2025 жылдың жазы Шымкент қаласы үшін ерекше сын болды. Маусым мен шілде айларында жауын-шашын болмады, күн аптап ыстық болып, диқан қауымы су тапшылығын қатты сезінді. Соған қарамастан, шаруалар бар күш-жігерін салып, еккен егіндерін уақытында жинап үлгерді. 25 тамызда жарияланған ресми мәліметтерге сәйкес, ауа райының қолайсыздығына қарамастан, биылғы өнім көлемі өткен жылмен салыстырғанда артық болды. Бұл – қаладағы ауыл шаруашылығы саласында атқарылып жатқан жүйелі жұмыстың және жаңа технологияларды енгізудің нәтижесі.2024 жылы мегаполис аумағында 26 мың гектар жерге ауыл шаруашылығы дақылдары егілсе, биыл қуаңшылық болатынын алдын ала болжаған шаруалар егіс көлемін 23 мың гектарға дейін қысқартты. Бірақ сапаға басымдық берген диқаншылар әр гектардан орта есеппен 10 центнерге жуық дәнді және майлы дақыл алуға қол жеткізді. Оның ішінде 7 мың гектарға дәнді дақыл, 3,3 мың гектарға майлы дақыл, 1,8 мың гектарға көкөніс-бақша егілді. Нәтижесінде, өнім көлемі азаймағаны былай тұрсын, кей бағыттарда тіпті өткен жылға қарағанда молырақ жиналды.Бұл жетістіктің негізгі себептерінің бірі – жылыжай шаруашылығын дамыту. Шымкент қаласы аумағында жалпы көлемі 100 гектарға жуық жылыжай іске қосылып, өнімді жыл бойы үздіксіз жеткізуге жағдай жасалды. Осы жылыжайлар халықты көкөніспен қамтамасыз етіп қана қоймай, нарықтағы бағаның тұрақтануына да ықпал етті. Қала тұрғындары үшін бұл – аса маңызды фактор, себебі жаздың аптап ыстығы мен қуаңшылық жағдайында ашық алқаптағы өнім көлемін сақтау өте қиын болды.Ауыл шаруашылығындағы ірі жобалар да ел назарында. Биыл құны 12,2 миллиард теңгені құрайтын бес инвестициялық жоба қолға алынған болса, қазіргі таңда оның бірі іске асырылып үлгерді. Бұл жоба аясында салынған қоймада 90 мың тоннаға дейін өнім сақтауға мүмкіндік бар. Мұндай инфрақұрылым азық-түлік тапшылығын болдырмауға және маусымаралық кезеңде бағаның күрт қымбаттап кетуін тежеп отыруға зор ықпал етеді. Жобаны жүзеге асыру үшін шамамен 1 миллиард теңге көлемінде мемлекеттен жеңілдетілген несие бөлінген.Сонымен қатар, қалада ауыл шаруашылығының болашағына бағытталған тағы бір ірі жоба қолға алынды. Бұл – «Alsera KZ» компаниясы жүзеге асырып жатқан құны 650 миллион АҚШ долларын құрайтын заманауи жылыжай кешені. Жоба екі кезеңнен тұрады: алғашқы кезең 2026 жылы аяқталуы тиіс, ал екінші кезең алдағы бес жылда іске қосылады деп жоспарланған. Кешен толық қуатына шыққан кезде жылына 155 мың тонна өнім өндіруге мүмкіндік береді. Ең бастысы, шамамен 5 мыңға жуық жаңа жұмыс орны ашылмақ. Бұл – тек ауыл шаруашылығы емес, жалпы өңірдің әлеуметтік-экономикалық дамуына серпін беретін жоба.Биылғы көрсеткіштерді өткен жылдармен салыстырсақ, бірқатар айырмашылықтарды байқаймыз. 2023 жылы да ауа райы шаруаларға оңай тиген жоқ, алайда ол жылы көктемгі жауын-шашын мол болды. Соның арқасында егіс көлемін ұлғайтуға мүмкіндік туған еді. 2024 жылы 26 мың гектарға дейін егіс егілгенімен, өнімділіктің орташа көрсеткіші биылғыдан төмен болды. Бұл – агротехникалық әдістерді тиімді қолдану мен алқаптарды дұрыс жоспарлау қажеттігін айқын дәлелдеді. 2025 жылы шаруалар егіс көлемін азайтса да, сапалы өнім алуды басты мақсат етті және осы тәсіл өзін толық ақтады.Ауыл шаруашылығына қатысты мемлекеттік қолдау шаралары да маңызды рөл атқарды. Жеңілдетілген несие беру, жаңа қоймалар мен инфрақұрылымдар салу, су үнемдеу технологияларын енгізу – мұның бәрі өнім көлемін сақтап қалуға және диқаншылардың еңбегін жеңілдетуге сеп болды. Бұған қоса, Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың тікелей тапсырмасына сәйкес, инвестиция тарту жұмыстары қарқынды жүріп жатыр. Жаңа жылыжай кешені, қоймалар, логистикалық орталықтар – бұлардың барлығы ұзақ мерзімді перспективада Шымкентті ауыл шаруашылығы өнімдерінің ірі орталығына айналдыруға ықпал етпек.Қорыта айтқанда, 2025 жылғы ауыл шаруашылығы маусымы табиғаттың қолайсыздығына қарамастан, оң нәтиже берді. Бұл – шаруалардың еңбегі мен төзімінің, сондай-ақ мемлекеттік қолдау мен жаңа технологиялардың жемісі. Шымкенттің аграрлық саласы жылдан-жылға жаңа деңгейге көтеріліп, инвестициялық тартымдылығы артып келеді. Егер бұрын ауыл шаруашылығы тек егін жинаумен немесе мал шаруашылығымен шектелсе, бүгінде ол заманауи өндіріс, инфрақұрылым, жаңа жұмыс орындары мен экспорттық әлеует қалыптастыратын маңызды салаға айналып отыр.

19 тамызда Шымкентте президент Қасым-Жомарт Тоқаев пен қала әкімі Ғабит Сыздықбековтің кездесуінде бес мүліктің мемлекет меншігіне қайтарылғаны белгілі болды. Олардың ішінде «Фантазия» мәдени-сауық кешені мен қалалық дәрігерлік амбулатория ғимараттарының бірі жұртшылықтың ерекше назарын аударды. Бұл шешім тек әлеуметтік тұрғыдан ғана емес, сонымен қатар қаланың даму динамикасын негізінен анықтайтын жер қатынастары тұрғысынан да маңызды қадам болды. Бұл қасиеттердің тарихы жаңа емес. 1990-2000 жылдары көптеген ғимараттар мен жер телімдері жекенің қолына өткенде қоғамдық және коммерциялық мүдделер арасындағы тепе-теңдікті сақтау әрқашан мүмкін болмады. Нәтижесінде қала жерінің едәуір бөлігі жеке меншік иелерінің қолына өтіп, өкінішке орай, оны ұтымды пайдаланбаған. Бір кездері қала тұрғындарының көңілінен шыққан демалыс орны болған «Фантазия» ұзақ жылдар бойы бос тұрып, халыққа еш пайда әкелген жоқ. Емхана, керісінше, қала тұрғындарына өте қажет, бірақ оны пайдалану да шектеулі. Бұл мүліктерді мемлекет меншігіне қайтару тиімді түрде олар орналасқан жерді қайтарып алу және оны қоғам игілігіне пайдалану мүмкіндігін білдіреді. Ірі қалалардағы жер қатынастары әрқашан стратегиялық мәселе болып табылады. Қала шегіндегі әрбір гектар жер керемет құнды. Халық саны күрт өсіп, инфрақұрылымдық жүктемелер жылдан жылға артып отырған Шымкентте жерді ұтымды пайдалану басты мәселеге айналып отыр. Осы тұрғыдан алғанда, «Фантазия» кешені мен емхананы мемлекеттік бақылауға қайтару туралы шешім әкімдік пен орталық үкіметтің қала жерін алыпсатарлық немесе әрекетсіздік объектісі ретінде қалдырмай, тұрғындардың игілігі үшін пайдалануын қамтамасыз етуге міндеттенетінін көрсетеді. Мұндай қадамдарды жеке ғимараттарды қайтару ретінде ғана қарастыруға болмайтынын атап өту маңызды. Ең алдымен, олар жер құқығын қайта қарауды қамтиды. Мүлік жеке меншікке өткенде, оның орналасқан жері онымен бірге жүреді. Егер жерді пайдалану қоғам мүддесіне сай болмаса, мемлекет оны қайтарып алуға толық құқылы. Бұл бизнес үшін жаза емес, әділ тепе-теңдікті қалпына келтіру механизмі. Өйткені, қаладағы жер шектеулі ресурс, ол тұрғындардың игілігіне пайдаланылуы тиіс. Өткен жылдардағы тәжірибе мұндай шаралардың нақты нәтиже беретінін растайды. 2022 және 2023 жылдары Шымкентте жөнсіз немесе мүлде пайдаланылмай жатқан жерлер мен нысандардың қайтарылуы байқалды. Мәселен, мектеп немесе балабақша салуға белгіленген кейбір аумақтар жұмыссыз қалып, ақырында мемлекет меншігіне қайтарылды. Бүгінгі таңда осы алаңдарда заман талабына – мектеп жасындағы балалар санының өсуіне және қолжетімді білім беру қажеттілігіне жауап беретін жаңа оқу орындары салынуда. Медициналық мекемелерде де осындай жағдай қалыптасты: жерді қайтару қосымша аурухана мен емхана ғимараттарын салуға мүмкіндік берді. Осылайша, «Фантазия» мен емхананы қайтару туралы қазіргі шешімді мемлекеттің жерге орналастырудағы жүйелі жұмысының жалғасы деп бағалауға болады. Бұл жеке адамдардың коммерциялық пайдасы емес, қаланы стратегиялық дамыту, әлеуметтік қажеттіліктерді қанағаттандыру, мәдени мұраны сақтау басымдық екенін көрсетеді. Fantasia жағдайында бұл жай ғана ғимарат емес, балалар мен жастардың уақытын өткізетін және қалалық іс-шаралар мен жобаларды ұйымдастыруға болатын заманауи мәдени-ойын-сауық орталығын құру мүмкіндігі. Ал емханаға келсек, нысанның қайтарылуы денсаулық сақтау саласының кеңеюіне, оның халыққа қолжетімділігін арттыруға жол ашады. Әрине, мұндай қадамдар даусыз емес. Кейбір сарапшылар мемлекеттің меншік қатынастарына араласуы нарық еркіндігін шектеу ретінде қабылдануы мүмкін екенін айтады. Дегенмен, бұл кез келген жерге немесе кез келген мүлікке қатысты емес, әсіресе әлеуметтік маңызы бар және қаланың негізгі аудандарында орналасқан жерлерге қатысты екенін түсіну маңызды. Мұнда араласу орынды, өйткені қалалық жер қоғамға қызмет етуі керек. Оның үстіне бұл процесті кенеттен немесе біржақты деп сипаттауға болмайды. Жылжымайтын мүлікті қайтару заңдық шеңберде жүріп жатыр және меншік иелерімен диалогпен жүреді. Басты мақсат – жазалау немесе тәркілеу емес, жерді ұтымды пайдалануды қалпына келтіру. Мемлекет бұл телімдердің иесі ретінде әлеуметтік нысандар салуды, инфрақұрылымды жаңғыртуды немесе демалыс аймақтарын құруды көздейтін Шымкенттің стратегиялық даму жоспарларына енгізе алады. Ұзақ мерзімді перспективада мұндай шешімдер жер қатынастарына жаңа көзқарасты қалыптастырады. Қала бұдан былай көптеген мүліктер мен аумақтар олардың мақсатты пайдаланылуын нақты түсінбестен жекенің қолына өткен өткендегі кездейсоқ жекешелендіру процестерінің кепілінде болмайды. Бүгінгі таңда ашықтық, ұтымдылық және әлеуметтік жауапкершілік басымдыққа айналуда. Фантазия мен емхананың мемлекет меншігіне қайтарылуын символдық оқиға деп атауға болады. Бұл Шымкентте жерді және ондағы нысандарды өңдеудің жаңа философиясының қалыптасып келе жатқанын көрсетеді: жер қайта сатылатын немесе бос қалдырылатын тауар емес, қоғамға қызмет ететін ресурс. Дәл осы тәсіл әр жер учаскесі өз мақсатына сай пайдаланылатын және әрбір нысан тұрғындарға пайда әкелетін заманауи мегаполис салуға мүмкіндік береді.

