22 шілде 2026 жыл — Шымкент қаласының инновациялық экожүйесі үшін тарихи күн болуы мүмкін. Дәл осы күні Shymkent Hub алаңында MedTech Hackathon 2026 өтеді — Қазақстанның оңтүстік өңіріндегі ең ірі медицина-технологиялық іс-шараларының бірі. Бұл хакатон жас бағдарламашыларды, медицина мамандарын және стартап идеяларын өзінде ұстап отырғандарды бір алаңға жинайды. Жүлде қоры — бір миллион теңге, бірақ ақшадан да маңыздырақ нәрсе бар: нақты тәжірибе, кәсіби байланыстар және болашақтың медицинасын бірге жасау мүмкіндігі.Хакатонды ұйымдастыруда Galamat Group компаниясы белсенді рөл атқаруда. Компания денсаулық сақтау саласында жылдар бойы жұмыс жасап, медициналық инновациялардың маңыздылығын жақсы түсінеді. Ұйымдастырушылар бұл іс-шараны жай жарыс ретінде емес, Қазақстанның MedTech секторын дамытудың алғашқы қадамы ретінде қарастырады. Galamat Group компаниясының бас директоры барлық қатысушы жобаларға жеке баға беріп, кәсіби кері байланыс қалдырады. Мұндай мүмкіндік жас кәсіпкерлер үшін бағасыз тәжірибе болып саналады, өйткені тәжірибелі CEO-дың пікірі кез келген жобаның бағытын түбегейлі өзгерте алады.Неліктен MedTech Қазақстан үшін бүгін өте маңызды? Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының деректері бойынша, цифрлық медицина нарығы 2025 жылы 500 миллиард долларға жетті. Қазақстан да бұл бағытта белсенді жұмыс жүргізуде: мемлекет e-health жүйесін енгізу, телемедицина қызметтерін кеңейту және жасанды интеллектті диагностикада қолдану бағдарламаларын іске асырып жатыр. Алайда кадрлар мен инновациялық шешімдердің жетіспеушілігі осы саладағы ең үлкен кедергі болып қала береді. Дәл осы олқылықты толтырудың бір жолы — жергілікті талантты мамандарды тәрбиелеу және оларға практикалық платформа беру. MedTech Hackathon 2026 осы міндетті орындауға бағытталған.Хакатонның форматы қатысушыларға нақты денсаулық сақтау секторының кейстерімен жұмыс жасауға мүмкіндік береді. Бұл теориялық тапсырмалар емес — нақты ауруханалар мен клиникалар бетпе-бет тұрған, шешімін табу қажет мәселелер. Қатысушылар командалар құрып, 23 шілдеде сағат 15:00-де Shymkent Hub-та бас қосып, өз шешімдерін әзірлейді. Жобаларды сарапшылар алдында қорғау барысында команданың аналитикалық ойлауы, техникалық дайындығы және презентация дағдылары бағаланады. Ең маңыздысы — ұсынылатын шешім өмірде жүзеге асырылуға жарамды болуы тиіс.Шымкент Оңтүстік Қазақстанның ең ірі экономикалық орталығы ретінде мұндай іс-шараларды өткізу үшін өте қолайлы орын. Қаланың халқы үш миллионнан асады, университеттер мен медициналық мекемелер саны жыл санап артуда. Соңғы жылдары Шымкентте бірнеше IT-хаб пен инновациялық орталық ашылды, жергілікті стартап экожүйесі қалыптасып келеді. Бірақ маман айтқандай, тек инфрақұрылым жетіспейді — адамдар бір-бірімен байланысып, идея алмасатын платформалар қажет. Хакатон — дәл осындай кеңістік.Іс-шараға қатысушы жастардың арасындағы ашық-жарқын пікірталас та хакатонның маңызды бөлігі болмақ. IT-қоғамдастықпен нетворкинг, Pizza кезіндегі бейресми сұхбаттар, тың таныстықтар — мұның бәрі жас мамандарды шабыттандырады. Шымкенттің медицина колледжінде оқитын студент Айгерім Сейтқали: «Мен бұрын хакатон деген бірдеңені тек программистер үшін деп ойлайтынмын. Бірақ MedTech Hackathon медицина, биология және IT мамандарын бір үстелдің басына жинайды екен. Бұл маған керек нәрсе», — дейді. Бағдарламашы Алмас Дүйсенбеков да осы пікірмен келіседі: «Мен бірнеше жыл бойы денсаулық сақтауды цифрландыратын қосымша жасамақпын. Бірақ медицина жағын білетін серіктес іздеп жүрдім. Хакатон — дәл осындай кездесулер болатын жер».Сарапшылар MedTech Hackathon сияқты іс-шаралардың стратегиялық маңыздылығын атап өтеді. Қазақстан Республикасының Цифрлық даму министрлігінің деректеріне сүйенсек, елімізде денсаулық сақтау саласындағы цифрлық жобаларға инвестициялар соңғы үш жылда екі есеге өсті. Алайда идеялар жеткілікті, ал оларды нарыққа шығаруды білетін команда жетіспейтіні жиі айтылады. Хакатон — жобаны зертханадан шығарып, нақты бизнес ортасына жақындататын алғашқы баспалдақ. Жеңімпазға берілетін бір миллион теңге тек марапат ғана емес, жобаны одан әрі дамытуға серпін беретін бастапқы капитал болуы мүмкін.Бүгінгі жасанды интеллект, телемедицина, үлкен деректерді талдау технологияларының қарқынды дамыған дәуірінде медицина мен технологияның ара жігі жойылуда. Ертең дәрігерлер мен бағдарламашылар иық тіресіп жұмыс жасайды, диагноз қою жүйесін бірге жасайды, пациент деректерін қорғау алгоритмдерін бірге жазады. MedTech Hackathon 2026 — осы болашақтың кішкентай модері, алғашқы прототипі. Шымкент Hub-та 23 шілдеде туылатын идея кім білсін, бәлкім, бір күні бүкіл Орталық Азия деңгейіне шығатын жоба болып қалыптасар. Тек бір қадам жасау жеткілікті — тіркеліп, шақыруды қабылдап, өзгерту жасауға дайын болу керек. Медицинадағы келесі үлкен идея дәл сенікі болуы мүмкін.

14 шілде 2026 жыл күні Шымкент қаласы үшін маңызды оқиға болды: Португалияның «Taguspark» технопаркінің басшысы мен Шымкент қаласы Цифрландыру басқармасы арасында цифрландыру, инновациялар және Smart City бағытындағы ынтымақтастықты дамыту жөніндегі өзара түсіністік меморандумына қол қойылды. Бұл оқиға қаланың халықаралық аренадағы беделін бекіте түсті және Қазақстанның оңтүстік өңірінде инновациялық экономика орнату жолында жаңа беттің ашылғанын білдіреді.«Taguspark» — Португалияның астанасы Лиссабон маңындағы ең ірі технологиялық парктердің бірі. 1992 жылы негізі қаланған бұл технопарк бүгінгі күні 200-ден астам технологиялық компанияны, ғылыми-зерттеу орталықтарын және стартаптарды бір шаңырақ астына топтастырады. Еуропаның цифрлық инновация экожүйесінде танымал орынды иеленген «Taguspark» бірнеше онжылдық ішінде Португалияның экономикалық дамуына үлкен үлес қосты. Олардың Шымкентпен серіктестік орнатуы кездейсоқтық емес: Шымкент соңғы жылдары Орталық Азияның цифрлық трансформациядағы озық қалаларының біріне айналып келеді.Іс-шара барысында Шымкенттің цифрлық жобалары кеңінен таныстырылды. Делегацияға Shymkent Hub, Smart Data Ukimet (SDU), AIQYN, Digital Maps жүйелері және қалалық басқару тиімділігін арттыруға бағытталған дрон инфрақұрылымын дамыту жобасы жайлы толыққанды презентациялар ұсынылды. Shymkent Hub — жергілікті технологиялық стартаптар мен цифрлық кәсіпкерлер үшін инкубатор ретінде жұмыс істейтін алаң. SDU жүйесі мемлекеттік басқарудың деректерге негізделген моделіне өтуіне жол ашады. AIQYN — жасанды интеллект негізіндегі отандық әзірлеме, ал Digital Maps қалалық инфрақұрылымды цифрлық картада бейнелеп, азаматтарға ыңғайлы геоақпараттық сервистер ұсынады. Цифрландыру басқармасының басшысының айтуынша, бұл жобалардың әрқайсысы шымкенттіктердің күнделікті өміріне тікелей оң әсерін тигізіп жатыр.Делегация сонымен бірге Tomorrow School мен RoboPark инновациялық орталықтарына арнайы барды. Мұнда португалиялық қонақтар робототехника, жасанды интеллект және инженерлік бағыттағы заманауи әзірлемелермен таныса алды. Оқушылар мен жас инженерлер дайындаған түрлі инновациялық жобалардың макеттері мен техникалық шешімдері делегация мүшелерінде ерекше таңдай қалдырды. «Taguspark» басшысы жас қазақстандық ойлап табушылардың деңгейін жоғары бағалап, болашақта бірлескен білім бағдарламаларын іске асыру мүмкіндіктерін зерттеуге дайын екенін білдірді. Бұл — жастарды халықаралық деңгейге шығару тұрғысынан аса маңызды мәлімдеме.Іс-шараның тағы бір маңызды бөлімі — Шымкентте кезең-кезеңімен енгізіліп жатқан Интеллектуалды көлік жүйесімен (ITS) танысу болды. Бұл жүйе қалалық көлік ағынын автоматты түрде басқаруға, кептелістерді азайтуға, жол қозғалысының қауіпсіздігін арттыруға және жедел қызметтер үшін «жасыл дәліз» қалыптастыруға мүмкіндік береді. Статистика бойынша, ITS жүйесі толық іске қосылған қалаларда жол апаттарының саны орта есеппен 20–30 пайызға, кептелістерден болатын уақыт шығыны 15–25 пайызға қысқарады. Шымкентте жүйе 2024 жылдан бастап сынақ режимінде жұмыс істеп, алғашқы оң нәтижелерін беріп үлгерді.Кездесу аясында тараптар цифрлық технологиялар саласындағы озық тәжірибе алмасу, бірлескен зерттеу жобаларын іске асыру және мамандарды даярлау бағыттары бойынша нақты ынтымақтастық механизмдерін талқылады. Меморандум тек декларативті хат емес, нақты іс-шараларды жоспарлауға негіз болатын жұмыс құжаты ретінде қарастырылуда. Алдағы айларда екі жақтың мамандарынан тұратын жұмыс тобы құрылып, бірлескен пилоттық жобалардың тізбесі бекітілетін болады. Бұл серіктестіктің үлгісі Қазақстанның басқа қалалары үшін де бағдар бола алады деп ойлаймыз.Қазақстанның цифрлық дамуы тұрғысынан алғанда, бұл меморандум елдің «Цифрлық Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасының мақсаттарымен тікелей үндеседі. Бағдарлама аясында 2025 жылға дейін барлық мемлекеттік қызметтерді цифрлық форматқа көшіру, смарт-қала технологияларын кемінде бес өңірлік орталыққа енгізу және жергілікті IT-өнімдерді экспорттауды арттыру міндеттері қойылған болатын. Шымкент осы бағытта республика бойынша алдыңғы қатардан орын алып отыр. Халқы 1,2 миллионнан асатын Қазақстанның үшінші ірі қаласы ретінде Шымкенттің цифрлық тәжірибесі тікелей миллиондаған адамның өмірін жақсартады.Португалиямен ынтымақтастық — Шымкенттің шекарадан тыс ойлайтынын, ел ішіндегі тәжірибемен шектелмей, озық халықаралық стандарттарды зерделеп, оларды жергілікті жағдайға бейімдеуге ұмтылатынын көрсетеді. «Taguspark» секілді Еуропаның беделді технопарктерімен тәжірибе алмасу Шымкентке жаңа идеялар мен инвестициялық мүмкіндіктер әкелетін болады. Болашақта екі қала арасындағы стартап-байланыс, бірлескен акселератор бағдарламалары немесе техникалық университеттер арасындағы академиялық ынтымақтастық нығаюы мүмкін. Бұл — Шымкент пен Португалия арасындағы серіктестіктің аясы тек ресми деңгеймен шектелмей, қоғамдық деңгейге де өтетінін болжауға мүмкіндік береді. Шымкенттіктер бұл жаңалықты оң қабылдап, цифрлық трансформацияның олардың күнделікті өміріне нақты жеңілдік пен мүмкіндіктер алып келетіне сенімін арттыруда.

Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-jeddah/press/news/details/1264180?lang=ru

Қазақстанның үшінші мегаполисі — Шымкент қаласында тұрғындарға коммуналдық және инфрақұрылымдық мәселелерді жедел шешуге мүмкіндік беретін 109 бірыңғай байланыс орталығы тәулік бойы, аптаның жеті күні үздіксіз жұмысын жалғастыруда. 20 шілде 2026 жылы қала әкімдігі орталықтың жұмыс қорытындыларын жариялай отырып, оның тұрғындар арасындағы танымалдылығы мен тиімділігі жыл сайын арта түсіп жатқанын атап өтті. Бұл қадам — Шымкенттің «ақылды қала» тұжырымдамасы аясында цифрлық басқаруды күшейту бағытындағы жүйелі жұмыстың нәтижесі.Орталық бастапқыда 2019 жылы, Шымкент республикалық маңызы бар қала мәртебесін алғаннан кейін іске қосылған болатын. Сол кезеңде тұрғындар коммуналдық мәселелерді шешу үшін әртүрлі кезекшілік телефондарына хабарласуға мәжбүр болатын: электр жарығы өшсе — энергетиктерге, су кетсе — су арнасына, жол ойылса — жол комитетіне. Ондаған нөмірді жаттап алу мүмкін болмаған жағдайда тұрғындар жай ғана жағдайға төзіп кете беретін еді. Міне, осы ыңғайсыздықты жою мақсатында бірыңғай 109 нөмірі енгізілді. Бастапқыда скептицизммен қарсы алынған жоба бүгінде мыңдаған шымкенттіктің сенімді тіректеріне айналды.Орталықтың жұмыс ауқымы өте кең. Электр жарығының өшуі, ауыз судың берілмеуі, кәріз жүйесінің бітелуі, газбен жабдықтаудың үзілуі, көше шамдарының жанбауы, жол покрытиесінің бұзылуы, қоғамдық көліктің кестеден тыс жүруі, қоқыс шығарудағы кідірістер, абаттандыру мен жасыл желектерді күтіп-ұстау — осы және басқа да ондаған мәселе бойынша өтінішті бір ғана нөмір арқылы жеткізуге болады. Операторлар өтінішті тіркеп, оны тиісті жауапты мекемеге жедел жолдайды. Жауапкершілік тізбегі толықтай бақылауда болады: тұрғын мәселесінің орындалу барысын SMS немесе қайта қоңырау арқылы біле алады. Бұл жүйе — жасырын бюрократияға қарсы ашық есеп берушіліктің нақты үлгісі.Орталықтың жетекші операторы Айгүл Нұрмағанбетова жұмыс барысы туралы былай дейді: «Бір ғана кезекші смена ішінде ортасынша 400-ден 600-ге дейін қоңырау қабылдаймыз. Тұрғындар кейде алаңдаулы, тіпті ашулы күйде хабарласады — себебі мәселе шешілмей ұзаққа созылған болады. Біздің міндетіміз — тыңдау, тіркеу және уәде берген мерзімде жауап қайтару. Бірақ ең бастысы — тұрғын өз мәселесімен жалғыз қалмайтынын сезінуі керек». Оның сөзіне қарағанда, орталыққа ең көп түсетін өтініштердің бір тобы — жазғы ыстықта суды апталап бермеу фактілері, екіншісі — қыс айларында ысытудың мерзімінен кешігуі.Статистика да осыны растайды. 2025 жылы орталыққа жалпы саны 1 миллион 340 мыңнан астам қоңырау түскен. Олардың 87 пайызы белгіленген мерзімде шешілгені тіркелген. Шешілмей қалған 13 пайызда негізгі кідіріс себебі — жауапты мекемелер тарапынан мердігерлік немесе ресурстық мәселелер. Ал 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында уақытылы шешілу деңгейі 91 пайызға жеткен — бұл алдыңғы жылмен салыстырғанда 4 пайыздық пункт жоғары. Сарапшылар бұл өсімді операторлар санын ұлғайту мен жаңа бағдарламалық платформаны енгізумен байланыстырады.Урбанистика және қалалық басқару саласының сарапшысы, Оңтүстік Қазақстан университетінің доценті Бауыржан Сейтқали орталықтың маңызын кеңірек контексте бағалайды: «Шымкент — халқы тез өсіп жатқан қала. Қазір тұрғындар саны 1 миллион 300 мыңнан асты, ал жылдық өсім 3-4 пайызды құрайды. Мұндай жылдам урбанизация жағдайында коммуналдық инфрақұрылымға қысым орасан зор болады. 109 орталығы осы қысымды басқарудың бірден-бір тиімді тетіктерінің бірі. Өйткені мәсele уақытылы анықталса, ірі апатқа жол берілмейді». Сейтқали сонымен бірге жасанды интеллектіні интеграциялаудың болашақта орталықтың жылдамдығын одан сайын арттыра алатынын болжайды.Тұрғындардың өзі де орталыққа деген пікірлерін ортаға салуда. Шымкентте жиырма жылдан бері тұратын Рысбек Дауылбаев: «Бұрын кезекші нөмірлерді іздеп, бірнеше жерге хабарласып, ешқайсысынан жауап таппай ренжіп кететінмін. Енді 109-ды тердім — бітті. Соңғы рет хабарласқанымда кабель бұзылып, жарық өшіп қалған еді. Бір сағат ішінде электрик бригадасы келіп, мәселені жойды», — дейді. Мұндай жағымды тәжірибелер тұрғындардың орталыққа деген сенімін нығайтуда.Алайда орталық жетілуі тиіс тұстары жоқ деп айтуға болмайды. Тұрғындардың бір бөлігі ауызша жауап уәдесімен шектеліп, нақты орындалу мерзімі туралы хабар алмайтынын атап өтеді. Кейбір мекемелер өтінішке уақытылы ден қоймайды, ал жауапкершілікті ауыстыру жағдайлары да кездесіп қалады. Осыған байланысты қала әкімдігі 2026-2027 жылдарда орталықтың бағдарламалық кешенін жаңарту, жауапты мекемелер үшін дербес цифрлық кабинеттер ашу, сондай-ақ тұрғындарға мобильді қосымша арқылы өтінішті бақылауға мүмкіндік беру жоспарланып отырғанын хабарлады. Бұл қадамдар жүзеге асса, 109 орталығы Қазақстанның басқа ірі қалалары үшін де үлгіге айналуы мүмкін. Бір қоңырау — бір шешім: ұстаным қарапайым, бірақ оның артындағы жұмыс тынымсыз. Шымкент мұны дәлелдеп отыр.

