«Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры» АҚ (БЖЗҚ, Қор) – Қазақстанның жинақтаушы зейнетақы жүйесінің бірыңғай операторы, ол зейнетақы жинақтарының сенімділігі мен ашықтығын қамтамасыз етеді. Оның негізгі міндеті – азаматтардың зейнетақы жинақтарын жинақтау және болашақта төлемдер қамтамасыз ету. Қор ұсынатын қызметтер азаматтарға лайықты зейнетақы үшін қажетті соманы жинап қана қоймай, сонымен қатар өз болашағын қаржылық жоспарлауға белсенді қатысуға көмектеседі. БЖЗҚ қазақстандықтарға цифрлық форматта түрлі қызметтер көрсетеді және оларды салымшылардың қажеттіліктеріне бейімдей отырып дамытуда. Қордың сайтта және мобильді қосымшада 24/7 режимінде көрсететін қызметтерінің қолжетімділігі – салымшылардың өз жинақтарына деген қызығушылығын арттырудың маңызды шарты.01.01.2026ж. мен 31.08.2026ж. аралығында Қор салымшыларға 36,2 млн қызмет көрсетті. Көрсетілген қызметтердің жалпы санының 24,0 млн-ы электрондық форматта, 11,4 млн автоматты түрде жүргізілді. Осылайша, автоматты, электронды және қашықтықтан көрсетілген қызметтердің үлесі жалпы санның 98,6%-ын құрады. Цифрландырудың жоғары деңгейіне қарамастан, өңірлік бөлімшелердегі Қор мамандары азаматтарға жүзбе-жүз қызмет көрсетуін әлі де жалғастыруда. Мәселен, күндізгі форматта 516,7 мың қызмет көрсетіліп, оның ішінде 504,3 мың қызмет тікелей Қор кеңселерінде жүзеге асырылған.Естеріңізге сала кетейік, барлық зейнетақы шоттары БЖЗҚ-ға бірінші жарна түскен кезде автоматты түрде ашылады. Сондай-ақ, Қазақстан Республикасының 18 жасқа толмаған азаматтарына нысаналы талаптар автоматты түрде есептеліп, "Ұлттық қор – балаларға" бағдарламасы шеңберінде нысаналы жинақтарды алушыларға нысаналы жинақтарды есептеу және есепке алу үшін нысаналы жинақтау шоттары ашылады. Есепті кезеңде шартты зейнетақы шоттарын (жұмыс берушінің ЖМЗЖ аударуы нәтижесінде ашылатын ШЗШ) және нысаналы жинақтау шоттарын ("Ұлттық қор ­— балаларға" бағдарламасы аясында ашылатын НЖШ) қоса алғанда, зейнетақы жарналарының барлық түрлері бойынша автоматты режимде ашылған жеке зейнетақы шоттарының (ЖЗШ) жалпы саны 1,3 млн бірлікке жетті. Жеке зейнетақы шотынан, шартты зейнетақы шотынан (ШЗШ), сондай-ақ нысаналы жинақтау шотынан (НЖШ) үзінді көшірме алу бұрынғысынша ең танымал қызмет санатында. Жыл басынан бері ЖЗШ, ШЗШ, НЖШ-дан 25,0 млн үзінді көшірме берілді. Оның 22,4 млн-ы – электрондық, ал 2,3 млн үзінді көшірме автоматты түрде рәсімделді. Шоттың жай-күйіне қатысты ақпаратты жеке кабинет арқылы алу – зейнетақы жинақтарын қадағалаудың ең ыңғайлы, сенімді және жедел тәсілі. Қызмет тәулік бойы (24/7) онлайн режимде жұмыс істейді, бұл ақпаратты кез келген уақытта және әлемнің кез келген нүктесінен алуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, зейнетақы шоттары туралы ақпаратты БЖЗҚ сайты арқылы ғана емес, egov.kz электрондық үкімет порталы немесе оның мобильді қосымшасы арқылы да алуға болады. Бұл мемлекеттік қызметтерді бірыңғай платформалар арқылы алуға дағдыланған азаматтарға өте қолайлы. БЖЗҚ 2025 жылдан бастап жыл сайынғы үзінді көшірмелерді пошта арқылы автоматты түрде жіберу тоқтатылғанын ескертеді. Бірақ, зейнетақы жинақтарының жай-күйі туралы ақпаратты "БЖЗҚ" АҚ атына тиісті сұранысты жіберген пошта арқылы алу мүмкіндігі сақталады.Салымшылардың (алушылардың) Қор сайтындағы және ұялы қосымшасындағы Жеке кабинеттен үзінді көшірме алудан басқа өз деректемелеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу, шотының бар екендігі туралы анықтама алу, 1 немесе 2 топтағы мүгедектіктің мерзімсіз уақытқа белгіленуіне байланысты немесе ерікті зейнетақы жарналары бойынша зейнетақы төлемдерін тағайындау туралы өтініш беру сияқты қызметтерді пайдалануға мүмкіндіктері бар. Сондай-ақ, зейнетақы жарналарын төлеу туралы өтініштің мәртебесін қадағалау, инвестициялық портфельді басқарушыға (ИПБ) жинақтардың бір бөлігін аудару, зейнетақы калькуляторының көмегімен болашақ зейнетақыны болжамды есептеу және т.