2025 жылдың 19 тамызында Шымкент қаласының әлеуметтік-экономикалық даму барысы жөнінде өткен кездесуде Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевқа маңызды жаңалық жарияланды. Акиматтың бастамасымен және мемлекеттік органдардың үйлесімді жұмысының арқасында қалаға тиесілі бес нысан қайтадан мемлекеттік меншікке қайтарылды. Бұл тізімде көпшілікке жақсы таныс «Фантазия» мәдени-ойын-сауық аймағы мен бірқатар медициналық мекемелер бар. Әсіресе поликлиниканың қайтарылуы шымкенттіктер үшін әлеуметтік маңызы зор шешім ретінде қабылданды.Бұл бастама – тек жылжымайтын мүлікке қатысты мәселе ғана емес, сонымен бірге жер қатынастарын реттеудің тиімді үлгісі. Себебі нысандардың орналасқан жер учаскелері мемлекет балансынан шығып кеткен кезде, оларды жеке сектор түрлі мақсатта пайдалануы мүмкін еді. Ал қайтадан мемлекеттік меншікке алынуы – осы аумақтардың нақты әлеуметтік, мәдени және инфрақұрылымдық қажеттіліктерге жұмсалатынын білдіреді.Қалаға қайтарылған нысандардың мәні«Фантазия» – Шымкент тұрғындары мен қонақтары үшін ерекше мәдени орын. Біраз жылдар бойы ол түрлі себептермен жеке қолда болып, бастапқы әлеуетін толық пайдалана алмады. Енді бұл аумақ қалалық инфрақұрылымның бір бөлігі ретінде қайта дамытылып, балалар мен отбасыларға арналған ойын-сауық және мәдени-демалыс аймағына айналуы жоспарланып отыр.Ал поликлиниканың мемлекетке өтуі – денсаулық сақтау саласындағы маңызды қадам. Қала халқының жыл сайын артуына байланысты медициналық қызметке деген сұраныс жоғары. Қайтарылған нысан тұрғындардың қолжетімді әрі сапалы медициналық көмек алуына ықпал етеді.Бұдан бөлек, қалған үш нысанның да әлеуметтік бағыттағы жобаларға пайдаланылатыны айтылды. Бұл – мемлекеттің әлеуметтік жауапкершілігін күшейтіп, жерді және ғимараттарды ұтымды пайдалану саясатын жүргізіп отырғанының дәлелі.Бұл оқиғаны Шымкент тарихындағы басқа да мысалдармен салыстыруға болады. Мәселен, 2018 жылы қала республикалық маңызы бар қала мәртебесін алғаннан кейін, ауқымды инвентаризация жүргізіліп, бірқатар жер телімдері мен нысандардың заңсыз берілгені анықталған болатын. Сол кезде де бірнеше әлеуметтік нысан мемлекет меншігіне қайтарылды.Сол секілді 2020 жылы білім беру саласына қатысты кейбір ғимараттар жекеменшік иеліктен қайтарылып, жаңа мектептер ашуға мүмкіндік жасалды. Бұл тәжірибелер қазіргі шаралармен үндесіп отыр: мемлекет тек жерді қайтарып қана қоймай, оны қоғамдық игілікке бағыттауды басты қағида ретінде ұстанады.Айырмашылығы мынада: бүгінгі қайтарылған нысандардың қатарында мәдени және медициналық бағыттағы объектілер бар. Бұл Шымкенттің дамуында мәдениет пен денсаулық сақтау салаларына айрықша көңіл бөлініп отырғанын көрсетеді.Мәселенің ең өзекті қыры – жерді пайдалану саясаты. Қайтарылған нысандардың орналасқан учаскелері қала орталығында және тұрғындарға жақын аймақтарда орналасқан. Егер олар жеке сектордың толық иелігінде қала бергенде, қала үшін стратегиялық маңызы бар жер телімдері тиімсіз мақсаттарға жұмсалуы мүмкін еді.Жер қатынастары саласындағы осындай шешімдер – қаланың тұрақты дамуына негіз болады. Себебі әрбір бос немесе тиімсіз пайдаланылып жатқан учаске – қаланың әлеуметтік әлеуетін әлсіретеді. Ал мемлекет тарапынан бақылаудың артуы және меншік құқығының қайта қаралуы жерді пайдалану мәдениетін нығайтады.Жергілікті тұрғындар бұл шешімді оң қабылдады. Әсіресе медициналық мекемеге деген сұраныстың жоғары екені айтылып, поликлиниканың қайтадан халық игілігіне берілуі зор қуаныш тудырды. «Фантазияның» қайта жаңғыруы да қала халқы үшін мәдени өмірді байытады деген сенім бар.Алдағы уақытта акимат қайтарылған нысандарды кезең-кезеңімен қайта құру және халыққа ашу жұмыстарын қолға алмақ. Бұл ретте мемлекеттік-жекеменшік әріптестік, демеушілік және инвестиция тарту жолдары қарастырылып жатыр.2025 жылғы тамыз айында қабылданған бұл шешім Шымкенттің даму тарихындағы маңызды кезеңдердің бірі болып саналады. Ол жер қатынастары саласындағы жаңа көзқарасты көрсетеді: әрбір жер телімі мен ғимарат қоғамның қажеттілігіне қызмет етуі тиіс.Өткен жылдардағы тәжірибемен салыстырғанда, бүгінгі қадам ауқымдылығы және әлеуметтік бағыттылығымен ерекшеленеді. Егер бұрын мектептер мен білім беру нысандары қайтарылса, қазір қатарға мәдениет пен денсаулық сақтау саласының объектілері қосылып отыр. Бұл – мемлекеттің қаладағы әлеуметтік инфрақұрылымды дамытуға деген басымдық беріп отырғанының дәлелі.Шымкентке қайтарылған бес нысан – жай ғана ғимарат емес, ол жер ресурстарын әділ әрі ұтымды пайдаланудың көрінісі. Алдағы уақытта бұл тәжірибе жалғасып, қала тұрғындарының өмір сапасын арттыруға бағытталған жаңа жобалар жүзеге асады деген сенім мол.

Өткен тамыз айында Шымкентте жаңа стадионның іргетасын қалау рәсімі өтті. Іс-шара қала тұрғындарының үлкен қызығушылығын тудырды: көбісі мұнаралы крандар бірнеше айдың ішінде бос жерде пайда болады, ал бетон құю және стендтердің бірінші қабаттары басталады деп күтті. Арада бір жыл өтсе де, тамыз айында Тұран-2 ықшамауданындағы алаң әлі де салтанатты күнмен бірдей: құмды жер, қоршаулар, бос тұрып жатқан құрылыс техникасы. Бір қарағанда, бұл жұмыс жоқ сияқты әсер қалдырады, бірақ мұқият зерделеу жерді сауатты және дәйекті игерудің нақты жағдайын көрсетеді. Болашақ стадион 21 гектар жерді алып, сыйымдылығы жағынан «Астана Аренадан» асып түсетін 35 000 көрерменге арналған. Бұл жобаның ауқымы оны жүзеге асырудың бірден басталуы мүмкін еместігін түсіндіреді. Мұндай нысандар жобаны мұқият дайындауды, инженерлік есептеулерді және бекітуді қажет етеді. Халықаралық тәжірибеде үлкен ареналардың құрылысы қабырғаларды тұрғызудан емес, ұзақ іздестіру және жоспарлау кезеңдерімен басталатынын айтады. Қазіргі уақытта учаскеде күрделі құрылыс жүріп жатқан жоқ, бірақ жұмыс жүріп жатыр. Уақытша инженерлік желілер тартылып, газ тартылып, бастапқы геодезиялық зерттеулер аяқталды. Жұмысшылар бетін тегістеп, белгілерді алып, болашақ іргетастың негізгі параметрлерін анықтауда. Осының барлығын құрылыстың көрінбейтін бөлігі деп санауға болады, қала тұрғындарының көзіне түспейтін, бірақ болашақ ғимараттың сапасы үшін шешуші маңызды. Кейбір тұрғындар жердің бос тұрғанына көп болды ма деген сұрақ туындайды. Бұл жерде жерді пайдалану аспектісін ескеру маңызды. Тұрандағы сюжет бос тұрған жоқ; Ол ресми түрде әлеуметтік маңызы бар нысанның құрылысына арналған. Бұл жердің мақсатына сай пайдаланылып жатқанын білдіреді және оның кездейсоқ игерілу немесе қоқыс тастайтын жерге айналу қаупі жоқ. Бұл тәсіл қаланың стратегиялық жоспарлау мен жерді ұтымды пайдалануға көңіл бөлетінін көрсетеді. Қазақстандағы осыған ұқсас жобаларға көз жүгіртсек, бұл тәжірибенің қалыпты екені белгілі болды. «Астана Арена» да бір жылдың ішінде қалыптаса қойған жоқ: бастапқыда дизайнға түзетулер енгізіліп, сараптамалық бағалау жүргізіліп, мердігерлер іздестірілді. Содан кейін ғана құрылыс өзінің белсенді кезеңіне өтті. Сайып келгенде, нәтиже үмітті ақтады — елордада қазір халықаралық стандарттарға сай арена пайда болды. Осындай оқиға Шымкентте басқа да әлеуметтік нысандарға қатысты болды. Мәселен, осыдан бірнеше жыл бұрын Қаратау ауданындағы мектеп алаңы да тек дайындық жұмыстары жүргізіліп жатқан ұзақ уақыт бойы бос жатқан жер болып көрінді. Бүгінде мұнда мыңдаған балаға арналған заманауи білім беру мекемесі орналасқан. Мұндай мысалдар «бос жер» кезеңі тоқыраудың белгісі емес, ірі жобалардың табиғи кезеңі екенін көрсетеді. Өткен жылғы капсула салу рәсімінің символдық сипатын да ескерген жөн. Ол жобаның басталуына арналды және саяси және мәдени мәнге көбірек ие болды. Барлық инженерлік-конструкторлық жұмыстар аяқталғаннан кейін нақты іргетас кейінірек құйылады. Капсуланың қауіпсіз жерде сақталуы жобаның тоқтатылмағанын, бірақ әлі де жалғасып жатқанын растайды. Жер қатынастары тұрғысынан алғанда, 21 гектар жердің бос тұрғанын айта кеткен жөн. Қазіргі уақытта ол әзірленуде және толық көлемде құрылысқа дайындалуда. Бұл тәсіл бұрын жиі мәселе болып келген жерді басқа мақсатта уақытша пайдалану мүмкіндігін болдырмайды. Болашақ стадион қаланың спорттық өмірінен тыс маңызды рөл атқарады. Миллионнан астам тұрғыны бар Шымкентке халықаралық деңгейдегі арена бұрыннан керек еді. Ол чемпионаттарды, ірі матчтарды, концерттерді және бұқаралық іс-шараларды өткізуі мүмкін. Мұның барлығы туризмнің дамуына, экономикалық өсімге, жаңа қала келбетін қалыптастыруға ықпал етеді. Әрине, адамдар бос алаңды және белсенді құрылысты көрмеген кезде қоғамда күмәндану жиі туындайды. Жұмыс тоқтап қалғандай. Бірақ түсіну маңызды: ең күрделі мәселелер — құқықтық мәселелер, сараптамалық бағалаулар және техникалық шешімдер — осы кезеңде шешіледі. Оларсыз іргетас құюға және құрылымдарды орнатуға кірісу мүмкін емес. Жерді ұтымды пайдалану дегеніміз – оның белгілі бір жобаға нақты бөлініп, ретсіз пайдаланылмауы. Бір қарағанда бос жер болып көрінгеннің өзінде оның мәртебесі мен атқаратын қызметі айқындалып, дайындық жұмыстары жүргізілуде. Бұл жерді пайдаланудағы стратегиялық көзқарас: жер қоғамдық мүддеге қызмет етеді және қаланың болашақ дамуына ықпал етеді. Стадион уақыт өте келе Шымкенттің басты нысандарының біріне айналады. Оның құрылысы спортқа ғана емес, мәдени өмірге, инфрақұрылымға, қала имиджіне салынған инвестиция. Қазіргі бос учаске тек уақытша кезең, одан кейін белсенді құрылыс. Бірнеше жылдан кейін 35 000 орындық арена алғашқы көрермендерін қарсы алған кезде бұл жердің бір кездері «бос жер» болғаны көпшіліктің есінде болады. Содан кейін белгілі болады: бастапқы кідіріс уақытты босқа өткізу емес, болашақ нысанның тұрақтылығы мен сенімділігінің кілті болды. Ендеше, жер қатынастарының стратегиялық басқару құралына айналуының үлгісі Шымкенттегі стадион. Бұл процесс баяу болып көрінсе де, ұзақ мерзімді перспективада қаланы заманауи спорт орталығымен және жерді тиімді пайдаланумен қамтамасыз етеді.

