1 қыркүйек 2025 жылы Шымкент қаласында экология мәселелері тағы да басты назарға шықты. Соның ішінде ең өзекті тақырыптардың бірі — құрылыс қалдықтарын дұрыс кәдеге жарату және бейберекет төгілген қоқыстармен күрес. Үш жылдан астам уақыттан бері Ақтас елді мекенінде арнайы құрылыс қалдықтарын қабылдайтын полигон жұмыс істеп келеді. Бұл орын қаладағы экологиялық ахуалды жақсартуға және стихиялық қоқыс орындарын азайтуға бағытталған маңызды жоба болып саналады.Бүгінгі күні полигонға құрылыс қалдықтарын ақысыз тапсыруға болады. Бұл — инвесторлар тартылғанға дейін және жаңғыртылған жүйе іске қосылғанға дейін қабылданған уақытша шешім.Шымкент қаласының экология және табиғи ресурстар бөлімінің басшысы Тимур Курбановтың айтуынша, полигонның жалпы аумағы 26 гектарды құрайды. Жақын уақытта бұл аумақта ауқымды жаңғырту жұмыстары жүргізілмек: заманауи жабдықтар орнатылып, аумақ толықтай қоршалады, қосымша инфрақұрылым салынады. Осыдан кейін полигон ақылы негізге көшеді, құрылыс компанияларымен ресми келісімшарттар жасалатын болады. Бұл өз кезегінде саладағы ашықтықты қамтамасыз етіп, қалдықтарды өңдеудің тұрақты жүйесін қалыптастырады.Дегенмен ресми полигон бар болса да, қала тұрғындары мен кейбір құрылыс ұйымдары қалдықтарды бейберекет жерлерге төгуін тоқтатпай отыр. Бүгінде Шымкентте 46 стихиялық қоқыс орны анықталған. Бұл көрсеткіш өткен жылмен салыстырғанда екі есеге жуық артық. Мұндай жағдай экология мамандары мен қала билігін қатты алаңдатып отыр.Стихиялық қоқыс орындары тек қаланың көркін бұзып қана қоймайды, сонымен қатар топырақ пен ауаны улайды. Қалдықтар шіріген кезде зиянды заттар бөлініп, адамның денсаулығына тікелей әсер етеді. Сонымен қатар түрлі жұқпалы аурулардың таралу қаупін арттырады.Ақтас полигоны Шымкент қаласының орталығынан небәрі жарты сағаттық жолда орналасқан. Ал Ақтас елді мекенінен кейінгі тас жолмен жүргенде 10 минутта жетуге болады. Мұндай ыңғайлы орналасу полигонды құрылыс компаниялары мен жеке азаматтар үшін қолжетімді етеді.Қала әкімдігі өкілдерінің айтуынша, заңды түрде қалдықтан арылу ешқандай қиындық тудырмайды. Ең бастысы — әр тұрғын мен ұйым саналы қадам жасап, қоқысты арнайы белгіленген орындарға жеткізуі керек.Қала тұрғындарының арасында экологиялық мәдениетті қалыптастыруға үлес қосып жүргендер бар.«Қаланың тазалығы әрқайсымыздан басталады. Мен тек қана арнайы белгіленген жерлерге қоқыс тастаймын. Шымкентті бірге таза ұстайық», — дейді белсенді азаматтар.Экологтардың айтуынша, стихиялық қоқыс орындарының пайда болуы кейде тек немқұрайдылықтан емес, ақпараттың жеткіліксіздігінен де болады. Кей тұрғындар Ақтас полигонының бар екенін білмейді немесе дұрыс утилизация жасамаудың зиянды салдарын түсінбейді. Сол себепті халықпен түсіндіру жұмыстарын күшейту маңызды.Полигонның болашағы инвесторлар тарту мәселесіне тікелей байланысты. Сарапшылардың пікірінше, алдағы жаңғырту жұмыстары мынадай нәтижелерге қол жеткізеді:құрылыс қалдықтарын сұрыптау және қайта өңдеу жүйесі енгізіледі;қалалық қоқыс орындарына түсетін жүктеме азаяды;жаңа жұмыс орындары ашылады;экологиялық жағдай жақсарады.Полигон ақылы негізге көшкенде құрылыс компанияларына қосымша шығын туындайтыны анық. Дегенмен мамандар бұл қадам саланы реттеуге, заңсыз төгінділерді азайтуға және қаржылық ашықтықты қамтамасыз етуге септігін тигізетініне сенімді.Шымкенттің тазалығы тек қана коммуналдық қызметтердің жұмысына емес, әрбір тұрғынның мәдениетіне де байланысты. Қаншалықты тиімді жүйе жасалса да, егер халық тәртіпке бағынбаса, мәселе шешілмейді. Сондықтан жаңғырту шаралары тек техникалық тұрғыда ғана емес, тәрбиелік тұрғыдан да қатар жүргізілуі қажет.Соңғы жылдары қалада «Таза Қазақстан» бағдарламасы аясында бірқатар жұмыстар атқарылды. Сенбіліктер, ақпараттық науқандар, қосымша қоқыс жәшіктерін орнату секілді бастамалар өз жемісін бере бастады. Бірақ құрылыс қалдықтарына келсек, бұл салада әлі де күрделі проблемалар бар.2026 жылға дейін Ақтас полигонын толық жаңғыртып, құрылыс қалдықтарын басқарудың тұрақты жүйесін қалыптастыру жоспарланған. Қала әкімдігі мен экология мамандарының пікірінше, инвесторлардың қатысуымен және халықтың белсенді қолдауымен Шымкенттегі стихиялық қоқыс орындарының санын азайтып, экологиялық жағдайды жақсартуға толық мүмкіндік бар.Ақтас полигоны — тек қана қоқыс қабылдайтын орын емес. Ол Шымкенттің экологиялық саясатының стратегиялық бөлігіне айналып отыр. Полигонды жаңғырту арқылы қалада жаңа жұмыс орындары ашылады, экологияға түсетін зиян азаяды, тұрғындар үшін қолайлы жағдай жасалады.Қаланың тазалығын сақтау — барлығымыздың ортақ міндетіміз. Полигонға қоқыс жеткізу мүмкіндігі әр азаматқа берілген. Енді таңдау әрқайсымыздың қолымызда: тек заңды жолмен әрекет еткенде ғана Шымкенттің сұлулығын келер ұрпаққа аманат етіп қалдыра аламыз.

2025 жылғы 29 тамызда Шымкентте «Энергетика және коммуналдық секторды жаңғырту» ұлттық жобасын іске қосуға арналған кеңейтілген жиын өтті. Үкіметтің бұл ауқымды бастамасы инфрақұрылымды жаңартуға бағытталған, оның жағдайы миллиондаған азаматтардың өмір сүру сапасына тікелей әсер етеді. Тозған су, электр және жылу желілерін шешу, олардың сенімділігін арттыру және ондаған жылдар бойы кешенді тәсілді қажет ететін салаға инвестиция тарту басты назарда. Жиынға коммуналдық қызмет, құрылыс компаниялары, отандық тауар өндірушілер, энергетика саласының мамандары қатысты. Бұл формат әдейі таңдалды: жоба салааралық ынтымақтастықты талап етеді және оның табысты болуы үкіметтің де, бизнестің де қатысуын талап етеді. ҚР Премьер-Министрі орынбасарының кеңесшісі Арман Мәлік коммуналдық шаруашылықты жаңғырту тарихында алғаш рет жеке цифрлық платформа құрылатынын атап өтті. Бұл әрбір қадамды ашық және есепті етеді. "Монополистер онлайн режимінде өтініш береді, әр кезең ашық болады: қандай жұмыстар атқарылып жатыр, қандай несиелер қамтамасыз етілді, қандай тарифтер бекітілді. Барлық ақпарат жалпыға қолжетімді болады", - деді Мәлік. Оның айтуынша, бұл сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін жойып, процесті мамандарға ғана емес, тұрғындарға да түсінікті етеді. Қатысушылар Шымкент инфрақұрылымының қазіргі жағдайына және жоба аяқталғаннан кейінгі болжамды нәтижелерге назар аударды. Қалалық энергетика және инфрақұрылымды дамыту басқармасының басшысы Рзабек Меңдіқұлов ресми мәліметтермен таныстырды. Бүгінгі таңда Шымкент қаласының электр желісінің тозу көрсеткіші 57 пайызды , жылумен жабдықтау жүйесінің 37 пайызын , сумен жабдықтау және су бұру жүйесінің 75 пайызын құрап отыр . Бұл көрсеткіштер қаланың дамуын айтарлықтай шектейді және төтенше жағдайлардың тұрақты қаупін тудырады. Ұлттық жоба 2026 жылға қарай амортизацияны қолайлы деңгейге дейін төмендетуді жоспарлап отыр: электр желілері үшін - 10% дейін, жылумен жабдықтау үшін - 30% дейін, сумен жабдықтау және кәріз үшін - 64% дейін . Меңдіқұлов жаңғыртудың жекелеген бөлімдерді емес, барлық негізгі бағыттарды қамтитынын баса айтты. Бұл қаланың инфрақұрылымын жүйелі түрде жаңартуға және оның сенімділігін алдағы жылдарға қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Жиында жобаны жүзеге асырудың кезеңдік жоспары таныстырылды. Алдағы айларда жобалық-сметалық бекіту кезеңі басталады. Сонымен қатар, кадрлық және техникалық оқыту басталады. 2026 жылы ауқымды құрылыс-жөндеу жұмыстары басталады, оның ішінде трансформаторлық қосалқы стансаларды ауыстыру, жылу магистральдарын жөндеу, жаңа су құбырларын тарту, кәріз коллекторларын жаңғырту. Жоспар заманауи технологияларды, соның ішінде энергияны үнемдейтін жабдықты, автоматтандырылған басқару жүйелерін, смарт есептегіштерді қолдануды көздейді. Мұның бәрі ресурстардың жоғалуын азайтуға және операциялық шығындарды азайтуға тиіс. Коммуналдық қызметтер құны қала тұрғындары үшін бірдей маңызды мәселе болып қала береді. Соңғы жылдары тұрғындар желіні жаңарту тарифтердің жоғарылауына әкелуі мүмкін деген алаңдаушылықтарын жиі білдірді. Ұйымдастырушылар жобаға бастапқыда бағаның күрт өсуіне жол бермеу үшін мемлекеттік субсидиялар қарастырылатынына сендірді. Энергетика министрлігі өкілдерінің айтуынша, реформа тұтынушылардың мүдделері мен инвестиция тарту қажеттілігін теңестіреді. Осылайша, жаңғырту азаматтарға жүк емес, олардың болашағына инвестиция болады. Талқылаудың жеке бөлімі қаржыландыру мәселелеріне арналды. Бұл тек бюджет қаражатына ғана емес, сонымен қатар жеке инвестицияларды тартуға да қатысты. Сарапшылар цифрлық платформаны құру және процестердің ашықтығы банктер, құрылыс компаниялары және шетелдік серіктестер арасындағы сенімді арттыруы керек деп санайды. Отандық тауар өндірушілердің өкілдері де бағдарламаға белсенді қатысуға дайын екендіктерін білдірді. Олар үшін бұл өндірісті кеңейту, жаңа технологияларды енгізу, жаңа нарықтарға шығу мүмкіндігі. Ұлттық жобаның іске қосылуы тек техникалық жаңарту ғана емес, сонымен қатар Шымкенттің тұрақты дамуы жолындағы маңызды қадам ретінде қарастырылады. Сенімді коммуналдық жүйе өнеркәсіптік өсімге, тұрғын үй құрылысына, әлеуметтік дамуға және тұрғындардың өмір сүру сапасын жақсартуға негіз болады. Кездесуге қатысушылардың пікірінше, жобаның стратегиялық маңызы бар және еліміздің басқа аймақтарына үлгі болуы тиіс. Кездесу соңында жергілікті биліктен бастап бизнес пен халыққа дейін барлық тараптардың тығыз ынтымақтастығы қажеттігі баса айтылды. Жобаның сәтті болуы әрбір қатысушының келісілген әрекеттері мен жауапкершілігіне байланысты болады. Ұйымдастырушылар жаңғырту қала тұрғындарының күнделікті өмірін жақсартып қана қоймай, халықтың мемлекеттік мекемелерге деген сенімін нығайта түсетініне сенім білдірді. "Мөлдірлік пен нәтиже – біздің жұмысымыздың басты бағдары. Шымкент бұл үлгіні сынайтын алғашқы қала болмақ. Егер ол сәтті болса, оны бүкіл елге таратамыз", - деп түйіндеді Арман Мәлік. Шымкенттегі «Энергетика және коммуналдық секторды жаңғырту» ұлттық жобасы осал инфрақұрылымды заманауи, сенімді және тиімді жүйеге айналдыруға жасалған қадам. Тұрғындар елеулі өзгерістерді күтуде, ал билік пен бизнес оларды жүзеге асыру жауапкершілігін алады.

