестициялық ахуалдың жақсаруы мен мемлекеттің жергілікті өндірісті қолдау саясаты арқасында өңірге жаңа салалар кіре бастады. Құрылыс материалдары өндірісі, атап айтқанда керамикалық бұйымдар сегменті, бұрын Қазақстанда дамымаған бағыт болатын. Отандық нарық импортқа, ең алдымен Ресей мен Қытайдан келетін өнімдерге тәуелді еді. Осы олқылықты толтыру мақсатында «Wan Sheng Ceramic» компаниясы Шымкентте заманауи зауыт салуды жоспарлады.Жобаның жалпы инвестициялық көлемі 25,5 миллиард теңгені құрайды — бұл өңір тарихындағы ең ірі жеке өнеркәсіптік инвестициялардың бірі. Жоба екі кезеңге бөлінген. Бірінші кезеңге 13 миллиард теңге жұмсалды және ол бүгінде іске қосылып, жұмыс жасап тұр. Екінші кезеңге тағы 12,5 миллиард теңге қарастырылған. Зауыттың қуаттылығы өте жоғары: тәулігіне 25 540 шаршы метр керамогранит өндірілуде. Бұл — Орталық Азия масштабында айтарлықтай елеулі көрсеткіш. Оңтүстік Қазақстан облысының экономика департаменті мамандарының есептеуінше, жылдық өндіріс көлемі 9 миллион шаршы метрден асады, бұл елімізде осы санатта жоқ болып келген нарықтық сұранысты толығымен жабуға мүмкіндік береді.Зауыттың директоры Ли Хуэй бастапқы кезеңде нарықты бағалаудың оңай болмағанын айтады: «Біз Қазақстан нарығын үш жылдан астам зерттедік. Құрылыс материалдарына деген сұраныс жыл сайын өсіп келеді, бірақ отандық өндіріс жоқтың қасы болатын. Шымкентті таңдауымыздың себебі — оңтайлы географиялық орналасуы, жақын жерде шикізат базасының болуы және жергілікті әкімдіктің жауапты серіктестік позициясы». Шымкент қаласының экономика және бюджеттік жоспарлау басқармасының басшысы Арман Досов та жобаны жоғары бағалайды: «Бұл жоба тек өнеркәсіптік маңызы бар жаңа нысан ғана емес. Бұл — жаңа жұмыс орындары, жаңа технологиялар, жаңа салықтық база. Мегаполистің индустриялық жаңғыруының нақты мысалы деп айтуға болады».Жұмыспен қамту мәселесі де осы жобаның ерекше жағы болып табылады. Бірінші кезеңде 350 тұрақты жұмыс орны ашылды. Жоба толық іске асқан соң бұл сан 700-ге жетеді. Жұмыскерлердің басым бөлігі — жергілікті жастар мен тіркелмеген жұмыссыздар арасынан іріктелді. Кадрларды даярлаудың арнайы бағдарламасы жасалды: кәсіпорын «Жас маман» жобасымен ынтымақтастықта алты айлық мамандандырылған оқу курстарын ұйымдастырды. «Мен бұрын қарапайым жұмыс іздеп жүрдім, ештеңе табамын деп ойламадым. Қазір қондырғы операторымын, айлығым бұрынғы табысымнан екі есе артық», — дейді зауытта жұмыс жасайтын 24 жастағы Нұрлан Серікбаев. Бұл жеке оқиғалар жалпы суреттің тек бір бөлшегі ғана, алайда олар реформаның тиімділігін дәлелдейтін ең сенімді дерек.Керамогранит өндірісі бастапқыда шетелдік шикізатқа тәуелді болады деп болжанғанымен, компания жергілікті минералдық ресурстарды — атап айтқанда Оңтүстік Қазақстандағы каолин кен орындарын — пайдалануды жоспарлап отыр. Бұл баға бәсекеге қабілеттілігін арттырып қана қоймай, импорттық тәуелділікті едәуір төмендетеді. Сонымен қатар зауытта заманауи су тазарту технологиясы орнатылған, электр энергиясының тиімділігі де жоғарғы деңгейде ұсталады — бұл экологиялық жауапкершілік нормаларына сай келеді. Экономикалық бәсекеге қабілеттілік пен экологиялық таза өндіріс ұстанымдары бір-бірімен үйлескенде ғана тұрақты даму мүмкін болатынын кәсіпорын басшылары нақты мойындайды.Сарапшылар бұл жобаны аймақтық индустрияландыру стратегиясының нақты нәтижесі ретінде сипаттайды. Қазақстандық өнеркәсіп-экономика институтының зерттеушісі Гүлнар Байжанова: «Шымкенттің мегаполис болып бекінуі тек әкімшілік мәртебені өзгерту емес, ол экономикалық миссияны да қайта анықтауды білдірді. Бүгін «Wan Sheng Ceramic» сияқты жобалар қала экономикасы үшін маңызды мультипликативтік тиімділік береді: субподрядшылар кеңейеді, сервистік инфрақұрылым дамиды, жергілікті бюджет толығады». Шынында да, кәсіпорынның ашылуымен бірге жанама жұмыс орындары санының да артуы байқалуда: логистика, тамақтандыру, кіші бизнес — барлығы жаңа нарықтық қозғалысқа ілесіп жатыр.«Wan Sheng Ceramic» компаниясы алдағы жылдары өнім номенклатурасын кеңейтуді жоспарлайды. Дизайнерлік тақта, техникалық жабын түрлері, тіпті экспортқа бағытталған өнім желісін дамыту мақсаттары белгіленген. Егер екінші кезең жоспарлы мерзімде іске асса, зауыт 2028 жылға дейін Орталық Азиядағы ірі керамикалық өндіріс орталықтарының бірі болуы мүмкін. Шымкент үшін бұл — тек өнеркәсіп мерекесі емес, бүкіл өңір тарихында бетбұрысты сәттердің бірі. Мегаполистің бизнесті, технологияны және адам капиталын бір жерде шоғырландыру мүмкіндігі бар деген болжам енді нақты дәлелмен расталуда.

Қазақстанның үшінші мегаполисі Шымкент соңғы жылдары тек халқы тез өсіп жатқан қала ретінде ғана емес, сонымен қатар елдің өнеркәсіптік картасында айтарлықтай орын алып бара жатқан ірі өндіріс орталығы ретінде де танылуда. 10 шілде 2026 жыл күні қаланың «Жұлдыз» индустриялық аймағында «ORDA NS BUILDING» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі іске асырған шағын және орта бизнеске арналған өнеркәсіп кешенінің бірінші кезеңі ресми түрде толық жұмыс режиміне енді. Бұл оқиға қала тарихында жаңа бетті аша отырып, өңірдегі кәсіпкерлік ортаны сапалы жаңа деңгейге алып шыққан айтулы жетістік болып саналады.Жобаның алғашқы идеясы бірнеше жыл бұрын туындаған болатын. Сол кезде Шымкент қаласында жеңіл, тамақ және құрылыс өнеркәсібі қарқынды дами бастағанымен, шағын және орта кәсіпкерлер үшін дайын өндірістік алаңдардың жетіспеушілігі өткір сезіліп тұрды. Кәсіпкерлер өндіріс орнын нөлден салу үшін ірі капитал жұмсауға мәжбүр болды немесе жарамсыз ескі ғимараттарды жалдауға тура келді. Мұндай жағдай жаңа бизнестің қалыптасуына үлкен кедергі болып тұрды. Осы олқылықты жою мақсатында «ORDA NS BUILDING» компаниясы тиімді инфрақұрылымдық шешім ұсынды: дайын өндірістік алаңдар жасап, оларды кәсіпкерлерге жалға беру арқылы кіру шегін айтарлықтай төмендету.Жобаның ауқымы өте үлкен. Жалпы аумағы 50 мың шаршы метрге дейін болатын өндірістік ғимараттар кешені шағын кәсіпкерлерден бастап орта бизнеске дейінгі кең ауқымды субъектілерге арналған. Инвестициялық жобаның жалпы құны 13 миллиард теңгені құрайды. Оның ішінде бірінші кезеңге бағытталған инвестиция 8,3 миллиард теңге болды. Бұл сомалар аймақтық деңгейдегі жеке инвестиция үшін рекордтық көрсеткіш болып табылады және Шымкент кәсіпкерлік ортасына деген сенімнің айқын белгісін береді. Алаңдар заманауи инженерлік желілермен, электрмен, газбен, сумен жабдықтау жүйелерімен толық қамтамасыз етілген. Кәсіпкерлер алаңды алғаннан бастап, ауыр инфрақұрылымдық шығындарсыз-ақ өндірісін бастай алады.Шымкент қаласының экономикалық дамуы тұрғысынан алғанда бұл жоба аса маңызды. Қала халқы 1,3 миллионнан асып, жыл санап өсе беруде. Жұмыс күшінің ұлғаюы жаңа өндіріс орындарына деген сұранысты арттырып отыр. Шымкент экономикасы бұрын негізінен сауда мен қызмет көрсету саласына тірелетін. Алайда соңғы бес жылда өңдеу өнеркәсібінің үлесі айтарлықтай өсті. Қалалық статистика комитетінің мәліметтері бойынша, 2021 жылмен салыстырғанда өнеркәсіп өндірісінің көлемі 40 пайыздан астам артқан. «Жұлдыз» аймағындағы жаңа кешен осы өсу үрдісін одан әрі жеделдетеді деп күтілуде.