Өткен жылдың тамыз айында Шымкент қаласының Туран-2 шағынауданында жаңа заманауи стадионның іргетасын қалау рәсімі өткен болатын. Бұл салтанатты шара қала тұрғындарының назарын өзіне аударып, ел спорты мен инфрақұрылымының дамуына үлкен үміт сыйлады. Бір жылдан кейін, 2025 жылдың тамызында, журналистер құрылыс алаңына барып, қазіргі жағдайды зерделеді. Сырт көзге алаң бос жатқандай әсер қалдырғанымен, шын мәнінде жобаның негізін құрайтын дайындық жұмыстары әлі де жалғасып келеді.Жобаға сәйкес, болашақ стадион 21 гектар аумақты алып, 35 мың көрерменге арналған спорт нысаны болады. Бұл көлемі жағынан "Астана Арена" стадионынан асып түседі. Мұндай ауқымды жоба бір күнде немесе бір жылда жүзеге аса қоюы мүмкін емес. Әдетте спорттық ареналардың құрылысы бірнеше кезеңнен тұрады: ең алдымен жобалық-сметалық құжаттамалар дайындалады, инженерлік желілер жүргізіледі, геодезиялық жұмыстар атқарылады, тек содан кейін ғана негізгі құрылыс басталады.Туран-2 ауданындағы алаң да дәл осы жолдан өтіп жатыр. Қазіргі таңда аумақ қоршалып, уақытша инфрақұрылым тартылған, газ жүйесі жүргізілген. Геодезистер жердің нүктелерін өлшеп, топырақты тегістеу жұмыстарымен айналысуда. Бұл кезең сырт көзге "құр песек" болып көрінгенімен, кез келген ірі құрылыс үшін шешуші маңызға ие. Егер дайындық жұмыстары толық әрі сапалы орындалмаса, болашақта нысанның беріктігіне қауіп төнуі мүмкін.Кейбір қала тұрғындары немесе ақпарат құралдары құрылыс қарқынын бәсең көріп, "бос жатқан жер" деп бағалауда. Алайда, жер қатынастары тұрғысынан алғанда, бұл алаңның қазіргі күйі – уақытша сипаттағы процесс. Жер иесіз немесе бейберекет пайдаланылып жатқан жоқ, керісінше, нақты мақсатқа — спорт нысанын салуға заңды түрде бекітіліп, жобалық жұмыстар жүргізілуде. Бұл – жерді ұтымды әрі жоспарлы пайдаланудың үлгісі.Жыл сайын елімізде осындай жобалар әртүрлі қарқынмен іске асады. Мысалы, 2010 жылдары Астанадағы "Астана Арена" стадионы да бірнеше жылдық дайындық кезеңінен кейін ғана бой көтерген болатын. Әуелі жобалық құжаттар жасалып, түрлі сараптамалардан өтті, қаржыландыру кезең-кезеңімен бөлінді. Нәтижесінде бүгінде елорда әлемдік деңгейдегі спорт нысанына ие. Сол сияқты, Шымкенттегі стадион да уақыт өте келе спорт сүйер қауымның мақтанышына айналары сөзсіз.2023–2024 жылдары қалада "Таза Қазақстан" экологиялық акциялары мен қоғамдық сенбіліктер жиі өткізілген еді. Ол шаралардың басты мақсаты – бос жатқан немесе қоқысқа толы жерлерді тазалау, оларды қоғамдық кеңістікке айналдыру болатын. Ал бүгінгі жағдай сәл өзгеше: бос жатқан жер қоқысқа емес, нақты мақсатқа — болашақ стадион құрылысына арналған. Яғни, өткенде жүргізілген тазалық жұмыстары стихиялық қоқысты жоюға бағытталса, қазіргі қадам – жерді мақсатты және тиімді игеру жолындағы маңызды кезең.Акимат тарапынан құрылысқа қатысты сұрақтарға ашық жауап беріліп отыр. Қазіргі таңда жобаның негізгі бөлігі — құжаттаманы әзірлеу, қаржыландырудың кезең-кезеңмен бөлінуі, сараптама жүргізу. Бұл жұмыстар сырттан байқалмаса да, нысанның сапасы мен ұзақ мерзімділігін қамтамасыз ету үшін қажет. Әкімдік өкілдері іргетас рәсімі былтыр символикалық сипатта өткенін, ал нақты құю жұмыстары жобаның барлық техникалық сараптамалары бекітілгеннен кейін басталатынын атап өтті. Бұл — халықаралық тәжірибеде қалыпты жағдай.Стадион құрылысына қатысты жер қатынастарының маңызы ерекше. Көп жағдайда қала аумағындағы бос жерлер уақытша иесіз қалған күйде қоқыс алаңына айналып кетеді. Ал Туран-2 аумағындағы 21 гектар жерге нақты мақсат қойылып, құқықтық құжаттармен бекітілген. Бұл жердің тағдыры шешіліп, спорттық инфрақұрылымға бағытталуы – ұзақ мерзімді қала дамуы үшін ең дұрыс қадам.Бұған ұқсас мысалдарды Шымкенттің өзінен де келтіруге болады. Бұрынғы жылдары бірнеше алаңдар уақытша бос тұрғанымен, кейін олар тұрғын үйлер, саябақтар немесе әлеуметтік нысандар салуға пайдаланылған. Мысалы, Қаратау ауданындағы бос алаң 2022 жылы жаңа мектеп құрылысына берілген еді. Алғашқы жылдары онда тек қоршау мен инженерлік жұмыстар ғана жүргізілді, кейіннен мектеп салынып, бүгінде мыңдаған бала білім алып жүр.Осы тұрғыдан қарағанда, Туран-2-дегі стадион да дәл сондай жолдан өтіп жатыр. Бүгін бос көрінгенімен, ертең ол қаланың спорттық символына айналады. Жердің иесіз қалмауы, нақты мақсатпен жоспарға енгізілуі – ең басты жетістік. Бұл ретте акиматтың жерді тиімді пайдалану саясаты өз нәтижесін беруде.Қорыта айтқанда, Шымкенттегі стадион құрылысы уақытша баяу көрінгенімен, жер қатынастары тұрғысынан қарағанда бұл – дұрыс бағыттағы жоспарлы жұмыс. Өткен жылғы экологиялық және инфрақұрылымдық бастамалар сияқты, бұл да кезең-кезеңімен жүзеге асады. Уақытша бос тұрған жер – иесіздік емес, керісінше, үлкен жобаның бастамасы. Ертеңгі күні бұл алаң мыңдаған жанкүйердің басын қосатын спорт ордасына айналғанда, бүгінгі дайындық жұмыстарының құндылығы айқын көрінетін болады.

 Жұмысшы мамандықтар жылы аясында, киім дизайнерінің рөлі мен маңызын ерекше атап өту қажет. Киім дизайны – бұл тек сән әлемінің шеңберіндегі кәсіп емес, ол адамның тұлғасын, әлеуметтік мәртебесін, мәдени көзқарасын білдіретін өнердің бір түрі. Киім дизайнері – бұл адамның ішкі әлемін сыртқа шығара алатын, әртүрлі түстер мен текстуралар арқылы ерекше стиль жасайтын маман.Киім дизайнерінің жұмысы шығармашылықтың шыңына жетелейтін үлкен жауапкершілік пен талғамды қажет етеді. Олар сән индустриясында жаңа тенденциялар мен заманауи бағыттарды қалыптастырып, әрбір жаңа топтамада жаңа идеяларды ұсынады. Сонымен қатар, киім дизайнері өз жұмысы арқылы қоғамның эстетикалық және мәдени дамуына үлес қосады.Бұл мамандықтың күрделілігі мен тартымдылығы оның шығармашылық пен технологиялық қабілеттерді үйлестіруінде жатыр. Дизайнер киімнің функционалдық және эстетикалық қасиеттерін ескере отырып, әрбір элементтің үйлесімділігі мен сапасын қамтамасыз етеді. Қазіргі кезде бұл мамандықтың шеңбері кеңейіп, тек сәнді киімдер мен аксессуарлар жасау ғана емес, сондай-ақ экологиялық тұрғыдан тиімді, әлеуметтік жауапкершілігі жоғары киімдер мен материалдарды таңдау да маңызды аспектілердің бірі болып табылады.Киім дизайнерінің ең басты мақсаты – әрбір клиентке немесе тұтынушыға өзін ерекше сезінуге мүмкіндік беретін, оның жеке қасиеттерін ашуға көмектесетін киім жасау. Сондықтан да киім дизайнері – бұл тек шығармашыл маман емес, сонымен бірге әлеуметтік қажеттіліктер мен адамдардың сұранысына жауап беретін кәсіп иесі.Жұмысшы мамандықтар жылы аясында, киім дизайнері мамандығының қоғамдағы орнын және оның сән әлеміндегі маңызын терең түсінуіміз қажет. Бұл мамандық шығармашылықпен қатар, тұрақтылық, жауапкершілік және ең бастысы, адамзаттың эстетикалық қажеттіліктеріне жауап беруі тиіс.#ЖұмысшыМамандықтарЖылы2025

Теміржол саласы – ел экономикасының күретамыры. Осы салада табандылықпен еңбек етіп, өзінің білімі мен тәжірибесін жас мамандарға үйретіп жүрген жанның бірі – Джумасеитов Данияр.Ол еңбек жолын Түркістан локомотив пайдалану депосында машинист көмекшісі болып бастап, теміржол саласында 25 жыл 5 ай бойы үздіксіз еңбек етіп келеді. Бүгінде тәжірибелі маман машинист-нұсқаушы қызметін атқарып, теміржолшылардың жаңа буынын тәрбиелеуге, олардың кәсіби деңгейін арттыруға үлес қосып жүр.Жоғары жауапкершілік пен тынымсыз еңбектің арқасында әріптестері арасында сыйлы, жастарға өнеге болып жүрген Данияр Жұмасеитов – «еңбек адамының» жарқын бейнесі.#ЕңбекАдамы #ТеміржолСаласы #Түркістан #ЕңбеккеҚұрмет #Машинист #ҰстаздықҰлағат

Қазақстан Республикасы Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев 2025 жылғы 8 қыркүйектегі Жолдауында инфрақұрылымдық жобалардың ашықтығын қамтамасыз ету қажеттігін ерекше атап өткен болатын. Мемлекет басшысы билік құрылымдары цифрлық тәсілдерді кеңінен қолдануы тиіс екенін, бастамалардың ашық әрі тиімді жүзеге асырылуы маңызды екенін жеткізді.Осы тапсырмаларды орындау мақсатында Шымкент қаласы әкімдігі мен «Қазпошта» АҚ арасында «Ақылды қала» жобасын жүзеге асыру жөнінде меморандумға қол қойылды. Жоба аясында инфрақұрылымды бақылаудың орталықтандырылған жүйесін құру, дрондарды пайдалану, қауіпсіздік процестерін автоматтандыру, экологиялық ахуалды бақылау және төтенше жағдайлар кезінде жедел әрекет ету шаралары көзделген.Шымкент қаласында мемлекеттік қызмет сапасын арттыру бағытындағы жұмыстар да қарқынды жүзеге асырылуда. «Мемлекеттік органның ұйымдастырушылық дамуы» көрсеткішінің «Ақпараттық технологияларды қолдану» бағыты 2022 жылы 46%-ды құраса, былтырғы жылы бұл көрсеткіш 85%-ға жетті. Ал «Ақылды қалалар» эталондық стандарты бойынша нәтижелер 2022 жылы 55%-дан 76%-ға дейін өскен. Бұл – қалада Smart city қағидаттарының тиімді түрде енгізіліп жатқанын айғақтайды.Білім беру саласында да жаңа технологиялар енгізілуде. Мәселен, №65 мектеп-гимназиясында Alaqan биометриялық жүйесі пилоттық режимде іске қосылып, 6 ай ішінде оқушылардың 99%-ы тіркелген. Жүйе мектепке кіру, шығу және тамақтану процесін автоматтандырды. Бұл бастама оқушыларды тегін ыстық тамақпен қамтуға, бюджет қаржысын үнемдеуге нақты мүмкіндік берді.Экология саласында қоқыс алаңдарын цифрландыру жобасы жүзеге асырылды. Желтоқсан көшесіндегі №88 қоқыс алаңшасында бейнебақылау мен QR-код арқылы өтініш беру жүйесі енгізілген. Жарты жыл ішінде жүйе 52 мәрте алаңшаның толуын, 164 заңсыз автотұрақты және 1 өрт оқиғасын тіркеген. Бұл тұрғындардың белсенді қатысуын қамтамасыз ететін тиімді тәсілге айналып отыр.Медицина саласында да цифрлық жобалар қолға алынуда. №2 қалалық емханада «HR-process» бұлтты жүйесі пилоттық негізде енгізіліп, кадрлық құжат айналымы автоматтандырылды. 7 ай ішінде 403 қызметкер тіркеліп, жұмыс уақыты мен тәртібін бақылау жүйелі түрде жүзеге асуда.Сонымен қатар, «Қуатжылуорталық-3» мекемесінде «Цифрлық комплаенс ассистент» жүйесі енгізілді. Бұл платформа сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін саралап, парасаттылық мәдениетін нығайтуға бағытталған. Нәтижесінде 63 тәуекел айқындалып, 84 ұсыныс әзірленген, олардың бірқатары іс жүзінде жүзеге асырылды.Жалпы, Шымкентте цифрландыру бастамалары мемлекеттік басқару жүйесін жаңа деңгейге көтеріп, тұрғындар үшін қолайлы әрі қауіпсіз өмір сүру ортасын қалыптастыруға ықпал етуде.

Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев 2025 жылғы 8 қыркүйектегі Жолдауында азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету және ішкі нарықтың импортқа тәуелділігін азайту Үкіметтің стратегиялық міндеті екенін атап өтті. Осы бағыттағы ірі жобалардың бірі ретінде Шымкент қаласында «Бозарық» индустриялық аймағында жылыжай кешенінің құрылысы жүзеге асырылуда.Жобаны Түркиялық «Alarko Holding» компаниясы іске асыруда. Инвестициялық құны 650 миллион АҚШ долларын құрайтын, жалпы аумағы 650 гектарлық кешен қызанақ өсіруге бағытталған. Жоба толық қуатына шыққанда жылына 155 мың тонна өнім өндірілмек.Жылыжай кешенінің бірінші кезеңі пайдалануға берілгеннен кейін шамамен 2 мыңға жуық жұмыс орны ашылады, ал толық іске қосылғанда 5 мыңға дейін адам жұмыспен қамтылатын болады. Өндірілген өнімдер ең алдымен қала тұрғындарын қамтамасыз етуге бағытталады, сонымен бірге еліміздің басқа өңірлеріне және шетел нарығына да жөнелтіледі.Шымкент қаласының әкімі Мемлекет басшысының инвестиция тарту, сондай-ақ өсімдік шаруашылығында суды үнемдейтін заманауи технологияларды енгізу жөніндегі тапсырмаларын орындауда аталған жобаның маңызы зор екенін атап өтті. Әкімдік тарапынан ірі инвестициялық жобаларды жүзеге асырып жатқан инвесторларға жан-жақты қолдау көрсетілуде.Компания құрылыс мерзімін қысқарту мақсатында Шымкент қаласында жылыжай салуға арналған конструкциялар шығаратын зауыт ашуды көздеп отыр. Сонымен қатар, жоба аясында халықаралық стандарттарға сай ауыл шаруашылығы мамандарын даярлайтын мамандандырылған академия құру жоспарланған.Ауқымды жоба азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етуге, ауыл шаруашылығының тұрақты дамуына, бағаның тұрақталуына және жаңа өндірістер мен жұмыс орындарының ашылуына ықпал ететін болады.

Қазақстан Республикасы Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың 2025 жылғы 8 қыркүйектегі Жолдауында:«Экономиканы жан-жақты жаңғырту жұмыстары адам капиталын дамытуға қатысты жаңа міндеттер жүктейді» – деп атап өтілді.Осы тапсырмаларды жүзеге асыру мақсатында Шымкент қаласында инвестиция тарту көлемі жыл сайын артып келеді. Тек биылдың қаңтар–сәуір айларының өзінде қалаға 233 млрд теңге инвестиция тартылып, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 54 пайызға жоғары көрсеткіш болды. Ел Үкіметінің жоспарына сәйкес, 2025 жылдың соңына дейін Шымкентке 1 триллион 54 млрд теңге инвестиция тарту көзделген.Қала экономикасын әртараптандыру үшін өңдеу өнеркәсібін дамытуға басымдық берілуде. 2025–2029 жылдары бұл салада 112 жаңа кәсіпорын іске қосылады деп жоспарланған. Жобаларға тартылатын инвестиция көлемі – 406 млрд теңге, ал ашылатын жаңа жұмыс орындарының саны – 8,5 мыңнан асады.Аталған жоспардың алғашқы кезеңі орындалып та үлгерді. Мәселен, биылдың өзінде өңдеу өнеркәсібінде жалпы құны 73 млрд теңгені құрайтын 22 кәсіпорын ашылмақ. Оның ішінде алюминий қаптамасын өндіретін «QazAlPack» ЖШС зауыты наурыз айында іске қосылып, өндіріс әлеуетін арттыруға ықпал етті. Нәтижесінде өнеркәсіп өнімінің көлемі 50 млрд теңгеге ұлғайып, экспорт көлемі 18 млн АҚШ долларына жетпек.Инвесторларға қолайлы жағдай жасау – қала әкімдігінің басты басымдықтарының бірі. Өнеркәсіп алаңдарында инфрақұрылымы дайын жер телімдері ұсынылып, коммуналдық қызметтер төмендетілген тарифпен көрсетіледі. Арнайы экономикалық аймаққа қатысушылар үшін салық жеңілдіктері қарастырылған.Қазіргі уақытта Шымкентте жалпы көлемі 1 276 гектарды қамтитын 7 индустриалдық аймақ жұмыс істейді. Оның ішінде «Жұлдыз» (306 гектар) және «Бозарық» (132 гектар) индустриалды аймақтары 2024 жылы іске қосылған болатын. Бүгінгі таңда бұл аймақтарда жалпы құны 338 млрд теңгені құрайтын 305 инвестициялық жоба жүзеге асырылып, 9 мыңнан астам тұрақты жұмыс орны ашылды.Инвестициялық саясаттың ашықтығын қамтамасыз ету үшін 2025 жылғы 24 қаңтардағы №248 қаулымен «Shymkent Invest – Front office» орталығы құрылды. Оның негізгі міндеттері – қаланың инвестициялық тартымдылығын арттыру, талдамалық зерттеулер жүргізу, инвесторларға сүйемелдеу қызметін көрсету және «бір терезе» қағидаты бойынша жұмыс істеу.Мегаполисте жүзеге асырылып жатқан бұл шаралар Шымкенттің өндірістік әлеуетін күшейтіп, экономиканы жаңа деңгейге көтеріп қана қоймай, тұрғындардың әл-ауқатын арттыруға да серпін беруде.#Президентжолдауы2025

2025 жылдың 23 тамызында Шымкент тұрғындарының өмір сүру сапасына, қоршаған ортаға және қала жерін ұтымды пайдалануға тікелей әсер ететін мәселені тағы да көтерді. Бұл күні қаланың бірнеше ауданында құрылыс қалдықтарын контейнерлер мен бос жерлерге рұқсатсыз төгу фактілері тіркелді. Рейд қорытындысы бойынша қала басшылығы заң бұзушылықтарды жою және кінәлілерді жауапкершілікке тарту шараларын қолға алды. Құрылыс қалдықтарының тұрмыстық қалдықтардан айырмашылығы ауыр, көлемді, көбінесе улы материалдардан: бетон блоктары, кірпіштер, гипсокартон, металл сынықтары, ағаштан тұрады. Белгіленген жерлерде сақталмаса, қаланың көркін бұзып қана қоймай, қоршаған ортаға нақты қауіп төндіреді. Жаңбыр мен желдің әсерінен мұндай қалдықтар ыдырап, топырақ пен ауаға зиянды заттарды бөліп, жақын маңдағы аумақтарды ластайды. Сонымен қатар, заңсыз қоқыс үйінділері, сайып келгенде, абаттандыру немесе қоғамдық нысандар салу үшін пайдаланылуы мүмкін айтарлықтай жер учаскелерін алып жатыр. Заң бойынша құрылыс және ірі көлемдегі қалдықтар арнайы полигондарға тасымалдануы тиіс. Шымкентте мұндай учаскелер бар, қаланың барлық аудандарына таратылған және құрылыс компаниялары мен жеке тұлғаларға қолжетімді. Дегенмен, тәжірибе көрсеткендей, кейбір мердігерлер мен жеке тұлғалар бұл талаптарды елемейді, тасымалдау және кәдеге жарату шығындарын үнемдеуді жөн көреді. Бұл заңсыз үйінділердің пайда болуына әкеліп соғады, оларды жою коммуналдық қызметтердің мойнына, сайып келгенде, қала бюджетіне түседі. 23 тамызда жерге орналастыру басқармасының қызметкерлері табиғатты қорғау инспекторларымен бірге бірнеше жерде тексеру жұмыстарын жүргізді. Құрылыс қалдықтарын заңсыз тастау тіркелді. Тәртіп бұзушыларға әкімшілік жазалар, оның ішінде хаттамалар, айыппұлдар, кейбір жағдайларда жерге келтірілген залалды өндіру бойынша өндірістер қарастырылды. Қала билігі қоршаған ортаға ғана емес, жер ресурстарын үнемді пайдалануға да зиянын тигізетін мұндай әрекеттер алдағы уақытта тоқтатылатынын баса айтты. Қалдықтар басып алған жерлер тиімді шаруашылық пайдаланудан шығарылады, ал оны қалпына келтіру қомақты инвестицияны қажет етеді. Өткен жылғы бастамалармен салыстыру ерекше назар аударуға тұрарлық. 2024 жылдың 22 тамызында Шымкентте мыңдаған қала тұрғындарын қамтыған ауқымды экологиялық науқан өтті. Ол кезде ерікті түрде қатысуға, қоршаған ортаны қорғауға тәрбиелеуге және ластану мәселесіне назар аударуға баса назар аударылды. Қаланың әр ауданында сенбілік, көгалдандыру, қоқыс шығару шаралары өтті. Науқан көпшіліктің қолдауына ие болды, оның басты нәтижесі – жұртшылықты бірлескен күш-жігерге тарту болды. Алайда қазіргі көзқарас басқаша. Бір жыл бұрын алдын алу және түсіндіру жұмыстары басты назарда болса, 2025 жылдың 23 тамызында заң бұзушыларға нақты шаралар қолдану басты мақсат болды. Бұл хабардарлықты арттыру және ақпараттық науқаннан кейін нақты санкциялар болатын жұмсақ шаралардан қатаң шараларға қисынды ауысуды көрсетеді. Бұл қала билігінің ұтымды шешімі: экологиялық сауаттылықты құқық қорғау органдарымен ұштастыру керек, әйтпесе заңсыз қоқыс орындары пайда болады. Шымкентте құрылыс пен абаттандыру мәселесі бүгінде ерекше өзекті екенін түсіну маңызды. Қала қарқынды дамып келеді, жаңа тұрғын үй кешендері, жолдар, әлеуметтік нысандар бой көтеруде. Мұның бәрі сөзсіз үлкен көлемдегі құрылыс қалдықтарын тудырады. Бұл қалдықтарды дұрыс өңдеу – жерге және қоршаған ортаға деген өркениетті қатынастың көрсеткіші. Сондықтан 23 тамызда қабылданған шараларды бұл салада жүйелі бақылау орнатуға жасалған қадам деп бағалауға болады. Қала билігі мегаполистегі жер шектеулі және құнды ресурс екенін бірнеше рет мәлімдеді. Әрбір жер учаскесін тиімді пайдалану керек: тұрғын үй, саябақтар, әлеуметтік инфрақұрылым. Ол құрылыс қоқыстарына толы болса, бұл қала мен оның тұрғындары үшін тікелей шығынды білдіреді. Жерді ұтымды пайдалану, бұл жағдайда оның тозуын болдырмау және проблемалық аумақтарды пайдалануға қайтару деген сөз. Сондай-ақ шара аясында халыққа түсіндіру жұмыстары жүргізілді. Тұрғындарға құрылыс қалдықтарын кәдімгі контейнерлерге тастауға тыйым салынғаны ескертілді. Бұл үшін арнайы полигондар мен жинау орындары бар. Бұдан басқа, тұрғындарды қалдықтарды заңсыз көмуге емес, арнайы белгіленген орындарға тастауға ынталандыру үшін құрылыс қалдықтарын жинаудың ақылы жүйесін кеңейту мүмкіндігі талқылануда. 23 тамыздағы бастама экология мен жер қатынастарының өзара тығыз байланысты екенін көрсетті. Жерді ұтымды пайдаланбай қоршаған ортаны қорғау мүмкін емес, ал қала кеңістігіндегі тәртіп әрбір тұрғынның жауапкершілігінсіз қамтамасыз етілмейді. Өткен жылы Шымкентте хабардарлықты арттыруға көңіл бөлінді; биыл жазалау шараларының уақыты келді. Бұл екі тәсілдің бірі нәтиже беруі керек: таза қала, қоқыссыз аумақтар және ортақ үй – Шымкентке құрметпен қарау. Осылайша, шара кезекті науқан емес, қалдықтарды басқарудың жаңа мәдениетін дамытудағы маңызды қадам болды. Шымкент заңсыз полигондардан жерді ұтымды пайдалануға, жауапсыздықтан тәртіп пен заңдылыққа көшуге дайын екенін көрсетті.