17 шілде 2026 жыл Шымкент қаласы үшін ерекше күнге айналды. Оңтүстік Қазақстанның іскер қауымдастығы арасында үлкен қызығушылық тудырған Vibe Coding воркшопы аясында жергілікті кәсіпкерлер жасанды интеллект технологияларымен алғаш рет терең танысуға мүмкіндік алды. IKIQAI Promotion ұйымдастырған бұл іс-шара тек семинар ғана емес, Оңтүстік Қазақстандағы цифрлық трансформацияның жаңа кезеңін бастаған маңызды оқиғаға айналды.Соңғы жылдары жасанды интеллект технологиялары бүкіл әлемде бизнес жүргізудің барлық салаларын өзгертіп жатыр. Дүниежүзілік экономикалық форумның деректеріне сүйенсек, 2025 жылдың соңына дейін AI технологияларын қолданатын компаниялардың еңбек өнімділігі орта есеппен 40 пайызға артқан. Қазақстанда да бұл үрдіс қарқын ала бастады: елдің ірі қалаларында цифрлық стартаптар саны жыл сайын 25-30 пайызға өсіп отыр. Алайда Шымкент сияқты өңірлік орталықтарда кәсіпкерлер арасында AI сауаттылық деңгейі әлі де жеткілікті болмай отыр. Дәл осы олқылықты толтыруға бағытталған Vibe Coding воркшопы бүгін іс жүзінде маңыздылығын дәлелдеді.Воркшоптың бас спикері — танымал AI сарапшысы Сергей Конев. Оның Орталық Азия аймағында жасанды интеллект технологияларын бизнеске енгізу саласындағы тәжірибесі он жылдан асады. Конев өз баяндамасында "Vibe Coding" тұжырымдамасын қатысушыларға түсінікті тілмен жеткізді. Бұл тәсіл бойынша кәсіпкер бағдарламалаудың күрделі тілдерін меңгермей-ақ, жасанды интеллект арқылы өзіне қажетті цифрлық өнімді жасай алады. "Бүгінгі күні идеясы бар, бірақ кодты кім жазады деп уайымдайтын кәсіпкерлер үшін AI — нағыз серіктес. Сіз тек не қалайтыныңызды айта біліңіз, ал жасанды интеллект оны жүзеге асыруға дайын", — деді Конев іс-шарада. Оның сөзі залдағы қатысушылар арасында үлкен қолдау тапты.Іс-шарада кәсіпкерлердің ең көп қызығушылық танытқан тақырыбы — идеяны MVP-ге, яғни алғашқы жұмысшы нұсқаға айналдыру жолдары болды. MVP (Minimum Viable Product) тұжырымдамасы стартап әлемінде кеңінен қолданылады: бұл өнімнің негізгі қызметтерін ғана қамтитын алғашқы нұсқасы, ол нарықты тексеруге мүмкіндік береді. Дәстүрлі тәсіл бойынша мұндай өнімді жасау айларға созылып, үлкен қаржылық шығынды талап ететін. Ал Vibe Coding технологиясы арқылы MVP-ді бірнеше күн, кейде тіпті бірнеше сағат ішінде жасауға болады. Бұл — Шымкент кәсіпкерлері үшін революциялық мүмкіндік.Воркшопта талқыланған тағы бір өзекті тақырып — күнделікті бизнес процестерін автоматтандыру. Сергей Конев сауда, қызмет көрсету, логистика және маркетинг салаларында AI қалай жұмыс уақытын үнемдейтінін нақты мысалдармен көрсетті. Мәселен, клиенттермен жазысуды автоматтандыратын AI-чат-боттар, тауар қорын бақылайтын ақылды жүйелер, тіпті бухгалтерлік есепті жүргізуге көмектесетін AI-қосымшалар — бәрі де бүгінгі кәсіпкерлерге қолжетімді. Зал толы кәсіпкерлер бұл мысалдарды тыңдай отырып, өз бизнестерінде де осындай шешімдерді қолдануға деген ынтасын жасырмады. Іс-шараға қатысқан Шымкент кәсіпкері Айнұр Сейткали: "Мен бұған дейін жасанды интеллект тек үлкен корпорацияларға арналған деп ойлайтынмын. Бүгін менің ойым мүлдем өзгерді. Шағын бизнес те AI-дан зор пайда көре алады екен", — деп атап өтті.Іс-шара аясында практикалық кейстер де таныстырылды. Қазақстандық және шетелдік кәсіпкерлердің жасанды интеллект арқылы нарыққа жаңа өнімдер шығарған нақты мысалдары қатысушылар арасында ерекше қызығушылық тудырды. Алматының бір стартабы AI арқылы тамақ жеткізу қосымшасын бар болғаны үш апта ішінде жасап, нарыққа шығарғаны айтылды. Тағы бір мысал — Астана кәсіпкерінің бағдарламашыларды жалдамай, AI көмегімен интернет-дүкен ашқаны. Осындай нақты табыс тарихтары залдағы қатысушыларды шынымен шабыттандырды.Шымкент — Қазақстанның үшінші ірі қаласы және оңтүстік өңірдің экономикалық орталығы. Бұл жерде шағын және орта бизнес экономиканың негізін құрайды: қалада тіркелген кәсіпкерлер саны 85 мыңнан асады. Дегенмен цифрлық технологиялар саласындағы сауаттылық деңгейі Алматы немесе Астанамен салыстырғанда айтарлықтай төмен болып қала береді. Vibe Coding сияқты іс-шаралар дәл осы алшақтықты жоюға бағытталған. Шымкент қаласы кәсіпкерлер палатасының өкілі Данияр Ахметов: "Оңтүстік өңірдің кәсіпкерлері де цифрлық технологияларды меңгеруге ынталы. Бізге осындай практикалық семинарлар өте қажет. Бүгінгі іс-шара — сол бағыттағы маңызды қадам", — деп мәлімдеді.Vibe Coding воркшопы аяқталғаннан кейін де іс-шараның маңызы жойылмайды. Қатысушылардың бірі IKIQAI Promotion командасымен байланысын жалғастырып, өздерінің алғашқы AI-өнімдерін жасауды жоспарлап отыр. Ұйымдастырушылар бұл воркшоп серияның алғашқысы ғана екенін және болашақта да осындай іс-шаралар өткізілетінін хабарлады. Цифрлық Қазақстан бағдарламасы аясында мемлекет те AI сауаттылығын арттыруға ерекше мән беріп отыр. Эксперттер болашақта жасанды интеллектті меңгерген кәсіпкерлер бәсекеде басымдық алатынына сенімді. Шымкент кәсіпкерлері де бүгінгі іс-шарадан кейін осы бәсекелестік жолда өздеріне сенімді қадам жасады деп айтуға болады. Болашақтың технологиясы бүгін Оңтүстік Қазақстанның есігін қақты — және ол есік бұдан былай айқара ашылып тұрады.

Қазіргі заманда цифрлық технологиялардың қарқынды дамуы адам өмірінің барлық саласына терең енген. Банктік операциялар, сауда-саттық, қарым-қатынас — мұның бәрі интернет арқылы жүзеге асырылады. Алайда осы ыңғайлылықтың артында жаңа қауіп-қатерлер де пайда болды. Интернет-алаяқтық пен киберқылмыс мәселесі Қазақстанның барлық өңірінде күн тәртібінде тұрған өзекті мәселеге айналып отыр. Дәл осы себеппен Тұран ауданының құқық қорғау органдары мен жергілікті мемлекеттік органдар халыққа арналған профилактикалық шараларды кеңейту туралы шешім қабылдады.20 шілде 2026 жылы Тұран ауданы аумағында интернет-алаяқтыққа қарсы күрес, сондай-ақ ақпараттық технологияларды пайдалану арқылы жасалатын киберқылмыстардың алдын алу мақсатында кешенді профилактикалық түсіндіру жұмыстары өткізілді. Бұл іс-шара тек жергілікті маңызы бар оқиға ғана емес, бүкіл елдегі киберқауіпсіздік мәдениетін қалыптастырудың маңызды бір буыны болып табылады. Іс-шара барысында банк карталарын, шоттарды және электрондық әмияндарды заңсыз пайдаланатын тұлғаларды анықтау мен олардың әрекеттерінің алдын алу мәселелеріне ерекше назар аударылды.Аудан тұрғындары арасында алаяқтық схемаларының жылдан-жылға күрделеніп отырғаны алаңдаушылық туғызады. Жасанды зияткерлік, дип-фейк технологиялары мен әлеуметтік инженерия әдістерін пайдаланатын қылмыскерлер тәжірибесіз пайдаланушыларды айыра алмайтындай жетілдірілген схемалар қолданады. Қазақстан Қаржылық мониторинг агенттігінің мәліметтері бойынша, 2025 жылы елімізде кибералаяқтыққа байланысты тіркелген шағымдар саны алдыңғы жылмен салыстырғанда 34 пайызға артқан. Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша бұл көрсеткіш орта есеппен жоғары болып, Тұран ауданы да осы жалпы үрдістен тыс қалмаған.Түсіндіру жұмыстары халық көп шоғырланатын орындарда, атап айтқанда, нарықтарда, мәдени орталықтарда, бекеттерде және ауданның орталық алаңдарында өткізілді. Шараны ұйымдастырушылар мақсатты аудиторияны барынша кең ауқымда қамту үшін жас адамдардан бастап қарт азаматтарға дейінгі топтармен жеке жұмыс жүргізді. Полиция қызметкерлері мен ауданның цифрлық сауаттылық мамандары бірлесіп дайындалған брошюралар мен ақпараттық материалдар таратылды, сонымен бірге жедел сұрақ-жауап сессиялары ұйымдастырылды.Іс-шараның ерекше назар аудартатын тағы бір сипаты — оған Шымкент қаласының жастар арасында танымал азаматы, интернет желісінде белсенді блог жүргізіп жүрген Ғаниев Мұрат қатысуы болды. Мұрат Ғаниев — ондаған мың жазылушысы бар танымал блогер, оның мазмұны негізінен цифрлық сауаттылық, технологиялар және заманауи өмір салты тақырыптарына арналған. Ол тұрғындарға интернет-алаяқтықтан сақтану жолдары жөнінде нақты, түсінікті және практикалық ақпарат берді. Оның тілі жастарға да, үлкендерге де жеңіл қабылданды, себебі күрделі техникалық ұғымдарды қарапайым мысалдармен түсіндіру оның ерекше шеберлігі болып табылады. «Алаяқтар сіздің сенімділігіңізді емес, назарсыздығыңызды пайдаланады. Телефоннан немесе хаттан алған кез келген ақпаратты екі рет тексеріңіз», — деді ол шара барысында тыңдаушылармен бөліскен кеңесінде.Профилактикалық шарада талданған негізгі қауіп-қатерлер арасында фишинг хаттары, жалған банк қолдау қызметі атынан жасалған қоңыраулар, криптовалюта инвестициялары бойынша алдау схемалары және әлеуметтік желілердегі жалған ұтыс лотереялары ерекше атап өтілді. Мамандар тұрғындарға банктің ресми нөмірлерін алдын ала жазып қоюды, СМС-кодтарды ешкімге хабарламауды және таныс емес сілтемелерге баспауды ескертті. Сондай-ақ ақшалай шығынға ұшыраған жағдайда дереу 102 нөміріне хабарласу қажеттілігі де алдын ала ескертілді.Жергілікті билік өкілдері бұл іс-шараның бір реттік акция болмайтынын, ал ауданда жүйелі түрде жалғасатын профилактикалық жұмыстың бір бөлігі екенін атап өтті. Тұран ауданының әкімшілігі мектептерде, жоғары оқу орындарында және кәсіподақ ұйымдарында цифрлық қауіпсіздік бойынша тұрақты семинарлар өткізу жоспарлана отырғанын хабарлады. «Біздің мақсатымыз — аудан тұрғынының әрқайсысы өзін интернетте де, нақты өмірде де қорғай алатындай сауатты болуы», — деп атап өтті ауданның құқық қорғау органдарының өкілі.Іс-шараға қатысқан тұрғындардың пікірлері де мақтанышты: «Бұрын мен де интернетке сенімді едім, енді не нәрсеге назар аудару керегін білемін» деп айтты бір тұрғын. Қарт ана болса: «Ұлым осындай нәрселерден сақтан деп айтатын, енді маған өзіме де түсінікті болды», — деп ризашылығын білдірді. Осы сөздер шараның тек ресми мазмұнда ғана емес, адами деңгейде де нәтиже бергенін дәлелдейді.Жалпы алғанда, Тұран ауданында өткізілген бұл профилактикалық іс-шара — цифрлық сауаттылықты жан-жақты арттырудың нақты, тиімді үлгісі. Блогерлер мен азаматтық белсенділердің мемлекеттік органдармен бірлескен жұмысы — қоғамдық сенімді нығайтудың және ақпаратты кеңінен таратудың заманауи жолы. Интернет-алаяқтықпен күрес — бұл жеке адамның немесе бір органның ғана жауапкершілігі емес, барлық қоғамның бірлескен күш-жігерін талап ететін ортақ міндет. Аудандық бастаманы облыс, ал кейін елдік деңгейге шығару — осы жолдағы маңызды қадам болып табылады.