Жергілікті кәсіпкерлер жобаны аса жылы қарсы алды. Тамақ өнімдерін өндірумен айналысатын кәсіпкер Нұрлан Сейтқалиев: «Бізге бұрын өндіріс орнын ашу өте қиын болды. Жер іздеу, ғимарат салу немесе жарамды үй-жай жалдау — барлығы уақыт пен ақшаны жұтып жіберді. Ал енді бізге дайын алаң ұсынылып отыр. Бұл — кәсіпкер үшін өте үлкен мүмкіндік» деп атап өтті. Осы пікірді заттай тасымалдау буындарын шығарумен айналысатын тағы бір кәсіпкер де растады. «Алаңды жалға алып, бір айдың ішінде өндірісімізді іске қостық. Бұрын бұл кемінде жарты жылға созылатын еді» деді ол.Мемлекет тарапынан да жобаға жоғары баға берілді. Шымкент қаласы әкімдігінің инвестициялар және кәсіпкерлікті дамыту бөлімінің басшысы Ғани Оразов: «Бұл жоба біздің өнеркәсіптік дамуымыздың стратегиялық бағытымен толық үйлеседі. Шағын кәсіпкерлерді дайын өндірістік инфрақұрылыммен қамту — жұмыспен қамтуды арттыру мен импорт алмастыруды жеделдетудің ең тиімді жолдарының бірі» деп мәлімдеді. Оның айтуынша, жоба іске қосылғалы өңірде жаңа жұмыс орындарының саны 500-ден асты. Болашақта бұл сан мыңдарға жетуі күтілуде.Жобаның тарихи маңызын бағалай отырып, сарапшылар оны Шымкенттегі өнеркәсіп дамуының жаңа толқынымен байланыстырады. Экономикалық сарапшы Арман Бейсенов: «Кеңес дәуірінде Шымкент — ірі өнеркәсіп орталығы болды. Фосфор зауыты, цемент комбинаты, химия өнеркәсібі кәсіпорындары бүкіл Одаққа белгілі болатын. Тәуелсіздіктен кейін өнеркәсіп кеңес дәрежесінен едәуір төмендеді. Қазіргі жобалар сол жоғалған өнеркәсіптік мұраны жаңа заманауи негізде қалпына келтіру дегенді білдіреді» деп атап өтті. Оның бағалауынша, «Жұлдыз» аймағы алдағы бес жылда Оңтүстік Қазақстанның ең ірі өнеркәсіп шоғырланған орталықтарының біріне айналады.Қорытындылай келе, «Жұлдыз» индустриялық аймағындағы «ORDA NS BUILDING» жобасы Шымкенттің өнеркәсіптік болашағы үшін үлкен үміт пен нақты мүмкіндік ашып отыр. Жеке инвестицияның бұл деңгейі, дайын өндірістік алаңдардың пайда болуы және жергілікті кәсіпкерлерге жасалатын қолдау — барлығы бірігіп, аймақ экономикасын жаңа сапалы белеске алып шығудың берік іргетасын қалайды. Шымкент — тек тұрғын халқы өсіп жатқан мегаполис қана емес, Қазақстанның оңтүстік өнеркәсіп алқабын қайта жандандыруға қабілетті, нағыз экономикалық ырқымды сезінген, болашаққа сенімді қадаммен басып тұрған дамушы қала. Алда жаңа кезеңдер, жаңа жобалар мен жаңа жетістіктер болатынына сенім мол.

2026 жылғы 7 шілдеде Шымкенттің индустриялық аймақтарында инвестициялық жобаларды жүзеге асыруға ниетті кәсіпкерлер үшін жер учаскесін алу рәсімі жеңілдей түсті. Қазақстанда инвестициялық жобаларды сүйемелдеу аясында индустриялық аймақтардағы жер телімдерін беру тәртібін оңтайландыратын жаңа тетік енгізілді. Бұл бастама инвесторлардың жерге қолжетімділігін арттырып, әкімшілік рәсімдерді қысқартуға және жобаларды іске асыру мерзімін жеделдетуге бағытталған.Жаңа механизмнің енгізілуі Шымкенттің инвестициялық тартымдылығын күшейтіп, индустриялық аймақтарға жаңа өндіріс орындарын тартуға ықпал етеді. Сарапшылардың пікірінше, бюрократиялық кедергілердің азаюы кәсіпкерлер үшін қолайлы бизнес-орта қалыптастырып, қаланың өнеркәсіптік және экономикалық дамуына оң әсерін тигізеді.Бұл шаруаның тарихи негіздері мен алғышарттарын ескермей өтуге болмайды. Соңғы жылдары Қазақстанға шетелдік инвестициялардың ағыны біршама артты. Ұлттық банктің мәліметтері бойынша, 2025 жылы елге тікелей шетелдік инвестициялар 28 миллиард долларға жетті, бұл алдыңғы жылмен салыстырғанда 12 пайызға жоғары. Алайда инвесторлар арасында жүргізілген зерттеулер бизнес жүргізудегі негізгі кедергілердің бірі ретінде жер мәселелерін, атап айтқанда индустриялық аймақтарда учаске алу кезіндегі ұзақ және күрделі рәсімдерді атайтынын анықтады. Кейбір жобаларда жер учаскесін ресімдеу процедурасы 18–24 айға дейін созылып кеткен жағдайлар да кездесті, бұл инвесторлар үшін айтарлықтай уақыт шығынына айналды.Жаңа тетік дәл осы проблеманы шешуге бағытталған. Құжат инвестициялық жобаларды іске асырудың негізгі процедураларын жүйелендіру және инвесторларды сүйемелдеудің тиімділігін арттыру мақсатында әзірленді. Онда жер учаскесін беру кезіндегі барлық сатылар, мемлекеттік органдармен өзара іс-қимыл тәртібі, қажетті құжаттар тізбесі және мерзімдері нақты белгіленген. Мамандардың бағалауынша, жаңа тетіктің енгізілуімен жер учаскесін алу мерзімі орта есеппен 40–50 пайызға қысқарады.Инвестициялар және даму министрлігінің өкілдерінің айтуынша, бұл реформа ел экономикасын дамытудың ұзақ мерзімді стратегиясының бір бөлігі болып табылады. «Біз инвесторлар үшін мүмкіндігінше ыңғайлы жағдай жасауға ұмтыламыз. Жер учаскесін алу — жобаны іске қосудың ең бастапқы, бірақ сонымен бірге ең маңызды кезеңі. Осы процесті жеңілдету арқылы біз жаңа зауыттар мен өндірістердің ашылуын жылдамдатамыз, жұмыс орындарын көбейтеміз», — деді министрліктің жауапты хатшысы Алмас Жақсылықов. Оның сөзінше, жаңа механизм пилоттық режимде бірнеше индустриялық аймақта сыналып, оң нәтижелер берді.Іскер қауым өкілдері де жаңалықты жоғары бағалап отыр. «Бизнес үшін уақыт — ең бағалы ресурс. Бұрын жер мәселесімен айналысу үшін бірнеше айды жоғалтып жіберетінбіз. Енді рәсімдер нақты және ашық болғандықтан, жобамызды бастауға мүмкіндік туды», — деп пікір білдірді «Қазақстан өнеркәсіпшілері одағының» мүшесі, кәсіпкер Айбек Сейтқали. Шағын және орта бизнес өкілдері де бұл шешімді алдыңғы жылдардағы ең маңызды реформалардың бірі ретінде қарастырады, өйткені бұрын индустриялық аймақтарда жер алу іс жүзінде тек ірі корпорациялардың ғана мүмкіндігінде болатын.Статистика тұрғысынан алғанда, Қазақстанда қазіргі уақытта 12 арнайы экономикалық аймақ пен 20-дан астам индустриялық аймақ жұмыс істейді. Осы аймақтарда 600-ден астам кәсіпорын тіркелген, олардың жалпы жұмыс күші 45 мың адамды құрайды. Үкіметтің жоспарына сәйкес, 2030 жылға қарай индустриялық аймақтардағы кәсіпорындар санын 1200-ге жеткізу, ал жұмысшылар санын 90 мыңға дейін арттыру көзделген. Жаңа тетіктің осы мақсаттарға жетуге елеулі ықпал ететіні күтілуде. Экономистер бағалауы бойынша, рәсімдерді жеңілдету жыл сайын 15–20 жаңа ірі өнеркәсіптік жоба тартуға мүмкіндік береді, бұл мемлекет бюджетіне қосымша 200 миллиард теңге түсім әкелуі мүмкін.Халықаралық тәжірибеге сүйенсек, мұндай механизмдер тиімділігін дүниежүзілік деңгейде дәлелдеген. Мысалы, Сингапур мен Оңтүстік Корея индустриялық аймақтарда жер беру рәсімдерін электрондық жүйеге көшіру арқылы шетелдік инвестициялар ағынын бірнеше есеге арттырды. Маláйзияда арнайы инвестициялық дәліздер аясында жер учаскелерін алу тек 30 күнде жүзеге асырылады. Қазақстанның жаңа механизмі де дәл осындай тиімділікке жетуді мақсат тұтады және сандық технологияларды, электрондық қолтаңбаларды пайдалану мүмкіндіктерін де қарастырады.Жалпы алғанда, индустриялық аймақтарда жер учаскесін алудың жаңа тетігі Қазақстанның инвестициялық климатын жақсарту жолындағы жүйелі жұмыстың нәтижесін бейнелейді. Реформа бір жолғы шешім емес, ел экономикасын индустрияландыру бағытындағы ұзақ мерзімді стратегияның органикалық бөлігі болып табылады. Мамандар мен кәсіпкерлер аталған тетіктің іске асырылуы жаңа өндірістердің ашылуына, жұмыс орындарының артуына және аймақтардың экономикалық дамуына айтарлықтай серпін беретінін болжайды. Алдағы жылдары механизмнің цифрлық форматқа толық ауысуы жоспарланып отыр, бұл рәсімдерді тіпті де жеделдетеді және ашықтықты қамтамасыз етеді. Бизнес пен мемлекет арасындағы ынтымақтастықтың нығайтылуы инвесторлардың сенімін арттырып, Қазақстанды аймақтық инвестициялық орталыққа айналдыру мақсатына қызмет етеді.