29 тамыз 2025 жылы Шымкент қаласында «Энергетика және коммуналдық секторды жаңғырту» атты ұлттық жобаның басталуына арналған кеңейтілген отырыс өтті. Бұл бастама – еліміз үшін стратегиялық маңызы зор қадам. Жобаның басты мақсаты – тозығы жеткен су, электр және жылу желілерін жаңарту, олардың сенімділігін арттыру, сондай-ақ осы салаға инвестициялар тарту. Қаланың күнделікті тыныс-тіршілігі тікелей осы жүйелердің жағдайына байланысты болғандықтан, ұлттық жобаның ауқымы ерекше.Кеңеске коммуналдық кәсіпорындар өкілдері, құрылыс компаниялары, отандық өндірушілер мен энергетика саласының сарапшылары қатысты. Мұндай формат кездейсоқ таңдалған жоқ: жоба тек мемлекеттік органдардың күшімен ғана емес, бизнестің де белсенді қатысуын талап етеді.Премьер-министрдің кеңесшісі Арман Малик жоба аясында алғаш рет арнайы цифрлық платформа құрылатынын атап өтті.«Монополист компаниялар барлық өтінімдерін онлайн түрде береді. Әрбір кезең ашық болады: қандай жұмыстар жүргізіліп жатыр, қандай несиелер тартылды, қандай тарифтер бекітілді – барлығы ашық дереккөзде қолжетімді. Бұл жүйе қоғам үшін де, бизнес үшін де толық түсінікті болады», – деді Малик.Оның айтуынша, цифрландыру жобаның тиімділігін арттырып қана қоймай, жемқорлық тәуекелдерін азайтады.Кеңесте Шымкенттің қазіргі инфрақұрылымының жағдайы мен жобаны жүзеге асырғаннан кейінгі болжамды нәтижелер талқыланды. Шымкент қаласының энергетика және инфрақұрылымды дамыту басқармасының басшысы Рзабек Мендикулов ресми мәліметтерді жария етті.Қазіргі таңда:электр желілерінің тозу деңгейі – 57%,жылу желілерінікі – 37%,су және кәріз жүйелерінікі – 75%.Бұл көрсеткіштер қала дамуына айтарлықтай кедергі келтіреді әрі апаттық жағдайлардың жиілеуіне себеп.Ұлттық жоба аясында 2026 жылға дейін мынадай нәтижелерге қол жеткізу жоспарлануда:электр желілеріндегі тозуды 10%-ға дейін,жылу жүйелерінде – 30%-ға дейін,су және кәріз жүйелерінде – 64%-ға дейін төмендету.Мендикуловтың айтуынша, жаңғырту тек жекелеген учаскелерді ғана емес, барлық негізгі бағыттарды қамтиды. Бұл қала инфрақұрылымын кешенді түрде жаңартуға мүмкіндік береді.Жиында жобаны жүзеге асырудың кезең-кезеңімен жоспары ұсынылды. Жақын айларда жобалау және смета құжаттамасын әзірлеу басталады. Сонымен қатар мамандарды даярлау мен техникалық базаны нығайтуға баса назар аударылады.2026 жылдан бастап электр қосалқы станцияларын ауыстыру, жылу магистральдерін жөндеу, жаңа су құбырларын тарту, кәріз коллекторларын жаңғырту секілді ауқымды құрылыс және реконструкциялау жұмыстары жүргізіледі.Қазіргі заманғы технологиялар – энергия үнемдейтін жабдықтар, автоматтандырылған басқару жүйелері және «ақылды» есептегіштер кеңінен қолданылмақ. Бұл ресурстардың ысырап болуын азайтып, пайдалану шығындарын қысқартуға жол ашады.Қала тұрғындары үшін маңызды сұрақтардың бірі – тарифтердің қымбаттауы. Көпшілік жаңғырту жұмыстары коммуналдық қызметтердің бағасын арттырады деп алаңдайды.Жоба ұйымдастырушылары бұл тұрғыда тұрғындардың алаңдаушылығын сейілтті. Мемлекеттік субсидиялау қарастырылған, яғни тарифтердің күрт өсуіне жол берілмейді. Энергетика министрлігінің өкілдері атап өткендей, реформа барысында тұтынушылардың мүддесі мен инвестиция тарту қажеттілігі арасындағы тепе-теңдік сақталмақ.Осылайша, жаңғырту халыққа қосымша ауыртпалық емес, керісінше болашаққа жасалған салым болмақ.Жоба қаржыландыру тетіктеріне де ерекше көңіл бөлінді. Бюджет қаржысынан бөлек, жеке инвестициялар да тартылмақ. Сарапшылардың пікірінше, процестің ашықтығы мен цифрлық бақылау жүйесі банктердің, құрылыс компанияларының және шетелдік әріптестердің сенімін арттырады.Сонымен бірге отандық өндірушілер де жобаны жүзеге асыруға белсенді атсалысуға дайын екендіктерін білдірді. Бұл олардың өндіріс көлемін ұлғайтып, жаңа технологияларды енгізуге және бәсекеге қабілеттілігін арттыруға мүмкіндік береді.Ұлттық жоба тек техникалық жаңғырту шарасы емес, сонымен бірге Шымкенттің ұзақ мерзімді тұрақты дамуының кепілі ретінде қарастырылуда. Сенімді коммуналдық жүйе қаланың өнеркәсіптік дамуына, тұрғын үй құрылысына, әлеуметтік нысандардың өркендеуіне және халықтың өмір сапасының артуына негіз болады.Жиынға қатысушылардың айтуынша, жобаның стратегиялық маңызы зор және ол еліміздің өзге аймақтарына үлгі болмақ.Кеңестің соңында мемлекеттік органдар, бизнес және қоғам өкілдерінің бірлесе жұмыс істеу қажеттілігі ерекше атап өтілді. Жобаның табысты жүзеге асуы барлық тараптардың келісімді іс-қимылына байланысты.Ұйымдастырушылардың пікірінше, жаңғырту тек тұрғындардың тұрмысын жақсартып қана қоймай, мемлекеттік институттарға деген сенімді де нығайтады.«Ашықтық пен нәтиже – біздің басты қағидамыз. Шымкент – алғашқы сынақ алаңы болады. Егер бұл модель өз тиімділігін дәлелдесе, оны бүкіл республика бойынша кеңейте аламыз», – деді Арман Малик.«Энергетика және коммуналдық секторды жаңғырту» ұлттық жобасы – Шымкент үшін тарихи мүмкіндік. Жоба жүзеге асқан жағдайда, бүгінгі күні апатты жағдайда тұрған инфрақұрылым заманауи әрі сенімді жүйеге айналады. Қала тұрғындары елеулі оң өзгерістерді күтуде, ал билік пен бизнес сол үмітті ақтауға ниетті.

27 тамыз 2025 жылы «Jibek Joly» телеарнасының «Таза қала» бағдарламасы бұл жолы Шымкентке ат басын тіреді. Әдеттегідей жүргізушілер екі топқа бөлініп, қаланың көрнекті орындарын, тұрғын үйлерді, жеке секторды аралап шықты. Олар санитарлық жағдаймен, экологиялық ахуалмен, қала мәдениетімен және абаттандыру деңгейімен танысып, жиналған деректерді сарапшыларға ұсынды.Көрікті қала қашанда көз тартады. Жасыл желекке бөленген көшелер, қонақжай тұрғындар — бәрі келушілердің көңілін баурайды. Шымкентке келген адамдардың біразы мұнда тұрақтап қалғысы келетіні де жасырын емес. Соңғы жылдары жүргізілген жұмыстардың нәтижесі көзге көрініп тұр. «Таза Қазақстан» экологиялық акциясы аясында күн сайын әртүрлі іс-шаралар, сенбіліктер өткізіліп, қайта құру жобалары жүзеге асуда. Қаланың көшелері де, аялдамалары да таза ұсталады. Қоғамдық көлік аялдамалары күн сайын жуылып, арнайы шампуньмен тазартылады.Бұл жұмыстарды орындау үшін мердігер ұйымдарға қойылатын талап күшейтіліп, техника саны арттырылды. Дегенмен ең бастысы — осы ауыр техниканың басында қарапайым еңбек адамдары тұр. Мәселен, Сауле Кеңесқызы қала тазалығында 20 жылдан астам уақыттан бері жұмыс істейді.– Алғашында сыпырушы болып кіріскенімде ұялатынмын, адамдардан бетімді жасыратынмын. Кейін бұл істің қаншалықты маңызды екенін түсіндім. Қазір еш қысылмай, керісінше, тұрғындардан алғыс естіп жүремін. Соңғы екі жылда жалақымыз екі есеге өсті. Әр тоқсан сайын сыйақы аламыз. Таңғы алтыда жұмысқа шығамыз. Қыстың аязында да, жаздың ыстығында да қаланы таза ұстауға бар күшімізді саламыз, – дейді ол.Міне, осындай адамдардың еңбегінің арқасында қаланың шырайы кіріп тұр.Алайда үлкен мегаполисте шешілмеген мәселелер де жоқ емес. Әсіресе, жеке сектордағы тұрмыстық қалдықтар проблемасы тұрғындарды алаңдатып отыр. Көшелерде арнайы қоқыс жәшіктері орнатылғанымен, олар дер кезінде тазартылмайды. Соның салдарынан ауаның иісі бұзылады. Дегенмен тұрғындар қоқысты бейберекет төкпей, арнайы пакеттерге салып, жинап қояды.Мәселе — сол пакеттерді әкететін техниканың уақытылы келмеуінде. Әдетте қоқыс аптасына бір рет шығарылуы тиіс болса, кей көшелерде үш апта бойы жиналмаған жағдайлар тіркелген. Бұл — тұрғындардың басты шағымдарының бірі.Шымкент десе, ең алдымен көз алдымызға базарлар елестейді. Қалада ресми түрде 19 сауда орны бар. Соның төртеуі соңғы жылдары жаңғыртудан өтті. Бұрын бейберекет және жабайы сауда белең алса, бүгінде ретке келтірілуде. Қолайлы жағдай жасалып, санитарлық талаптарға сай келетін алаңдар пайда бола бастады.«Таза қала» бағдарламасы Шымкентке өткен жылы да келген болатын. Сол кезде жүргізушілердің назарына түскен жайттардың бірі — жаңа салынып жатқанымен, сырты ескіргендей көрінетін үйлер, ағып тұрған құбырлар, қоқысқа толы аулалар еді. Биыл бағдарлама тобы сол үйлерді қайта қарап шықты.Кейбір үйлердің жағдайы жақсарған, сырты жөнделген, аулалар көгалдандырылған. Дегенмен әлі де шешімін күтіп тұрған мәселелер бар.Жағымды өзгерістердің бірі – «Көксай» немесе «Жасыл сай» аталып кеткен ауданға қатысты. Өткен жылы бұл жердің тұрғындары ескі үйлердің жағдайына шағымданған болатын. Ал биыл мұнда жаңа құрылыс басталып, алғашқы тұрғындар жаңа көпқабатты үйлерге көшіп үлгерді.Бұл Президент бастамасымен жүзеге асырылып жатқан «Реновация» бағдарламасының нәтижесі. Жаңа пәтерлердің бөлмелер саны бұрынғы үйлердегідей, алайда жалпы аумағы екі есе үлкен. Бағдарламаның алғашқы кезеңінде 8 үйдің 76 отбасы жаңа қонысқа ие болды. Жалпы алғанда, 23 үйдің 217 тұрғынын жаңа баспанамен қамтамасыз ету жоспарланып отыр.Шымкенттің бүгіні мен болашағы — қарапайым еңбек адамдарының маңдай терімен қалыптасып келеді. Қаланың көркін ашатын тазалық жұмыстары бір сәтке де тоқтаған емес. Дегенмен, жеке сектордағы қоқыс шығару, кейбір үйлердің сапасы, коммуналдық қызметтің баяулығы сынды түйткілдер де бар.«Таза қала» бағдарламасы көрсеткендей, қалада жақсы істер де, шешімін күткен проблемалар да қатар жүруде. Шымкенттің келбеті жыл өткен сайын жақсарып келеді, бірақ алдағы уақытта қала әкімдігі мен коммуналдық қызметтерден талап күшейе түспек.