Ливанның діни өкілдері Астанада өтетін Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының съезіне оң баға беруде.  Солардың қатарында Армян Киликия Апостолдық шіркеуінің басшысы, Киликия Католикосы Арам I Қазақстанның халықтар мен діндер арасындағы бейбітшілік пен өзара түсіністікті нығайтуға бағытталған саясатын жоғары бағалады.Католикос Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының съезін қазіргі әлемдегі ең беделді дінаралық үнқатысу алаңдарының бірі ретінде атады. Оның пікірінше, Астана бастамасы әртүрлі діндердің өкілдерін ортақ құндылықтар төңірегінде біріктіріп қана қоймай, төзімділікті, бейбіт қатар өмір сүруді және жаһандық сын-қатерлерге бірлескен жауап іздеуді ілгерілетуге нақты үлес қосып келеді. Сонымен қатар Арам I Съездің пікірлермен алмасу шеңберінен шығып, қоғам өміріне практикалық әсер ететін, халықтар арасындағы сенім мен өзара құрметті нығайтатын тұрақты халықаралық үдеріске айналуы маңызды екенін атап өтті.Өзінің үндеуінде Киликия Католикосы қазіргі әлемде діндердің миссиясы тек диалог жүргізумен шектелмеуі тиіс екенін атап өтті. Оның айтуынша, діни қауымдастықтар экстремизмге және қоғамдағы поляризацияға қарсы бірлесіп әрекет етіп, бейбітшілік мәдениетін, адам қадір-қасиетін және өзара құрметті нығайтуға белсенді атсалысуы қажет. Сондай-ақ ол діндердің қақтығыстардың алдын алу, адамгершілік құндылықтарды қорғау және қоршаған ортаны сақтау мәселелеріндегі жауапкершілігіне ерекше тоқталды.«Шынайы әрі мазмұнды дінаралық диалог өзара түсіністік пен құрметті нығайтуға ықпал етеді, өзара сенім мен бірін-бірі қабылдауды қалыптастырады. Діндер төзімділік пен бейбіт қатар өмір сүру құндылықтарын орнықтыра отырып, төзбеушілікке, фундаментализм мен экстремизмнің сан алуан нысандарына қарсы тұруға тиіс», – деп түйіндеді Киликия Католикосы, Жоғары Мәртебелі Арам I.   Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-beirut/press/news/details/1264092?lang=ru

Республикалық оқиғалар мен іс-шаралар күнтізбесіне Жетісу облысы тарапынан енгізілген «Алакөл толқыны» мәдени-туристік фестивалі Жетісу облысы, Алакөл ауданы, Ақши ауылындағы Алакөл көлінің жағалауында тиісті деңгейде ұйымдастырылып, өз мәресіне жетті.«Алакөл толқыны» фестиваліне Қытай, Ресей, Беларусь, Өзбекстан және Қырғызстаннан келген шетелдік туристер мен қонақтар, сондай-ақ Қазақстанның әр облысынан келген демалушылар мен өңір тұрғындарын қоса алғанда, 5 мыңнан астам адам қатысты.Фестивальдің салтанатты ашылу рәсімі Алакөл өңірінің туристік әлеуетін, табиғи ерекшеліктері мен тарихи-мәдени құндылықтарын дәріптейтін арнайы бейнероликтің көрсетілімімен басталды.Ресми бөлімде алғашқы құттықтау сөз Жетісу облысы әкімінің орынбасары Марлен Көлбаевқа беріліп, ол өңірде туризм саласын дамыту, туристік инфрақұрылымды жетілдіру және Алакөл жағалауын халықаралық деңгейдегі туристік бағыт ретінде дамыту бағытында атқарылып жатқан жұмыстар туралы айтты.Одан кейін құттықтау сөз сөйлеген Қазақстан Республикасы Туризм және спорт вице-министрі Мирас Төлебаев Алакөл өңірінің еліміздің туризм саласындағы стратегиялық маңызын атап өтіп, мұндай мәдени-туристік жобалардың Қазақстанның туристік имиджін нығайтудағы рөліне тоқталды. Сондай-ақ фестивальдің ұйымдастырушыларына ризашылығын білдіріп, қатысушылар мен қонақтарға ізгі тілегін жеткізді.Ресми бөлімнен кейін фестивальдің концерттік бағдарламасы басталып, Қазақстан эстрадасының танымал өнер жұлдыздары Turar (Тұрар), Ayree (Айрии) және Асель Мекебаева көрермендерге көтеріңкі көңіл күй сыйлады. Танымал орындаушылардың сүйікті әндері Алакөл жағалауына жиналған мыңдаған көрерменнің ыстық ықыласына бөленіп, ерекше мерекелік атмосфера қалыптастырды.Фестиваль аясында қонақтарға арналған ойын-сауық бағдарламасы да ұйымдастырылды. Атап айтқанда, ходулистердің әсерлі қойылымдары ұсынылып, тірі мүсіндер мен алып ойыншық кейіпкерлері өнер көрсетті. Олар фестиваль қонақтарымен жарқын жүздесіп, естелік суреттерге түсіп, әсіресе балаларға ерекше қуаныш сыйлады.Сонымен қатар, көрермендердің қатысуымен интерактивті ойындар өткізіліп, белсенді қатысушыларға арнайы сыйлықтар табысталды. Фестиваль аумағында арнайы фотозона жұмыс істеп, келушілерге Алакөл жағалауындағы жарқын сәттерді естелікке айналдыруға мүмкіндік берілді.Кештің барысында кәсіби DJ-дің қатысуымен заманауи музыкалық бағдарлама ұйымдастырылды. Әсерлі дыбыстық сүйемелдеу, фестивальдің сәнін келтіріп, ашық аспан астындағы түнгі би алаңында мыңдаған қонақтың басын қосты.Фестивальдің шарықтау шегі ретінде Алакөл аспанын жарқырата көмкерген әсерлі мерекелік отшашу ұйымдастырылды. Түрлі түске боялған от шашулар көл жағалауына ерекше көрік беріп, фестивальдің жарқын қорытындысына айналды.«Алакөл толқыны» фестивалінің басты мақсаты – Жетісу облысының туристік әлеуетін кеңінен таныту, Алакөлдің халықаралық туристік бағыт ретіндегі беделін арттыру, ішкі және келу туризмін дамыту, өңірдің мәдени өмірін жандандыру және қазақстандық әрі шетелдік туристерге жоғары деңгейдегі мәдени демалыс ұсыну болды.Мәдениет пен туризмді тоғыстырған айтулы жоба ретінде өткен «Алакөл толқыны» фестивалі өңірдің туристік тартымдылығын арттыруға, Жетісу облысының оң имиджін қалыптастыруға және Алакөл жағалауын халықаралық деңгейдегі туристік орталық ретінде дәріптеуге өз үлесін қосты.

Астана, 2026 жылғы 27 шілде – Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрі Ермек Көшербаев еліміздегі дипломатиялық миссиясы аяқталуына байланысты Оман Сұлтандығының Елшісі Мұхаммед Әл-Бахраниді қабылдады.Министр Қазақстан мен Оман арасындағы ынтымақтастық деңгейін жоғары бағалап, өзара тиімді серіктестікті нығайтуға қосқан үлесі үшін М. Әл-Бахраниге ризашылық білдірді.Өз кезегінде, омандық дипломат Қазақстанда жинаған тәжірибесін ерекше атап өтіп, достық пен өзара түсіністікке негізделген екіжақты және көпжақты ынтымақтастық одан әрі дами беретініне сенімділігін жеткізді.Елші М.Әл-Бахрани Астана мен Масқат арасындағы қарым-қатынастарды дамытуға Қазақстан Республикасы Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың рөлін, сондай-ақ оның өңірлік жанжалдардың реттеудегі бітімгершілік бастамаларын ерекше атап өтті.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa/press/news/details/1264054?lang=ru

  Ақтөбе делегациясы Омбыда өтіп жатқан Қазақстан-Ресей форумына қатысудаОмбы қаласында Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясы арасындағы өңіраралық ынтымақтастықтың XXII форумы аясында «Жастар ынтымақтастығы: жастар бастамалары мен жастар кәсіпкерлігін қолдау» тақырыбындағы Қазақстан–Ресей жастар форумы өтуде. Аталған алаң екі елдің мемлекеттік органдары, салалық ұйымдар, сарапшылар қауымдастығы және қоғамдық бірлестіктер көшбасшыларының өкілдерін біріктірді.Ақтөбе облысының атынан форумға облыстық жастар саясаты мәселелері басқармасының басшысы Әлімбек Тұралиев қатысып жатыр.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/aktobe-zhastar1/press/news/details/1264034?lang=ru