Қазақстанның оңтүстік мегаполисі Шымкент соңғы жылдары елдің ірі өнеркәсіптік орталықтарының біріне айналып келеді. 10 шілде 2026 жыл күні қала тұрғындары мен іскер қоғамдастық үшін тағы бір маңызды жаңалық жарияланды: «Shymkent Qagazy» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі толыққанды жұмыс режиміне қосылып, алғашқы өнімдерін шығара бастады. Бұл оқиға жай ғана зауыттың ашылуы емес — ол қаланың экономикалық болашағына деген сенімнің нақты көрінісі.Кәсіпорынның іске қосылуы бірнеше жыл бұрын басталған жоспарлаудың жемісі болып табылады. Шымкент аймағында картон қаптама өнімдеріне деген сұраныс жыл сайын өсіп келген, алайда жергілікті өндіріс мүмкіндіктері осы қажеттілікті толық қамтамасыз ете алмады. Оңтүстік Қазақстан өңірі ұзақ уақыт бойы қаптама материалдарын алыс аймақтардан тасымалдауға мәжбүр болды, бұл тауарлардың өзіндік құнын арттырып, жергілікті кәсіпкерлердің бәсекеге қабілеттілігін төмендетіп отырды. Дәл осы мәселені шешу мақсатында инвесторлар «Shymkent Qagazy» жобасын жүзеге асыруды бастады.Жобаға жұмсалған инвестиция көлемі 2,5 миллиард теңгені құрайды. Бұл сома аймақтық масштабта ерекше назар аударарлық цифр болып табылады. Зауыттың өндірістік қуаты жылына 10 мың тонна картон қаптама өнімін шығаруды қамтамасыз ете алады. Ерекше маңыздысы — кәсіпорын шикізат ретінде макулатураны, яғни қайта өңделетін қағаз қалдықтарын пайдаланады. Бұл тәсіл бір мезгілде екі мәселені шешеді: біріншіден, өндіріс шығынын азайтады, екіншіден, қоршаған ортаны қорғауға белсенді үлес қосады. Дүние жүзінде «жасыл экономика» принциптері кеңінен таралып жатқан кезде, Шымкент зауытының мұндай тәжірибесі заманауи үрдістерге толық сай келеді.Зауыттың іске қосылуымен бірге 50 тұрақты жұмыс орны пайда болды. Жаңа қызметкерлердің арасында инженерлер, технологтар, жабдық операторлары, логистика мамандары және әкімшілік персонал бар. Кәсіпорын басшылығы алдағы екі жыл ішінде штатты 30 пайызға ұлғайту мүмкіндігін қарастырып отырғанын мәлімдеді. Бұл жаңалық жұмыссыздық мәселесін азайтуға бағытталған қалалық бағдарламалармен үйлесімді сабақтасады. Шымкент — Қазақстанның ең тығыз қоныстанған қалаларының бірі, сондықтан жаңа жұмыс орындарының ашылуы тұрғындардың әлеуметтік жағдайын жақсартудың тікелей тетігі болып табылады.Зауыт директоры Бауыржан Сейткали жаңа кәсіпорынның стратегиялық маңызын атап өтті: «Біз тек картон қорап шығармаймыз. Біз жергілікті тауар өндірушілерге бәсекеге қабілетті баға бойынша сапалы қаптама материалдарын ұсынамыз. Бұл олардың өз өнімдерін нарыққа тиімді шығаруына, сондай-ақ экспорт мүмкіндіктерін кеңейтуіне жол ашады. Оңтүстік Қазақстандағы өнеркәсіп экожүйесін дамытуға біздің де үлесіміз бар деп санаймыз». Оның сөздері тек кәсіпорынның ішкі мақсаттарын ғана емес, кең ауқымды экономикалық стратегияны да бейнелейді.Шымкент қаласы әкімдігінің өнеркәсіп және инвестиция бөлімінің басшысы Айгүл Нұрланова «Shymkent Qagazy» жобасының ауқымды инвестициялық бағдарламаның бір бөлігі екенін растады. «Қаламыздың өндірістік кластерін дамыту — стратегиялық басымдықтарымыздың бірі. Соңғы үш жылда ғана Шымкентте 120-дан астам жаңа өндірістік объект іске қосылды, 4 500-ден астам жаңа жұмыс орны ашылды. «Shymkent Qagazy» осы ауқымды жұмыстың органикалық жалғасы болып табылады», — деп атап өтті ол. Бұл мәліметтер қаланың даму қарқыны қаншалықты жоғары екенін айқын көрсетеді.Экономист-сарапшылардың бағалауынша, «Shymkent Qagazy» кәсіпорынының іске қосылуы өңірдің жалпы экономикалық жағдайына мультипликативті әсер тудырады. Бір тікелей жұмыс орны жанама түрде тағы екі-үш жұмыс орнын қалыптастырады деген экономикалық заңдылық бар. Демек, 50 тікелей жұмыс орны ұзақ мерзімді перспективада жергілікті нарықта жүздеген косымша жұмыс орындарының пайда болуына негіз жасайды. Сонымен қатар, жергілікті макулатура жинаушылар мен дайындаушыларға қосымша кіріс көзі қалыптасады, бұл экономикалық тізбекті одан әрі ұзартады.Зауыттың болашақтағы жоспарлары да кең ауқымды. Кәсіпорын басшылары алдағы кезеңде өнім ассортиментін кеңейтіп, тек картон қаптама ғана емес, арнайы өнеркәсіптік қаптама материалдарын да шығаруды жоспарлап отыр. Сонымен бірге, экспорттық мүмкіндіктерді зерттеу жұмыстары да жүріп жатыр: Орталық Азия нарығында Шымкенттен шығатын картон өнімдеріне деген сұраныс бар деп болжануда. Егер осы жоспарлар жүзеге асса, «Shymkent Qagazy» жай ғана қалалық кәсіпорын емес, аймақаралық маңызы бар өнеркәсіптік объектіге айналуы мүмкін. Шымкент мегаполисі Қазақстан Республикасының оңтүстіктегі ең ірі қаласы ретінде өзінің өнеркәсіптік мүмкіндіктерін жыл сайын кеңейте түсуде. «Shymkent Qagazy» сияқты жобалар қаланың тек тұтыну орталығы ғана емес, толыққанды өндіріс хабы екенін дәлелдейді. Макулатурадан жасалған картон қаптама — бұл шынында да болашаққа бағытталған, ресурстарды тиімді пайдаланудың заманауи үлгісі. Мұндай кәсіпорындардың санының артуы Шымкентті Орталық Азияның бәсекеге қабілетті өнеркәсіптік орталықтарының қатарына шығарады деген сенім күшейіп келеді.