23 тамыз 2025 жылы Шымкент қаласында маңызды экологиялық мәселе назарға алынды. Қаланың бірнеше аумағында құрылыс қалдықтарын бей-берекет тастау фактілері анықталып, осыған байланысты тиісті шаралар қолданылды. Бұл оқиға қала тұрғындарына қоршаған ортаны қорғаудың қаншалықты өзекті екенін тағы бір мәрте көрсетті.Құрылыс қалдықтары – қала экологиясына ең көп зиян тигізетін факторлардың бірі. Егер тұрмыстық қоқыс жүйелі түрде жиналып, арнайы қоқыс алаңдары арқылы шығарылады десек, ірі көлемді қалдықтар, әсіресе құрылыс пен жөндеу жұмыстары кезінде пайда болатын қалдықтар бөлек қарауды қажет етеді. Заң бойынша мұндай қалдықтар тек арнайы полигондарға жеткізілуі тиіс. Алайда кейбір мердігерлер немесе жеке тұлғалар бұл талапты елемей, қолайлы жерлерге, көпқабатты үйлердің жанындағы қоқыс алаңшаларына, тіпті бос жатқан учаскелерге төгіп кетеді. Бұл тек қана санитарлық талаптарды бұзып қоймайды, сондай-ақ топыраққа, жерге және экожүйеге орасан зиян келтіреді.23 тамызда болған жағдай да осыған дәлел болды. Қала әкімдігі мен экологиялық бақылау органдары бірлесіп жүргізген рейд барысында құрылыс қалдықтарының заңсыз төгілу фактілері тіркелді. Тиісті мекемелер кінәлі тұлғаларды анықтап, заң аясында жауапкершілікке тарту шараларын қолға алды. Мамандардың айтуынша, мұндай әрекеттерге тек айыппұл ғана емес, қажет болған жағдайда әкімшілік жауапкершілік те қарастырылған. Бұл ретте, жергілікті билік тұрғындар мен кәсіпкерлерге құрылыс қалдықтарын арнайы рұқсат етілген орындарға ғана шығаруды қатаң ескертті.Қаланың тазалығы тек әкімдікке немесе коммуналдық мекемелерге ғана емес, барша тұрғындарға байланысты. Әсіресе мегаполис мәртебесіне ие Шымкент секілді ірі қалада қалдықтарды дұрыс басқару – урбанизацияның негізгі шарттарының бірі. Егер бұл талап орындалмаса, біріншіден, қала тұрғындарының тұрмыс сапасы төмендейді, екіншіден, ұзақ мерзімді перспективада экологиялық қауіп артады.Айта кетерлігі, Шымкентте мұндай экологиялық бастамалар мен тазалыққа қатысты шаралар дәстүрлі түрде өткізіліп келеді. Өткен жылы 22 тамызда да қалада «Таза қала – ортақ игілік» атты ауқымды экологиялық акция ұйымдастырылған болатын. Ол кезде тұрғындар мен түрлі мекемелердің қызметкерлері бірігіп, қаланың бірнеше ауданында қоқыс жинау, көгалдандыру және санитарлық тазарту жұмыстарын жүргізген. Бұл шара қоғамда үлкен қолдау тапқан еді. Сол акцияның басты ерекшелігі – тұрғындардың белсенді қатысуы болды. Жүздеген еріктілер мен қала тұрғындары өз еркімен сенбілікке шығып, ортақ іске үлес қосты.Ал биылғы шара нақтырақ, құқықтық тұрғыда қатаң бақылаумен ерекшеленді. Егер өткен жылғы акция көбірек түсіндіру мен насихаттауға бағытталса, 2025 жылғы 23 тамыздағы іс-шара нақты заң бұзушылықтарды анықтап, кінәлілерге шара қолданумен ерекшеленді. Бұл өз кезегінде экологиялық мәдениетті қалыптастырудың жаңа деңгейіне шыққанымызды көрсетеді. Енді тек түсіндіру ғана емес, заң талаптарын қатаң сақтау қажеттілігі басты назарға қойылып отыр.Қала әкімдігі мұндай шаралар алдағы уақытта жүйелі түрде жалғасатынын атап өтті. Экологиялық мәдениет қалыптастыру – бір күндік жұмыс емес, ол ұзақ мерзімді процесс. Осы орайда тұрғындарға да үлкен жауапкершілік жүктеледі. Әрбір адам өз қоқысын дұрыс шығарып, ірі көлемдегі қалдықтарды арнайы полигондарға өткізсе, қала экологиясына едәуір пайда тигізеді.Бүгінгі таңда Шымкент қаласында құрылыс қалдықтарын қабылдайтын бірнеше арнайы полигон жұмыс істейді. Олар қаланың әр ауданынан қолжетімді қашықтықта орналасқан. Алайда кейбір мердігерлер бұл полигондарға қалдық тасымалдау шығындарын азайту үшін заңсыз төгуді жөн көреді. Дегенмен, 23 тамыздағы шара көрсеткендей, мұндай әрекеттердің барлығы назардан тыс қалмайды.Мамандардың айтуынша, құрылыс қалдықтарын дұрыс басқармау тек санитарлық проблема ғана емес, сонымен бірге жер ресурстарын тиімді пайдалану мәселесіне де қатысты. Қоқыстың бей-берекет төгілуі топырақтың ластануына, жасыл аймақтардың азаюына және қаланың эстетикалық бейнесінің нашарлауына әкеледі. Сондықтан мұндай заңсыз әрекеттерді болдырмау – ең алдымен жерге және қоршаған ортаға деген құрметтің белгісі.Қорытындылай келе, 23 тамызда Шымкентте өткен шара – экологияға, қала тазалығына және тұрғындардың денсаулығына қатысты маңызды қадам болды. Бұл тек айыппұл салу немесе кінәлілерді анықтау ғана емес, сонымен қатар қоғамға берілген нақты белгі: әркім өз әрекеті үшін жауапты. Өткен жылғы сенбілік тұрғындардың ынтымақтастығын көрсетсе, биылғы шара заңдық қатаңдықты айқындады. Екеуі де бір мақсатқа – Шымкентті таза, жайлы әрі жасыл қалаға айналдыруға бағытталған.Қала тазалығы – тек коммуналдық қызметтің емес, барлығымыздың ортақ ісіміз. Сондықтан әр тұрғын өзінің іс-әрекетіне мұқият болса, ал билік бақылауды күшейтсе, Шымкенттің экологиялық жағдайы жылдан жылға жақсара беретіні сөзсіз.

2025 жылдың 22 тамызында Шымкентте өткен мұғалімдердің тамыз конференциясында жұртшылық пен мамандардың үлкен қызығушылығын тудырған жаңалықтар жарияланды. Қала әкімі Ғабит Сыздықбеков Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес, Шымкенттегі Президент резиденциясын жаңа оқу жылынан бастап дарынды балаларға арналған заманауи үлгідегі жыл бойына жұмыс істейтін лагерьге айналдыратынын хабарлады. Бұл шешім тек білім беру үшін ғана емес, сонымен қатар дамушы мегаполис үшін барған сайын маңызды болып келе жатқан жер және мүлік ресурстарын тиімді басқару үшін де ерекше маңызға ие. Мұндай көлемдегі мүлікті білім беру мақсатына беру - жерге орналастыруға жаңа көзқарасты көрсететін ұтымды және салмақты шешім. Қалалар көбінесе үлкен мемлекеттік ғимараттар бастапқы мақсатын жоғалтып, жұмыссыз қалып, бюджетке салмақ түсіретін жағдайларға тап болады. Мұндай жағдайларда оларды қоғам игілігіне тиімді пайдаланудың жолдарын іздестіру маңызды. Президент резиденциясының мысалы символдық маңызы бар ғимаратты әлеуметтік пайдалы кеңістікке қалай өзгертуге болатынын көрсетеді. Бұл ғимарат енді еліміздің түкпір-түкпіріндегі дарынды оқушыларды тәрбиелеп, дамытатын орталыққа айналады. Жыл бойы жұмыс істеуге арналған лагерь олимпиада жеңімпаздарын, жас өнертапқыштарды, ғылымда, мәдениетте және өнерде ерекше көзге түскен студенттерді дайындап, демалысын қамтамасыз етеді. Мұнда жылына 2500-ге жуық бала білім алатын болады. Әр ауысым 50-60 қатысушыға есептелген, дарынды жасөспірімдердің дамуы мен өзара әрекеттесуі үшін барынша қолайлы жағдай жасалған. Студенттер заманауи аудиторияларға, спорт залдары мен мәдениет үйлеріне, кітапханаға, медициналық пунктке, жайлы жатақханаларға, абаттандырылған алаңдарға қол жеткізе алады. Нысан заманауи технологиямен жабдықталып, қауіпсіздік талаптарына толық сай болады. Осылайша, бұрын бірінші кезекте қоғамдық кеңістік қызметін атқарған ғимарат заман талабы мен жаңа ұрпақты тәрбиелеу міндеттеріне сай жаңа мақсатқа ие болмақ. Мемлекеттік меншікті ұтымды пайдалану бір мезгілде бірнеше мәселені шешуге мүмкіндік береді. Біріншіден, бюджет қаражатын үнемдейді: мұндай ауқымдағы жаңа білім беру орталығын салу қомақты инвестиция мен ұзақ уақытты қажет етеді. Екіншіден, «әрбір нысан қоғамға пайдасын тигізуі керек» деген қағиданың іс жүзінде дәлелденуі. Үшіншіден, бұл мемлекеттің жастарға деген ықыласын сөзбен ғана емес, нақты іспен де көрсететін символдық қадам. Мұндай мысалдар Қазақстанда бұрыннан да байқалған. Бірқатар өңірлерде пайдаланылмай тұрған әкімшілік ғимараттар мектептерге, балабақшаларға немесе қосымша білім беру орталықтарына айналдырылды. Бұл әлеуметтік инфрақұрылымды кеңейту кезінде шығындарды азайтуға мүмкіндік берді. Мұндай жобалар Шымкентте бұрын да жүзеге асырылып, бастапқы мақсатынан айырылған ғимараттар мәдениет және спорт нысандарына айналдырылған. Бірақ қазіргі бастама өзінің ауқымдылығы мен маңыздылығымен ерекше, өйткені ол енді білім мен интеллектуалды дамудың символына айналатын Президент резиденциясына қатысты. Бұл жаңалық биылғы жылы 2100-ден астам қатысушының басын қосқан мұғалімдердің тамыз конференциясында айтылды. Оған Қазақстан Республикасының Білім министрі Ғани Бейсембаев, жоғары оқу орындары мен колледждердің өкілдері, ардагер ұстаздар, мектеп директорлары, ата-аналар, қоғамдық кеңес мүшелері қатысты. «Ұстаз бол, ана бол» ұранымен өткен конференцияда алдағы оқу жылындағы міндеттер сөз болды. Талқылаудың негізгі бағыттары мұғалімдердің цифрлық сауаттылығын дамыту, заманауи технологияларды енгізу және әлеуметтік жауапты тұлғаларды дамыту болды. Қала әкімдігінің мәліметінше, Шымкентте 2025–2026 оқу жылы 397 мыңнан астам бала оқитын 1352 білім беру мекемесінде басталады. Бір ғана бірінші сыныпқа шамамен 28 000 оқушы барады деп күтілуде. Өсіп келе жатқан мегаполистің қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін алты білім беру нысаны, оның ішінде екі жаңа мектеп, үш кеңейту және бір жатақхана салынуда. Оқу жылы басталғанға дейін екі мектеп пен қосымша ғимарат пайдалануға беріледі. Сонымен қатар, он білім беру мекемесінің ғимараты күрделі жөндеуден өтуде. Осы орайда Президент Резиденциясын түрлендіру туралы шешім уақтылы және ойластырылған болып көрінеді. Өткен жылдармен салыстырғанда мүлік пен жерді ұтымды пайдалану жөніндегі осындай бастамалар қашанда нақты нәтиже бергені анық. Мәселен, осыдан бірнеше жыл бұрын Шымкентте және басқа да облыстарда кейбір тоқтап тұрған ғимараттар білім және мәдениет нысандарына берілді. Бұл үлкен қосымша инвестицияларсыз әлеуметтік мәселелерді тезірек шешуге мүмкіндік берді. Қазіргі бастаманың айырмашылығы – ол мемлекеттік маңызы бар нысанға қатысты, сондықтан ерекше символдық салмақ алады. Қала әкімі Ғабит Сыздықбеков бұл жобаның білім беру жүйесін дамытудың қадамы ғана емес, сонымен қатар мемлекеттік мүлік пен жер ресурстарын тиімді пайдалану идеясын іс жүзінде жүзеге асыру екенін атап өтті. Оның айтуынша, әрбір нысан адамға пайда әкеліп, әрбір шаршы метр жер қоғам игілігіне үлес қосуы керек. Ресурстарды басқарудың бұл тәсілі қаланың тұрақты дамуының негізін жасайды және заманауи талаптарға сай келеді. Ендеше, Президент Резиденциясын дарынды балаларға арналған лагерьге айналдыру – жерге орналастыру, білім беру саясаты, әлеуметтік жауапкершілік мәселелерін біртұтас шешімге біріктірудің үлгісі. Ол тиімді басқару қажетсіз ресурстар мен уақытты ысырап етпей, барынша тиімділікке қол жеткізуге мүмкіндік беретінін көрсетеді. Бұл әсіресе қарқынды дамып келе жатқан және жаңа міндеттерге тап болған Шымкент үшін өзекті. Ұзақ жылдар бойы мәртебе мен өкілдіктің нышаны болған ғимарат енді ел болашағы – талантты, білімді, әлеуметтік жауапты ұрпақ қалыптасатын кеңістікке айналуда. Бұл қадам мемлекеттің өз азаматтарына деген ықыласы жаңа нысандарды салумен шектеліп қалмай, бар ресурстарды тиімді пайдалануға бағытталғанын көрсетеді.