Қазақстандағы цифрландыру процесі жылдан жылға тереңдей түсуде, ал онымен бірге азаматтардың жеке деректерін қорғау мәселесі де жаңа өткірлікке ие болуда. 20 шілде 2026 жыл күні Шымкент қаласы елімізде прецедент жасады: бұл жерде алғаш рет бірқатар маңызды цифрлық қауіпсіздік талаптары ресми түрде күшіне енді. Енді шымкенттіктердің дербес деректерінің таралуы туралы ақпаратты азаматтардың өздеріне міндетті түрде хабарлау талабы заңдастырылды, жұмыс берушілер қызметкерлерін киберқауіпсіздік негіздеріне оқытуға міндеттелді, ал цифрлық жүйелердің иелері жыл сайынғы аудит жүргізуге тиіс болды.Бұл шешімнің артында ұзақ жылдар бойы жинақталған проблемалар жатыр. Соңғы бірнеше жылда Қазақстанда дербес деректердің таралуына қатысты оқиғалар жиілей бастады. Сарапшылардың мәліметіне қарағанда, тек 2024–2025 жылдары елімізде дербес деректерге байланысты тіркелген инциденттер саны алдыңғы бес жылмен салыстырғанда екі есеге өсті. Шымкент — Қазақстанның үшінші ірі мегаполисі және ол цифрлық инфрақұрылым жылдам дамып жатқан қала болғандықтан, дәл осы жерден жаңа стандарттарды ендіру тәжірибесін бастау заңды шешім деп бағаланды.«Біз жай ғана талаптарды қатайтып отырған жоқпыз — біз адамдардың деректеріне деген көзқарасты түбегейлі өзгертуге тырысып жатырмыз», — деді Шымкент қаласы цифрлық даму басқармасының басшысы Нұрбол Сейітқали. Оның айтуынша, жаңа талаптар бизнестің жауапкершілігін де, мемлекеттік мекемелердің міндеттерін де айқын белгілейді. «Азамат өзінің деректері қауіп астында қалды деп ойлаған жерде, оған дереу хабарланулары тиіс. Бұл элементарлы этика мен заңдық норма», — деп атап өтті ол.Жаңа тәртіп бойынша кез келген ұйым — жеке кәсіпорын болсын, мемлекеттік мекеме болсын — өз клиенттерінің немесе қызметкерлерінің дербес деректері бұзылған немесе рұқсатсыз үшінші тараптарға жеткен жағдайда, бұл туралы зардап шеккен азаматтарға 72 сағат ішінде хабарлауға міндетті. Бұл тәжірибе Еуропалық одақтың GDPR ережелерімен үйлесімді және дамыған елдерде кеңінен қолданылады. Дегенмен Қазақстан үшін мұндай нақты мерзімдердің заңдастырылуы жаңалық болып табылады. Бұрын деректер таралуы туралы хабарлама беру міндеттілігі жалпылама айтылса, енді нақты уақыт шеңбері белгіленді.Жұмыс берушілерге арналған міндеттер де кем маңызды емес. Кибермәдениет пен киберқауіпсіздік негіздерін үйрету енді қызметкерлер алатын базалық оқыту бағдарламасының бөлігі болуы тиіс. Бұл талап, бір жағынан, ішкі қауіп деңгейін төмендетуге бағытталған — статистика бойынша, деректер бұзылуы жағдайларының 60 пайыздан астамы адам факторымен, яғни қызметкерлердің абайсыздығымен немесе білімсіздігімен байланысты. Шымкенттің ірі кәсіпорындарының бірінің HR-директоры Айгүл Мәмбетова бұл шаруаны дұрыс деп бағалады: «Цифрлық сауаттылық — бүгінгі күні жай ғана плюс емес, ол — базалық қажеттілік. Қызметкер фишинг хатын ажырата алмаса, бүкіл компания тәуекел астында тұр».Цифрлық жүйелердің иелеріне жыл сайынғы аудит жүргізу міндеті де ерекше назар аударады. Бұл тек банктер мен ірі корпорацияларға ғана емес, деректермен жұмыс жасайтын барлық компанияларға қатысты. Аудиттің мақсаты — жүйенің қаншалықты осал екенін анықтау, ескірген бағдарламалық қамтамасызды жаңарту және деректерді сақтау тәсілдерін стандарттарға сәйкес келтіру. Сарапшылар мұны «профилактикалық медицина» деп атайды: ауру шыққанда емес, алдын алу арқылы жүйені сауықтыру. IT-қауіпсіздік саласының маманы Дамир Жұмабаев: «Аудит — бұл жай ғана тексеру емес, бұл ұйымның өзіне-өзі дер кезінде есеп беруі. Жыл сайын жасалса, нәтижесі ертеңгі күннің өзінде сезіледі».Азаматтардың бұл бастамаға реакциясы жалпы алғанда оң. Шымкенттіктер арасында жүргізілген сауалнама бойынша, респонденттердің 78 пайызы жеке деректерінің қорғалуы туралы алаңдайтындарын мәлімдеді. Олардың басым көпшілігі деректер таралу жағдайында бірінші болып хабарланғысы келетіндерін айтты. «Менің дербес деректерім пайдаланылып жатса, мен ең соңғы білетін адам болмауым керек», — деп пікір білдірді 34 жастағы шымкенттік кәсіпкер Ерлан Дүйсенов. Бұл сезім — жаңа талаптардың неге осынша маңызды екенін айқын көрсетеді.Шымкенттегі бұл бастама бүкіл ел бойынша жаңа стандарттың үлгісіне айналуы мүмкін. Мамандардың болжамынша, 2027 жылға дейін осыған ұқсас талаптар республиканың барлық өңірлерінде ендіріліп, ұлттық деңгейде бекітілетін болады. Цифрлық егемендік пен азаматтардың деректер қауіпсіздігі — XXI ғасырдың маңызды міндеттерінің бірі. Шымкент осы жолда алғашқы нақты қадамды жасады. Енді маңыздысы — осы бастаманы іс жүзінде тиімді орындау, бақылауды күшейту және жаңа талаптардың тек қағазда қалмай, нақты нәтиже беруін қамтамасыз ету. Бұл жолдағы ең басты кепіл — мемлекет пен бизнестің, азамат қоғамының бірлескен жауапкершілігі.

    Мәжбүрлеп өндіріп алу шарасы қабылданғаннан кейін салық төлеуші салықтық берешектің шекті мөлшерінен асатын сомадағы салықтық берешегін өзінің банктік шоттарындағы ақша есебінен өтемеген жағдайда, салықтық берешекті өндіріп алу оның дебиторларының банктік шоттарындағы ақшаға қолданылады.Дебитор деп салық төлеушінің алдында берешегі бар жеке тұлға, заңды тұлға, заңды тұлғаның құрылымдық бөлімшесі, Қазақстан Республикасында қызметін тұрақты мекеме арқылы жүзеге асыратын бейрезидент, дара кәсіпкер, жеке практикамен айналысатын адам түсініледі.Салық органы дебиторға дебиторлық берешекті растау туралы хабарлама жібереді.Дебитор салық органына қағаз немесе электрондық жеткізгіште салық төлеушімен бірлесіп жасалған өзара есеп айырысуларды салыстырып тексеру актісін және (немесе) хабарламаны алған күні өзара есеп айырысуларды салыстырып тексеру актісін жасау мүмкін болмаған жағдайда, салық төлеушімен өзара есеп айырысуларды растайтын құжаттарды ұсынады.Салық органы дебиторлық берешек сомасын растау туралы хабарлама орындалмаған кезде: дебиторларды салықтық тексеруді жүргізеді; осындай хабарламаны орындау мерзімі өткен күннен кейінгі бір жұмыс күні ішінде банктік шоттар бойынша шығыс операцияларын тоқтата тұру туралы өкім шығарады.Салық органы дебитордың банктік шоттарына мынадай құжаттардың бірімен: өзара есеп айырысуларды салыстырып тексеру актісімен; дебиторлық берешек сомасын растайтын салықтық тексеру актісімен; заңды күшіне енген сот шешімімен расталған дебиторлық берешек шегінде салық төлеушінің салықтық берешегі сомасына инкассолық өкімдер шығарады.Дебитордың банктік шоттарына шығарылған инкассолық өкімдер салық төлеуші немесе дебитор салықтық берешекті өтеген кезде кері қайтарып алуға жатады.  Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-astana/press/news/details/1263995?lang=ru

Сібір  жарасы – жануарлар  мен  адамдардың  өлім-жітім  деңгейі  өте  жоғары  қауіпті  жұқпалы  ауруларының  бірі.Сібір  жарасының  қоздырғышы – сыртқы  ортада  тұрақты  болатын  спора  түзетін  бактерия. Микробтың  споралық  формалары  суық  пен  ыстыққа  өте  жақсы  төзеді  және  топырақта 100 жылға  дейін  және  одан да көп  уақыт  сақталады. Қайнаған  кезде  күйдірігі  микробының  споралары 45-60 минуттан  кейін  ғана  жойылады.Қоздырғыштың  көзі  ауру  мал, ауру  жануарлардың  нәжістері (нәжіс, зәр, табиғи  саңылаулардан  қанды  бөліністер), сондай-ақ  сібір жарасының  спораларымен  ластанған  топырақ  учаскелері  және  басқа  да  қоршаған  орта  объктілері  болып  табылады.Аурудың  алдын  алу  немесе  уақытында  қажетті  шараларды  қабылдау  үшін бұл  аурудың  жануарлар  мен  адамдарда  қалай  көрінетінін  білу  керек.Жануарларда  сібір  жарасы  ішек түрінде  болады, мұрыннан  және  анустан  қанды  бөліністермен,  температураның  жоғарылаумен, тәбетінің  төмендеуімен  жүреді.Адамдарда  ол  ішек, өкпе  және  тері  түрінде  көрінеді.Инфекция  қоздырғыш  зақымдалған  тері  немесе  көздің, ауыздың  және мұрынның  шырышты қабаттары  арқылы  енген  кезде  пайда  болады. Ауру  жұқтырған  сәттен  бастап  аурудың  көрісіне  дейін  бірнеше  сағаттан  8 күнге  дейін, көбінесе 2-3 күнге   созылады. Қоздырғыш  енген  жерде  жәндіктердің  шағуына  ұқсас  қызыл  дақ  пайда  болады, оның  орнында қара  қышыма  тез  дамиды.Адамдардың  сібір  жарасын  жұқтыру  жолдары  әртүрлі: - байланыс,- қоректік (тамақ  және  су  арқылы),- ауа  шаңы.Бірақ  көбінесе  инфекция  ауру  жануарды  күту  кезінде, өлген  жануарлардың  мәйіттерінен  малды  мәжбүрлеп  сою  кезінде, термиялық  өңдеу  жеткіліксіз  ауру  жануарлардың  ет  өнімдерін  тұтыну  кезінде  пайда  болады,  сіз  мал  шикізаты (жүн, мамық) арқылы  да  жұғуыңыз  мүмкін., тері, қылшық және  т.б.).d ).Сібір  жарасының  инфекциясының  алдын  алу  үшін  мына  нұсқауларды  орындаңыз:Егер  сіздің  жануарыңыз  ауырып,  сібір  жарасына  күдіктенсеңіз, дереу  ветеринарды  шақырыңыз ;ветеринардың  хабарынсыз үй-үйді  аралап  малды  мәжбүрлеп  союға  болмайды;ауру  жануарларды  күтү  кезінде  жеке  гигиенаны  қатаң  сақтау;жануарлармен  байланыста  болғаннан  кейін  қолыңызды  мұқият  жүыңыз,  ауру  жануарларды  күтуге  арналган  арнайы  киіміңіз  болуы  керекжеке  шаруашылық  тардағы  малдардың  дер  кезінде  сібір  жарасына  қарсы  егілуін  қадағалау;инфекцияның  нақты  қаупі  бар  адамдар (ветеринарлар, қой  терісі  және  аң  терісі  фабрикаларының  жұмысшылары) профилактикалық  егулерден  бас  тартпауы  керек;сібір  жарасы  бар  деп  күдіктенсеңіз,  дереу  медициналық  көмекке  жүгініңіз. «ҚР  АШМ  ВБжҚК  Меңдіқара  ААИ»ММ Боровское  ауылы,  Алтынсарин  көшесі  83,  тел.: 2-40-94Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kostanai-mendykarin-audany-akimat/press/news/details/1263997?lang=ru

        Мемлекеттік қызметшілердің қызметтік әдебі мынадай қағидаттарға негізделеді:адал ниеттілік – қоғам игілігі үшін мемлекетке кәсіби және жауапты қызмет ету;адалдық – өз міндеттеріне шынайы көзқарас;әділдік – жеке және заңды тұлғалардың, қоғамдық топтар мен ұйымдардың ықпалына қарамастан заңды шешім қабылдау және кез келген мән-жайлар бойынша біржақтылық пен субъективтілік себебінен адамдарды кемсітуге жол бермеу;ашықтық – жұртшылықпен жұмыс істеуге дайын екенін көрсету және өз іс-қимылының ашықтығын қамтамасыз ету;сыпайылық – азаматтар мен әріптестерге дұрыс және құрметпен қарау;клиентке бағдарлану – мемлекеттік қызметтерді тұтынушы ретінде халықтың сұраныстарына толықтай бағдарлай отырып, көрсетілетін мемлекеттік қызметтердің сапасын арттыру және жолданымдарды қарау кезiнде төрешiлдiк көрiнiстерiне және әуре-сарсаңға салуға жол бермеу жөнінде шаралар қабылдау. Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-astana/press/news/details/1263985?lang=ru