2026 жылғы 20 шілдеде Шымкенттегі «Оңтүстік» арнайы экономикалық аймағында орналасқан «АГФ ГРУПП» ӨК» ЖШС-нің өндірістік қызметі мен отандық жеңіл өнеркәсіпті дамытудағы үлесі таныстырылды. Кәсіпорын бүгінде Қазақстандағы жетекші тоқыма өндірушілерінің бірі ретінде сапалы өнім шығарып, ішкі нарықты отандық тауарлармен қамтамасыз етуге және импортқа тәуелділікті азайтуға өз үлесін қосып келеді.Компания өндіріс барысында заманауи технологияларды қолданып, өнім сапасын тұрақты түрде жетілдіруде. Сарапшылардың пікірінше, «АГФ ГРУПП» ӨК» ЖШС сияқты кәсіпорындардың табысты жұмысы Шымкенттің өнеркәсіптік әлеуетін күшейтіп, «Оңтүстік» арнайы экономикалық аймағының инвестициялық тартымдылығын арттыруға, жаңа жұмыс орындарын құруға және еліміздің жеңіл өнеркәсібінің бәсекеге қабілеттілігін нығайтуға маңызды үлес қосып отыр.Кәсіпорынның тарихы 2012 жылдан басталады. Алғашқы күндерден бастап негізгі бағыт ретінде үй тоқыма бұйымдары таңдалды: төсек-орын жабдықтары, сырылған төсек жапқыштар, жастықтар мен көрпелер, сондай-ақ үйге арналған киім, сүлгілер мен монша халаттары. Он төрт жыл бойы компания саласындағы озық тәжірибені игеріп, технологиялық базасын жүйелі түрде жаңартып отырды. Бүгінде кәсіпорынның өндірістік қуаттылығы жылына 4–5 миллион дана өнімге жетіп отыр — бұл Орталық Азия өңірінің масштабында айтарлықтай көрсеткіш болып табылады.«Оңтүстік» арнайы экономикалық аймағы «АГФ ГРУПП» үшін мейлінше қолайлы жағдайлар жасап берді. ЖШС осы аймақта орналасу арқылы салықтық жеңілдіктерден, кедендік преференциялардан және инфрақұрылымдық артықшылықтардан пайдаланып келеді. Экономикалық аймақтың мамандандырылған ортасы өндіріске тиімді логистиканы, шикізатқа тез қол жеткізуді, сондай-ақ сыртқы нарыққа шығуды жеңілдеткен. Кәсіпорынның бас директоры осы мүмкіндіктер туралы: «Арнайы экономикалық аймақтың берген жеңілдіктері біздің өндірісті елеулі жеделдетуге мүмкіндік берді. Шикізат жеткізілімінен бастап дайын өнімді сатуға дейінгі барлық процестерді тиімді ұйымдастырдық» деп атап өтті.Кәсіпорынның технологиялық деңгейі де ерекше сөз етуді талап етеді. Заманауи еуропалық және азиялық өндірушілерден алынған жабдықтар өнімнің жоғары сапасын қамтамасыз етеді. Өндірістегі сапаны бақылау жүйесі халықаралық ISO стандарттарына сай енгізілген. Бұл кәсіпорынға тек ішкі нарықта ғана емес, экспорттық бағытта да бәсекелестікке түсуге мүмкіндік береді. Тоқыма саласының сарапшысы Асқар Бейсенов: «Қазақстандық тоқыма кәсіпорындарының технологиялық деңгейі соңғы он жылда айтарлықтай өсті. «АГФ ГРУПП» сияқты компаниялар саланы жаңа деңгейге алып шықты» деп бағалайды.Қазақстанда үй тоқыма өнімдерінің нарығы динамикалық дамып келеді. Халықтың тұрмыс деңгейінің жоғарылауы, тұрғын үй салу көлемінің артуы және отандық тауарға деген сенімнің өсуі бірлесе нарық сыйымдылығын кеңейтіп отыр. Соңғы деректер бойынша Қазақстандағы тоқыма өнімдеріне жылдық шығын 500 млн долларды асты, ал отандық өндіруші үлесі бұл сандарды арттыруда. Дәл осы контексте «АГФ ГРУПП» жылына миллиондаған өнім шығара отырып, импорттың орнын толтырып, валюталық шығынды азайтуға тікелей септігін тигізіп отыр. Кәсіпорын жыл сайын 200-ден астам тұрақты жұмыс орнын қамтамасыз етіп, аймақтың экономикалық белсенділігіне өз үлесін қосып келеді.Компанияның болашақ жоспарлары да тынысы кең. Жақын болашақта өндірістік қуаттылықты одан әрі арттыру, өнім ассортиментін кеңейту және экспорт нарықтарына шығу басымдық болып белгіленген. Атап айтқанда, Орталық Азия елдері, Ресей және Қытай нарықтары қарастырылуда. Кәсіпорын менеджменті бренд имиджін нығайту мақсатында жарнамалық кампанияларға және байқаулар мен көрмелерге белсенді қатысуға ниет білдірді. Бизнесті дамыту жөніндегі менеджер: «Біздің мақсатымыз — 2028 жылға дейін экспорт үлесін жалпы өткізімнің 30 пайызына жеткізу. Ол үшін сертификациялау процесін аяқтап, тауар белгілерін шет елде тіркеп жатырмыз» деп хабарлады.Мемлекет тарапынан да қолдау жоғары деңгейде. Қазақстандағы «Экономиканың өнеркәсіптік дамуы» бағдарламасы шеңберінде жергілікті өндірушілерге субсидиялар, кредиттік жеңілдіктер және лизингтік қаржыландыру ұсынылып отыр. «АГФ ГРУПП» осы бағдарламаның белсенді қатысушысы болып табылады. Аймақтық деңгейде жергілікті атқарушы органдар кәсіпорынды үлгілі мекеме ретінде бірнеше рет марапаттап, іскерлік форумдарда таныстырды. Мемлекеттік деңгейдегі осындай қолдау отандық тоқыма өнеркәсібін дамытудың жүйелі бағытын айғақтайды.Елдің жалпы өнеркәсіптік дамуы тұрғысынан бағалайтын болсақ, «АГФ ГРУПП» тоқыма саласының локомотивіне айналып келе жатқанын айту артық болмас. Компания жыл сайын өнімдер санын арттырып, ассортименттегі жаңа позицияларды тұтынушыларға ұсынып отыр. Сапа мен баға арақатынасының оңтайлы болуы тұтынушылар арасындағы сенімді нығайтты. Жергілікті сауда желілері «АГФ ГРУПП» өнімдерін белсенді түрде сатып алуда, ірі супермаркеттер тізбегі компаниямен ұзақ мерзімді шарттар жасасқан. Болашақта халықтың отандық тоқыма өнімдеріне деген сұранысының одан да жоғарылайтыны болжалды, ал «АГФ ГРУПП» осы сұранысты қанағаттандыра алатын кәсіпорын ретінде Қазақстан экономикасының маңызды тіректерінің біріне айналуы заңдылық болып табылады.