2025 жылдың 27 тамызында «Жибек жолы» телеарнасының «Таза қала» бағдарламасы Шымкентте болды. Журналистер әдеттегідей топтарға бөлініп: бір тобы орталық көшелерді, екіншісі жеке секторды, үшінші тобы базарлар мен қоғамдық көлік аялдамаларын қамтитын халық көп шоғырланған жерлерді аралады. Сапардың мақсаты – қаланың тазалығын, экологиялық сауаттылығын және көркейту жағдайын бағалау болды. Шымкент – тарихы бай, тұрғындары мейірімді, табиғаты тамаша қала. Соңғы жылдары көп нәрсе өзгерді: жаңа саябақтар ашылды, көшелер қайта жөнделді, саябақтар абаттандырылды. Бірақ мұның көп бөлігі қарапайым адамдарға, яғни күнделікті жұмысқа сыпырғыш, шелек және арнайы құрал-жабдықтармен баратындарға тиесілі. Мәселен, осы салада 20 жыл еңбек етіп келе жатқан тазалықшы Сәуле Кеңесқызы: "Алғашында жұмысымнан ұялып, бетімді жасыруға тырыстым. Бірақ кейін жұмысымыздың өте маңызды екенін түсіндім. Қазір мен істеп жатқан ісіммен мақтанамын. Тазалықты сақтағаным үшін адамдар маған алғыс айтады, бұл шабыттандырады. Соңғы екі жылда жалақым екі есеге өсті, бонустар да қалыпты болды. Біз ауысымды сағат 6-да бастаймыз, ауа-райы таза болсын, дейді ол. Осы сияқты әңгімелер қаланың сыртқы сұлулығы муниципалдық секторда жұмыс істейтін жүздеген адамдардың күш-жігерінен туындағанын көрсетеді. Олардың жұмысы қазіргі заманғы стандарттарға сәйкес келеді, дегенмен жағдай қиын болып қала береді. Көрінетін жақсартуларға қарамастан, проблемалар сақталуда. Бұл әсіресе жеке секторда байқалады. Онда көше бойына қоқыс контейнерлері қойылған. Тұрғындар жауапты: олар сөмкелерді байлап, ұқыпты етіп жинайды. Дегенмен, қоқыс үнемі жиналмайтындықтан, жағымсыз иіс қалады. Ережеге сәйкес, қоқыс таситын көліктер аптасына бір рет келуі керек, бірақ тұрғындар қоқыс таситын көліктер үш аптадан бері келмей жатқанын айтады. Бұл қолайсыздықты тудырады, наразылықты арттырады және қоршаған ортаға әсер етеді. Билік мердігерлерді қадағалауды күшейтеміз деп уәде берді, бірақ жүйелі шешім әлі табылған жоқ. Шымкент дегенде халықтың есіне алдымен базарлар түседі. Қалада оның 19-ы болса, төртеуі жаңғыртылған. Оларда қазір жабық павильондар, ыңғайлы автотұрақ және жаңартылған дәретханалар бар. Бұрын сауда стихиялы түрде, тура жол бойында жүргізілсе, қазір жағдай өзгеруде. Сатушылар белгіленген жерлерге көшіп жатыр, ал әкімдік тәртіпті күшейтті. Бұл тұтынушылардың жайлылығын жақсартады және коммуналдық қызметтерге түсетін жүктемені азайтады. Бір жыл бұрын «Таза қала» бағдарламасының тілшілері де Шымкентте болып қайтты. Ол кезде олар жаңа ғимараттардың тозығы жеткен қасбеттерін, ағып жатқан құбырларды және аулалардың ретсіздігін атап өтті. Биылғы жылы жүргізушілер бірдеңе өзгерді ме, жоқ па деп осы аймақтарға тағы да барды. Нәтижелер аралас. Кейбір ғимараттар шынымен де жаңарған көрініске ие болды: олардың қасбеттері сырланды, айналасы тазартылды, қоқыс жәшіктері мен орындықтар орнатылды. Бірақ басқаларында проблемалар өзгеріссіз қалады. Бұл тұрғын үй кешендерінің жай-күйіне жүйелі мониторинг әлі де жоқ екенін көрсетеді. Жылдың айтулы жетістіктерінің бірі жөндеу бағдарламасының жүзеге асырылуы болды. «Жасыл сәуле» атанған Көксай ауданына ерекше назар аударылды. Онда заманауи зәулім үйлердің құрылысы басталды. Кейбір отбасылар жаңа пәтерлерінің кілтін алып үлгерді. Тұрғындар жаңа ғимараттардағы жағдай айтарлықтай жақсарғанын айтады: бөлмелер саны өзгеріссіз қалғанымен, еден көлемі екі есеге жуық артты. Бірінші кезеңде сегіз ескі ғимараттан барлығы 76 отбасы көшті. Алдағы уақытта 23 ғимараттың 217 иесі жаңа пәтерлерге ие болады. Бұл бастама Елбасының тікелей нұсқауымен жүзеге асырылуда және қала тұрғындарының өмір сүру сапасын жақсартуға арналған. Жаңа ғимараттарға көшу аулаларды абаттандырумен, абаттандырумен, ойын алаңдарын орнатумен қатар жүреді. Жиналған деректер сарапшыларға ұсынылып, олар өз бағасын берді. Олар қала басшылығы тазалыққа мән беріп, «Таза Қазақстан» акциясы аясында науқандар өткізіп, техникаларды жаңартып, көше тазалаушылардың жалақысын көбейтіп жатқанын жеткізді. Дегенмен, коммуналдық қызметтердің көрсеткіштері кестеден айтарлықтай артта қалып отыр. Негізгі мәселе – жеке сектордағы қалдықтардың ретсіз жиналуы. Тұрғын үйлер мен аулалардың жай-күйін бақылаудағы қиындықтар да сақталуда. Кейбір жетістіктерге қарамастан, жүйелі көзқарас әлі қалыптаса қойған жоқ. Шымкент өзгеруде. Бір жағынан оңды қадамдар байқалады: қайта салынған базарлар, жаңа ғимараттар, тұрақты тазалық акциялары. Екінші жағынан, қоқыс жинаудағы кешігу сияқты көптен бері шешілмей келе жатқан мәселелер. «Таза қала» бағдарламасы қала тазалығын сақтау тек коммуналдық қызметшілердің ғана емес, әрбір тұрғынның міндеті екенін тағы бір дәлелдеді. Тұрғындар өз аулаларына қамқорлық жасап, билік уақытылы қызмет көрсетуді қамтамасыз етсе, Шымкенттің Қазақстанның басқа қалаларына үлгі болуға толық мүмкіндігі бар.

2025 жылғы 27 тамызда Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасы Қаржы мониторингі агенттігімен (ҚМА) бірлесіп, «Аграрлық несие корпорациясы» (АКК) АҚ тексеру нәтижелерін жариялады. Тексеруге ауыл шаруашылығы саласындағы жобаларды жүзеге асыруға қатысты заң бұзушылықтар себеп болған. Бас прокуратураның баспасөз хабарламасында айтылғандай, қадағалау органдары 2021 жылы АКК құрамына енген «Ауыл шаруашылығын қолдау қоры» АҚ қызметіне назар аударды. Тексеру барысында Шымкент қаласында екі алма бағын салу кезінде өрескел заң бұзушылықтарға жол берілгені анықталды. Белгілі болғандай, қор басшылығы 2021 жылы техникалық шарттарға да, белгіленген өндірістік параметрлерге де сәйкес келмейтін жобаны қабылдау актілеріне қол қойған. Кейбір жұмыстардың тек ресми түрде аяқталғанына қарамастан, тапсырыс беруші оны аяқталған деп қабылдады. Аяқталмаған жұмыс көлемі 430,6 млн теңгені құрады. Мемлекетке келтірілген жалпы шығын барлық ілеспе шығындарды есепке алғанда 685,8 млн теңгеге жетті. Бұл қаражат ауыл шаруашылығын қолдауға және ауыл шаруашылығы саласын дамытуға арналған еді, бірақ іс жүзінде айтарлықтай бөлігі мақсатсыз пайдаланылды. 2024 жылғы 10 шілдеде Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің «Лауазымды өкілеттіктерді теріс пайдалану» бабы бойынша қылмыстық іс қозғалды. Тергеуді Шымкент қалалық экономикалық тергеу басқармасы жүргізді. Тергеу барысында АКК басқарма төрағасының бұрынғы орынбасары И.М., мердігер С.Р.-ның мүддесіне әрекет еткені анықталды. Іс жүзінде аяқталмаған жұмыстарды қабылдайтын құжаттарға қол қойды. Бұл шешім мемлекетке елеулі зиян келтіріп, ауыл шаруашылығы саласын қолдау бағдарламасының тиімділігіне қауіп төндірді. Құқық қорғау органдары негізгі қылмыстық іспен қатар қосымша сотқа дейінгі тергеу амалдарын да ашты. Олар Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 190-бабының 4-бөлігінің 2-тармағы («Алаяқтық») және Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 189-бабы 4-бөлігінің 2-тармағы («Бөтеннің мүлкін иемдену немесе иемдену») бойынша сараланған құқық бұзушылықтардың кең ауқымына қатысты болды. Істер бір өндіріске біріктірілді. Жан-жақты тергеу нәтижесінде тергеушілер қылмысқа АКК төрағасының бұрынғы орынбасарының да, мердігердің де қатыстылығын растайтын айғақтарды жинай алды. 2025 жылдың 7 тамызында Шымкент қаласының қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық соты өз үкімін шығарды. Іс бойынша екі айыпталушы да – АКК бұрынғы топ-менеджері И.М. мен мердігер С.Р.- қызметтік өкілеттіктерін асыра пайдаланды, алаяқтық жасады және қаржы жымқырды деп айыпты деп танылды. Сот әрбір азаматты сегіз жылға бас бостандығынан айыруға, кейіннен мемлекет пайдасына мүлкін тәркілеуге үкім шығарды. Осылайша, сот жүйесі агроөнеркәсіптік кешендегі мемлекеттік бағдарламалар мен жобаларды жүзеге асырудағы қиянатқа жол беруге болмайтыны туралы сигнал берді. Үкім әлі заңды күшіне енген жоқ. Тараптар оған шағым жасай алады. Сарапшылар анықталған бұзушылықтар мемлекеттік бюджетке әсер етіп қана қоймай, фермерлер мен инвесторлардың ауыл шаруашылығын қолдау институттарына деген сеніміне нұқсан келтіретінін айтады. Ауыл шаруашылығын дамытуға бөлінген қаражат тікелей өнімділікті арттыруға, инфрақұрылымды жаңғыртуға, шаруашылықтарды қолдауға жұмсалуы керек. Сыбайлас жемқорлық пен теріс пайдаланудың мұндай жағдайлары ресурстардың экономикалық дамудан жосықсыз мердігерлердің қалтасына кетуіне әкеледі. Сайып келгенде, барлық ауыл шаруашылығы секторы уәде етілген инвестициядан айырылып, зардап шегуде. Бас прокуратура сыбайлас жемқорлықпен және теріс пайдаланумен күрес басым бағыт болып қала беретінін атап өтті. Мемлекеттің субсидиялары мен жеңілдікті қаржыландыруға сүйенетін салаларға ерекше көңіл бөлінуде. "Біз алдағы уақытта да мемлекеттік бағдарламаларды жүзеге асыру кезінде қаржы жымқыру және теріс пайдалану фактілеріне қатаң жауап беретін боламыз. Бюджеттік қаражатты пайдаланғаны үшін жауапкершілікті барынша арттыру керек. Бұл мемлекеттік қолдаудың тиімділігі мен халықтың сенімін қамтамасыз етудің бірден-бір жолы ", - делінген ведомствоның ресми хабарламасында. Сарапшылар бұл іс квазимемлекеттік құрылымдарды бақылаудың күшеюіне әкеліп соқтырады деп есептейді. Бұзушылықтарды жедел анықтау үшін жаңа аудит және мониторинг тетіктерін енгізу қажеттігі қазірдің өзінде талқылануда. Атап айтқанда, бұл бақылау процестерін цифрландыруға және тәуелсіз тексеру комиссияларының өкілеттіктерін кеңейтуге қатысты. Сонымен қатар, Қаржы мониторингі агенттігі Бас прокуратурамен бірлесіп, еліміздің басқа өңірлерінде де тексеруді жалғастырады деп күтілуде. Бас прокуратура мен Қаржы мониторингі қауымдастығының (ҚБҚ) тексеруі «Аграрлық несие корпорациясы» АҚ қызметінде өрескел заң бұзушылықтарды анықтады. Шымкенттегі алма баққа қатысты оқиға мемлекеттік жобаларды жүзеге асыруда ашықтық пен есеп берудің маңыздылығын көрсетті. Жоғары лауазымды шенеуніктер мен мердігерлерді жауапкершілікке тарту – сыбайлас жемқорлықпен күрестегі маңызды қадам. Дегенмен, мамандар кінәлілерді жазалап қана қоймай, келешекте мұндай оқиғалардың алдын алатын жүйе құру қажеттігін алға тартады. И.М. мен С.Р.-ға қатысты сот үкімі. мемлекеттік бағдарламалардың барлық қатысушыларына сигнал болып табылады: кез келген қызметтік өкілеттіктерді теріс пайдалану сөзсіз қылмыстық жауапкершілікке әкеледі. Осылайша, мемлекет қоғам мүддесін қорғауға және бюджеттік қаражаттың тек азаматтардың игілігіне және экономиканың негізгі салаларын дамытуға жұмыс істеуін қамтамасыз етуге өзінің табандылығын көрсетеді.

Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасы мен Қаржы мониторингі агенттігі (АФМ) бірлесіп, ауыл шаруашылығын қолдауға бағытталған мемлекеттік бағдарламалардың орындалу сапасын бақылау мақсатында «Аграрлық несие корпорациясы» акционерлік қоғамының (АКК) қызметіне кешенді тексеру жүргізді. Бұл туралы 27 тамыз 2025 жылғы Бас прокуратураның ресми баспасөз хабарламасында мәлім болды.Тексеру нәтижесінде, ауыл шаруашылығы саласын дамытуға арналған бірқатар жобаларды жүзеге асыру барысында заңбұзушылық фактілері анықталды. Атап айтқанда, 2021 жылы «Аграрлық несие корпорациясының» құрамына кірген бұрынғы «Ауыл шаруашылығын қолдау қоры» акционерлік қоғамы Шымкент қаласында екі алқапта алма бағы салу жобасын жүзеге асыру кезінде заң талаптарын өрескел бұзғаны белгілі болды.Тексеру материалдарына сәйкес, жобаны іске асыру барысында мердігер компаниямен келісімшарт талаптары орындалмаған. Алмалар отырғызылып, шаруашылық инфрақұрылымы дайын болуы тиіс болғанымен, жұмыс толық аяқталмаған. Соған қарамастан, қабылдау актілеріне қол қойылып, жобаның орындалғаны жөнінде құжаттар рәсімделген.Нақты есептеулер көрсеткендей, орындалмаған жұмыстардың жалпы сомасы 430,6 миллион теңгені құрады. Бұған қоса, мемлекеттің жалпы қаржылық шығыны 685,8 миллион теңгеге жеткен. Бұл сома – бюджеттік қаражаттың тиімсіз жұмсалғанын айқын дәлелдейді.Анықталған заңбұзушылықтарға байланысты 2024 жылдың 10 шілдесінде қылмыстық іс қозғалды. Іс Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексіндегі «Қызметтік өкілеттігін теріс пайдалану» бабы бойынша қаралды.Шымкент қаласының Экономикалық тергеулер департаменті жүргізген тергеу барысында бұрынғы «Аграрлық несие корпорациясы» АҚ басқарма төрағасының орынбасары И.М.-нің әрекеттері әшкереленді. Ол мердігер компания басшысы С.Р.-дің мүддесін көздеп, іс жүзінде орындалмаған жұмыстарды қабылдау актісіне қол қойған. Осылайша, мемлекеттік қаражат заңсыз игеріліп, бюджетке елеулі зиян келген.Сонымен қатар, тергеу кезінде қосымша заңбұзушылық фактілері анықталды. 2025 жылдың 7 тамызында ҚР Қылмыстық кодексінің 190-бабы, 4-бөлімі, 2-тармағы («Алаяқтық») және 189-бабы, 4-бөлімі, 2-тармағы («Бөтеннің мүлкін иемдену немесе талан-таражға салу») бойынша қосымша қылмыстық істер қозғалды. Бұл істер бір өндіріске біріктірілді.Шымкент қаласының соты қылмыстық істі қарап, 2025 жылғы 7 тамызда үкім шығарды. Сот шешімімен бұрынғы лауазымды тұлға И.М. мен мердігер С.Р. кінәлі деп танылды. Олардың әрқайсысы 8 жыл мерзімге бас бостандығынан айырылды. Сонымен бірге, олардың мүлкі тәркіленді.Алайда, Бас прокуратура атап өткендей, сот үкімі әлі заңды күшіне енген жоқ. Айыпталушылардың тарапынан апелляциялық шағым түсіру мүмкіндігі бар.Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасы бұл істің елдегі сыбайлас жемқорлықпен және бюджеттік қаражаттың тиімсіз жұмсалуымен күрестің бір көрінісі екенін атап өтті. Қадағалаушы органның мәліметінше, ауыл шаруашылығы саласына бөлінетін қаржы көлемі жыл сайын артып келеді. Сондықтан әрбір жобаға бөлінген қаражаттың мақсатты жұмсалуын қамтамасыз ету – басты міндеттердің бірі.Қаржы мониторингі агенттігі де өз кезегінде қаржылық бақылау тетіктерін күшейтіп, мемлекеттік жобалардың орындалу барысына тұрақты мониторинг жүргізілетінін хабарлады. Ауыл шаруашылығын қолдау саласындағы кез келген қаржылық заңбұзушылықтар қатаң түрде қаралатыны айтылды.Аталған іс қоғамда үлкен резонанс туғызды. Сарапшылардың пікірінше, ауыл шаруашылығы – елдің азық-түлік қауіпсіздігіне тікелей әсер ететін маңызды сала. Сондықтан бұл саладағы кез келген жемқорлық фактілері мемлекеттің экономикалық дамуына ғана емес, қарапайым халықтың тұрмысына да кері әсерін тигізеді.Экономистер мемлекеттік бағдарламаларды іске асыру кезінде бақылау мен есептілікті күшейту қажет екенін атап өтті. Сондай-ақ, осындай жағдайлар қайталанбауы үшін жергілікті атқарушы органдардың жауапкершілігін арттыру ұсынылды.27 тамыз 2025 жылы жарияланған Бас прокуратураның ресми хабарламасы тағы бір рет мемлекеттік қаржыны тиімді пайдалану мәселесінің қаншалықты маңызды екенін көрсетті. «Аграрлық несие корпорациясы» төңірегіндегі іс ауыл шаруашылығы саласындағы жүйелі проблемалардың барын айқындап берді.Мемлекет бөлген әрбір теңгенің ауыл шаруашылығын дамытуға жұмсалуы тиіс. Бұл – тек экономикалық қана емес, сонымен қатар әлеуметтік маңызы бар міндет. Себебі ауыл шаруашылығы елдің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етіп қана қоймай, мыңдаған азаматты жұмыспен қамтып отыр.Сондықтан алдағы уақытта құқық қорғау органдары, мемлекеттік құрылымдар және қоғам бірлесіп, мұндай заңбұзушылықтарға жол бермеу үшін нақты шаралар қабылдауы қажет.