Шымкент қаласының Нұрсәт шағынауданында маңызды кездесу өтті. 16 шілде 2026 жыл күні №198 және №199 тұрғын үйлердің тұрғындарын қала әкімдігі мен Kcell ұялы байланыс операторының өкілдері қабылдады. Кездесудің негізгі тақырыбы — аудандағы жаңа базалық станцияны орнату мәселесі болды. Бұл оқиға Шымкент тұрғындары үшін ғана емес, бүкіл Қазақстандағы цифрлық инфрақұрылым дамуы тұрғысынан да маңызды прецедент болып табылады.Нұрсәт шағынауданы — Шымкенттің қарқынды дамып келе жатқан тұрғын аудандарының бірі. Соңғы бірнеше жылда мұнда тұрғын үй кешендерінің саны едәуір артты, бұл өз кезегінде халықтың ұялы байланыс пен интернет желілеріне деген сұранысын күрт өсірді. Статистикалық деректерге сүйенсек, Шымкент қаласында соңғы үш жылда тіркелген абоненттер саны 18 пайызға өскен. Ал Нұрсәт шағынауданында ғана тұрғындар саны 12 мыңнан асып отыр. Байланыс сапасының нашарлауы тек жеке пайдаланушыларға ғана емес, шағын бизнеске де, мемлекеттік қызметтерге де тікелей зиян тигізуде. Осы себептен жаңа базалық станция орнату мәселесі күн тәртібіне шұғыл енгізілді.Кездесуге қатысқан Шымкент қаласының цифрландыру басқармасы басшысының орынбасары Ернұр Қырғызбаев диалогтың маңызын ерекше атап өтті. «Бүгінгі кездесу — бұл жай ғана ақпараттық шара емес. Бұл тұрғындармен ашық, тең дәрежелі сөйлесу. Біз кез келген сұраққа жауап беруге, кез келген алаңдаушылықты ескеруге дайынбыз. Қалалық инфрақұрылымды дамытуда тұрғын халықтың пікірі бізге аса маңызды», — деді ол. Бұл сөздер кездесуге жиналған тұрғындар тарапынан оң қабылданды. Өйткені бұрын мұндай шешімдер халықтың пікірін ескермей, тек жоғарыдан бекітілетін.Kcell операторының техникалық мамандары да кездесу барысында сөз алды. Олар базалық станцияның орнату жоспарын, техникалық сипаттамаларын және қауіпсіздік стандарттарын егжей-тегжейлі түсіндірді. Маман айтуынша, жаңа станция 4G LTE технологиясында жұмыс істейтін болады, бұл деректерді тасымалдау жылдамдығын орташа есеппен 3–4 есеге арттырады. Санитарлық норматив талаптарына сай, электромагниттік сәуленің деңгейі рұқсат етілген шектен 10 есе төмен болатыны дәлелденді. Халықаралық денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) мен Еуропалық телекоммуникация стандарттары институтының нормаларына сүйенген мамандар станцияның адам денсаулығына қауіп төндірмейтінін растады.Дегенмен кездесу барысында тұрғындар бірқатар мазасыздандыратын сұрақтар қойды. Негізгі алаңдаушылық — электромагниттік сәуленің балалар мен жасөспірімдерге тигізетін ықтимал зияны. №198 үйдің тұрғыны, зейнеткер Зауреш Мамбетова: «Бізге ресми нормалар туралы айтады. Бірақ нормалар бір нәрсе, ал практика — бөлек. Балаларымыз сол станцияның жанында өсетін болады. Ешкім жүз пайыз кепілдік бере алмайды», — деді. Оның сөзі жиналған топтың жартысынан астамының қолдауын тапты. Осы сияқты пікірлер кездесуде жиі естіліп, тұрғындардың жауапкершілікті сезінуін айқын аңғартты.Техникалық мамандар мен әкімдік өкілдері бұл алаңдаушылықтарға мұқият жауап берді. Оларның пайымдауынша, базалық станция мектепке, балабақшаға немесе тұрғын үйдің тікелей іргесіне орналастырылмайды. Станция орнату үшін санитарлық аймақ талаптарын сақтайтын арнайы алаң анықталған. Бұған қоса, тұрғындарды жыл сайынғы мониторингтің нәтижелерімен таныстыратыны туралы уәде берілді. Цифрлық инфрақұрылым сарапшысы Дәурен Сейітов: «Қазақстанда мобильді байланыс базалық станцияларының орнатылуы жөнінде өте қатаң нормативтік-құқықтық база бар. Kcell сияқты ірі операторлар осы талаптарды сөзсіз сақтауға міндетті», — деп нақтылады.Бұл кездесудің тарихи маңызы да жоқ емес. Қазақстанда телекоммуникация инфрақұрылымының дамуы 2010 жылдардың басынан бастап жеделдеді. Алайда сол кезеңде тұрғын халықпен ашық диалог жүргізу практикасы кең таралған жоқ болатын. Станциялар орнатылып, шешімдер қабылданатын, ал халық фактілермен кейін таныстыратын. Бүгінгі Нұрсәт шағынауданындағы үлгі — жаңа саяси мәдениеттің белгісі. Мұнда шешімдер қабылдау процесіне қоғамды тарту, ашықтық пен есеп беру принциптері іс жүзінде қолданылуда.Кездесудің қорытынды бөлімінде тұрғындар мен мемлекеттік органдар арасында бірнеше уағдаластыққа қол жетті. Біріншіден, Kcell компаниясы станция орнатылғаннан кейін алты ай ішінде тәуелсіз санитарлық сараптама жүргізуге келісті. Екіншіден, тұрғындарға электромагниттік фон деңгейіне қатысты тоқсан сайынғы есептер ашық форматта ұсынылатын болды. Үшіншіден, кез келген сәтте тұрғындар жаңа сұрақтармен цифрландыру басқармасына жүгіне алатыны нақтыланды. Осынша шешімдерді бір кездесуде бекіту — бұл мемлекет пен азаматтық қоғамның өзара сенімін нығайтатын маңызды қадам деп бағалауға болады.Жалпы алғанда, Нұрсәт шағынауданындағы бұл кездесу Шымкеттегі цифрлық трансформацияның жаңа беті болып тарихта қалатын шығар. Ұялы байланыстың сапасы мен қолжетімділігін арттыру — бүгінгі заманның талабы. Бірақ оны халықтың сенімімен, ашықтықпен және ортақ жауапкершілікпен жүзеге асыру — міне, мәселенің асыл шешімі осында. Тұрғындардың дауысы естілді, мамандардың дәлелдері тыңдалды, ал ортақ мақсат — барлығына сапалы байланыс қамтамасыз ету — бір мезгілде жалпыға бірдей мүдде болып қалды.

ҚР Премьер-министрінің орынбасары – ұлттық экономика министрі Серік Жұманғариннің төрағалығымен экономикалық өсуді қамтамасыз ету жөніндегі штабтың кезекті отырысы өткізілді.Отырысқа қатысушылар мұнай өндіру көлемінің уақытша төмендеуі жағдайында экономика өсуінің негізгі драйвері болып қалатын мұнай емес сектор саласын дамытуға баса назар аударды. Олар – құрылыс, өңдеу өнеркәсібі, сауда, көлік және ауыл шаруашылығы.Құрылыста ең жоғары өсу қарқыны сақталып отыр. Жеті айдың қорытындысы бойынша құрылыс жұмысы көлемін одан әрі ұлғайту мен сала дамуының жоғары серпінін сақтау межеленуде. Ұлытау, Абай мен Қызылорда облыстарында ең жоғары өсу қарқыны орын алуы мүмкін.Өңдеу өнеркәсібі өндіріс көлемінің 9,8%-ға ұлғаюы да сенімді өсуді көрсетеді. Негізгі үлесті машина жасау (+23,2%), химия өнеркәсібі (+19,0%), азық-түлік өндірісі (+14,7%) мен жеңіл өнеркәсіп (+89,2%) қамтамасыз етуде. Жеті айдың қорытындысы бойынша да осындай өсу қарқыны сақталады деген болжам бар.Саудада да оң динамика сақталуда. Бірінші жартыжылдық қорытындысы бойынша, тауар айналымы 36,2 трлн теңгеге жеткен. Ал саудадағы нақты көлем индексі – 105,7%. Саланың одан әрі өсуі үшін өңірлерге жаңа инвестициялық жобаларды іске қосуды көздейтін Сауданы дамытудың жол картасын жүзеге асыру тапсырылды.Көлік саласындағы өсу қарқыны тасымалдау көлемі жалпы ұлғайғанмен, мұнай мен газ тасымалдаудың төмендеуі арқылы шектелетіні атап өтілді. Осыған байланысты, Серік Жұманғарин елдің транзиттік әлеуетін, ең алдымен, теміржол және автомобиль бағытында барынша пайдалануды тапсырды.Жеті айдың қорытындысына бойынша ауыл шаруашылығында тұрақты өсім бар. Сондай-ақ азық-түлік пен сусын өндірісінің ұлғаюы орын алмақ. Егін жинау науқанын жүргізу, мал шаруашылығын дамыту, агроөнеркәсіптік кешенді жеңілдікпен қаржыландырудың рекордтық көлемі арқылы оң динамика қалыптастырылады. 2024-2025 жылдары құрылысы жеңілдікті шартпен қаржыландырылып, бүгінде жобалық қуатқа шықан тауарлы сүт фермалары саланың өсуіне елеулі үлес қоса бастады. Ол қазірдің өзіндегі сүт өндірісінің ұлғаюынан көрінуде. 2026 жылғы бірінші жартыжылдық қорытындысында сүт өндіру көлемі 1,9 млн тоннаға жетіп, 2025 жылғы сәйкес кезеңмен салыстырғанда 2,4%-ға артты.Отырысты қорытындылай келе Серік Жұманғарин Қазақстанда ұзақмерзімді экономикалық өсуді қамтамасыз етуі тиіс ауқымды инфрақұрылымдық жобаларды жүзеге асыру жалғасып жатқанын атап өтті.«Осыған байланысты, ұзақмерзімді экономикалық тиімділікті қамтамасыз ететін және өңірлік стандарттар жүйесінде көзделген, республикалық бюджет есебінен қаржыландырылатын көпірлерге, өткелдерге, негізгі көлік магистральдары мен энергетика нысандарына ерекше назар аудара отырып, денсаулық сақтау мен әлеуметтік сала объектілері сапалы жобаларды дайындауы қажет. Елімізде белсенді даму жалғасуда, сол себепті де жүзеге асырылатын жобалардың көлемі жыл сайын артып отыруы тиіс», — деп атап өтті вице-премьер.https://www.gov.kz/memleket/entities/economy/press/news/details/1263964?lang=kkАқпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kostanai-ekonomika-zhosparlau/press/news/details/1265227?lang=ru