Шымкенттің «Оңтүстік» арнайы экономикалық аймағында табысты жұмыс істеп келе жатқан «Tumar Textile» ЖШС-нің өндірістік жетістіктері 2026 жылғы 20 шілдеде жарияланған мәліметтер арқылы тағы бір мәрте назарға ілікті. Кәсіпорын тоқыма өнімдері мен балалар және жасөспірімдерге арналған аяқ киім өндірісін дамытып, қазақстандық тұтынушыларға кеңінен танымал «Bars» брендімен сапалы өнім шығарып келеді.Компания өндіріс көлемін кезең-кезеңімен ұлғайтып, заманауи технологияларды енгізу арқылы өнім сапасы мен бәсекеге қабілеттілігін арттыруда. Мамандардың пікірінше, «Tumar Textile» секілді кәсіпорындардың дамуы Шымкенттің өнеркәсіптік әлеуетін күшейтіп қана қоймай, «Оңтүстік» арнайы экономикалық аймағының инвестициялық тартымдылығын арттыруға, жаңа жұмыс орындарын құруға және отандық жеңіл өнеркәсіптің тұрақты дамуына елеулі үлес қосып отыр.«Оңтүстік» арнайы экономикалық аймағы Оңтүстік Қазақстан өңірінің өнеркәсіптік өрлеуіне арналған стратегиялық алаң ретінде бірнеше жыл бұрын қалыптасты. Аймақ отандық және шетелдік инвесторларды тартуға, жаңа жұмыс орындарын ашуға, сондай-ақ қазақстандық өнімдердің бәсекеге қабілеттілігін арттыруға мүмкіндік береді. АЭА резидентіне берілетін салықтық жеңілдіктер мен инфрақұрылымдық қолдау инвесторлар үшін тартымды жағдай қалыптастырады. Осындай қолайлы ортада «Tumar Textile» сияқты кәсіпорындар нарықта берік орнығып, өндірістік әлеуетін кеңейтуге мүмкіндік алды.«Tumar Textile» ЖШС 2018 жылы өндірісін іске қосты. Кәсіпорынның инвестициялық жобасын жүзеге асыруға 200 миллион теңге мөлшерінде инвестиция тартылды, бұл сол кезең үшін өңірдегі жеңіл өнеркәсіпке жасалған айтарлықтай қаржылық салым болды. Жобаның іске асырылуы нәтижесінде 15 тұрақты жұмыс орны ашылды. Бұл көрсеткіш алғашқы қарағанда шамалы болып көрінуі мүмкін, алайда жергілікті экономика үшін — ауыл және қала тұрғындарының тұрақты табыс табуы тұрғысынан — аса маңызды. Шағын және орта бизнестің жаппай дамуы дәл осындай ұсақ, бірақ тұрақты жұмыс орындарының жиынтығынан тұратынын мамандар атап өтеді.Кәсіпорын өнімдері «Bars» брендімен шығарылады. Атаулы брендтің негізгі мақсаты — балалар мен жасөспірімдерге арналған сапалы және қолжетімді аяқ киімді ішкі нарықта қамтамасыз ету. Қазіргі таңда заманауи технологиялармен жабдықталған өндірістің жылдық қуаттылығы 50 мың жұп аяқ киімге дейін жетеді. Бұл — кәсіпорынның Оңтүстік Қазақстан өңіріндегі сұранысты толығымен немесе едәуір бөлігін жабуға қабілетті екенін дәлелдейтін көрсеткіш. Өнім шығару барысында сапа стандарттарын қатаң сақтауға айрықша мән беріледі: балалардың аяқ киімі денсаулыққа зиянсыз материалдардан жасалынып, эргономикалық талаптарға жауап береді.«Біздің мақсатымыз — қазақстандық отбасыларға сапасы жоғары, бағасы қолжетімді өнім ұсыну. Балалардың аяқ киімі — бұл тек тауар емес, бұл денсаулық, ыңғайлылық және балалардың дұрыс дамуы үшін маңызды фактор. Сондықтан біз сапаға ешқашан компромисске бармаймыз», — деп атап өтті кәсіпорын өкілдерінің бірі. Шынында да, нарықты арзан және сапасыз импорттық тауар басып кеткен кезеңде отандық өндірушінің осындай принципті ұстануы тұтынушылардың сенімін нығайтады.Сарапшылардың бағалауынша, Қазақстанның жеңіл өнеркәсібі соңғы онжылдықта айтарлықтай өзгерістерге ұшырады. Кеңес дәуірінен қалған ескі зауыттар жабылып, олардың орнында заманауи технологиялармен жарақтанған жаңа кәсіпорындар пайда болды. Дегенмен жеңіл өнеркәсіп өнімдерінің импорты әлі де елеулі үлес алып отыр — атап айтқанда, аяқ киім нарығының 70 пайыздан астамы шетелдік тауарлармен толтырылған. Осы тұрғыдан алғанда «Tumar Textile» сияқты кәсіпорындардың дамуы — отандық өндірістің баяу, бірақ тұрақты ілгерілеуінің белгісі. Экономистер мұндай кәсіпорындардың санын арттыру валюта шығынын азайтып, ел ішіндегі қосылған құнды ұлғайтатынын дәлелдейді.Өңір әкімдігі де жергілікті өндірістің дамуын белсенді қолдап отыр. «Оңтүстік» АЭА аясында жұмыс жасайтын кәсіпорындар мемлекеттік сатып алу тендерлерінде бірінші кезекте қарастырылады, бұл олардың өткізу нарығын кеңейтуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар кәсіпорындарға кәсіптік оқыту мен технологиялық жаңартуға субсидия бөлу бағдарламалары да іске асырылуда. Жергілікті билік өкілдері «Tumar Textile» сияқты кәсіпорындардың өңір экономикасына қосқан үлесін жоғары бағалайды. «Бұл жоба жұмыспен қамтуды арттырып қана қоймай, өңірдің өнеркәсіптік бейнесін де нығайтуда», — деген пікір жергілікті кәсіпкерлікті дамыту орталығы мамандарының ортасында кеңінен айтылады.Болашаққа қарасақ, «Tumar Textile» кәсіпорнының алдында бірқатар мүмкіндіктер мен сын-тегеуріндер тұр. Орталық Азия нарығына шығу, жаңа өнім желілерін игеру, цифрлық маркетинг арқылы тікелей тұтынушыға жету — осының барлығы кәсіпорынның стратегиялық мүдделеріне сай. Сонымен бірге шикізат бағасының тербелісі, жұмыс күшін дайындау мәселесі және импорттың бәсекесі де ескерілуі тиіс. Алайда «Bars» брендінің кейінгі жылдардағы тұрақты дамуы оның нарықтағы позициясының берік екенін айғақтайды. Otandık өndírísті qoldau maqsatyndaǵy memlekettіk baǵdarlamalar zhäne AЭA beretіn артықшылықтар кәсіпорынның бәсекелестікте алға шығуына нақты тірек болып табылады. «Tumar Textile» тәжірибесі өңірдегі басқа да кәсіпкерлер үшін үлгі-өнеге болып, жеңіл өнеркәсіп саласына жаңа инвесторларды тартудың жолын ашады деген үміт бар.

22 шілде 2026 жыл күні Шымкент қаласында отандық өнеркәсіптің нағыз мерекесіне айналған іс-шара өз жұмысын аяқтады. «Қазақстанның үздік тауары – 2026» және «Бір ауыл – бір өнім» өңірлік көрме-байқаулары аясында 120-дан астам жергілікті тауар өндіруші өз өнімдерін кең қауымдастық назарына ұсынды. Бұл іс-шара тек сауда-өнеркәсіп ауқымындағы жай ғана шара емес, Оңтүстік Қазақстанның экономикалық потенциалын танытатын маңызды платформаға айналды.Байқаудың алғашқы өңірлік кезеңі Шымкентте өткізілуі кездейсоқ емес. Қала соңғы жылдары Қазақстанның ірі өнеркәсіп орталықтарының біріне айналып келеді. Шымкент бүгінгі таңда химия, фармацевтика, машина жасау және жеңіл өнеркәсіп салаларында тұрақты өсу қарқынын сақтап отыр. Статистикалық деректерге сүйенсек, соңғы үш жыл ішінде қаладағы шағын және орта кәсіпорындардың саны 18 пайызға артты, ал экспортқа шығарылатын өнімнің жалпы көлемі 2023 жылмен салыстырғанда 24 пайызға өсті. Осындай серпін аясында өткізілген байқау нарықта жаңа орын іздеген кәсіпкерлерге де, өзінің бәсекеге қабілеттілігін сынағысы келген ірі өндірушілерге де тең мүмкіндік берді.Көрме-байқауды Шымкент қалалық әкімдігі мен Кәсіпкерлер палатасы бірлесіп ұйымдастырды. «Көрме» орталығының кең алаңдарында тамақ өнеркәсібі, фармацевтика, машина жасау, химия, жеңіл өнеркәсіп, құрылыс индустриясы және басқа да салалардың кәсіпорындары өз стендтерін орнатты. Байқау барысында сарапшы комиссия әр қатысушының өнімін бірнеше критерий бойынша бағалады: өнім сапасы, бәсекеге қабілеттілік, орамасының сәйкестігі, экологиялық тазалығы және тұтынушыларға ыңғайлылығы. Өндірісін жаңа бастаған жас кәсіпкерлер үшін арнайы «Стартап» номинациясы ұйымдастырылып, оларға тәжірибелі сарапшылардан бағалы кеңестер мен практикалық нұсқаулар берілді.Іс-шараны ерекше мәнге ие еткен тағы бір жайт — онда мемлекеттік деңгейдегі жоғары лауазымды тұлғалар мен халықаралық қонақтардың болуы. Шымкент қаласының әкімі Ғабит Сыздықбеков іс-шараны ресми ашып, Шымкент өндірушілерінің алдыңғы қатарлы республикалық деңгейге шығу мүмкіндігіне жоғары баға берді. «Бізде дүниежүзілік стандарттарға сай өнім шығаратын кәсіпорындар бар. Міне, осы байқау сол шындықты дәлелдейтін алаң. Шымкент кәсіпкерлері Астана байқауында республиканың намысын лайықты қорғайды деп сенемін», — деді қала басшысы. Үндістан Республикасының Төтенше және Өкілетті Елшісі Сайлас Тхангал бастаған дипломатиялық делегацияның қатысуы іс-шараға халықаралық сипат берді. Елші Үндістан мен Қазақстан арасындағы сауда-экономикалық ынтымақтастықтың болашағы зор екенін атап өте отырып, Шымкент өнімдерінің деңгейіне ерекше назар аударды.