2025 жылдың 30 тамызында «Таза Қазақстан» ұлттық экологиялық акциясы аясында Шымкентте кезекті сенбілік өтті. Бұл жолы шара Әл-Фараби ауданында орналасқан Быковская көшесінде өтті. Шараны аудан басшылығы мен Әл-Фараби қалалық мемлекеттік мекемесінің қызметкерлері ұйымдастырды. Оларға дәстүрлі түрде қаланы абаттандыру бастамаларын қолдайтын жергілікті тұрғындар қосылды. Шараға 130-дан астам адам қатысып, 12 арнайы техника жұмылдырылды. Осы бірлескен күш-жігердің арқасында көшеден шамамен 10 тонна тұрмыстық және өсімдік қалдықтары шығарылды. Сенбіліктегі басты мақсат – аумақты тазарту ғана емес, қала тұрғындарының экологиялық жауапкершілік мәдениетін тәрбиелеу болды. Қоршаған ортаны қорғау мәселелері соңғы жылдары маңызды бола бастады: қоқыс көлемінің артуы, пластикті дұрыс пайдаланбау және қоғамдық орындардың ластануы кез келген қала үшін нақты проблемаға айналуда. «Таза Қазақстан» акциясы республика көлемінде жүйелі түрде өткізіліп, осы мәселелерді шешуге бағытталған. Ол барлық жастағы және түрлі деңгейдегі тұрғындарды біріктіріп, аулаларды, көшелерді, саябақтарды таза ұстау тек коммуналдық қызметтердің ғана міндеті емес, әрбір азаматтың міндеті екенін еске салады. Шара барысында аудан әкімінің орынбасары сөз сөйлеп, жиналғандардың барлығына белсенділіктері мен еңбектері үшін алғысын білдірді: "Қала тазалығын сақтау - біздің ортақ мақсатымыз. Әрбір тұрғын өз көшесіндегі тәртіпті сақтаса, Шымкенттің жалпы келбеті жақсарады. Біз сенбіліктерді тек қоқыстарды тазарту үшін ғана емес, адамдардың табиғатқа, қоршаған ортаға деген ұқыпты көзқарасын қалыптастыру үшін өткіземіз. Барлық тұрғындардан қалдықтарды тек белгіленген орындарға тастап, өскелең ұрпаққа жақсы үлгі көрсетуді сұраймын ", - деді ол. Жергілікті тұрғындар бұл бастаманы ықыласпен қабылдады. Көпшілік мұндай шаралар адамдарды жақындастыруға көмектесетінін және бірлесіп жұмыс істеудің маңыздылығын еске түсіретінін атап өтті. Аудан тұрғыны, зейнеткер Әлия апа өз пікірімен бөлісті: "Бұрын сенбіліктерді жиі өткізетінбіз, бүкіл көше тазалыққа шығады. Бүгін сол бірлік рухын қайта сезінгеніміз жақсы. Көшеміз әлдеқайда таза, көңіл-күйіміз көтерілді. Жастардың да қатысқаны мені ерекше қуантады. Оларға табиғатты қорғау керектігін жастайынан көрсету керек ", - деді ол. Құрбыларымен келген студент Нұрдәулет былай деп атап өтті: "Біз әлеуметтік желіден экология туралы жиі оқимыз, бірақ ақпаратты көру бір бөлек, іс жүзінде қатысу бір бөлек. Бүгін біз пайдалы нәрсе жасадық және әрқайсымыз өз үлесімізді қоса алатынымызды түсіндік. Енді мен қоқысымды қайда тастайтыныма мұқият боламын ", - деп мойындады ол. Тазалық күні тек қоқыс жинауға ғана емес, көп көңіл бөлінді. Коммуналдық қызметшілер жасыл алқаптарды да ретке келтірді: қураған ағаш бұтақтарын кесіп, арамшөптерден тазартып, бұталарды кесті. Осының барлығы көшенің эстетикалық тартымдылығын арттырып, тұрғындарға жайлы атмосфераны қалыптастырды. Мамандардың айтуынша, қаладағы тұрмыстық қалдықтардың көлемі жыл сайын артып келеді. Ондаған жылдар бойы ыдырайтын пластикалық бөтелкелер, сөмкелер, бір рет қолданылатын ыдыс-аяқтар көш бастап тұр. Сондықтан табиғатты қорғау ұйымдары мен қалалық қызметтер тұрғындарға қайта пайдалануға болатын сөмкелер мен ыдыс-аяқтарға көшуді және қайта өңделетін заттарды қайта өңдеуді ұсынады. Шара соңында ұйымдастырушылар ауданның барлық тұрғындарына: "Құрметті тұрғындар! Қоршаған ортаға бейжай қарамаңыздар. Қоқыстарды белгіленген орындарға тастауға тырысыңыз. Балаларымыздың дені сау және жайлы ортада өсуі үшін аулаларымыз бен көшелерімізді таза ұстау әрқайсымыздың міндетіміз. Қаламызды таза әрі көрікті ете аламыз ", - деді олар. Быковская көшесіндегі сенбілік ауқымды «Таза Қазақстан» бағдарламасын жүзеге асырудың тағы бір қадамы болды. Осы сияқты оқиғалар экологияның абстрактілі ұғым емес, күнделікті өміріміздің бір бөлігі екенін анық көрсетеді. Таза қала тұрғындарының денсаулығын, тартымды келбетін және болашақ ұрпақ үшін қолайлы ортаны қамтамасыз етеді. Мұндай оқиғалар әдеттегідей көрінгенімен, олардың әсері орасан зор. Олар азаматтық жауапкершілікке тәрбиелейді, адамдарды бір мақсат төңірегінде біріктіреді, табиғатқа деген қамқорлықпен қарауға тәрбиелейді. Көшелерден шығарылатын әрбір қап қоқыс қала мен оның тұрғындарының денсаулығына септігін тигізеді. «Таза Қазақстан» экологиялық акциясы халық бір мақсат үшін біріксе, нәтиже бірден көрінетінін тағы бір дәлелдеді. Быковская көшесі айтарлықтай өзгерді: ол таза, жинақы және жайлы болды. Бірақ ең бастысы, адамдардың санасында тәртіп әрқайсымыздан басталатынын түсіну күшейе түсті. Жасыл, таза және заманауи қалада өмір сүргіміз келсе, біз кішкентайдан бастауымыз керек: өзімізді тазарту, қалдықтарды сұрыптау және осындай бастамаларға қатысу. Сонда ғана Шымкент және біздің бүкіл еліміз экология мен жауапты басқарудың үлгісіне айналады.

2025 жылғы 30 тамыз күні Шымкент қаласында республикалық маңызы бар «Таза Қазақстан» экологиялық акциясы аясында кезекті сенбілік ұйымдастырылды. Бұл жолы тазалық жұмыстары Әл-Фараби ауданына қарасты БЫКОВСКИЙ көшесінде өтті.Акцияға аудан әкімдігі аппаратының қызметкерлері, «Әл-Фараби» коммуналдық мемлекеттік мекемесінің жұмысшылары, сондай-ақ жергілікті тұрғындар да белсене қатысты. Барлығы 130-дан астам адам жұмылдырылып, көше бойында қордаланған қоқыс жинастырылды. Сонымен қатар, 12 арнайы техника – жүк көліктері, тракторлар және тазалау машиналары іске қосылып, нәтижесінде 10 тоннаға жуық тұрмыстық қалдық қала сыртына шығарылды.Сенбіліктің басты мақсаты – қаламызды көркейтіп, санитарлық жағдайды жақсарту және тұрғындар арасында экологиялық мәдениетті қалыптастыру. Соңғы жылдары экология мәселесі тек ғалымдар мен табиғат жанашырларын ғана емес, қарапайым тұрғындарды да алаңдатып отыр. Қоқысты ретсіз тастау, тұрмыстық қалдықтардың көбеюі, пластик өнімдерінің ыдырамауы – бәрі де қоршаған ортаға орасан зиян келтіреді.Осы тұрғыда «Таза Қазақстан» акциясы аясында ұйымдастырылып жатқан сенбіліктердің маңызы ерекше. Себебі бұл тек көше тазалығы ғана емес, адамдардың санасына табиғатқа деген құрмет сезімін қалыптастыруға бағытталған жүйелі жұмыс.Сенбілікке қатысқан аудан әкімінің орынбасары жиналған жұртшылыққа алғысын білдіріп, тұрғындарды белсенділікке шақырды:– Тазалық – әрбіріміздің азаматтық борышымыз. Егер әр адам өз ауласын, өз көшесін таза ұстауға жауапкершілікпен қараса, бүкіл қаланың бейнесі өзгереді. Біз сенбілікті тек қоқыс жинау үшін емес, экологиялық мәдениетті арттыру үшін де өткізіп отырмыз. Сондықтан тұрғындардан қоқысты арнайы орындарға тастап, балаларға үлгі болуын өтінеміз, – деді ол.Акцияға қатысқан тұрғындардың айтуынша, мұндай іс-шаралар адамдарды біріктіреді, ұжымдық жауапкершілік сезімін арттырады. Көшеде тұратын зейнеткер Әлия апай өз пікірін білдірді:– Бұрын сенбіліктер жиі өтетін. Қазір де жалғасын тауып жатқанына қуаныштымыз. Көшеміз тап-таза болып қалды, көңіл де көтеріліп қалды. Әсіресе жастардың қатысқаны қуантады. Өйткені олар болашақтың иесі, табиғатқа жанашырлықты осы бастан үйренуі керек, – деді ол.Ал студент жас Нұрдәулет:– Әлеуметтік желіде экология тақырыбын көп көреміз, бірақ іс жүзінде атсалысу – мүлде басқа сезім. Бүгін достарыммен бірге қатысып, пайдалы іс жасадық. Бұдан былай қоқысты бей-берекет тастамауға тырысамын, – деп бөлісті.Сенбілік барысында тек қоқыс жиналып қана қойған жоқ, көшелердегі жасыл желектер де ретке келтірілді. Ағаш бұталары қырқылып, арамшөптер орып тасталды. Бұл жұмыстар қаланың эстетикалық келбетін жақсартумен қатар, тұрғындарға жайлы орта қалыптастыруға септігін тигізеді.Мамандардың айтуынша, соңғы жылдары қала аумағында қоқыс көлемі жыл сайын артып келеді. Оның ішінде пластикалық бөтелкелер, бір реттік ыдыстар мен полиэтилен пакеттер ең көп кездесетін қалдық түрлері болып отыр. Сондықтан мамандар тұрғындарды мүмкіндігінше экологиялық таза, қайта өңдеуге жарамды заттарды пайдалануға шақырады.Сенбіліктің соңында ұйымдастырушылар қала тұрғындарына арнайы үндеу жасады:– Құрметті аудан тұрғындары! Қоршаған ортаға немқұрайлы қарамай, қоқысты арнайы орындарға тастауға шақырамыз. Әрқайсымыздың жауапкершілігіміз – өз аулымыздың, көшеміздің тазалығын сақтап, балаларымызға таза әрі жайлы орта қалыптастыру. Бірге атқарған істердің нәтижесі әрқашан жемісті болады, – делінді үндеуде.«Таза Қазақстан» акциясы – тек бір күндік сенбілік емес, халықтың экологиялық мәдениетін арттыруға бағытталған үлкен қадам. Мұндай іс-шаралар арқылы тұрғындар табиғатты қорғаудың маңыздылығын тереңірек сезінеді. Әр адам өз үйінің ауласын таза ұстаса, бүкіл қала жасыл, таза әрі әдемі болмақ.Сондықтан бұл сенбілік – шағын ғана іс-шара болып көрінгенімен, оның қоғамға берер үлесі зор. Ол – адамдарды біріктіретін, ортақ мүддеге жұмылдыратын, ең бастысы, табиғатқа жанашырлық сезімін қалыптастыратын игі бастама.