2026 жылғы 13 шілдеде Шымкенттің «Оңтүстік» индустриялық аймағы өңірдегі өндірістік жобаларды жүзеге асыратын маңызды алаң ретінде дамуын жалғастыруда. Қаладағы қаптама өнімдерін өндіруші «Easy Pack Technology» ЖШС кәсіпорны өндіріс көлемін ұлғайтып, өңірдің өнеркәсіптік әлеуетін нығайтуға өз үлесін қосып келеді. Компания жариялаған соңғы мәліметтерге сәйкес, кәсіпорынның жылдық айналымы тұрақты өсіп, жаңа жұмыс орындарын құру және жергілікті өндірісті дамыту бағытындағы жұмысы жалғасуда. Сарапшылардың пікірінше, мұндай жобалар Шымкенттің инвестициялық тартымдылығын арттырып, қаланың индустриялық дамуына жаңа серпін беруде.Компания стрейч-пленка мен ПВД-пленкадан жоғары сапалы қаптама өнімдерін шығаруга маманданған. Бұл өнімдер Қазақстанның азық-түлік, логистика, фармацевтика және сауда секторларында кеңінен қолданылады. Бүгінгі күні отандық нарықта қаптама материалдарына деген сұраныс жыл сайын 12–15 пайызға өсіп отырғаны белгілі. Бұл жағдай жергілікті өндірушілердің маңызын еселей арттырып, импортты алмастыру саясатының стратегиялық маңыздылығын тағы бір рет растайды. «Easy Pack Technology» ЖШС дәл осы қажеттілікті сезіне отырып, нарыққа тиімді нишаны мақсатты түрде бағындырып келеді.Инвестициялық жоба аясында кәсіпорынның жылдық айналымы 2,5 млрд теңгеге жетті. Бұл — жай ғана сан емес, бүкіл аймақтың өнеркәсіптік ынталандыру жүйесінің жемісі. Өңір экономикасына тигізер пайдасы жағынан алғанда, мұндай айналым жергілікті бюджетке салықтық түсімдер, жанама секторлардың белсенді дамуы, сондай-ақ шикізат пен тасымал қызметтеріне деген тұрақты сұраныс арқылы да өз әсерін тигізеді. Сарапшылардың бағалауы бойынша, осы масштабтағы бір кәсіпорынның жұмыс істеуі іргелес салаларда тағы 80–100 жанама жұмыс орнының сақталуына жағдай жасайды.Жоба шеңберінде 51 тұрақты жұмыс орны құрылды. Бұл жұмыс орындарының маңыздылығын санмен ғана өлшеуге болмайды. Оңтүстік Қазақстан өңірінде жастар жұмыссыздығы мәселесі әлі де өткір тұрғанда, тұрақты еңбек орнының болуы — отбасы тұрақтылығының, балалар білімінің, денсаулық сақтау мүмкіндіктерінің тікелей кепілі. Кәсіпорын жұмысшыларының басым бөлігі — техникалық мамандықтарды меңгерген жергілікті тұрғындар. Бұл жағдай «Оңтүстік» индустриялық аймағының жергілікті кадр базасын нығайту тұжырымдамасымен толық сәйкес келеді. «Кәсіпорын жұмысшыларымызға тұрақты жалақы, әлеуметтік пакет және кәсіби өсу мүмкіндіктерін ұсынады. Бұл — бізге де, өңірге де, еліміздің болашағына да жасалған инвестиция», — деп атап өтті компания өкілдерінің бірі.«Easy Pack Technology» ЖШС-нің жетістіктері жекелеген корпоративтік оқиға ретінде қарастырылмауы тиіс. Бұл — «Оңтүстік» индустриялық аймағының стратегиялық дамуының айқын белгісі. Аймақта соңғы үш жыл ішінде 20-дан астам жаңа кәсіпорын тіркеліп, жиынтық инвестициялық көлем 40 млрд теңгеден асқан. Мемлекет тарапынан кәсіпкерлерге берілетін салықтық жеңілдіктер, инфрақұрылымдық қолдау және жер учаскелерін жеңілдетілген шарттарда ұсыну — бұл аймақты инвесторлар үшін шынайы тартымды нысанаға айналдырып отырған факторлар. «Оңтүстік» аймағы бүгінде тек жергілікті деңгейдегі ғана емес, республикалық деңгейдегі өнеркәсіптік картаның маңызды нүктесіне айналды.Сарапшылар «Easy Pack Technology» ЖШС-нің одан әрі дамуына оң болжам береді. Компанияның өндіріс қуатын ұлғайту жоспарлары, жаңа технологиялық жабдықтарды енгізу жөніндегі келіссөздер, сондай-ақ экспортқа шығу мүмкіндіктерін зерттеу — осының барлығы кәсіпорынның өсуге деген берік ниетін және стратегиялық ойлау мәдениетін айқын көрсетеді. «Қаптама өнімдерінің нарығы тоқырауды білмейді. Адамдар тауар сатып алуды, тасымалдауды, сақтауды тоқтатпайды. Демек, сапалы қаптамаға деген сұраныс та тоқтамайды. «Easy Pack Technology» осы сегментте дұрыс позицияны алған», — деп пікір білдіреді Алматы облысының экономика сарапшысы Асқар Жұмабеков.Кәсіпорынның қызметі Қазақстанның «Жаңа Қазақстан» стратегиялық бағдарламасымен тығыз үндеседі. Бағдарлама шеңберінде экономиканы әртараптандыру, өнеркәсіпті дамыту, жұмыс орындарын құру және отандық өндіріс үлесін ұлғайту мақсаттары алға қойылған. «Easy Pack Technology» ЖШС — осы мақсаттарды іс жүзінде асырып жатқан нақты мысалдардың бірі. Шын мәнінде, мемлекеттік саясаттың тиімділігін сөзбен емес, нақты цифрлармен, нақты адамдардың жұмысбастылығымен, нақты өнімнің нарыққа шығуымен өлшеу керек болса, «Оңтүстік» индустриялық аймағындағы мұндай кәсіпорындар — ең шынайы жауап.Алдағы уақытта «Easy Pack Technology» ЖШС-нің «Оңтүстік» индустриялық аймағы мен жалпы Қазақстан экономикасындағы рөлі одан да арта беретіні сөзсіз. Кәсіпорын жыл сайын өз өнімдерінің ассортиментін кеңейтіп, өндіріс процестерін жетілдіріп, жаңа бизнес серіктестіктер орнатып келеді. Өңірде мұндай серпінді кәсіпорындардың саны молайған сайын, «Оңтүстік» аймағы Қазақстанның шынайы өнеркәсіптік орталықтарының біріне айналуға барған сайын жақындайды. Бизнес бен мемлекеттің ортақ мүдде жолындағы ынтымақтастығының үлгісін «Easy Pack Technology» тәжірибесінен анық байқауға болады. Бұл тәжірибе болашақтағы ұқсас жобалар үшін де бағалы нұсқаулыққа айналуы тиіс.

Цифрландыру жылы аясында Қазақстанның энергетика саласында заманауи цифрлық шешімдерді енгізу жұмыстары жалғасуда. Энергетика министрлігі энергетикалық инфрақұрылымның сенімділігін, өндірістік процестердің тиімділігін және персоналдың қауіпсіздігін арттыруға бағытталған цифрлық трансформацияға ерекше назар аударады.Осы бағыттардың бірі – «Самұрық-Энерго» АҚ іске асырып жатқан энергетикалық инфрақұрылымды мониторингтеуге арналған жасанды интеллект технологиялары мен ұшқышсыз ұшу аппараттарын қолдану.Жаңа цифрлық шешімдер электр беру желілерін, трансформаторларды, түтін мұржаларын, көмір қоймаларын және гидротехникалық құрылыстарды тексеруді автоматтандыруға мүмкіндік береді. Жасанды интеллект алынған деректерді автоматты түрде талдап, ақауларды ерте кезеңде анықтап, оларды жою бойынша ұсынымдар қалыптастырады.Атап айтқанда, электр беру желілері мен энергетикалық жабдықтарды ұшқышсыз ұшу аппараттарының көмегімен тексеру инспекция жүргізу уақытын 5–10 есеге дейін қысқартуға мүмкіндік береді. Ал түтін мұржаларын тексеру бұрын бірнеше күнді қажет етсе, енді шамамен екі сағаттың ішінде жүзеге асырылады. Бұл ретте қызметкерлердің биіктікте жұмыс істеу қажеттілігі толықтай жойылады.Сонымен қатар, аэромониторинг технологиялары көмір қорларын бақылау үшін де қолданылады. Аэрофототүсірілім негізінде қоймалардың үш өлшемді модельдері жасалып, жасанды интеллект көмір көлемін автоматты түрде 99%-ға дейінгі дәлдікпен есептейді. Деректерді өңдеу уақыты бірнеше күннен 20 минутқа дейін қысқарды.Цифрлық құралдар гидротехникалық құрылыстарды мониторингтеу кезінде де пайдаланылады. Аэрофототүсірілім және тепловизиялық бақылау деректерін талдау бөгеттердің тұтастығындағы бұзушылықтарды уақытылы анықтауға және технологиялық тәуекелдердің алдын алу бойынша жедел шаралар қабылдауға мүмкіндік береді.Жасанды интеллект пен цифрлық мониторинг технологияларын енгізу энергетикалық инфрақұрылымның сенімділігін, өндірістік процестердің тиімділігін және өнеркәсіптік қауіпсіздік деңгейін арттыруға ықпал етеді. Бұл Энергетика министрлігінің энергетика саласын цифрлық трансформациялау жөніндегі стратегиялық бағытына толық сәйкес келеді. Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігі Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/almobl-energy/press/news/details/1263900?lang=ru