Байқаудың маңызды бөлігі болып «Бір ауыл – бір өнім» жобасы аясындағы көрме саналды. Бұл жоба ауылдық жерлердегі шағын кәсіпорындарды, қолөнер шеберлерін және отбасылық бизнесті қолдауға бағытталған мемлекеттік бастама. Жобаға қатысушылар өздерінің бірегей, жергілікті шикізатқа негізделген өнімдерін — табиғи ірімшіктер мен сүт өнімдерін, дәстүрлі тоқыма бұйымдарын, емдік шөп жинақтарын, тұздалған және кептірілген жидектерді ұсынды. Мамандардың пікірінше, «Бір ауыл – бір өнім» бағдарламасы ауылдық аймақтардағы жұмысбастылықты арттырып, ішкі туризмнің дамуына да жол ашатын перспективалы жоба болып табылады.Байқаудың жеңімпаздары жақын арада Астана қаласында өтетін «Қазақстанның үздік тауары – 2026» республикалық кезеңіне қатысу құқығына ие болды. Республикалық байқауда еліміздің барлық өңірлерінен келген үздік өндірушілер бас жүлде үшін күреседі. Бұл Шымкент кәсіпорындары үшін ауқымды нарыққа шығу, жаңа серіктестіктер орнату және бренд атын мемлекеттік деңгейде бекіту мүмкіндігі. Тарихи тұрғыдан алғанда, алдыңғы жылдардағы байқаулардың жеңімпаздары кейін жыл сайынғы сатылым көлемін орта есеппен 30-40 пайызға ұлғайтқан. Демек, байқаудың жеңімпазы атағы — жай ғана диплом мен медаль емес, бизнестің нақты өсуінің кілті.Іс-шараның қоғамдық маңызы да жоғары болды. Байқаудың қорытынды күнінде «Көрме» орталығына жүздеген шымкенттіктер мен қонақтар ағылып келді. Тұтынушылар жергілікті өнімді таниды, ал өндірушілер тікелей кері байланыс алуға мүмкіндік табады — бұл коммерциялық алаң мен халыққа арналған мерекені бір мезгілде ұштастыратын ерекше формат. Жастар тарапынан да белсенділік байқалды: бірнеше студент стартаптары байқауға қатысып, цифрлық технологияны өнеркәсіппен ұштастырған инновациялық жобаларын таныстырды.Сарапшылар мен экономистер мұндай өңірлік байқаулардың стратегиялық маңызын баса атап өтеді. Отандық өндірісті қолдау, импортты алмастыру және жергілікті брендтерді нығайту — бүгінгі Қазақстанның негізгі экономикалық басымдықтарының бірі. Шымкенттегі іс-шара осы мақсаттарды жүзеге асырудың нақты, тиімді моделін ұсынды. Байқаудың ашықтығы, бағалау критерийлерінің айқындылығы және бизнес қауымдастығының жоғары белсенділігі — осының бәрі алдағы жылдары мұндай іс-шараларды тағы да кеңейту қажеттігін дәлелдейді. Шымкент кәсіпкерлері Астанадағы республикалық байқауда өз аймағының мақтанышы болатынына барша тұрғындардың сенімі мол.

Алматы облысында жол апатынан көз жұмғандар саны азайды. Алғашқы жарты жылдың қорытындысы бойынша тас жолда қаза тапқандар саны былтырғы жылмен салыстырғанда 32%-ға төмендеді. Бұған қауіпті жолдарда орнатылған камералар оң ықпал еткен. Бейнебақылаудың көмегімен 6 айдың ішінде жол ережесін бұзған азаматтарға 10,1 млрд теңге көлемінде әкімшілік айыппұл салынды. Оның 8,16 млрд теңгесі өндірілді. Бұл туралы облыс әкімі аппаратының жиынында мәлім болды.Биылғы қаңтар-маусым айларында облыстық Цифрлық технологиялар басқармасы белгіленген жоспарды 100,7%-ға орындаған. Әсіресе туристік нысандардағы интернет мәселесін шешуге ерекше көңіл бөлінді. Мәселен, биылғы шілде айының басында «Көшпенділер қаласында» сапалы интернет желісі орнатылды. Ал ASP арена кешеніне тамыз айында қосымша мобильді байланыс қосылады. Сондай-ақ Қазақ-қырғыз шекарасындағы Қарқарадағы өткізу пункті мен Қара шатқал аймағына базалық станция орнату мәселесі пысықталуда. Алатау қаласындағы байланыс мәселесі де басты назарда. Қазіргі таңда «Алматы – Қонаев» автожолының бойындағы Жетіген бұрылысында жеке инвестор антенна-діңгек құрылысын аяқтап, базалық станция орнату жұмысын жүргізуде. Сонымен қатар Жаңаарна және Құйған шағын аудандарында талшықты-оптикалық байланыс желілерінің құрылысы басталды. Бір ай ішінде тұрғындар жоғары жылдамдықты интернетке қол жеткізеді. Одан бөлек жақын арада өңірдегі елді мекендерде 16 базалық станция іске қосылады (Қонаев қаласында – 2, Жамбыл ауданында – 7, Қарасай ауданында – 4, Іле, Ұйғыр, Райымбек аудандарында – 1).Камералардың тиімділігін арттыру бойынша да жүйелі жұмыс атқарылуда. Олардың адам көп шоғырланған және көлік жиі жүретін аумаққа қойылуына ерекше мән берілген. Осыған байланысты 325 аппараттық-бағдарламалық кешеннің 33-інің орны ауыстырылды.Облыс әкімі Марат Сұлтанғазиев өз сөзінде бейнебақылау камераларының үздіксіз жұмыс істеуін бақылауда ұстауды тапсырды.«Камераларды тек орнатып қою жеткіліксіз. Әрқайсының тұрақты жұмыс істеп тұрғанын қадағалау керек. Сонымен қатар полиция департаментімен бірлесіп, қоғамдық орындарды ластау, шылым шегу сияқты әкімшілік құқық бұзушылыққа жол берген азаматтарды осы камералар арқылы анықтап, заң аясында жауапкершілікке тарту қажет. Жаңа өзгеріске сәйкес енді тұрғындар өз үйінің айналасындағы 5 метр радиустағы аумақтың тазалығына жауапты. Сондықтан бұл талаптың орындалуына да ерекше мән берілуі тиіс. Осылайша цифрлық технологиялар қоғамдық қауіпсіздік пен тәртіптің сақталуына нақты қызмет етеді», – деді аймақ басшысы.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/almobl/press/news/details/1264235?lang=ru

Шымкент қаласының бірқатар тұрғындары соңғы апталарда өзіне таныс көше бойындағы суреттің өзгергенін байқады — тіректерге созылған сым-кабельдер бригадалар тарапынан алынып тасталып жатыр. Бұл жұмыстар әлеуметтік желілерде дереу резонанс тудырып, тұрғындар арасында алаңдаушылық пен сұрақтарды туындатты. 22 шілде 2026 жыл күні қалалық атқарушы орган осы мәселеге қатысты ресми түсіндірме берді: кабельдерді демонтаждау жұмыстары заңсыз орналастырылған байланыс желілерін ретке келтіру және қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз ету мақсатында жүргізіліп жатқандығы мәлім болды.Мәселенің тамыры өткен жылға барып тіреледі. 2025 жылы жүргізілген жоспарлы тексеру барысында инспекторлар Шымкент көшелеріндегі сыртқы жарықтандыру тіректеріне интернет-провайдерлердің кабель желілерін заңсыз орналастырғанын анықтады. Тексеру нәтижелері бойынша бұзушылықтардың ауқымы айтарлықтай кең болып шықты: ондаған километр кабель желілері инженерлік нормалар мен қауіпсіздік талаптарын мүлдем сақтамай тартылған. Кейбір тіректерде кабельдер бір-бірімен шатасып, ілулі тұрған, ал жер бетінен тым төмен жерде орналасқан сымдар жаяу жүргіншілерге де қауіп төндіретін.Маман-электриктердің пікірінше, мұндай тәртіп бұзушылықтар жай ғана эстетикалық мәселе емес. Шымкенттегі сертификатталған электр монтажшысы Бауыржан Сейтқали: "Жарықтандыру тіректері белгілі бір жүктемеге есептелген. Оларға қосымша кабельдер заңсыз іліп тастаса, тіректің механикалық беріктігі бұзылады. Желдетілмеген жинақталған кабельдер қызып кетуі мүмкін, ал бұл өрт қаупін арттырады. Жауын-шашын кезінде ашық орналасқан қосылыстар тоқ соғу жағдайларына жол ашады," — деп атап өтті. Осы тұрғыдан алғанда, демонтаж жұмыстары тек тәртіпті сақтау шарасы емес, тікелей адам өміріне байланысты мәселе болып табылады.Жергілікті атқарушы орган провайдерлерге бірден демонтажға шықпады. 