2025 жылғы 2-3 тамызда « Таза Қазақстан» ұлттық бағдарламасы аясында Шымкентте ірі экологиялық сенбілік өтті. Опера және балет театрының ұйымдастыруымен өткен шараға Шымкент қалалық мәдениет, тілдерді дамыту және архивтер басқармасына қарасты мекеменің барлық қызметкерлері мен басшылары қатысты. «Таза Қазақстан» бағдарламасы республика көлемінде бірнеше жылдан бері жүзеге асырылып келеді. Оның басты мақсаты – елді мекендердің санитарлық жағдайын жақсарту ғана емес, сонымен қатар тұрғындар арасында табиғатқа қамқорлық және жасыл желектер мен қалалық қоршаған ортаны құрметтеу мәдениетін тәрбиелеу. Шымкентте бұл сенбілік осы мақсаттарға жету жолындағы тағы бір қадам болды. Қатысушылар көшелерді, қоғамдық орындарды, аулаларды, мәдени орындардың маңайындағы аумақтарды тазартты. Топырақ арықтар мен тротуарлар қоқыстан тазартылып, жасыл желектер арамшөптерден тазартылып, суарылды. Осылайша, бірлескен күш-жігердің арқасында қаланың шағын аудандары айтарлықтай түрленіп, көрікті келбетке ие болды. Бұл сенбілік шарасына тек мәдениет қызметкерлері қатыстырылуы ерекше болды. Олардың қатарында театрлардың, кітапханалардың, мұражайлардың, мәдениет үйлерінің, мұрағаттардың қызметкерлері болды. Әр топқа санитарлық тазалау жұмыстарын жүргізу үшін бірлесе жұмыс атқаратын арнайы аумақтар бөлінді. Бастамаға бастамашы болған Опера және балет театры ауызбіршілік пен әлеуметтік жауапкершіліктің үлгісін көрсетті. Суретшілер, техникалық қызметкерлер және әкімшілік аумақты тазалауға күш біріктірді. Бұл іс-шара мәдениет пен өнердің тек сахнада немесе мұражай залында ғана емес, әлеуметтік мәселелерді шешуде де маңызды болуы мүмкін екенін көрсетті. Шараға мекеме басшылары да қатысып, сенбілікке өздері қатысты. Олардың қатысуы бастаманың маңыздылығын көрсетіп, қызметкерлерге қосымша мотивация берді. Мұндай іс-шаралар тек утилитарлық функцияны ғана емес, сонымен қатар тәрбиелік әсер етеді. Адамдар театр әртістерін немесе мұражай қызметкерлерін өз еркімен көшелерді тазалап жатқанын көргенде, бұл қоғамға керемет үлгі болады. Экологиялық сана ең алдымен жеке қатысу мен жауапкершілік арқылы қалыптасады. Ұйымдастырушылар аумақты тазалау бір реттік шара емес, бірліктің белгісі екенін атап өтті. Әрбір тұрғын тәртіпті сақтаудағы өз рөлін түсінгенде ғана таза қала болады. Сенбілікке куә болған шымкенттіктер қатысушыларға қолдау көрсетті. Көбісі алғыстарын білдіріп, мұндай бастамалардың өз қаласына деген мақтаныш сезімін арттыратынын атап өтті. Қалалық мәдениет, тілдерді дамыту және архивтер басқармасы сенбіліктердің тұрақты тәжірибеге айналатынын баса айтты. Тазалық пен қоршаған орта мәселесі бір күнде шешілмейді және тұрақты нәтиже үшін жүйелілік маңызды. Жоспарларға қаланың әртүрлі аудандарын қамтитын жүйелі шараларды ұйымдастыру кіреді. Мәдениет саласының мамандарын ғана емес, сонымен қатар қала тұрғындарын, волонтерлерді және студенттік ұйымдарды тарту басты назарда болады. Одан бөлек, алдағы уақытта тазалық жұмыстарына ғана емес, абаттандыруға, ағаштар мен гүлдер отырғызуға, аулалар мен саябақтарды абаттандыруға да көп көңіл бөлінетін болады. Бұл қоқысты шығаруға ғана емес, сонымен қатар жаңа жасыл алаңдарды құруға, тұрғындардың жайлылығын жақсартуға мүмкіндік береді. Шымкент – миллионнан астам адам тұратын Қазақстанның үшінші ірі қаласы. Үлкен қалада санитарлық тазалық және қоршаған ортаны қорғау мәселелері ерекше маңызға ие. Тазалық пен тәртіпті сақтау өмір сүру сапасына тікелей байланысты. 24 тамызда өткен сенбілік біріккен күш-жігердің символына айналды. Мәдениет саласының қызметкерлері қалаға қамқорлық жасау тек коммуналдық қызметтердің ғана емес, жалпы қоғамның міндеті екенін еске салды. Ұйымдастырушылар бұл іс-шара оң серпін туғызады және осындай бастамаларға қатысуға көбірек азаматтарды тартады деп үміттенеді. Өйткені, тазалық – ортақ еңбектің жемісі, «Таза Қазақстан» өмір салтына айналуы тиіс. Шымкентте «Таза Қазақстан» бағдарламасы аясында өткен ауқымды сенбілік мәдениет пен өнер қызметкерлерінің биік деңгейін көрсетті. Олардың күш-жігері елеулі аумақтарды тазартуға көмектесіп, қала тұрғындарына үлгі болды. Мұндай іс-шаралар тұрғындардың экологиялық санасын арттырып, бірлік пен болашақ ұрпақ алдындағы жауапкершілік сезімін дамытады. Шымкент мәдениеттің рухани ғана емес, әлеуметтік өмірде де жетекші рөл атқара алатынын, оң өзгерістердің қозғаушы күшіне айналатынын көрсетті.

2025 жылдың 23 тамыз күні Шымкент қаласында ерекше ауқымды сенбілік ұйымдастырылды. Бұл шара «Таза Қазақстан» республикалық бағдарламасы аясында жүзеге асып, қаладағы тазалық пен абаттандыру жұмыстарына үлкен серпін берді. Сенбіліктің басты ерекшелігі – оған Опера және Балет театрының ұйымдастыруымен Шымкент қаласы мәдениет, тілдерді дамыту және архивтер басқармасына қарасты барлық мекемелердің қызметкерлері мен басшылары белсенді түрде қатысқандығында.«Таза Қазақстан» жобасы еліміздің барлық өңірінде жүзеге асып жатқан маңызды экологиялық бастамалардың бірі. Оның басты мақсаты – қоршаған ортаны қорғау, қалаларды таза әрі жайлы ету, тұрғындар арасында экологиялық мәдениетті қалыптастыру. Шымкент қаласында өткен сенбілік осы міндеттерді жүзеге асыруға бағытталды.Шара барысында мәдениет саласының қызметкерлері бірлесе отырып көшелерді, саябақтарды, тарихи орындар мен қоғамдық кеңістіктерді қоқыстан тазартты. Сонымен қатар, ағаштар мен жасыл желектердің түптері қопсытылып, суғарылды. Жол жиектері, арық-атыздар да тазартылып, қала келбетін жақсарту жұмыстары жүргізілді.Бұл жолғы сенбілікке театрлар, мұражайлар, кітапханалар, мәдениет үйлері және архив мекемелерінің қызметкерлері түгелдей қатысты. Әрбір мекеме өз ұжымымен бірге белгілі бір аумаққа жауапты болып, өздеріне бекітілген аймақтарды тазартуға атсалысты. Мұндай кең көлемді шара мәдениет саласының экологиялық бастамаларға қаншалықты жауапкершілікпен қарайтынын көрсетті.Опера және Балет театрының бастамасымен ұйымдастырылған сенбілікте шығармашылық ұжымдар да ерекше белсенділік танытты. Өнер адамдарының табиғатты аялауға, қаланы көркейтуге қосқан үлесі халыққа үлгі боларлықтай. Бұл – мәдениет пен өнердің тек сахнада ғана емес, қоғамның түрлі саласында да маңызды рөл атқаратынын дәлелдейді.Сенбілік барысында мәдениет мекемелерінің қызметкерлері өзара ұйымшылдық танытып қана қоймай, қала тұрғындарына да айқын үлгі көрсетті. Экологиялық мәдениет – әрбір азаматтың күнделікті өмір салтына айналуы тиіс. Қоқысты кез келген жерге тастамау, ағаштарды қорғау, гүлзарларды күтіп-баптау – қарапайым көрінгенімен, үлкен нәтижеге жеткізетін істер.Мұндай сенбіліктер қала тұрғындарының қоршаған ортаға деген жауапкершілігін арттырып қана қоймай, олардың өз қаласына деген сүйіспеншілігін де күшейтеді.Шымкент қаласының мәдениет, тілдерді дамыту және архивтер басқармасы мұндай экологиялық шараларды жүйелі түрде өткізуге мүдделі екенін жеткізді. Себебі қала тазалығы тек бір күндік сенбілікпен ғана шектелмейді. Бұл бағыттағы жұмыстар тұрақты әрі жалғасымды болуы тиіс.Келер уақытта да мәдениет саласының қызметкерлері қаладағы экологиялық ахуалды жақсартуға үлестерін қоса бермек. Сонымен қатар, тұрғындарды да бұл бастамаларға белсене қатысуға шақыру жоспарланып отыр.24 тамыз күні өткен сенбілік Шымкент қаласында экологиялық мәдениетті насихаттаудың жарқын үлгісі болды. «Таза Қазақстан» бағдарламасы аясында өткен бұл шарада мәдениет саласы өкілдері бірлесе еңбек етіп, қала тазалығына айрықша үлес қосты.Шымкент – еліміздің үшінші мегаполисі. Мұнда миллионнан астам халық тұрады. Сондықтан мұндай сенбіліктердің мәні ерекше. Қала тазалығы – әр тұрғынның ортақ міндеті. Мәдениет қызметкерлерінің бастамасы жұртшылықты бірлікке, табиғатты аялауға және туған жерді сүйе білуге үндейді.

2025 жылдың 30 тамызында Шымкент — Шымкент қаласындағы Ебекші ауданында кезекті сенбілік өтті, оған жергілікті билік өкілдері ғана емес, тұрғындардың өзі де белсене қатысты. Биылғы жылы сенбілік аудандағы негізгі көшелердің бірі Қойкелді батыр көшесінде өтті. Шарада ауқымды санитарлық тазарту және абаттандыру жұмыстары ауданның жан-жақты абаттандыруға септігін тигізгені сөзсіз. Сенбілік, яғни сенбілік - бұл қоғам өмірінде тамыры терең дәстүр, өйткені мұндай шаралар тазалықты сақтауға ғана емес, тұрғындарды біріктіреді. Сенбілікте келесі іс-шаралар орындалды: Жол жиегін тазалау : Бұл шараның басты мақсаты – қала көшелері мен аумақтарын ретке келтіру. Қойкелді батыр көшесінде жол жиектері қоқыс, құрғақ жапырақтар және басқа да тұрмыстық қалдықтардан тазартылды. Бұл аумақтың эстетикалық көрінісін айтарлықтай жақсартады және қоғамдық орындарда қалдықтардың жиналуын болдырмайды. Шөп шабу : Жобаның маңызды бөлігі көлік қозғалысына кедергі келтіретін және тұрғындарға, әсіресе жаяу жүргіншілер жолдары мен жолдардың жанында қолайсыздықтар тудыруы мүмкін шөп шабу болды. Көгалдарға және жалпы аумақтарға шөп шабылып, көшелердің көрнекі тартымдылығы жақсарды. Ағаштар мен бұталарды күту : Өсімдіктерге күтім жасау сау өсу мен эстетикалық тартымдылықты арттыру үшін бұталар мен ағаштарды кесуді қамтиды. Бұл іс-шаралар тек тәртіпті қамтамасыз етіп қана қоймай, сонымен қатар аймақтағы қоршаған ортаның таза болуына ықпал етті. Қоқыс шығару : аумақты тұрмыстық қоқыс пен қалдықтардан тазарту тазалық күнінің маңызды бөлігі болды. Көшелер мен жасыл алқаптардан қоқыс жиналып, ауданның санитарлық жағдайы айтарлықтай жақсарды. Әдеттегідей сенбілікке тұрғындардың өздері белсенділік танытып, жауапкершілікпен қарады. Көптеген тұрғындар өз маңайларын таза әрі жайлы ету үшін көшеге шықты. Жергілікті белсенділер мен еріктілер шағын топтар ұйымдастырып, түрлі аумақтарды тазартты. Бұл процесті ұйымдастыруға көмектесіп қана қоймай, сонымен бірге қоғамдастықтың бірігуіне ықпал етті. Айта кетейік, мұндай іс-шараларға қатысу адамдарға өз маңайының әл-ауқаты үшін жауапкершілікті сезінуге көмектеседі. Сонымен қатар, бұл аудан тұрғындарына өздерінің өмір сүру сапасын жақсартуға және туған қаласының келбетін жақсартуға ұмтылатындықтарын білдіруге мүмкіндік береді. Еңбекші ауданында өткен сенбілікте де экология мен қоршаған ортаға жауапкершілікпен қараудың маңыздылығы айтылды. Қаланың қарқынды өсуі жағдайында, әрбір шаршы метр құнды болып бара жатқанда, инфрақұрылымның жай-күйін бақылап қана қоймай, табиғи тепе-теңдікті де ескеру өте маңызды. Қала өміріне белсенді түрде енгізіліп жатқан экологиялық көзқарас табиғатты құрметтеуге бағытталған. Осындай іс-шаралар тұрғындардың қоршаған ортаны қорғауға және қоғамдық орындарда тазалықты сақтауға жауапкершілік сезімін оятады. Бұл сонымен қатар халықтың денсаулығына тікелей әсер ететін санитарияның жақсаруына ықпал етеді. Сенбілік күндерін ұйымдастыру, басқа да экологиялық бастамалар сияқты, салауатты қалалық ортаны құруда маңызды рөл атқарады. Таза және тәртіпті көшелер тұрғындардың өмір сапасына тікелей әсер етеді. Бұл әсіресе үлкен қалаларға қатысты, мұнда күн сайын көп адамдар көшелермен қозғалады және қоғамдық орындардың жағдайы жайлылық пен қауіпсіздік үшін өте маңызды. Сонымен қатар, мұндай іс-шаралар жергілікті билік органдарына азаматтармен тығыз ынтымақтастық орнатуға және қала инфрақұрылымы мен тұрмыстық жағдайды жақсарту бойынша бірлескен күш-жігердің маңыздылығын түсіндіруге тамаша мүмкіндік береді. Бұл тұрғындарға түсініп қана қоймай, сонымен қатар қоршаған ортаны жақсарту үдерісіне белсенді қатысуға көмектеседі. Тазалық күндерін ұйымдастыру барлық мүдделі тараптардың жақсы үйлестіру мен қатысуын талап етеді. Жергілікті билік мұндай бастамаларды белсенді түрде қолдап, қажетті ресурстармен қамтамасыз етіп, жұмысты үйлестіреді. Маңыздысы, олар қаланың инфрақұрылымын жақсартуға бастамашы болып, жергілікті жерлерді абаттандыруға бағытталған барлық жобаларға қолдау көрсетуде. Сонымен қатар, сенбіліктер тұрғындарға өз аудандарының жай-күйіне қатысты ұсыныстар мен ескертулермен билікке тікелей жүгіну мүмкіндігін береді. Бұл кері байланысты жеңілдетеді және жергілікті өзін-өзі басқару органдарына халықтың қажеттіліктеріне жедел жауап беруге көмектеседі. Сенбілік ұзақ мерзімді жақсарту жобасының алғашқы қадамы ғана. Алдағы жоспарларға ауданның санитарлық жағдайын жақсарту бойынша жұмыстарды жалғастыру, оның ішінде тұрақты тазалау, жаңа жасыл аумақтар құру және инфрақұрылымды жақсарту кіреді. Жоспарларға тұрғындар үшін қауіпсіз және жайлы жағдай жасау үшін жаяу жүргіншілер мен велосипед жолдарының желісін кеңейту де кіреді. Жергілікті билік аудандағы өмір сапасын жақсарту бойынша белсенді жұмысты жалғастырады және тұрғындардың мұндай шараларға қатысуы қаланың табысты дамуының маңызды элементі болып қала береді. Ебекші ауданында өткен сенбілік тазалық пен тәртіпті қамтамасыз ету, жергілікті билік пен тұрғындар арасындағы ынтымақтастықты нығайтуда маңызды қадам болды. Бұл іс-шаралар қаланың көркін жақсартуға көмектесіп қана қоймай, жайлы әрі қауіпсіз өмір сүруге жағдай жасайды. Мұндай бастамалар өз болашағын ойлайтын жауапты және экологиялық саналы қоғамның дамуына ықпал етеді.