12 шілде 2026 жылы Шымкентте кәсіпкерлікті дамытуға бағытталған жаңа мүмкіндіктер пайда болуда. «Арманнан Іске» акселерациялық бағдарламасының енді қалада да жүзеге асырылатыны белгілі болды. «Даму» кәсіпкерлікті дамыту қорының қолдауымен іске асатын жоба бизнесін енді бастаған және өз кәсібін кеңейтуді көздейтін шымкенттік кәсіпкерлерге білім алып, тәжірибе жинақтап, жобаларын дамытуға жол ашады.Бағдарламаның атауы өзі-ақ көп нәрсені аңғартады: «Арманнан Іске» — яғни армандаудан нақты іс-қимылға дейін. Бұл тек маркетингтік ұран ғана емес, бүкіл бағдарламаның мәні осы қысқа сөйлемде жатыр. Тіршілік көші-қонмен, жұмыс орындарының жетіспеушілігімен, ауыл-қалаға шоғырлану мәселелерімен күресіп жатқан Қазақстан үшін кәсіпкерлікті жандандыру — мемлекеттің стратегиялық басымдықтарының бірі. Соңғы жылдары Қазақстанда шағын және орта бизнестің ЖІӨ-дегі үлесін арттыру мақсатында бірқатар мемлекеттік бағдарламалар іске қосылды. Бірақ сарапшылардың айтуынша, негізгі мәселе қаржыландырудан да гөрі білімнің жетіспеушілігінде жатыр.Дәл осы олқылықты толтыруға «Арманнан Іске» бағдарламасы бел буды. Ол кәсіпкерлікке ынта танытқандарды жай ғана лекция тыңдатумен шектелмейді — бизнес-идеяны нақты, іске қосуға дайын жобаға айналдыруға баулиды. Бағдарламаның ерекшелігі — оның кешенді сипатында. Оқыту, тәлімгерлік, желілік байланыс орнату және нақты қаржылық қолдауға жол ашу — осының бәрі 12-14 апталық бір кешенде ұсынылады. Бұл отандық акселерация нарығында сирек кездесетін үйлесім.Бағдарламаның ең маңызды артықшылықтарының бірі — «Даму» қорының 90 пайызға дейінгі кепілдігімен берілетін жеңілдетілген қаржыландыру мүмкіндігі. Бұл дегеніміз, бизнес бастаушыға банктен несие алу кезінде аса ауыр кепіл талаптарынсыз қолдау алу мүмкіндігі ашылады. Қазақстандағы кәсіпкерлікке кедергі болатын факторлардың арасында дәл осы — бастапқы капиталға қол жеткізу қиындығы — ең жиі аталатын мәселе. Ұлттық кәсіпкерлер палатасының деректері бойынша, жаңадан іс бастаушылардың 60 пайыздан астамы бизнесін ашудың алғашқы екі жылында жабылып қалады, ал олардың басым бөлігі — қаржылық себептерден.Бағдарламаның форматы да назар аударарлық. Гибридті жүйе — онлайн және офлайн сабақтардың үйлесімі — Қазақстанның алып аумағын ескергенде аса орынды шешім. Мысалы, Алматы облысының қашықтағы ауданынан қатысушы физикалық сабаққа жете алмаса да, онлайн режим арқылы бағдарламаның барлық артықшылығын пайдалана алады. Бұл инклюзивтілік принципі тек жас кәсіпкерлерге ғана емес, ана тілі мен орыс тілі жөнінен де сақталған: оқыту екі тілде де жүргізіледі.Іріктеу үш кезеңнен тұрады: өтінім беру, онлайн-тестілеу және тікелей сұхбат. Максималды қатысушылар саны — 100 адам. Бұл сан оқу процесінің сапасын сақтауды мақсат тұтады — тым көп қатысушы болса, жеке тәлімгерлік назар азаяды. Алматыда IT-стартаптар саласында бизнес ашқысы келетін Айнұр Сейітқали бағдарламаны өте жоғары бағалайды: «Бізге жалғыз ғана мүмкіндік берілсе де жеткілікті. Бұл бағдарлама тек ақша емес, білім мен байланысты да ұсынып отыр. Бизнес идеясы бар жасөспірімдер мен жас мамандар үшін бұл нағыз серпіліс болуы мүмкін», — дейді ол.Бағдарламаның тегін болуы да ерекше атап өтерлік жайт. Қазіргі уақытта Қазақстандағы жекеменшік бизнес-акселераторлардың бағасы айына 50 000 теңгеден 200 000 теңгеге дейін жетеді. Бұл кепілдендірілген табысы жоқ жаңадан бастаушылар үшін аса ауыр жүк. «Арманнан Іске» бағдарламасы осы кедергіні мүлдем алып тастайды. Кез келген ынталы қазақстандық, тек жарамды идеясы мен табандылығы болса, бағдарламаға тегін қатыса алады. Бұл — мемлекеттің кәсіпкерлікті элита емес, барлығы үшін қолжетімді ету ниетінің айқын дәлелі.«Даму» қоры — Қазақстандағы шағын және орта бизнесті мемлекеттік қолдаудың басты институты. Қор соңғы жылдары тек несие беру функциясынан шығып, кешенді даму платформасына айналды. «Арманнан Іске» бағдарламасы осы стратегиялық өзгерістің нақты жемісі. Жай ғана қаржы беріп, қолдарынан шығарып жіберудің орнына, қор кәсіпкерлерді ойдан бизнеске дейінгі бүкіл жолда серіктес ретінде ілесіп барады.Кәсіпкерлік саласының сарапшылары бұл бастаманы оң бағалайды. Эксперттердің пікірінше, Қазақстанда шынайы акселерациялық мәдениеттің қалыптасуы үшін осындай мемлекеттік-жекеменшік серіктестіктер аса маңызды. Сауалнамалар мен зерттеулер кәсіпкерлікке деген ынтаның, әсіресе 18-35 жас аралығындағы жастар арасында, соңғы бес жылда екі есеге өскенін көрсетеді. Алайда ынта мен мүмкіндік арасындағы алшақтық әлі де зор. «Арманнан Іске» бағдарламасы осы алшақтықты азайтуға ұмтылады. Егер бағдарламаның осы алғашқы толқыны сәтті аяқталса, оны ел аумағы бойынша кеңейту де мүмкін. Болашаққа деген осы перспектива — бізге ең зор үміт ұялатады.

8 шілде 2026 жыл күні Шымкент қаласындағы Shymkent Hub алаңында ерекше атмосфера қалыптасты. Бұл жерде Altyn Orda Digital Challenge атты цифрлық жобалар байқауы өз есігін ашты. Ондаған жас зерттеуші, бағдарламашы және шығармашыл ойшыл тарихи мұраны заманауи технологиялармен ұштастыру мақсатында бір алаңға жиналды. Байқаудың өзіндік ерекшелігі — ол тек технологиялық жарыс емес, сонымен бірге ұлттық сана мен цифрлық болашақтың тоғысқан нүктесі болды.Байқауды ұйымдастыру жұмысы айлар бойы жүргізілді. Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университеті және сол университеттің Шымкент қаласындағы филиалы бірлесіп, жастарға арналған платформа құруды мақсат етті. Екі оқу орнының ынтымақтастығы тек ұйымдастырушылық мәселе ғана емес, сонымен қатар аймақтар арасындағы интеллектуалды байланысты нығайтудың айқын көрінісі болды. Бүгінгі таңда цифрлық сауаттылық пен тарихи білімнің үйлесімін іздейтін жобалар Қазақстанда барған сайын маңызды орын алуда, өйткені елдің стратегиялық бағыты да дәл осы екі бағытты біріктіруді талап етеді.Байқауға қатысушылар үш негізгі бағыт бойынша жобаларын таныстырды: Media Content, Startup & Digital Solutions және Research & Creative Project. Бұл бағыттар жастардың мүмкіндіктерін кеңейтіп, олардың таланттарын әртүрлі форматта көрсетуге мүмкіндік берді. Журналистік мазмұн жасайтындар, бизнес-стартап ұсынатындар және ғылыми зерттеу жасайтындар — барлығы бір алаңда кездесіп, өз идеяларын жетілдірді. Осындай кешенді тәсіл байқауды ерекше мазмұнға ие етті және оның ауқымын арттырды.Финалдық кезеңде қатысушылардың жұмыстарын Qyzylorda Hub өкілдері мен салалық сарапшылардан тұратын беделді қазылар алқасы бағалады. Сарапшылар жобаларды идеяның өзектілігі, технологиялық орындалуы, тарихи мазмұнның дұрыстығы және нарықтық перспективасы тұрғысынан қарастырды. Бағалау критерийлері алдын ала белгіленіп, қатысушыларға толық ашық болды, бұл байқаудың ашықтығы мен әділдігін қамтамасыз етті. Қазылар алқасының мүшелері байқаудан кейін жас авторлармен кездесіп, оларға кәсіби кеңестер берді.Байқау нәтижелері бойынша бірінші орынды «Mama's Boy» командасының «Altyn Orda Atlas» жобасы иеленді. Бұл жоба Алтын Орда дәуірінің тарихи картасын интерактивті цифрлық форматта ұсынды. Команда мүшелерінің бірі өз ойын былайша білдірді: «Біз тарихты тек кітаптарда оқылатын нәрсе емес, қолмен ұстап, сезінуге болатын нәрсеге айналдырғымыз келді. Цифрлық атлас арқылы кез келген адам Алтын Орданың даңқты кезеңін өз көзімен көріп, зерттей алады.» Бұл жоба судьялар тарапынан технологиялық жетілдік пен тарихи тереңдігі үшін ерекше бағаланды.Екінші орынды Осман Әбімолдаевтың «Jadiger» жобасы жеңіп алды. «Jadiger» — цифрлық мәдени мұра объектілерін жинақтайтын және оларды интерактивті форматта ұсынатын платформа. Жобаның авторы: «Тарихымызды сақтау үшін ол қолжетімді болуы керек. Жас ұрпақ смартфон арқылы ата-бабаларымыздың мұрасын зерттей алса — бұл ең үлкен жетістік» деп атап өтті. Жүлденің үшінші орнын «Next Game» командасының «Ұлы Алтын Орда — Уақыт қақпасы» атты жобасы алды. Бұл ойын форматындағы тарихи-білімдік жоба Алтын Орда дәуіріндегі тарихи оқиғаларды интерактивті ойын арқылы насихаттайды. Барлық жүлдегерлер Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университетінің білім гранттарымен марапатталды, сонымен қатар қазылар алқасының арнайы ақшалай сыйлықтарын да алды.Байқаудың маңыздылығы жеке жүлделерден әлдеқайда асып кетеді. Бүгінгі Қазақстанда цифрлық экономиканы дамытудың ұлттық бағдарламасы жүзеге асырылуда, ал Altyn Orda Digital Challenge сияқты жобалар оның шынайы негізін қалайды. Жастарды тек технологияны игерушілер ретінде емес, сонымен бірге мұраны жаңа форматта ұсынушылар ретінде тәрбиелеу — бұл болашақтың дұрыс бағыты. Байқаудың ұйымдастырушысы атап өткендей, «Бізге технологиялық маман ғана емес, мәдениетін бағалайтын, тарихын ұмытпаған цифрлық азамат керек.» Осы ой байқаудың негізгі философиясын толық сипаттайды.Бұл байқаудың болашақта да жалғасатыны белгілі болды. Ұйымдастырушылар алдағы жылдары байқауды республикалық деңгейге шығарып, халықаралық қатысушылардың да назарын аудару мақсатын қойып отыр. Altyn Orda Digital Challenge форматы Қазақстанның өзге өңірлерінде де қолданыла бастауы мүмкін, өйткені ел бойынша тарихи мұраны насихаттайтын цифрлық жобаларға сұраныс жыл өткен сайын артып келеді. Эксперттердің бағалауынша, осындай байқаулар жастардың арасынан болашақта ұлттық технологиялық компаниялардың негізін қалайтын азаматтарды тәрбиелейді. Шымкентте өткен бұл форум — тарих пен технологияның қосылған күшінің мықты дәлелі, ал Алтын Орданың мұрасы цифрлық дәуірде жаңаша жарқырап, ел жастарының жүрегінде тамыр жая бермек.