2025 жылдың қараша айында барлық байланыс операторларына ресми ескертулер жіберіліп, заңсыз орналастырылған желілерді өз күштерімен алып тастау немесе баламалы инфрақұрылымға, атап айтқанда жерасты арналарына немесе арнайы кабель тіректеріне көшіру мүмкіндігі ұсынылды. Бұл — заңнаманың талаптарына сәйкес берілген ресми мерзім. Байланыс саласының регулятивтік практикасында мұндай алдын ала ескерту беру және мерзім белгілеу тәртібі кең қолданылады. Оператор тарапынан уақытылы жауап болмаса ғана, мәжбүрлі демонтажға жол ашылады.Ескерту мерзімі аяқталғаннан кейін жағдай екі жаққа бөлінді. Бірқатар провайдерлер талаптарды дер кезінде орындап, кабельдерін өз еркімен алып тастады. Алайда кейбір операторлар белгіленген мерзімді елемеді. Бұл жағдайда заңнама атқарушы органға мәжбүрлі демонтаж жүргізуге құқық береді. Нақ осы уақытта Шымкент тұрғындарының әлеуметтік желілердегі наразылығы өршіді: интернет байланысы үзіліп қалған үй-жайлардың иелері бригадалар жұмысын бейне камераға түсіріп, таратты. Наразылықтың бір бөлігі негізді болды — бірден интернет байланысынан айрылу ыңғайсыздық туғызды. Алайда мамандар тұрғындарды ыңғайсыздықтың уақытша екенін, провайдерлердің жаңа инфрақұрылымға ауысуы бірнеше күн ішінде шешілетінін еске салды.Шымкенттің телекоммуникация нарығы соңғы он жылда қарқынды дамып келеді. Қаладағы интернет абоненттерінің саны 2016 жылмен салыстырғанда үш есеге өскен, ал бәсекелестік нарыққа жаңа операторларды тартуды жылдамдатқан. Осы тез өсу кезеңінде кейбір провайдерлер инфрақұрылымды жедел кеңейту мақсатында заңи рәсімдерді айналып өтіп, тіректерге рұқсатсыз кабель тартқан. Алғашқы жылдары бақылау тетіктерінің жеткіліксіздігі мұндай тәжірибенің кең тарауына жол берді. Бүгінгі демонтаж — осы ретсіздіктің жиналып қалған салдары.Тұрғындардың бір бөлігі жұмыстардың нақты мақсаты туралы күмәнмен қарады. "Неге дәл қазір? Бізге ешкім алдын ала ескертпеді," — деп жазды бір пайдаланушы. Бірақ атқарушы орган өкілдерінің айтуынша, ескертулер провайдерлерге жіберілген, тұрғындарға жеке хабарлама жіберу заңнамалық міндеттеме болып табылмайды. Болашақта мұндай жағдайлардың алдын алу үшін провайдерлерге арналған ақпараттық хабарламаларды тұрғындарға да жеткізу практикасын енгізу мүмкіндігі талқылануда.Демонтаж жұмыстарының аяқталуымен бір мезгілде операторларға жаңа стандарттарға сәйкес инфрақұрылым орнату мүмкіндігі ұсынылады. Жер асты кабель арналары, арнайы бекітілген кабель тіректері — осылар болашақтың шешімі. Бұл тәсіл тек қауіпсіздікті ғана емес, қала көрінісін де жақсартады. Шымкент соңғы жылдары жергілікті инфрақұрылымды заманауи талаптарға сай жаңарту бағытында бірқатар ауқымды жобалар жүзеге асырып келеді. Телекоммуникация саласындағы тәртіпке қол жеткізу де осы ауқымды реформаның бір бөлігі болып табылады. Тұрғындарға уақытша ыңғайсыздық туғызып жатқан бұл шаралар ұзақ мерзімді перспективада қаланың байланыс инфрақұрылымын қауіпсіз, заңды және тиімді негізде дамытуға жол ашады.

Қазақстандағы цифрландыру процесі жылдан жылға кеңейіп, елдің барлық аймақтарын қамтып келеді. 22 шілде 2026 жыл күні Шымкент қаласының энергетика саласында маңызды жаңалық жарияланды: энергия объектілерін бақылауға арналған жасанды интеллект технологиялары іске қосылып, пайдалануға берілді. Бұл қадам Қазақстанның цифрлық болашаққа бет алғанын тағы бір рет дәлелдеді.Цифрландыру жылы аясында Шымкент қаласы бірқатар стратегиялық жобаларды іске асыруда. Энергетика инфрақұрылымы — мемлекеттің тіршілік тамыры болғандықтан, оны заманауи технологиялармен жабдықтау мәселесі ерекше маңыздылыққа ие. Қала билігі мен Энергетика министрлігі бірлесе отырып, жасанды интеллект негізіндегі мониторинг жүйесін енгізуге шешім қабылдаған болатын. Бұл жүйе трансформаторлық подстанциялардан бастап тарату желілеріне дейінгі барлық объектілерді нақты уақыт режимінде бақылауға мүмкіндік береді.Жасанды интеллект технологияларының энергетикаға енгізілуі кездейсоқ шешім емес. Соңғы жылдары Шымкент қаласының халқы мен өнеркәсіптік объектілерінің саны күрт өскен. Бір ғана 2024–2025 жылдар аралығында қала тұрғындарының саны 150 мыңға жуық адамға артып, электр энергиясына деген сұраныс 18 пайызға дейін өскен. Мұндай жағдайда ескі бақылау жүйелері жеткілікті болудан қалды. Аварияларды уақтылы анықтау, жабдықтың тозуын болжау, жүктемені теңестіру — осының бәрі адами ресурстар мен дәстүрлі құралдар арқылы тиімді орындалу мүмкіндігін жоғалтқан болатын. Дәл осы жағдай жасанды интеллект шешімдерін іздеуге итермеледі.Жаңа жүйе бірнеше негізгі функцияны орындайды. Біріншіден, ол мыңдаған датчиктерден келетін ақпаратты секунд сайын талдап, ауытқуларды автоматты түрде анықтайды. Екіншіден, машиналық оқыту алгоритмдері арқылы жабдықтың болашақ ақауларын 72 сағат бұрын болжауға қабілетті. Үшіншіден, жүйе авариялық жағдайларда диспетчерлік тобына дереу хабарлама жіберіп, оңтайлы шешімді ұсынады. Осының арқасында жоспарсыз тоқтаулардың санын 40 пайызға, ал апаттық жағдайларда жөндеу уақытын орта есеппен 2,5 есеге қысқарту мүмкін болады деп күтілуде.«Бұл жоба бізге үлкен мүмкіндіктер ашып отыр», — деді Шымкент қаласы энергетика бөлімінің басшысы Арман Жексенов. — «Бұрын авариялар болғанда біз оны постфактум анықтайтынбыз. Ал енді жүйе бізге жабдық жай ғана ақаулануды бастамастан бұрын-ақ сигнал береді. Бұл — ұйықтап жатқанда күзетші отырған сияқты жағдай». Маман сонымен қатар персоналдың қауіпсіздігі де айтарлықтай жақсарды деп атап өтті: жасанды интеллект жоғары кернеулі учаскелердегі рұқсатсыз кіруді де бақылап, жедел хабарлама береді.Энергетика министрлігінің өкілдері де жобаның ауқымы мен маңыздылығын ерекше бағалады. Министрліктің цифрлық трансформация департаментінің директоры Сауле Нұрланова: «Шымкент пилоттық аймақ ретінде таңдалды, себебі қала өз инфрақұрылымын жылдам дамытып келе жатыр. Осында алынған тәжірибе мен деректер негізінде жүйені Алматы, Астана және басқа ірі қалаларға тарату жоспарланып отыр», — деді. Бұл мәлімдеме жобаның ел деңгейіндегі стратегиялық маңыздылығын айқын көрсетеді. Болашақта барлық облыстық орталықтарда осындай мониторинг жүйелері жұмыс істейтін болады.Халықаралық тәжірибеге сүйенсек, энергетика саласында жасанды интеллектіні пайдалану өте тиімді нәтижелер берген. Германияда осындай жүйелерді енгізу нәтижесінде электр желілеріндегі шығындар 25 пайызға қысқарған. Сингапурда ЖИ-негізіндегі мониторинг жабдықтың қызмет ету мерзімін орта есеппен 30 пайызға ұзартқан. Жапонияда авариялық тоқтаулардың орташа ұзақтығы 60 пайызға қысқарып, тұтынушылардың шағымдары азайған. Шымкенттің осы жолды таңдауы — ел энергетикасын халықаралық стандарттарға сәйкестендіру жолындағы маңызды қадам.Шымкент тұрғындарының да жаңалыққа деген қарым-қатынасы жағымды. Ұзақ жылдар бойы жазда да, қыста да кенеттен электр тоқтауларынан зардап шеккен қала тұрғындары бұл жобаны зор үмітпен қарсы алуда. «Жазда жылыту жоспарын орындаймыз деп жазда кондиционер токсыз қалады дегенді естіп едік. Енді мұндай жағдай болмайды деп сенемін», — деді Шымкент тұрғыны, педагог Гүлнар Есенова. Кәсіпкерлер де өндіріс тоқтаулары мен олармен байланысты шығындардың азаюын асыға күтуде. Бизнес өкілдері үшін сенімді электрмен қамту — тікелей экономикалық пайда болып табылады.Жоба аясында 120-дан астам энергия объектісіне сенсорлар орнатылып, бірыңғай диспетчерлік орталыққа қосылды. Осы орталықта жасанды интеллект жүйесі тәулік бойы деректерді өңдеп, аналитикалық есептер жасайды. Алдағы екі жылда жүйені ары қарай дамыту жоспарланған: желіні толық 3D картаға түсіру, дрондармен визуалды инспекция жүйесін интеграциялау, сондай-ақ тұтынушылардың жеке шоттарымен байланыстыру. Бұл мүмкіндіктер іске асса, Шымкент Орта Азиядағы алғашқы «ақылды энергетикалық қала» атануға лайық болады. Цифрлық болашақ — бұл ертеңгі арман ғана емес, бүгінгі шындыққа айналып жатқан өзгеріс.