30 тамыз 2025 жыл, Шымкент — бүгін Еңбекші ауданында қала тұрғындары мен жергілікті әкімдік қызметкерлерінің қатысуымен кезекті сенбілік ұйымдастырылды. Сенбілік жұмыстары Қойкелді батыр көшесінде жүргізілді. Бұл іс-шараның мақсаты — ауданның санитарлық тазалығын сақтау, экологиялық ахуалды жақсарту және тұрғындардың өмір сүру сапасын арттыру. Қала тұрғындарының белсенді қатысуы мен бірлескен күш-жігерінің арқасында бұл шара жоғары деңгейде өтті.Сенбіліктің негізгі мақсаты — қала мен оның көшелерін таза ұстау, қоршаған ортаға деген жауапкершілікті арттыру. Бүгінгі сенбілік барысында арнайы техникалар мен жұмысшылар жұмылдырылып, қаланың қоқыс жиналған және абаттандыру жұмыстары қажет аймақтарына назар аударылды.Жол жиектері тазаланды: Жол жиектеріндегі қоқыстар мен тұрмыстық қалдықтар жиналып, арнайы техникалармен тазартылды. Бұл жұмыс көше бойындағы санитарлық жағдайды жақсартуға, тұрғындар мен жүргізушілер үшін қауіпсіз ортаны қамтамасыз етуге бағытталған.Шөптер орылды: Көшелер мен аула маңындағы шөптер ретке келтірілді. Бұл тек эстетикалық мақсатта емес, сондай-ақ өсімдіктердің зиянкестермен және аурулармен таралуын алдын алу үшін маңызды. Орылған шөптер қоршаған ортаға зиян келтірмей, кәдеге асырылды.Ағаштар мен бұталар ретке келтірілді: Жергілікті тұрғындар мен жұмысшылар ағаштар мен бұталарды кесіп, өңдеп, оларды тазартты. Бұл қадам көшелердің көркін жақсартуға ғана емес, көше бойындағы өсімдіктердің сау өсуіне мүмкіндік береді. Ағаштар мен бұталар тек көлеңке ғана емес, экологиялық таза ортаны да қалыптастырады.Қалдықтар шығарылды: Қала аумағынан тұрмыстық қалдықтар мен қоқыстар шығарылды. Қоқыс шығару — тазалықтың маңызды кезеңі, ол қоршаған ортаға зиян келтіретін қоқыстарды өңдеуге, қалдықтардың экологиялық тепе-теңдікті бұзуға жол бермей, олардың тиімді жойылуын қамтамасыз етеді.Қала тұрғындарының сенбілікке қатысуы өте жоғары болды. Бұл жұмысқа тек жергілікті әкімдік қызметкерлері ғана емес, сонымен қатар ауданның тұрғындары да белсене қатысты. Тұрғындар сенбілікке шығу арқылы өздерінің қаланың тазалығына деген жауапкершіліктерін сезініп, бірге жұмыс істеу арқылы ортақ мақсатқа қол жеткізуге бағытталған.Әрбір тұрғынның қатысуы үлкен маңызға ие, өйткені таза және көрікті қала тек билік органдарының емес, сонымен қатар әр азаматтың ортақ ісі. Шымкент тұрғындары бұл күндері өздерінің әлеуметтік жауапкершіліктерін сезініп, қала тазалығына үлес қосуда. Сенбілікке қатысушылардың барлығы да осы күннің экологиялық маңыздылығын түсініп, өздерінің үлестерін қосуға дайын болды.Сенбілік іс-шарасы тек аумақты тазарту ғана емес, сондай-ақ экологиялық мәдениетті қалыптастыруға да бағытталған. Аудан әкімдігі мен жергілікті тұрғындар арасында осындай іс-шаралар арқылы экологиялық жауапкершілік пен қоршаған ортаға деген құрметті арттыру мақсатында тұрақты жұмыстар жүргізілуде.Қала тазалығын сақтау — бұл тек бір күндік іс-шара емес, ол барлық тұрғындар мен коммуналдық қызметтердің күнделікті жұмысы болуы керек. Осылайша, қалада тұрақты түрде жүргізілетін тазалық жұмыстары мен экологиялық іс-шаралар тұрғындардың табиғатқа деген жауапкершілігін арттырып, тазалық мәдениетін қалыптастыруға ықпал етеді.Әрбір сенбілік өзінің қорытындыларымен, алдағы жоспарларымен ерекшеленеді. Бұл сенбілік тек Қойкелді батыр көшесін ғана емес, бүкіл ауданның тазалығына оң әсерін тигізді. Алдағы уақытта аудан әкімдігі сенбіліктерді тұрақты түрде өткізіп, қаланың барлық аудандарында осындай тазалық шараларын ұйымдастыруды жоспарлап отыр.Сенбілік аясында жасалған жұмыстардың нәтижелері ұзақ уақыт бойы көрініс береді. Келесі қадамдарда тұрғындармен бірге жүргізілетін қосымша экологиялық іс-шаралар, жаяу жүргіншілерге арналған кең жүретін жолдар салу, көше жарықтарын жаңарту сияқты жұмыстар жоспарлануда. Бұл өз кезегінде қала инфрақұрылымын жақсартып, тұрғындардың өмір сүру сапасын арттыруға ықпал ететін болады.Еңбекші ауданындағы сенбілік жұмыстарының нәтижелері оңды болып шықты. Тазалық, экологиялық мәдениет және қоғамдық жауапкершілік — бұл қала тұрғындары мен билік органдарының бірлескен жұмысын талап ететін маңызды мәселелер. Тазалық шаралары қала мен оның тұрғындарының болашағына деген жауапкершілікті көрсетеді. Осылайша, сенбілік жұмыстары тек ағымдағы тазалықты қамтамасыз етіп қана қоймай, болашақта қалаға жасалатын жұмыстардың басы болып табылады.Барша тұрғындарды тазалықты сақтауға шақырамыз және әрқайсымыздың қалаға қосатын үлесіміздің маңызды екенін ұмытпайық!

30 тамызда Шымкентте ең атаулы мемлекеттік мерекелердің бірі – Қазақстан Республикасының Конституциясы күніне орай ерекше оқиға болды. Есте қаларлық дата қарсаңында қалалық жол қызметінің қызметкерлері «Ұлттық сапа орталығы» КМК-нің Шымкент қалалық филиалының қызметкерлерімен бірлесіп, сенбілік қана емес, бұл акцияға тән символизмге де тоқталып, ауқымды сенбілік ұйымдастырды. Іс-шараны өткізу орнының таңдалуы кездейсоқ емес — жұмыс еліміздің Негізгі Заңының атымен аталған Ата Заң көшесінде жүріп жатыр. Дәл осы жерде жол жұмысшылары мен орталық қызметкерлері бірігіп, аумақты тазалауға кірісті: олар көшені қоқыстан, шөп шабақтарынан, арамшөптерден тазартып, жасыл желектерді абаттандыруға кірісті. Конституция күнін қазақстандықтар дәстүр бойынша бірлік пен ел алдындағы ортақ жауапкершіліктің мерекесі ретінде қабылдайды. Бұл маңызды құжаттың қабылданған күні ғана емес, қоғамдық-саяси өмірде заңның алдыңғы шебінде тұрған заң үстемдігінің белгісі. Сондықтан тазалық акциясы Негізгі Заңға деген құрметке баса назар аударып, қала мен жалпы игілікке қамқорлық нақты істерден басталатынын көрсетуді көздеді. Жолшылар мен Ұлттық сапа орталығының қызметкерлері үшін бұл бастама азаматтық ұстанымдарын білдірудің тәсілі болды. Олар таза қала – жайлы өмір сүру ортасы ғана емес, сонымен бірге қоғамның мәдениеті мен оның тәртіп пен әділеттілікке деген ұмтылысының көрсеткіші екенін атап өтті. Сенбіліктер Конституция атымен аталатын көшені таза ұстау арқылы заңды құрметтеу – жерін, үйін, қаласын құрметтеуден басталатынын қадап айтқандай болды. Науқан қала тұрғындары арасында кең қолдау тапты. Тұрғындар іс-шараларға белсене қатысты, ал кейбіреулері тіпті бүкіл отбасымен бірге тазалық жұмыстарына көмектесті. Олардың айтуынша, мұндай бастамалар адамдарды жақындастырады, олардың қоғамдастық сезімін нығайтады және әрбір адамның ортақ игілікке қосқан үлесі маңызды екенін еске салады. Тазалық күнінің тәрбиелік мәніне ерекше мән берілді. Бұл жастар үшін азаматтық жауапкершіліктің жанды сабағы, мемлекеттік рәміздер мен мерекелерді құрметтеуге және құрметтеуге болатынының айқын үлгісі болды. Өйткені, Конституция тек құқықтық құжат емес, азаматтардың ортақ құндылықтарының, құқықтары мен міндеттерінің көрінісі болып табылады. Ұйымдастырушылар шараның мақсаты қарапайым сенбіліктерден де асып түсетінін атап өтті. Ол қала тұрғындарының қала қоршаған ортаға деген ұқыпты көзқарасын, экологиялық санасын және тазалықты сақтаудағы жеке жауапкершілігін түсінуді қалыптастыруға бағытталған. Өйткені, қоғамдық орындардағы тазалық тазалық мәселесі ғана емес, қоғамның даму деңгейінің көрсеткіші. Шараға түрлі ұйымдардың өкілдері — коммуналдық қызметшілер, мемлекеттік органдар және қарапайым азаматтар жиналды. Мұндай ынтымақтастық мерекенің өзі бейнелейтін бірлік идеясын айқын көрсетеді. Бұл бірлік мемлекеттің күштілігінің, оның төзімділігінің, ең күрделі мәселелерді шешуге қабілеттілігінің негізінде жатыр. Айта кетейік, мұндай шаралар Шымкентте тамаша дәстүрге айналып келеді. Өткен жылдары мемлекеттік мерекелер қарсаңында көгалдандыру, аулаларды абаттандыру, қоғамдық орындарды тазарту шаралары өткізілген болатын. Дегенмен, Конституция күніне орайластырылған бұл сенбіліктің ерекше мәні бар: ол заңды құрметтеу, жалпы игілікке жауапкершілік және дамуға деген ұмтылысты қамтиды. Жолшылар мұндай бастамаларға қатысу олар үшін қызметтік міндеттерін орындау ғана емес, қалаға жылулық пен қамқорлық сыйлау мүмкіндігі екенін мойындады. Өйткені, жолдар мен көшелер – қаланың «артериясы», олар арқылы күнделікті өмір қозғалады. Оларды таза ұстау – барлық тұрғындар үшін жайлы және жайлы орта жасау деген сөз. Конституция күні тек құқықтық құндылықтарды ғана емес, сонымен қатар қоршаған ортаны және қаланы таза және әдемі етуге деген ұмтылысты ерекше атап өтуінің символдық мәні бар. Бұл мерекенің заманауи түсінігі ресми мерекелерден асып, практикалық өлшемге ие болатынын көрсетеді. Іс-шара жылы атмосферада аяқталды: қатысушылар алған әсерлерімен бөлісіп, жаңартылған көшенің фонында суретке түсіп, бір-біріне қосқан үлестері үшін алғыстарын білдірді. Көпшілік мұндай іс-шараларды жиі өткізу керектігін атап өтті, өйткені олар шынайы жауапкершілік пен өзара қолдау мәдениетін қалыптастырады. Осылайша, шымкенттік жолшылар мен Ұлттық сапа орталығының қызметкерлері Конституция күнін мерекелеу тек мерекелік қана емес, қоғамға да пайдалы екенін көрсетті. Олардың жұмысы қаланың тазалығы мен әл-ауқатын арттыруға үлес қосты, сонымен қатар заң мен мемлекеттік рәміздерге деген құрметті игі істер арқылы көрсетудің жарқын үлгісі болды. Конституция күні әрбір қазақстандықтың құқықтары мен міндеттерін еске салады, елдің болашағы әрбір адамның жеке қатысуына байланысты. Ал, Шымкентте өткен сенбілік Ата Заңды құрметтеу қарапайым әрекеттерден, яғни өз қаласын күтуден, ортақ игілікке еңбек етуге дайын болудан басталатынын дәлелдеді. Таза әрі әсем Шымкент – ортақ қазына, бұл іске қосқан әрбір үлес маңызды. Ата Заң қашанда күш-қуаттың, бірліктің, ертеңгі күнге деген сенімділіктің символы болып, осындай бастамалар халықты біріктіретін, жаңа игі істерге ұйытқы болатын игі дәстүрге айналсын.