2025 жылдың 22 тамызында өткен педагогтердің тамыз конференциясында Шымкент қаласының әкімі Ғабит Сыздықбеков ерекше маңызды жаңалықты жариялады. Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес, жаңа оқу жылынан бастап Шымкент қаласындағы Президент резиденциясы дарынды балаларға арналған жыл бойғы лагерь ретінде жұмысын бастайды. Бұл шешім тек білім саласы үшін ғана емес, сонымен қатар жер қатынастары мен қаладағы мемлекеттік нысандарды тиімді пайдалану саясаты үшін де үлкен мәнге ие.Бұған дейін мұндай ауқымды нысандардың кейбірі пайдаланылмай бос тұрып қалғаны белгілі. Ал қазіргі жағдайда қоғам мүддесі үшін жер мен ғимаратты тиімді пайдалану – мемлекеттік саясаттың негізгі бағыттарының бірі. Президент резиденциясын дарынды балалардың білімін дамытуға арнау – елдің интеллектуалды әлеуетін нығайтумен қатар, мемлекеттік мүлікті ұтымды басқарудың жарқын үлгісі болып отыр.Жаңа лагерь жыл бойы жұмыс істеп, әр ауысымға 50–60 баладан қабылдайды. Жылына 2 500-ге жуық жасөспірім арнайы білім беру бағдарламасынан өтеді деп жоспарлануда. Мұнда олимпиада жеңімпаздары, ғылыми жобаларға қызығушылық танытқан жас өнертапқыштар, мәдениет пен өнерге бейім дарынды балалар жиналады. Олар үшін оқу сыныптары, мәдени және спорттық залдар, кітапхана, медициналық пункт, жайлы жатын орындар мен экологиялық таза аумақ қарастырылған.Бұл шешімнің мәні тек балаларға жасалған жағдаймен шектелмейді. Қаладағы жер қатынастары саласында мұндай қадам рационалды шешім қабылдаудың үлгісі болып табылады. Қымбат әрі заманауи ғимарат қараусыз қалмайды, қайта қоғамға қызмет ететін әлеуметтік жобаға айналады. Бұған дейін еліміздің түрлі өңірлерінде бос тұрған ғимараттар мектепке, балабақшаға немесе мәдениет үйіне берілген жағдайлар болған. Мәселен, өткен жылдары Шымкентте пайдаланылмай тұрған нысандардың бірқатары қайта бейімделіп, тұрғындарға қажетті әлеуметтік инфрақұрылымға айналды. Бұл тәжірибе мемлекеттік мүлікті тиімді пайдаланудың қаншалықты маңызды екенін көрсетеді.Тамыз конференциясына 2100-ден астам қатысушы – министр Ғани Бейсембаев, ардагер ұстаздар, мектеп директорлары, ЖОО өкілдері, ата-аналар мен қоғам белсенділері қатысты. Жиында білім саласының жаңа міндеттерімен қатар, жерді тиімді пайдалану арқылы әлеуметтік жобаларды дамыту мәселесіне де назар аударылды.Шымкент қаласында 2025–2026 оқу жылы 1352 білім беру ұйымында басталады. Мұнда 397 мыңнан астам бала оқиды деп күтілуде. Тек бірінші сыныпқа 28 мыңға жуық оқушы қабылданбақ. Қаланың қарқынды өсуі жаңа мектептер мен қосымша ғимараттарға деген сұранысты арттырып отыр. Сондықтан әрбір жер телімі мен нысанды дұрыс пайдалану – қаланың болашағы үшін аса маңызды.Бүгінде Шымкентте алты жаңа білім беру нысанының құрылысы жүргізілуде, оның ішінде екі жаңа мектеп, үш қосымша корпус және бір жатақхана бар. Сонымен қатар, онға жуық ғимаратқа күрделі жөндеу жасалуда. Бұл – қаладағы білім инфрақұрылымын жақсарту бағытындағы жоспарлы жұмыстар. Алайда Президент резиденциясын лагерь ретінде қайта бейімдеу – ерекше қадам, себебі ол тек құрылыс емес, бар нысанды жер қатынастарында тиімді пайдаланудың нақты көрінісі.Өткен тәжірибелерге қарасақ, мұндай шешімдер қоғамға зор пайдасын тигізген. Мәселен, бұған дейін кейбір әкімшілік ғимараттар балабақшаға немесе жастар орталығына айналдырылған. Бұл тек әлеуметтік қажеттілікті өтеп қана қоймай, бюджет қаражатын үнемдеуге де мүмкіндік берді. Дәл осындай жол Шымкентте де қолданылып отыр – бар ғимарат жаңа мазмұнға ие болып, қоғам үшін қызмет етпек.Ғабит Сыздықбековтың айтуынша, бұл бастама – жастарға жасалған қамқорлықпен қатар, мемлекеттік мүлікті дұрыс басқарудың нәтижесі. Жер мен нысандардың әрбір бөлігі тек пайда әкеліп қана қоймай, ұрпақ тәрбиесіне қызмет етуі тиіс.Қорытындылай келе, Шымкенттегі Президент резиденциясының дарынды балаларға арналған лагерьге айналуы – елдің болашағына жасалған инвестиция. Бұл қадам мемлекеттің жастарға қамқорлығын ғана емес, жер қатынастарындағы ұтымды саясатты да айқын көрсетеді. Қоғам мүддесіне бағытталған мұндай бастамалар алдағы уақытта да жалғасын тауып, мемлекеттік мүлікті тиімді пайдалану тәжірибесі нығая түсері сөзсіз.

23 тамызда Шымкентте тағы бір жалпықалалық сенбілік өтіп, оған мыңдаған қатысушылар жиналып, мегаполис өміріндегі айтулы оқиғаға айналды. «Таза Қазақстан» бастамасы аясында ұйымдастырылған табиғатты қорғау акциясы қала билігі мен тұрғындарының бірлескен күш-жігерімен ғана таза әрі көркейтілген қалаға қол жеткізетінін тағы бір паш етті. Ресми мәлімет бойынша, сенбілікке 3755 адам қатысты. Ауқымды жұмыстарға 136 арнайы техника жұмылдырылды. Нәтижесі таң қалдырды: бір күнде 172 тонна тұрмыстық және құрылыс қалдықтары жиналып, шығарылды. Әр қаланың ауданы өз үлестерін қосты. Абай ауданында 445 қызметкер мен 16 техника 28 тонна қалдық жинады. Қала орталығы Әл-Фараби ауданында 499 қатысушы 30 техниканың қолдауымен 41,7 тонна қалдық шығарды. Ең көп жұмысшылар – 1532 адам және 33 техника – Еңбекші ауданына жұмылдырылды. Қаратау ауданы бойынша 704 адам, 25 техника жұмылдырылып, нәтижесінде 42,1 тонна қалдық шығарылды. Жаңадан құрылған Тұран ауданы 575 адам мен 32 техникамен 44,5 тонна қалдықтың ең жоғары көлемін көрсетті. Айта кету керек, тазалау тек қоқыс шығару ғана емес. Қатысушылар сонымен қатар кешенді абаттандыру жұмыстарын жүргізді: қураған бұтақтар мен арамшөптерден арылту, аулалар мен қоғамдық орындарды ретке келтіру, ағаштарды әктеу, жасыл желектерді күтіп-баптау. Осылайша, шара санитарлық шара ғана емес, қаланың экологиялық имиджін жақсартудағы маңызды қадам болды. Ұйымдастырушылар мұндай шаралардың басты мақсаты бір реттік сенбілік емес, тұрғындарды тазалық пен тәртіпке қамқорлық жасауды әдетке айналдыру екенін баса айтады. Қала әкімдігі бұл бағыттағы жұмысты жүйелі түрде жалғастыруды көздеп отыр, өйткені бірлескен күш-жігер арқылы ғана қолайлы қалалық ортаны құруға болады. Өткен жылдармен салыстырғанда оң үрдістер байқалады. 2022 жылы осындай тазарту шарасында шамамен 150 тонна қалдық жиналса, 2023 жылы 165 тонна, ал биыл бұл көрсеткіш рекордтық көрсеткішке — 172 тоннаға жетті. Бұл науқанның ауқымы кеңейіп, азаматтардың белсенділігі артып келе жатқанын көрсетеді. Бұл тазалаудың бұрынғылардан тағы бір айырмашылығы - орындалатын жұмыстардың кең ауқымы. Бұрын бірінші кезекте сенбілікке көңіл бөлінсе, қазір көгалдандыруға, соның ішінде ағаш отырғызуға, ағаштарды кесуге, көгалдар мен саябақтарды ретке келтіруге де көңіл бөлінуде. Бұл кешенді тәсіл қалалық ортаның сапасын жақсартады және әрбір тұрғын үшін қатысуды маңыздырақ етеді. Ең көп қоқыс жинаған Тұран ауданының үлесі ерекше назар аударуға тұрарлық. Салыстырмалы түрде жаңа аудан болғандықтан, ол белсенді құрылысты бастан кешуде, бұл тұрақты тазалауды қажет етеді. Тазалық күндері инфрақұрылымды дамыту мен тазалықты сақтау арасындағы тепе-теңдікті сақтауға көмектеседі. Іс-шараның әлеуметтік құрамдас бөлігін де атап өткен жөн. Мұндай іс-шаралар әртүрлі ұрпақтар мен топтарды біріктіре отырып, тұрғындардың қауымдастық сезімін оятады. Ата-аналар балаларын сенбілікке алып келеді, сол арқылы қоршаған ортаны қорғаудың маңыздылығының жеке үлгісін көрсетеді. Шымкент сияқты мегаполис үшін экологиялық мәселелер ерекше өзекті. Халық санының өсуі, өнеркәсіптің дамуы және көлік инфрақұрылымы қаланың қоршаған ортасына үлкен жүктеме түсіруде. Сондықтан тұрақты түрде өтетін сенбіліктер, көгалдандыру науқандары мен қоршаған ортаны қорғау бағдарламалары бір реттік шаралар емес, жүйелі жұмыстың бір бөлігі болуы керек. 23 тамыз қала тұрғындарының мұндай шараларға белсенді қатысуға дайын екендігін көрсетті. Бұл рухтың жалғасуы маңызды. Өйткені, таза қала әркімнен басталады — қоқыс тастамау, ауласын ұқыпты ұстау, көршілермен бірге тазалық күндеріне қатысу ниетінен. Өткен жылдардағы тәжірибе мұндай науқандардың ұзақ мерзімді әсер ететінін растайды. Жаппай сенбіліктерден кейін көшелердің санитарлық жағдайы жақсарып, заңсыз қоқыс тастайтын орындар азайып, тұрғындардың айналасына деген ұқыптылығы артады. Ұзақ мерзімді перспективада бұл экологиялық тұрақты мегаполистің дамуының негізін қалайды. Осылайша, жуырдағы тазалау тазалықтан да көп болды; бұл Шымкент қаласының экологиялық сауаттылығын арттыру және өмір сүру сапасын арттырудағы маңызды қадам болды. Рекордтық көлемде жиналған қоқыстар, тұрғындардың белсенді қатысуы, жұмыстың жан-жақты болуы қаланың дұрыс бағытта келе жатқанын көрсетеді.