Шымкент қаласында 2026 жылдың бірінші тоқсанындағы кәсіпкерлікті қолдау бағдарламасы өз нәтижесін берді. 22 шілде 2026 жыл күні ресми мәлімет бойынша, арнайы комиссияның шешімімен 105 азаматқа бизнес-грант тағайындалды. Бұл шешім Қазақстанның оңтүстік мегаполисінде шағын және орта бизнесті дамытудың жаңа кезеңін бастаған маңызды оқиға болып саналады.Аталған бағдарлама шеңберінде business.enbek.kz порталы арқылы барлығы 435 өтінім қабылданды. Бұл сан өткен жылдың сол кезеңімен салыстырғанда айтарлықтай жоғары екені белгілі болды. Өтінім берушілер арасында жастар, жұмыссыздар, бұрыннан бизнес тәжірибесі бар кәсіпкерлер және жаңа бастаушылар болды. Порталды пайдаланудың қарапайымдылығы мен ыңғайлылығы азаматтардың белсенділігін арттыруға оң ықпалын тигізді деп санайды мамандар.Грантқа үміткер болған азаматтар өз бизнес-жобаларын тікелей комиссия алдында қорғауға тиіс болды. Бұл процедура жай ғана хат-хабар алмасумен шектелмей, нақты диалог форматында өтті. Комиссия мүшелері әр жобаны жан-жақты қарастырды: жобаның нарықтағы өміршеңдігіне, сұраныс деңгейіне, үміткердің кәсіби тәжірибесіне және болашақта жаңа жұмыс орындарын ашу мүмкіндігіне ерекше мән берілді. Дәл осы критерийлер бойынша жүргізілген бағалау процесінің ашықтығы мен объективтілігін қамтамасыз етті.Сарапшылардың пікірінше, грант тағайындаудың мұндай форматы — жобаны қорғау механизмі — кез келген адамға қолжетімді мемлекеттік қолдауды инвестициялық тиімділікпен ұштастырудың оңтайлы жолы. «Бизнес-жобаны комиссия алдында қорғау — бұл тек формальдылық емес. Бұл үміткерге өз идеясын нақты дәлелдермен қорғауды үйрету, яғни болашақ кәсіпкерге бірінші практикалық сабақ», — дейді экономика саласындағы тәуелсіз сарапшы Айдос Сейітов. Оның айтуынша, мұндай тәсіл грант алушылардың жобаны жүзеге асыруға деген жауапкершілігін де арттырады.Шымкент — Қазақстанның үшінші ірі қаласы ретінде халық саны жылдан жылға өсіп, еңбек нарығына жаңа талаптар қоюда. Мұндай жағдайда мемлекеттің шағын бизнесті дамытуға қатысты белсенді саясаты ерекше маңызға ие болады. Соңғы жылдары Шымкентте ашылған шағын кәсіпорындардың саны өсіп, бұл жергілікті экономиканың тұрақтануына елеулі үлес қосқан болатын. 2025 жылы қалада 12 мыңнан астам шағын және орта кәсіпорын тіркелгені, олардың үлесіне жергілікті ішкі өнімнің 38 пайызы келетіні статистикалық деректерде көрсетілген.Грант алушылардың ішінде жобалары бойынша ауқымы да, бағыты да алуан түрлі. Тамақ өнеркәсібі, ауыл шаруашылығы, IT-шешімдер, қызмет көрсету саласы, қолөнер мен шығармашылық индустрия — осы бағыттар бойынша ең көп өтінім берілгені белгілі болды. Бұл жобалардың жүзеге асуы тек өтінім берушілердің өзіне ғана емес, олардың маңайындағы жұмыссыздар үшін де жаңа мүмкіндіктер ашады. Болжамдар бойынша, грант алған 105 жоба толық іске қосылған жағдайда жалпы алғанда 400-ден астам жаңа жұмыс орны пайда болуы мүмкін.Бағдарламаны іске асыруда Шымкент қалалық еңбек және халықты әлеуметтік қорғау басқармасы шешуші рөл атқарды. Басқарма өкілдерінің айтуынша, мемлекеттік қолдаудың мақсаты — кәсіпкерлікке деген ниеттің алдындағы қаржылық кедергіні жою. «Өтінім берушілердің белсенділігі артқан сайын біз жүйені жетілдіре түсеміз. Бүгінгі 435 өтінім — бұл азаматтардың бизнес жасауға дайын екенінің айқын дәлелі», — деп атап өтті ведомство өкілі. Сонымен бірге алдағы айларда бағдарламаның екінші легін бастау және жаңа секторларға да қолдауды кеңейту жоспарланып отыр.Бизнес-гранттар тағайындауды жалпы Қазақстан мемлекетінің кәсіпкерлікті дамытудағы стратегиялық бағытымен тікелей байланыстыруға болады. 2025–2029 жылдарға арналған Ұлттық жоспарда шағын бизнестің экономикадағы үлесін едәуір арттыру міндеті анық бекітілген. Осы тұрғыдан алғанда, Шымкенттегі грант бағдарламасы тек жергілікті мәселені шешіп қоймай, жалпымемлекеттік экономикалық мақсаттарға қызмет ететін нақты механизм болып табылады. Алдағы жылдарда осындай бағдарламалардың қамтуы кеңейіп, барлық облыс орталықтарында тиімді жүзеге асырылатын болса, Қазақстандағы жұмыссыздық деңгейін айтарлықтай төмендетуге болады деп санайды экономистер. Бүгін Шымкентте қаланған іргетас ертең бүкіл елге үлгі болуы мүмкін.

Астана, 2026 жылғы 27 шілде – Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрі Ермек Көшербаев еліміздегі дипломатиялық миссиясының аяқталуына орай Пәкістан Ислам Республикасының Елшісі Науман Башир Бхаттимен кездесу өткізді.Қазақстанның сыртқы саяси ведомствосының басшысы екі ел арасындағы өзара іс-қимыл деңгейін жоғары бағалап, Астананың екіжақты диалогты одан әрі кеңейтуге ниетті екенін атап өтті.Ермек Көшербаев Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың ү.ж. ақпанда Пәкістанға жасаған сапарының қорытындыларының айрықша маңыздылығына назар аударды. Аталған сапар барысында Астана мен Исламабад арасындағы қатынастар стратегиялық серіктестік деңгейіне көтерілді.Өз кезегінде, Пәкістан Елшісі Қазақстанда болған кезеңінде көрсетілген қолдау үшін алғысын білдіріп, Исламабадтың Астанамен сындарлы диалогты одан әрі дамытуға дайын екенін жеткізді.Кездесу соңында Ермек Көшербаев Пәкістан Елшісіне екі мемлекет арасындағы жан-жақты байланыстарды нығайтуға қосқан жеке үлесін мойындау белгісі ретінде Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің Құрмет грамотасын табыстады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa/press/news/details/1264196?lang=ru