30 тамыз 2025 жыл, Шымкент — 30 тамыз — Қазақстан Республикасының Конституция күніне орай, Шымкент қаласында ерекше сенбілік ұйымдастырылды. Бұл шара Ата заң күніне арналған маңызды бастамалардың бірі ретінде қала тұрғындарының қатысуымен өтті. Ұлттық сапа орталығының Шымкент қалалық филиалының қызметкерлері мен жергілікті жолшылар осы күні қаладағы Ата заң көшесінде тазалық жұмыстарын жүргізді.Конституция күні — еліміздің басты заңнамалық құжатының қабылданған күні, еліміздің заңнамалық құрылымы мен қоғамның тұрақтылығын білдіретін ерекше мереке. Шымкенттің жолшылары мен Ұлттық сапа орталығының қызметкерлері бұл маңызды күнді тазалық шарасын өткізу арқылы атап өтті. Сенбілік барысында Ата заң көшесінің бойы қоқыстан тазартылып, қураған шөптер мен шаламдар шабылды.Бұл шараның мақсаты тек қаладағы көше тазалығын сақтау емес, сонымен бірге Қазақстанның басты құжаты — Конституцияға деген құрмет көрсету болып табылады. Шарада қалалық жолшылар мен орталықтың қызметкерлері бірлесіп жұмыс істеп, қаланың тазалығына өз үлестерін қосты. Олар өз үлестерін қосып, ұлтымыздың бірлігі мен қоғамның тұрақтылығын айшықтайтын, еліміз үшін маңызды күнді өзара ынтымақтастықпен атап өтті.Сенбілікке Шымкент қаласының тұрғыны болған барлық азаматтар белсенді қатысып, қоғамның ортақ ісіне өз үлестерін қосты. Бұл іс-шара қалалық ортаның тазалығы мен санитарлық жағдайына үлкен маңыз беріп, әрбір қатысушының елдің бірлігі мен тұрақтылығын дәріптеуге бағытталды.Жолшылар мен Ұлттық сапа орталығының қызметкерлері үшін бұл күннің маңызы ерекше болды. Олар тек көше тазалап қоймай, Ата заң күніне деген құрметін көрсетіп, елдің іргесінің берік, еңсесінің биік болуына атсалысқандай болды. Бұл мереке қазақстандықтардың бірлігін нығайту мен елдің дамуына үлес қосу жолындағы маңызды қадам ретінде есте қалды.Конституция күні — еліміздің ең маңызды мерекелерінің бірі. Ол елдің құқықтық негіздерін айқындайтын құжат ретінде, қоғамның дамуына, заңның үстемдігіне және азаматтардың құқықтарының қорғалуына кепіл болады. 30 тамызда өткен тазалық жұмыстарының мәні де осында. Өзінің төл Ата заңын құрметтеу, оның қабылдануын атап өту — барша қазақстандықтардың ортақ міндеті.Шымкенттік жолшылар мен Ұлттық сапа орталығының қызметкерлері бұл күнді мерекелік шарамен атап өтіп, жалпыұлттық заңнамалық мәдениетті қалыптастыруға өз үлестерін қосты. Жұмыстың барысында қаланың көшелерін тазарту, жасыл желектерді күтіп ұстау сияқты күнделікті жұмыстармен қатар, халықтың заңға құрметін нығайту мақсаты да көзделді.Бұл сенбіліктің тағы бір маңызы — қаладағы тазалықты сақтау, экологиялық жағдайды жақсарту. Қала тұрғындары өздерінің тұрғылықты мекен-жайларын таза ұстау арқылы қоғамға үлес қосады. Жолшылар мен мемлекеттік органдардың қызметкерлері бұл шараны ұйымдастырып, азаматтарды тазалыққа шақырып қана қоймай, қала өмірін жақсартуға бағытталған маңызды бастамаларға ұйытқы болды.Тазалықты сақтау — тек мемлекеттік органдардың міндеті емес, әрбір азаматтың жауапкершілігі. Конституция күні өтетін тазалық іс-шаралары — осы жауапкершілікті арттырып, әрбір адамның қоғамға деген құрметін қалыптастырады. Сондай-ақ, бұл түрдегі іс-шаралар азаматтарды бірлікте жұмыс істеуге, ортақ мақсаттарға жетуге ынталандырады.Конституция күні еліміз үшін маңызды мереке ғана емес, сонымен бірге әрбір қазақстандықтың өз құқықтары мен міндеттерін еске салатын күн. Тазалық жұмыстарының ұйымдастырылуы да осы мерекені терең сезіну мен елдің болашағына деген жауапкершілікті білдіреді.Шымкенттің жолшылары мен Ұлттық сапа орталығының қызметкерлері осы күні қалада сапалы жұмыс істеп, бірқатар игі істерді жүзеге асырды. Олар еліміздің ең маңызды күніне деген өз құрметін көрсетіп, қаланың экологиялық ахуалын жақсартуға, тұрғындардың өмір сүру сапасын арттыруға бағытталған жұмыстарды атқарды.Қазақстанның еңсесі биік, іргесі берік болсын деген тілекпен барша қазақстандықтарды Конституция күнімен құттықтаймыз! Еліміздің болашағы жарқын, дамуы тұрақты болсын!

28 тамызда Шымкентте «Энергетика және коммуналдық сектор: жаңғырту және дамыту» Ұлттық жобасын жүзеге асыруға арналған аймақтық сессия өтті. Шараны Ұлттық экономика министрлігі Табиғи монополияларды реттеу комитетінің өкілі Арман Мәлік жүргізді. Сессияда қаланың коммуналдық инфрақұрылымының жай-күйі, атап айтқанда «Су шаруашылығы – Маркетинг», су және кәріз кәсіпорнының мәселелері талқыланды. Арман Мәлік өз сөзінде коммуналдық жүйелердің сенімді жұмыс істеуі қала тұрғындарының өмір сүру сапасына және жалпы экономиканың тұрақтылығына тікелей байланысты екенін атап өтті. Ол энергетика секторы мен инженерлік желілерді жаңғыртуды үкіметтің, бизнестің және сарапшылар қауымдастығының бірлескен күш-жігерін талап ететін стратегиялық міндет ретінде қарастыру керектігін атап өтті. Ол мұндай кездесулер проблемалық аймақтарды анықтауға және оларды шешудің практикалық тетіктерін ұсынуға көмектесетінін айтты. Сессия қатысушылардың кең ауқымын біріктірді. Шақырылғандардың қатарында Шымкент қаласы әкімінің орынбасары Арман Сәбитов, табиғи монополиялар, құрылыс және жобалау компанияларының өкілдері, отандық тауар өндірушілер, кәсіпкерлер, қаржы институттары, Түркістан және Жамбыл облыстарынан келген делегациялар болды. Бұл аймақаралық тарту инфрақұрылымды жаңғырту мәселелері бүкіл оңтүстік Қазақстанның мүдделеріне әсер ететіндігімен түсіндіріледі, ал Шымкент тәжірибесін көршілес облыстарға да қолдануға болады. Қатысушылар «Су Ресурстари Маркетинг» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің төңірегіндегі жағдайға ерекше назар аударды. Ресми мәліметтерге сәйкес, кәсіпорында қызмет көрсететін кәріз желілерінің тозуы 73,5 пайызды құрайды. Бұл дегеніміз, инженерлік желілердің төрттен үш бөлігі дерлік жарамсыз және ауыстыруды немесе күрделі қайта құруды қажет етеді. Қазіргі уақытта жүйе мегаполистегі өсіп келе жатқан жүктемені көтере алмай, экологиялық қауіпсіздік пен халықтың денсаулығына қауіп төндіреді. Бұл мәселені шешу үшін 164,4 шақырым кәріз желілерін жаңарту бойынша ауқымды бағдарлама жоспарланған. Жоба тозуды 16%-ға төмендетеді, бұл қаланың коммуналдық секторының тұрақты дамуына айтарлықтай қадам жасайды. Инвестициялардың жалпы көлемі 44,9 млрд теңгеге бағаланады, жаңғыртудың негізгі кезеңдері 2026 жылы аяқталады деп жоспарланған. Отырыста Индустрия және құрылыс министрлігінің, «Бәйтерек» ұлттық басқарушы холдингінің, «ҚазОрталық тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық» АҚ мен Қазақстанның Даму банкінің өкілдері сөз сөйледі. Олар қаржыландыру мүмкіндіктерін, мемлекеттік-жекеменшік әріптестік тетіктерін, отандық жабдық өндірушілерді қолдау шараларын талқылады. Сарапшылардың пікірінше, негізгі мақсаттардың бірі - қаражаттың айтарлықтай бөлігі ұлттық экономикада қалуы үшін жергілікті бизнестің әлеуетін барынша арттыру. Айта кетерлігі, мұндай пікірталас Шымкентте бірінші рет өткізіліп отырған жоқ. Өткен жылдары, мәселен, 2018 және 2020 жылдары инженерлік желілердің жай-күйіне қатысты мәселелер көтерілсе, ол кезде бірінші кезекте сумен қамтамасыз ету және тұрғын үйлердегі су қысымының тұрақтылығын қамтамасыз ету басты назарда болатын. Бүгінде жағдай жаңа деңгейге көтерілді – біз көптен бері кейінге қалдырылған кәріз жүйесін толық көлемде жаңғырту туралы айтып отырмыз. Ағымдағы шараларды бұрынғылармен салыстыра отырып, қазір үкімет пен бизнестің бұл мәселеге көбірек көңіл бөлетіні анық. Жергілікті тұрғындар да реформалардың барысына белсенді түрде қызығушылық танытуда. Қоғамдық тыңдауларда кәріз жүйесін жаңғыртуға қатысты мәселелер көтеріліп, тұрғындар жиі апаттар мен қызмет көрсетудің тоқтап қалуына алаңдаушылық білдірген. Осы тұрғыдан алғанда, ұлттық жоба өмір сүру сапасын жақсартудың және экологиялық тәуекелдерді азайтудың нақты мүмкіндігі ретінде қабылданады. Сарапшылардың пікірінше, жобаны жүзеге асыру төтенше жағдайлардың санын азайтып қана қоймай, операциялық шығындарды айтарлықтай төмендетеді деп күтілуде. Бұл өз кезегінде тарифтік саясатқа әсер етуі тиіс: ысыраптарды және апатты жөндеуді азайту арқылы тарифтерді тұрақты деңгейде ұстауға болады. Инновациялық технологиялардың рөлі де талқылаудың маңызды аспектісі болды. Құрылыс және жобалау ұйымдарының өкілдері желіні қайта құру кезінде инженерлік желілердің қызмет ету мерзімін ұзартуға және апат қаупін азайтуға мүмкіндік беретін заманауи материалдар мен шешімдерді қолдану қажеттігін баса айтты. Шымкентте өткен аймақтық сессияда коммуналдық секторды жаңғыртудың жүйелік көзқарассыз және барлық мүдделі тараптардың келісілген әрекетінсіз мүмкін еместігін көрсетті. Өткен жылдардағы пікірталас декларативті сипатта болғаннан айырмашылығы, биылғы іс-шара нақты жоспарлардың, қаржылық құралдардың және оларды жүзеге асыру үшін саяси ерік-жігердің бар екенін көрсетті. Осылайша, «Су Ресурстари-Маркетинг» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің проблемаларына назар аударуы қаланың инфрақұрылымын жаңартуға күш салудың нышаны болды. Амортизацияның 73,5 пайыздық құнсыздануы алаңдатарлық, бірақ қайта құру бағдарламасының іске қосылуы алдағы жылдары Шымкенттің коммуналдық шаруашылығының жағдайын айтарлықтай жақсартып, тұрғындарды лайықты өмір сүру жағдайларымен қамтамасыз ете алатынына сенім ұялатады.