б. қызметтер қолжетімді. Өткен кезеңде салымшылардың зейнетақы жинақтарының бір бөлігін ИПБ сенімгерлік басқаруына аударуға 88,8 мың өтініші қабылданды, оның басым бөлігі – электрондық форматта.БЖЗҚ азаматтардың зейнетақы активтерін инвестициялық басқару жөніндегі invest.enpf.kz бірыңғай ақпараттық интернет-платформасы инвестициялық портфельді басқарушылар (ИПБ) туралы барлық негізгі ақпаратты бір цифрлық кеңістікке біріктіріп, инвестициялық қызметтері туралы деректерді жүйелі түрде ұсынатынын естеріңізге салады. invest.enpf.kz порталында пайдаланушыларға зейнетақы жинақтарының жүйесі, бағалы қағаздар, инвестициялау стратегиялары (критерийлері), базалық ұғымдар, зейнетақы активтерін орналастыру құрылымы туралы мәліметтер, сондай-ақ әрбір ИПБ-ның қаржылық көрсеткіштері, ИПБ-ның реттеушілік талаптарды сақтауы туралы деректер, салымшыларға ИПБ-ның портреті мен инвестициялық қызметін жасауға мүмкіндік беретін өзге де мәліметтер қазақ және орыс тілдерінде қолжетімді.БЖЗҚ мамандарына қандай да бір қызмет түрі бойынша жүгіне отырып, салымшылар, әдетте, жинақтарды қалыптастыруға қатысты қосымша кеңестер ала алады. Ақпараттық-түсіндіру жұмыстары аясында 39,7 мың көшпелі таныстырылым өткізіліп, оған 783,4 мың адам қатысты. Бұқаралық ақпарат құралдарында БЖЗҚ хабарламалары бойынша 27,5 мың материал жарияланды.Салымшылар мен алушылардан кері байланыс (Call-орталық, веб-сайт арқылы кеңес, мессенджерлер, әлеуметтік желілер және басқа байланыс түрлері) арналары бойынша 283,0 мың өтініш түсті.Естеріңізге сала кетейік, кез келген компания Қор кеңсесіне барып жинақтаушы зейнетақы жүйесінің мәселелері бойынша таныстырылым мен кеңестер өткізуге өтінім бере алады. Ол үшін 1418 нөмірі бойынша байланыс орталығына қоңырау шалып, Қор сайты немесе ұялы қосымшасы арқылы хабарласу қажет.БЖЗҚ-ның кеңес беру қызметтерін мессенджерлер (+7 777 000 14 18 нөмірі бойынша WhatsАpp және Viber чат-боттары) арқылы, 1418 нөмірі бойынша байланыс орталығынан (Қазақстан бойынша қоңырау шалу тегін), enpf.kz корпоративтік сайтынан, сондай-ақ, Instagram, Facebook, ВКонтакте, Telegram, Одноклассники сияқты әлеуметтік желілердегі БЖЗҚ-ның ресми парақшаларынан алуға болады.    БЖЗҚ 2013 жылғы 22 тамызда «ГНПФ» ЖЗҚ» АҚ негізінде құрылды. БЖЗҚ құрылтайшысы және акционері – Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің «Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитеті» ММ арқылы Қазақстан Республикасының Үкіметі. БЖЗҚ зейнетақы активтерін сенімгерлікпен басқаруды Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі жүзеге асырады. Зейнетақы заңнамасына сәйкес БЖЗҚ міндетті зейнетақы жарналарын, жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналарын, міндетті кәсіптік зейнетақы жарналарын, ерікті зейнетақы жарналарын тартуды, сондай-ақ "Қазақстан Республикасының екінші деңгейдегі банктерінде орналастырылған депозиттерге міндетті кепілдік беру туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйым аударған кепілдік берілген депозит бойынша кепілдік берілген өтемнің талап етілмеген сомасы есебінен қалыптастырылған ерікті зейнетақы жарналарын есепке алып, оның есебін жүргізеді, зейнетақы төлемдерін жүзеге асыруды қамтамасыз етеді. Сондай-ақ Қор нысаналы активтер мен нысаналы талаптарды есепке алуды, нысаналы жинақтау шоттарына нысаналы жинақтарды (НЖ) есепке алу мен есептеуді, НЖ төлемдерін оларды алушының банк шоттарына есептеуді, "Ұлттық қор – балаларға" бағдарламасы шеңберінде Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындаған тәртіппен НЖ қайтарымдарын есепке алуды жүзеге асырады (толығырақ www.enpf.kz сайтында).Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/abay-kokpekti/press/news/details/1301987?lang=ru