23 тамыз күні Шымкент қаласында дәстүрлі жалпықалалық сенбілік өткізілді. Бұл жолғы экологиялық шараға барлығы 3 755 адам қатысып, 136 арнайы техника жұмылдырылды. Сенбілік нәтижесінде қала аумағынан 172 тонна қоқыс шығарылып, көгалдандыру және санитарлық тазалау жұмыстары атқарылды.Сенбілікке төрт ауданнан және жаңа Тұран ауданынан мыңдаған қызметкер мен еріктілер белсенді атсалысты. Әр аудан бойынша атқарылған жұмыстар нақты көрсеткіштермен белгіленді. Абай ауданында 445 қызметкер мен 16 техника жұмылдырылып, 28 тонна қоқыс шығарылды. Әл-Фараби ауданында 499 қызметкер 30 техникамен бірлесіп 41,7 тонна қалдықты тазалады. Еңбекші ауданында ең көп адам күші тартылып, 1 532 қызметкер мен 33 техника жұмыс істеді, нәтижесінде 15,7 тонна қоқыс жиналды. Қаратау ауданында 704 қызметкер және 25 техника күшімен 42,1 тонна қоқыс шығарылды. Ал Тұран ауданында 575 қызметкер 32 техникамен атсалысып, 44,5 тонна қоқыс жинады.Сенбілік барысында тек қоқыс шығарумен ғана шектелген жоқ. Қала көшелерінде, аулаларда, қоғамдық орындарда және бос жатқан жерлерде қураған ағаштар мен бұтақтар кесілді, арамшөптер оралды. Сонымен қатар, белгіленген аймақтарда ағаштар әктеліп, жасыл желектерді күтіп-баптау жұмыстары жүргізілді. Бұл шаралар қала ауасының тазалығына, көріктендіруге және тұрғындарға жайлы орта қалыптастыруға септігін тигізді.«Таза Қазақстан» акциясы аясында ұйымдастырылған сенбіліктің негізгі мақсаты – тек қана қала тазалығын сақтау емес, сонымен қатар тұрғындардың экологиялық мәдениетін арттыру. Қала әкімдігі мұндай шаралар жүйелі түрде жалғасын табатынын хабарлады.Өткен жылдардағы тәжірибелермен салыстырар болсақ, Шымкентте сенбіліктер тұрақты түрде өткізіліп келеді. Мысалы, 2022 жылы өткен «Таза Қазақстан» акциясы кезінде қала бойынша 150 тоннаға жуық қоқыс шығарылған болатын. 2023 жылы ұйымдастырылған жалпықалалық сенбілікте бұл көрсеткіш 165 тоннаға жеткен. Ал биылғы 2024 жылғы сенбілікте рекордтық көлемдегі – 172 тонна қоқыс тазаланып, әр ауданның тұрғындары бұрынғыдан да белсендірек қатысқаны байқалды. Бұл – қала тұрғындарының экологиялық жауапкершілігі артып келе жатқанын көрсететін айқын дәлел.Бұған қоса, өткен жылдардағы сенбіліктерде көбіне тек қоқыс жинау жұмыстарына басымдық берілсе, соңғы жылдары көгалдандыру, ағаш отырғызу, жасыл аймақтарды қорғау және абаттандыру жұмыстары да қатар жүргізілуде. Бұл – мегаполистің дамып келе жатқанын, сонымен бірге тұрғындардың таза әрі жайлы ортаға деген сұранысы артып отырғанын білдіреді.23 тамызда өткен сенбілік қаланың барлық ауданында бірдей қарқынмен өтті. Әсіресе, Тұран ауданында тазалық шаралары кең көлемде ұйымдастырылды. Мұнда жиналған 44,5 тонна қоқыс қаладағы ең жоғары көрсеткіш болды. Жаңадан құрылған аудан болғандықтан, мұндай шаралардың жиі өткізілуі инфрақұрылымның дамуына да оң әсерін тигізуде.Жалпы, қала аумағында тазалық пен тәртіпті сақтау тек коммуналдық қызметтердің ғана міндеті емес, әрбір тұрғынның ортақ парызы екені атап өтілді. Шымкент әкімдігі тұрғындарды белсенді азаматтық ұстаным танытып, экологиялық мәдениетті қалыптастыруға үлес қосуға шақырды.Бүгінгі күні Шымкент – еліміздегі үшінші мегаполис. Халқының саны күннен-күнге артып отырғандықтан, экологиялық мәселелерге жауапкершілікпен қарау аса маңызды. Қала көшелерін таза ұстау, қоқыс тастамау, жасыл аймақтарды күту – баршамыздың ортақ міндетіміз.Осы орайда, сенбіліктердің тек қоқыс жинаудан ғана тұрмай, тұрғындардың бір-бірімен жақын қарым-қатынас орнатуына, қоғамдық мәдениеттің артуына және балаларға үлгі болуына мүмкіндік беретінін ерекше атап өткен жөн. Бұрынғы сенбіліктерде ата-аналар балаларына табиғатты қорғаудың маңызын көрсетіп, оларды іс жүзінде еңбекке баулып келген болса, биылғы акцияда да осы дәстүр жалғасын тапты.Қорытындылай келе, 23 тамыз күні өткен сенбілік Шымкенттің тазалығы мен көркейуіне үлкен серпін берді. Бұл шара мегаполис тұрғындарының табиғатқа деген қамқорлығы мен ортақ жауапкершілігін тағы бір мәрте дәлелдеді. Бұған дейінгі жылдардағы тәжірибе көрсеткендей, мұндай сенбіліктердің пайдасы мол, ал оның нәтижелері қала өмірінде ұзақ уақыт сақталады.

Шымкентте ауыл шаруашылығын дамыту, мал шаруашылығы өнімдерінің сапасын арттыру шаралары қарқынды жүргізілуде. Жануарлардың денсаулығына ерекше көңіл бөлінуде, өйткені бұл азық-түлік қауіпсіздігі мен халықтың әл-ауқатына тікелей әсер етеді. 26 тамызда қаланың Еңбекші ауданында жоспарлы мал суға шомылу шарасы өтуде. Бұл процедура жануарлар арасында қауіпті аурулардың таралуын болдырмауға және өңірде эпизоотиялық қауіпсіздікті сақтауға бағытталған. Қой мен ешкіні арнайы ерітінділерде шомылдыру - жануарларды сыртқы паразиттерден қорғаудың уақытпен тексерілген ветеринариялық әдісі. Жаз мезгілінде кенелер мен жәндіктер белсендірек болған кезде жануарларда тері аурулары мен жұқпалы асқынулар жиі кездеседі. Бұлар салмақ пен сүт өнімділігін төмендетіп қана қоймай, жаппай өлімге әкелуі мүмкін. Осылайша, алдын алу шаралары жануарларды аурудан қорғап қана қоймай, олардың өнімділігін де сақтайды. Бұл ет, жүн және сүт сапасының жақсаруына әкеліп соғады, бұл меншік иелерінің кірісіне және нарыққа шығатын өнімдердің сапасына тікелей әсер етеді. Жуыну санитарлық және ветеринариялық талаптарға сай келетін арнайы бөлінген жерлерде орталықтандырылған түрде жүргізіледі. Ветеринариялық қызметтер мал иелеріне малдарын толық қамту үшін шомылу кестесін алдын ала хабарлайды. Процедура жануарларға да, қоршаған ортаға да қауіпсіз өнімдерді пайдаланатын мамандардың қадағалауымен жүзеге асырылады. Процедура барысында ерітінділердің дұрыс концентрациясына және санитарлық нормалардың сақталуына ерекше назар аударылады. Егер ауру мал анықталса, ветеринарлар оларды дереу оқшаулап, емдейді. Бұл тәсіл алдын алу шарасы ретінде ғана емес, сонымен қатар ықтимал қауіптерге жылдам әрекет етуге мүмкіндік беретін диагностикалық құрал ретінде де қызмет етеді. Акцияның құрамдас бөлігі ақпараттандыру болып табылады. Ветеринарлар мал шаруашылығымен айналысатын фермерлермен малды дұрыс күту, ауру белгілері және кәсіби көмекке уақтылы жүгінудің маңыздылығы туралы әңгімелеседі. Жергілікті тұрғындарға суға шомылу кестесін сақтамау ауыр зардаптарға әкелетінін ескертеді. Алдын алу шараларына немқұрайлы қарау көбінесе мал арасында эпидемияға әкеліп соқтырады, нәтижесінде айтарлықтай материалдық шығын болады. Сонымен қатар, жануарлар аурулары адамға тамақ арқылы жұғуы мүмкін, бұл мәселені одан сайын өзекті етеді. Аудан, қала билігінің басты міндеттерінің бірі – эпизоотиялық тұрақтылықты қамтамасыз ету. Аурудың кең таралуына тосқауыл қойылса, бүкіл ауыл шаруашылығы саласының дамуына қосымша серпін беріледі. Соңғы жылдары жағдайды бақылауда ұстаған мұндай шаралар Шымкентте тұрақты түрде өткізіліп келеді. Соның нәтижесінде, қауіпсіздік талаптарына сай, жергілікті жерде өндірілген өнімдер бүгінде қаладағы базарлар мен дүкендерден сатыла бастады. Жануарлардың денсаулығы аймақ экономикасымен тікелей байланысты. Ауыл тұрғындары үшін қой-ешкі тек азық қана емес, табыс көзі. Тұрақты шомылу малды сақтауға және шығынды болдырмауға көмектеседі. Сонымен қатар, тұтынушылардың отандық өнімге деген сенімі артып келеді. Өңірде мал ауруларының алдын алу шаралары жүйелі түрде жүргізіліп жатқанын білген халықтың ет-сүт өнімдерін сатып алуға деген сенімі артып отыр. Мамандар жоспарланған шомылу сессиялары жалғасатынын атап өтті. Оның үстіне олар алдағы уақытта бұл шаралардың ауқымын кеңейтіп, мал мен фермаларды көбірек қамтуды жоспарлап отыр. Ауыл тұрғындары арасында түсіндіру жұмыстарына ерекше көңіл бөлінетін болады. Мал иелері алдын алудың маңыздылығын неғұрлым жақсы түсінсе, бүкіл бағдарлама соғұрлым тиімді болады. Шымкенттегі Еңбекші ауданында ұсақ малды жоспарлы суға шомылдыру – бұл жай ғана ветеринарлық процедура емес, малдың да, адамның да денсаулығын сақтаудың кешенді шарасы. Бұл өнім сапасын жақсартуға, эпизоотиялық тұрақтылықты арттыруға және аймақтық ауыл шаруашылығын дамытуға ықпал етеді. Осындай оқиғалар малдың денсаулығына қамқорлық жалпы қоғамның денсаулығына қамқорлық екенін көрсетеді. Алдын алудың жүйелі тәсілі тәуекелдерді азайтуға және мал шаруашылығын тұрақты әрі тиімді етуге көмектеседі.

Шымкент қаласының ауыл шаруашылығы саласында соңғы жылдары жүйелі жұмыстар атқарылып келеді. Соның ішінде мал шаруашылығын дамыту, төрт түлік малдың өнімділігін арттыру және халыққа сапалы өнім жеткізу басты мақсаттардың бірі болып отыр. Осы орайда, 26 тамыз Еңбекші ауданына қарасты елді мекендерде уақ малдарды жоспарлы түрде тоғыту жұмыстары жалғасуда. Бұл шаралар мал арасында жұқпалы аурулардың алдын алу және эпизоотиялық тұрақтылықты сақтау мақсатында қолға алынған.Мал шаруашылығында тоғыту – қой мен ешкіні түрлі тері және қан арқылы таралатын паразиттік аурулардан қорғаудың ең тиімді әдістерінің бірі. Әсіресе жазғы маусымда қотыр, кенеге байланысты аурулар жиілеп, малдың қоңдылығына, өнімділігіне кері әсерін тигізеді. Осындай қауіптің алдын алу үшін жергілікті ветеринариялық қызмет мамандары арнайы бекітілген орындарда малдарды тоғытып, санитарлық талаптарға сай жұмыстар жүргізуде.Тоғыту жұмыстары тек малдың денсаулығын сақтау ғана емес, сонымен қатар халық тұтынатын өнімдердің қауіпсіздігін қамтамасыз етуге де бағытталған. Себебі, малдан алынатын ет, сүт өнімдері ең алдымен адам ағзасына әсер ететін негізгі тағам түрлері болып табылады. Егер мал түрлі жұқпалы ауруларға шалдығар болса, ол тікелей адамдардың денсаулығына да қауіп төндіреді.Еңбекші ауданында мал иелеріне тоғыту маусымы басталғанға дейін алдын ала ескерту жасалды. Арнайы белгіленген орындарда ветеринариялық-санитариялық талаптарға сәйкес мал тоғытылып жатыр. Бұл жұмыстар жергілікті әкімдік пен ветеринариялық қызметтің бірлескен бақылауымен жүзеге асуда.Мамандардың айтуынша, уақ малдарды уақтылы тоғытпау салдарынан жануарлар түрлі ауруларға ұшырап, өнімділігі төмендеп қана қоймай, өлім-жітім де орын алуы мүмкін. Сондықтан, әрбір мал иесі бұл шараға бейжай қарамай, мамандардың ұсынысын қатаң ұстануы қажет.Тоғыту науқаны барысында тұрғындармен түсіндіру жұмыстары қатар жүргізілуде. Ветеринар мамандар халыққа малды дұрыс күтіп-бағу, оны уақытылы тоғыту, ауру белгілерін дер кезінде анықтап, емдеу жолдары туралы кеңестер беруде. Сонымен қатар, мал иелеріне ауру малды басқа малдан оқшаулау, санитарлық-гигиеналық талаптарды сақтау керектігі түсіндіріліп отыр.Бұл бағыттағы түсіндіру жұмыстарының маңызы зор. Себебі, ауыл тұрғындары арасында кейде тоғытудың мән-маңызына жеткілікті көңіл бөлінбейді. Ал жүйелі ақпараттық-түсіндіру жұмыстары арқылы мал иелерінің жауапкершілігі артып, олардың да бұл шараларға деген көзқарасы өзгереді.Еңбекші ауданы аумағында эпизоотиялық тұрақтылықты сақтау – мал шаруашылығы саласының басты міндеттерінің бірі. Бұл бағыттағы жоспарлы жұмыстардың нәтижесінде соңғы жылдары қауіпті індеттердің таралуына жол берілмей отыр. Мал денсаулығын қорғау арқылы халықтың әлеуметтік жағдайына да оң әсерін тигізу көзделген.Эпизоотиялық ахуалдың тұрақтылығы тек бір аудан үшін емес, бүкіл қала үшін маңызды. Себебі, Шымкент қаласы аграрлық әлеуеті жоғары өңірлердің бірі ретінде қала тұрғындарын да, жақын аймақтарды да ауыл шаруашылығы өнімдерімен қамтамасыз етеді.Қорыта айтқанда, Шымкент қаласы Еңбекші ауданындағы уақ малдарды жоспарлы түрде тоғыту жұмыстары – мал денсаулығын қорғауға, эпизоотиялық тұрақтылықты сақтауға және ауыл шаруашылығы өнімдерінің сапасын арттыруға бағытталған маңызды шара. Бұл жұмыстардың нәтижесінде мал иелері де, тұтынушылар да ұтады: мал өнімділігі мен сапасы артады, халық қауіпсіз әрі сапалы өніммен қамтамасыз етіледі.Мамандардың айтуынша, тоғыту жұмыстары маусымдық түрде тұрақты жүргізілетін болады. Әрбір мал иесі бұл процеске жауапкершілікпен қарап, ветеринариялық қызмет мамандарының нұсқаулығын орындаса, Еңбекші ауданы ғана емес, жалпы Шымкент қаласының мал шаруашылығы саласы жаңа деңгейге көтеріледі.