2025 жылдың 28 тамызында Шымкент қаласында «Энергетика және коммуналдық секторларды жаңғырту» атты ұлттық жобаны талқылауға арналған өңірлік сессия өтті. Іс-шараға ҚР Ұлттық экономика министрлігінің Табиғи монополияларды реттеу комитетінің өкілі Арман Мәлік төрағалық етіп, қала әкімінің орынбасары Арман Сәбитов, табиғи монополия субъектілері, құрылыс және жобалау компаниялары, отандық өндірушілер, кәсіпкерлер, салалық қауымдастықтар мен қаржы институттарының өкілдері қатысты. Сонымен қатар Түркістан және Жамбыл облыстарынан арнайы делегациялар келді.Сессия барысында ұлттық жобаның негізгі бағыттары талқыланып, коммуналдық және энергетикалық жүйелерді жаңғыртудың ел дамуы үшін стратегиялық маңызы атап өтілді. Арман Мәліктің айтуынша, инфрақұрылымды жаңарту – халықтың өмір сүру сапасын арттырып қана қоймай, инвестиция тарту мен экономиканың тұрақтылығына да ықпал ететін маңызды фактор.Әсіресе Шымкенттегі «Су ресурстары – Маркетинг» ЖШС-нің мәселелері жеке қаралды. Қазіргі таңда бұл кәсіпорын пайдаланатын кәріз желілерінің тозу деңгейі 73,5% құрайды. Бұл қала тұрғындарының тұрмыс сапасына тікелей әсер ететін күрделі мәселе болып отыр. Жоспарға сәйкес, алдағы жылдары 164,4 шақырым кәріз желісі жаңғыртылып, нәтижесінде тозу деңгейі 16%-ға дейін төмендейді деп күтілуде. Жоба аясында 2026 жылға дейін 44,9 млрд теңге инвестиция құйылады.Бұған дейін Шымкентте су және коммуналдық секторды дамыту бағытында бірнеше ауқымды шаралар атқарылғаны белгілі. Мәселен, 2015–2017 жылдары қаладағы ауызсу жүйелерін қайта құру жобасы жүзеге асырылып, мыңдаған тұрғын таза ауызсумен қамтылған еді. Алайда ол жобалардың басты ерекшелігі тек суды жеткізуге бағытталса, қазіргі бастама кешенді сипатқа ие: кәріз жүйесін толық жаңарту, инженерлік желілерді нығайту және тұтынушыларға көрсетілетін қызмет сапасын арттыру көзделіп отыр.Бұл тұрғыдан алғанда, 2025 жылғы ұлттық жобаның басты артықшылығы – мемлекет пен бизнес арасындағы әріптестікті нығайтуында. Бұрын коммуналдық саладағы жаңғырту тек бюджет қаржысына сүйенсе, енді отандық өндірушілер мен жеке инвесторлардың қатысуы көзделуде. Сессияға қатысқан «Бәйтерек» Ұлттық басқарушы холдингі, «Қазцентр ЖКХ» және Қазақстан Даму Банкі өкілдері инвестиция тартудың жаңа механизмдерін таныстырып, ұзақ мерзімді қаржыландырудың нақты жолдарын ұсынды.Өңірлік сессияның тағы бір ерекшелігі – тәжірибе алмасу мүмкіндігі болды. Түркістан мен Жамбыл облыстарынан келген делегациялар өз өңірлерінде коммуналдық жүйелерді жаңғырту барысындағы тәжірибелерімен бөлісті. Мысалы, Жамбыл облысында былтыр су арналарын қайта құру жұмыстары кезінде жергілікті өндірушілердің өнімдері белсенді пайдаланылып, шығын көлемін азайтуға мүмкіндік берілген. Ал Түркістанда электр энергиясы жүйесін жаңарту кезінде халықаралық қаржы институттарының қолдауы кеңінен қолданылған.Шымкентте өткен бұл кездесу өткен жылдардағы осындай бастамалардан өзінің ауқымы мен жүйелілігімен ерекшеленді. Бұрынғы жобалар көбіне белгілі бір салаға ғана бағытталса, қазір ұлттық жоба энергетика, су, жылу және кәріз жүйелерін толық қамтитын кешенді сипат алып отыр. Сонымен қатар, нақты нәтижелерге қол жеткізу үшін заңнамалық негіз де күшейтілді. Табиғи монополияларды реттеу комитеті тарифтік саясатты жетілдіріп, коммуналдық мекемелердің қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз етуді басты назарға алды.Осылайша, 28 тамызда өткен сессия Шымкент үшін үлкен маңызға ие болды. Қала халқы жылдан-жылға көбейіп келе жатқандықтан, инженерлік инфрақұрылымды жаңғырту – уақыт талабы. Жаңа ұлттық жоба тек техникалық мәселелерді шешіп қана қоймай, әлеуметтік тұрақтылықты қамтамасыз ететін маңызды бастама болмақ. Өткен жылдардағы тәжірибелерді ескеріп, жаңа тәсілдер енгізу арқылы Шымкенттің коммуналдық және энергетикалық секторын сапалы деңгейге көтеру көзделуде.Қорытындылай келе, Шымкентте өткен өңірлік сессия ұлттық жобаның тиімділігін арттыруға бағытталған нақты қадамдардың бірі болды. Бұл бастама болашақта қала тұрғындары үшін қолайлы жағдай жасап, мегаполистің тұрақты дамуына жол ашатыны сөзсіз.

Шымкентте тұрғындар арасында экологиялық сананы қалыптастыруға және экологиялық жауапкершілікті арттыруға бағытталған «Таза Қазақстан» ұлттық экологиялық бағдарламасын жүзеге асыру жалғасуда. Бағдарламаның басты бағыттарының бірі – қаланың білім беру ұйымдарында іс-шаралар өткізу. Шымкент қаласындағы мектептерде, колледждер мен жоғары оқу орындарында ашық экологиялық сабақтар, танымдық іс-шаралар, ақпараттық-түсіндіру кездесулері өтуде. Жастарды экологиялық мәселелерге тартуға ерекше көңіл бөлінуде. Сонымен, No50, 65, 135 орта мектептерде тақырыптық іс-шаралар ұйымдастырылып, оқушылар экология, тұрақты өмір салты, табиғатты аялау мәселелеріне арналған ашық сабақтарға қатысты. Сонымен қатар, қалалық Жастар ресурстық орталығында жастардың экологиялық сауаттылығын арттыру мақсатында кездесу өтті. Шараға қоршаған ортаны қорғау жөніндегі волонтерлар, экологтар, қоғамдық ұйымдардың өкілдері қатысты. Қатысушылар өзекті экологиялық мәселелерді талқылап, оларды шешу жолдарын ұсынды. Жастар бірлестіктерінің өкілдері, студенттер және шақырылған қонақтар барлық іс-шараларға белсенді қатысып, өскелең ұрпақты қоршаған ортаны қорғау мәселелеріне ерекше көңіл бөлуге және экологиялық жауапты қоғам құруға жеке үлес қосуға шақыратын үндеулерін айтты. Іс-шараларды қаладағы білім беру мекемелері, Жастар ресурстық орталығы, қоғамдық табиғатты қорғау ұйымдары ұйымдастырды. «Таза Қазақстан» бағдарламасы қалалықтардың, әсіресе жастардың жалпықалалық экологиялық бастамаларға қатысуын белсендіру, экологиялық таза және тұрақты өмір салтын қалыптастыру, тұрғындардың экологиялық санасын дамыту мақсатында жүзеге асырылуда.

 Шымкент қаласында халықтың экологиялық мәдениетін қалыптастыру және экологиялық жауапкершілік деңгейін арттыруға бағытталған «Таза Қазақстан» республикалық экологиялық бағдарламасы жалғасуда. Бағдарламаның негізгі бағыттарының бірі – қаланың білім беру мекемелерінде іс-шаралар ұйымдастыру.Қаладағы мектептерде, колледждер мен жоғары оқу орындарында ашық экологиялық сабақтар, тәрбие сағаттары мен танымдық кездесулер өткізілуде. Аталған іс-шараларда жастарды қоршаған ортаны қорғау мәселелеріне тартуға ерекше көңіл бөлінуде.Атап айтқанда, №50, 65 және 135 жалпы білім беретін мектептерде экология, тұрақты өмір салты және табиғатқа ұқыпты қарау тақырыптарына арналған ашық сабақтар ұйымдастырылды.Сондай-ақ, қалалық Жастар ресурстық орталығында жастардың экологиялық мәдениетін арттыруға бағытталған кездесу өтті. Шараға эковолонтерлер, экология саласының мамандары мен үкіметтік емес ұйымдардың өкілдері қатысты. Кездесу барысында қатысушылар өзекті экологиялық мәселелерді талқылап, оларды шешу жолдарын ұсынды.Іс-шараларға жастар ұйымдарының өкілдері, оқушылар мен қонақтар белсене қатысып, өз сөздерінде жас ұрпақты қоршаған ортаны қорғау мәселелеріне ерекше мән беруге және экологиялық жауапкершілігі жоғары қоғам құруға үлес қосуға шақырды.Аталған шараларды ұйымдастыруға қаланың білім беру мекемелері, Жастар ресурстық орталығы және қоғамдық экологиялық ұйымдар атсалысты.«Таза Қазақстан» бағдарламасының мақсаты – азаматтарды, әсіресе жастарды қалалық экологиялық бастамаларға белсенді қатыстыру, экологиялық таза әрі тұрақты өмір салтын насихаттау және қоғамда экологиялық сананы дамыту.

2025 жылдың 30 тамызы , Шымкент қаласы – Абай ауданындағы Тельман ықшамауданы тұрғындары үшін Қошқар ата өзені маңындағы тұрғын үй жағдайын жақсарту және қауіпсіздікті қамтамасыз ету өзекті мәселеге айналды. Жергілікті ардагерлер ықтимал су тасқынын жою және жағалаудағы қауіпсіздікті жақсарту үшін өзенге қақпалар орнатуды ұсынды. Бұл мәселе ықшамаудан тұрғындарын бірнеше жылдан бері мазалаған болатын, ақыры олардың ұсыныстарын ескерген жергілікті билік оны шешуге кірісті. Қошқар ата өзені маңызды табиғи белгі ғана емес, сонымен қатар су деңгейі күрт көтерілуі мүмкін қатты жаңбыр немесе қар еріген кезде тұрғындар үшін ықтимал қауіп болып табылады. Бұл өзенге жақын аймақтарды жиі су басып, тұрғындарды алаңдатып отыр. Сондықтан аудан ардагерлері су деңгейін реттеп, ықтимал су тасқынының алдын алу үшін қақпалар орнатуды ұсынды. Тұрғындардың бастамасы тыңдалып, жергілікті билік ұсынған идеяны жүзеге асыруға кірісті. Нәтижесінде қажетті орындарға су басатын қақпалар орнатылды, бұл су деңгейін бақылауға көмектесіп қана қоймай, іргелес аумақтарды су басуға жол бермейді. Бұл шаралар тұрғындардың қауіпсіздігін айтарлықтай жақсартып, олардың өмірін жайлы әрі қауіпсіз етеді. Қошқар Ата өзені аймағында шлюздерді орнату процесі күрделі болды және нақты тәсілді қажет етті. Шлюздар су деңгейін реттеуде маңызды рөл атқарады, әсіресе жаңбырлы маусымда немесе қар еріген кезде, өзеннің кенет көтерілуі мүмкін. Мұндай құрылымдарды орнату дренаждық жүйелердің тұрақты жұмысын қамтамасыз етеді және су тасқыны қаупін болдырмайды. Бұл шаралар су басу қаупін азайтып қана қоймай, аумақты өмір сүруге қауіпсіз етеді. Тельман ықшам ауданында көптеген отбасылар тұрады және қауіпсіздік олардың өмірінің маңызды аспектісі болып табылады. Суға арналған қақпаларды орнату табиғи апаттардан қосымша қорғауды қамтамасыз етеді және өзендегі жалпы қауіпсіздікті арттырады. Бір қызығы, су тасқынын орнату жобасы жергілікті билік пен аудан тұрғындарының тығыз ынтымақтастығы нәтижесінде жүзеге асты. Маңыздысы, тұрғындар тұрғын үй жағдайын жақсарту бойынша ұсыныстарын айтып қана қоймай, жобаны талқылауға және жүзеге асыруға белсенді қатысты. Бұл жобаның шешімін тиімдірек ететін және жергілікті тұрғындардың мүдделерін ескере отырып, азаматтардың қатысуы маңызды болды. Тұрғындармен кездесулерде жоба мәселелері мен нюанстар талқыланып, осы шаралардың маңыздылығы жөнінде түсіндіру жұмыстары жүргізілді. Бұл тұрғындардың қажеттіліктерін қанағаттандыратын шешімді жүзеге асыруға мүмкіндік беріп қана қоймай, өзара түсіністік пен ынтымақтастық атмосферасын қалыптастырды. Шлюздерді орнату Абай және Тельман аудандарындағы инфрақұрылымды жақсартуға бағытталған кең ауқымды процестің бір қадамы ғана. Ауданды одан әрі абаттандыру, соның ішінде сумен жабдықтауды жаңарту, жол жағдайын жақсарту, жаңа қоғамдық демалыс және демалыс аймақтарын құру жоспарлануда. Тұрғындарға жайлы жағдай жасау үшін жергілікті билік белсенді жұмыс атқаруда. Алдағы жобаларға саябақтарды, ойын алаңдарын, қоғамдық көліктерді абаттандыру кіреді, бұл өз кезегінде ауданның әлеуметтік-экономикалық әлеуетін дамытуға септігін тигізеді. Маңыздысы, бұл өзгерістердің барлығы тұрғындардың белсенді атсалысуымен жүзеге асырылып, оларды нақты әрі тиімді етуде. Қошқар Ата өзеніне шлюз орнату жобасының тек практикалық ғана емес, экологиялық маңызы бар. Өзен суының деңгейін бақылау аумақтар мен су объектілерінің ластануын болдырмауға, өсімдіктер мен жануарлар әлеміне қауіп-қатерді азайтуға, таза және қауіпсіз су ресурстарын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Бұл сонымен қатар ауданның жалпы экологиясын жақсартып, өмір сүру сапасын арттырады. Сонымен қатар, мұндай жобалар қауіпсіз өмір сүру жағдайларын қамтамасыз ету және тұрғындардың демалысы мен әлеуметтік өзара әрекеттесуі үшін қосымша мүмкіндіктер жасау арқылы әлеуметтік тұрақтылықты арттырады. Мұндай бастамаларды жүзеге асыру билік пен азаматтар арасындағы сенімді нығайтады, қоғамдастықтың өзара әрекетін жақсартады. Тельман ықшамауданындағы Қошқар Ата өзеніне су тасу құбырларын орнату жобасы жергілікті билік пен тұрғындардың тиімді ынтымақтастығы қала өмірін айтарлықтай жақсартуға әкелетінінің жарқын мысалы болып табылады. Маңыздысы, мұндай бастамалар нақты мәселелерді шешіп қана қоймайды, сонымен қатар қауіпсіз және жайлы қалалық ортаны құруға ықпал етеді. Ауданның инфрақұрылымын одан әрі жақсарту жоспарлануда және бұл қадамдар барлық шымкенттіктердің өмір сүру сапасын жақсартуға ықпал етеді. Ынтымақтастық, тұрғындардың белсенді қатысуы, қаланың инфрақұрылымын жаңарту бойынша дер кезінде қолға алынған шаралар Шымкентті бұдан да заманауи әрі өмір сүруге қолайлы қалаға айналдырады.