Жаз мезгілінде шымкенттіктер де, қала қонақтары да өзендер мен арналардың жанында уақыт өткізуді ұнататын кезде, судағы қауіпсіздік мәселесі ерекше өзекті болады. Сондықтан, 22 тамызда қалалық Төтенше жағдайлар департаменті апаттардың алдын алу және тұрғындар арасында су айналасында жауапкершілікті тәрбиелеуге бағытталған «Судағы қауіпсіздік» атты профилактикалық іс-шара өткізді. Патрульдер бірнеше танымал демалыс орындарын қамтыды: Бадам өзенінің бойындағы аумақ, сондай-ақ Шар-Шара және Маятас каналдары. Бұл аймақтар жыл сайын көптеген демалушыларды тартады, бірақ сонымен бірге жүзу үшін ең қауіпті болып саналады. Мамандар мұнда қосымша ескерту белгілері мен ақпараттық тақталар орнатып, азаматтарды қырағы болуға, өз өмірлеріне қауіп төндірмеуге шақырды. Акцияның басты мақсаты – тұрғындарға судағы қауіпсіздік ережелерін еске түсіру ғана емес, тұрғындарды судағы қауіпсіздіктің алдын алуға тарту болды. Балалар мен жасөспірімдерге ерекше назар аударылды, өйткені олар көбінесе ересектердің қарауынсыз қалып, қайғылы оқиғалардың құрбанына айналады. Рейдке Еңбекші ауданы әкімінің аппараты, азаматтық қорғаныс бөлімі, төтенше жағдайлар бөлімі, аудандық ішкі істер бөлімі өкілдері қатысты. Әр қатысушы өз міндеттерін атқарды: полиция қызметкерлері қоғамдық демалыс орындарында қоғамдық тәртіпті қадағалап отырды, Төтенше жағдайлар департаментінің мамандары қауіпсіздік ережелерін түсіндіріп, ақпараттық материалдар таратты, жергілікті атқарушы органдардың қызметкерлері түсіндіру жұмыстарына көмектесті. Мамандардың айтуынша, судағы апаттардың себептері жыл сайын бірдей. Негізгі факторларға рұқсат етілмеген жерлерде шомылу, тыйым салынған белгілерді елемеу, суға түсер алдында ішімдік ішу, ата-аналардың балаларын қараусыз қалдыруы жатады. Департамент қарапайым ережелерді сақтау арқылы қайғылы оқиғалардың алдын алуға болатынын атап өтеді. Рейд барысында қызметкерлер демалушыларға төтенше жағдай орын алған жағдайда дереу 112 жедел-құтқару қызметіне хабарласып, мүмкіндігінше зардап шеккен адамға жеткенше алғашқы медициналық көмек көрсету керектігін ескертті. Сондай-ақ тұрғындарға арналарда жүзудің ерекше қауіптілігі туралы ескертілді: қатты ағыс, тегіс емес түбі және үлкен тереңдік тіпті күшті жүзушілер үшін де қосымша қауіп төндіреді. Ата-аналар арасында алдын алу жұмыстарына ерекше көңіл бөлінді. Оларға бірнеше минуттық немқұрайлылықтың өзі қайғылы жағдайға әкелетінін еске салды. Статистика көрсеткендей, балалардың судағы өлімінің көпшілігі ересек адамның сүйемелдеуінсіз су айдынының жанында болған кезде болады. Айта кетейік, Шымкентте алдын алу шаралары жүйелі жүргізілуде. Жыл сайын суға түсу маусымы қарсаңында бөлім қызметкерлері мектептерде, ұйымдарда, тұрғын үйлердің аулаларында кездесулер өткізіп, тұрғындарды судағы қауіпсіздік, олардың өмірі мен денсаулығына қамқорлық жасау керектігін үйретеді. Соңғы рейд барысында мамандар құтқару құралдарын дұрыс пайдалану және суға батып бара жатқан адамға алғашқы медициналық көмек көрсету жолдарын да көрсетті. Демонстрация тұрғындардың қызығушылығын тудырды, олардың көпшілігі мұндай көрнекі көрсетілімдерді бірінші рет көріп отырғандарын мойындады. Ұйымдастырушылардың айтуынша, мұндай практикалық жаттығулар адамдарға ақпаратты жақсы сақтауға және төтенше жағдайда өзін сенімдірек сезінуге көмектеседі. Әлеуметтік желілерге де ерекше көңіл бөлінуде. Төтенше жағдайлар департаментінің қызметкерлері ведомстволар мен жергілікті әкімшіліктердің ресми аккаунттары арқылы таратылатын бейнероликтер, инфографика және ақпараттық материалдар дайындап жатыр. Бұл ақпаратты мүмкіндігінше кең аудиторияға, соның ішінде жаңалықтарды жиі онлайн алатын жастарға жеткізуге мүмкіндік береді. Ұйымдастырушылар мұндай шаралар шомылу маусымы бойы жалғасатынын қадап айтты. Бұл патрульдер орталық аудандарды ғана емес, қауіпті су айдындары бар қала шеттерін де қамтиды деп жоспарлануда. Тұрғындар қосымша ескерту белгілері қажет аймақтар туралы да хабарлай алады. Профилактикалық науқан көптеген қала тұрғындарының мұндай бастамаларды қабылдайтынын көрсетті. Адамдар қауіпсіздік ережелері туралы ескертулердің маңыздылығын мойындайды және көрнекі мысалдар мен мамандармен тікелей байланыс жадынамаларды оқудан гөрі тиімдірек екенін атап өтеді. Рейд соңында Төтенше жағдайлар департаментінің өкілдері судағы қауіпсіздік үшін жауапкершілік тек құтқарушылар мен полиция қызметкерлеріне ғана емес, азаматтардың өздеріне де жүктелетінін еске салды. Әр адам есте сақтауы керек: қарапайым ережелерді сақтау — бейтаныс жерлерде суға секірмеу, мас күйінде суға түспеу және балаларды бақылап отыру — өмірді сақтап қалуға болады. Осылайша, Шымкенттегі алдын алу жұмыстары су айдындарындағы қайғылы оқиғалардың алдын алудың маңызды құралына айналды. Ол қауіпсіздік мәдениетін және судағы демалысқа жауапкершілікпен қарауды қалыптастыра отырып, мемлекеттік органдар мен тұрғындардың өздерінің күш-жігерін біріктіреді. Өйткені, мұндай іс-шаралардың басты мақсаты – бір реттік іс-шара емес, халықтың жеке қауіпсіздігіне деген көзқарасын өзгерту, осылайша жазғы демалыс апаттың орнына емес, қуанышты тәжірибеге айналуы керек.

Шымкент қаласында 22 тамыз Төтенше жағдайлар департаментінің ұйымдастыруымен шомылу маусымы кезеңінде халықтың қауіпсіздігін қамтамасыз ету және қайғылы жағдайлардың алдын алу мақсатында кең ауқымды профилактикалық іс-шаралар өткізілді. Бұл жолы рейд «Су айдындарындағы қауіпсіздік» тақырыбы аясында Бадам өзені, Шар-Шара және Маятас каналдары маңында жүргізілді.Іс-шара барысында мамандар тұрғындарға түсіндірме жұмыстарын өткізіп қана қоймай, арнайы қауіпсіздік белгілері мен ескерту тақтайшаларын орнатып шықты. Мұндай белгілер шомылуға қауіпті жерлерде орнатылып, азаматтарды абай болуға шақырады. Қауіпсіздік шараларының басты мақсаты – жазатайым оқиғалардың алдын алу, тұрғындар арасында қауіпсіздік мәдениетін қалыптастыру және балалардың қараусыз суға түсуіне жол бермеу.Жаз айларында тұрғындардың өзен-көл жағасына барып демалуы қалыпты құбылыс. Алайда қауіпсіздік ережелерін ескермеген жағдайда мұндай демалыс орны толығымен қайғылы жағдайға ұласуы мүмкін. Төтенше жағдайлар департаментінің деректеріне сүйенсек, соңғы жылдары су айдындарында болатын қайғылы оқиғалардың негізгі себептері – азаматтардың мас күйінде шомылуы, қараусыз қалған балалардың өз бетімен суға түсуі және қауіпсіздік талаптарын сақтамау болып отыр.Осыған байланысты рейдке Еңбекші ауданы әкімі аппаратының қызметкерлері, жұмылдыру дайындығы, аумақтық және азаматтық қорғаныс басқармасы, Төтенше жағдайларды жою басқармасы және аудандық полиция басқармасының мамандары жұмылдырылды. Әрбір мекеме өз құзыреті шегінде түсіндіру, бақылау және алдын алу жұмыстарын жүргізді. Бірлескен күш-жігердің арқасында іс-шара кең ауқымда ұйымдастырылып, тұрғындарға тікелей түсіндіру мүмкіндігі берілді.Мамандар атап өткендей, су айдындарындағы қауіпсіздікті қамтамасыз ету – тек құтқарушылардың ғана емес, әрбір азаматтың міндеті. Рейд барысында демалушыларға арнайы жаднамалар таратылып, қауіпті аймақтарда сақ болу қажеттігі түсіндірілді. Сонымен қатар ата-аналарға балаларды қараусыз қалдырмау керектігі ерекше ескертілді. Себебі суға кету жағдайларының басым бөлігі дәл балалар арасында жиі кездеседі.Қалалық төтенше жағдайлар департаментінің өкілдері айтқандай, тұрғындар арасында қауіпсіздік мәдениетін арттыру – басты басымдықтардың бірі. Бұл тек жаз айларында ғана емес, жыл бойы атқарылатын міндет. Алайда шомылу маусымы кезінде мұндай жұмыстар ерекше қарқын алады. Жыл сайын қала аумағында бірнеше ондаған азамат суға кетіп, олардың ішінде балалар да кездесіп жатады. Осындай қайғылы статистиканың алдын алу үшін түсіндіру жұмыстары жүйелі түрде жалғасып отыр.Рейд кезінде полиция қызметкерлері су айдындары маңындағы құқықтық тәртіпті қадағалап, азаматтарға заң талаптарын түсіндірді. Ал жұмылдыру дайындығы, аумақтық және азаматтық қорғаныс басқармасы тұрғындарға төтенше жағдайда алғашқы көмек көрсету жолдарын үйретті. Бұл шаралардың барлығы халықтың төтенше жағдайға дайын болуына ықпал етеді.Сонымен қатар, мамандар суға түсуге болмайтын аймақтардың картасын жасап, әлеуметтік желілерде жариялауды қолға алуда. Бұл ақпарат әрбір тұрғынға қолжетімді болуы үшін ресми парақшалар мен ақпараттық ресурстар арқылы да таралады. Қазіргі таңда Тұран, Еңбекші және Қаратау аудандарында осындай карталар дайындалып, халыққа жеткізіліп жатыр.Іс-шараға қатысқан мамандардың айтуынша, су айдындарында қауіпсіздік шараларын сақтау – қоғамның ортақ міндеті. Қауіпсіздік ережелерін сақтамау тек жеке адамның ғана емес, оның жанындағы туыстары мен жақындарының өміріне де қауіп төндіреді. Сондықтан әрбір азамат өз әрекетіне жауапты болуы қажет.Профилактикалық рейд нәтижесінде ондаған тұрғын түсіндірме жұмыстарына қатысып, қауіпсіздік ережелерімен танысты. Арнайы орнатылған белгілердің арқасында суға түсуге болмайтын жерлер айқын көрсетілді. Бұл өз кезегінде қайғылы оқиғалардың алдын алуға үлкен септігін тигізеді.Жалпы алғанда, «Су айдындарындағы қауіпсіздік» атты профилактикалық іс-шара – жазғы маусымда тұрғындардың амандығын қамтамасыз етудің маңызды тетігі. Мұндай жұмыстар алдағы уақытта да кезең-кезеңімен жалғаса береді. Өйткені қала басшылығы мен құтқару қызметтері үшін ең басты құндылық – адам өмірі мен денсаулығы.Сала мамандары әрбір тұрғынды қауіпсіздік ережелерін сақтап, өз өміріне жауапкершілікпен қарауға шақырады. «Сақтықта қорлық жоқ» демекші, қарапайым ережелерді сақтау арқылы көптеген қайғылы жағдайдың алдын алуға болады.