🔰 Қарағанды облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті еске салады: 2025 жыл үшін жеке тұлғалардың мүлік салығын төлеу мерзімі 2026 жылғы 1 қазанда аяқталады.📲 Салықты онлайн түрде e-Salyq Azamat мобильді қосымшасы, сондай-ақ екінші деңгейдегі банктердің мобильді қосымшалары арқылы төлеуге болады.🤳 Осы жарияланымда аталған қосымшалар арқылы мүлік салығын қалай төлеуге болатыны туралы қадамдық нұсқаулық ұсынамыз.✅ Салықты уақытылы төлеу өсімпұлдың есептелуіне жол бермейді.⏰ Төлемді соңғы күнге қалдырмауға шақырамыз!Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-karaganda/press/news/details/1301752?lang=ru

Алматы облысында шренк шыршасы, жиде және өзге де ағаш түрлерінен тұқым алынуда. Қазірдің өзінде мамандар бір жарым тоннаға жуық дәнек жинады. Бұл шара «Таза Қазақстан» экологиялық бағдарламасы аясында жүзеге асырылуда. Қазан айының ортасынан бастап қара сексеуіл тұқымын жинау басталады. Биыл оның көлемін 10 тоннаға жеткізу жоспарланып отыр, – деп хабарлайды Алматы облысы әкімінің баспасөз қызметі. Өңірде жалпы аумағы 130 гектарға жуық 2 тұрақты және 10 уақытша тәлімбақ жұмыс істейді. Ол жерден жиналған тұқым орман қорын молайтуға бағытталады.  Мәселен, Балқаш ауданындағы «Күрті орман шаруашылығы» мекемесінің қызметкерлері мектеп оқушыларымен бірлесіп, бір күнде 200 келі жиде тұқымын жинады. Ол үшін 50-ге жуық адам жұмыла жұмыс істеді.«Күрті орман шаруашылығы» КММ директоры Ғабит Ақшабақовтың айтуынша,  Мемлекет басшысының тапсырмасына сай, 2 миллиард түп ағаш отырғызу жоспары біртіндеп орындалып келеді. 2028-2035 жылдар аралығында 80 гектар жерге 266 664 түп жиде көшетін отырғызу көзделіп отыр. Қазіргі таңда жиналып жатқан жиде тұқымы осы жоспарға сәйкес көшет дайындау мақсатында уақытша орман тұқымбағына себіледі. Табиғат аясында өткен шара оқушылардың таным-түсінігін тереңдетіп, қоршаған ортаға қамқорлықпен қарауға үйретеді. Игі іске белсене қатысқан Д.Қонаев атындағы орта мектептің 9-сынып оқушысы Баукен Ерғали табиғатты қорғау әрбір азаматтың міндеті екенін айтты.«Желтораңғы ауылының жастары да, қарттары да  мұндай шаралардан қалыс қалған емес. Мен – осы ауылдың тумасымын. Мұндай  игі істерге қатысуды азаматтық парызым деп білемін. Себебі «Таза Қазақстанды» қалыптастыру – әрбір адамның жауапкершілігіндегі іс», – деді жас табиғат жанашыры.Тұқым жинау, оны күтіп-баптау – табиғат байлығын көбейтіп, орман қорын сақтаудың негізі. Сондықтан Алматы облысында бұл бағыттағы жұмыстар жоспарға сай жалғасын табады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/almobl/press/news/details/1301724?lang=ru

Қостанай облысы әкімінің аппараты мен облыстық мәслихат аппаратында құқықтық оқудың кезекті дәрісі өткізілді. Спикері - Қ. Сюндиков, Костанай облысының әдеп жөніндегі уәкілі. Оқу мақсаты - қызметшілердің құзыреттерін арттыру, мемлекеттік қызмет туралы заңнаманың новеллаларымен танысу, этикалық теріс қылықтар мен әкімшілік құқық бұзушылықтардың алдын алу. Басты назарда мемлекеттік қызметте құндылықтарды, "Адал азамат", "Таза Қазақстан" және "Заң және тәртіп" қағидаттарын енгізу. Жаңа заңнамаға сәйкес мемлекеттік қызметте цифрлық әдептілік және мінсіз бедел сияқты ұғымдар енгізіледі. Спикер Мемлекет басшысының қоғамдық әдеп тақырыбына және Қазақстан Республикасы қызметінің іргелі қағидаттарына арналған сөздері туралы хабардар етті. Жаңа Конституция ел азаматтарының мемлекеттік қызметке тең қолжетімділігін бекітті. Сондай-ақ, Қ.Сюндиков тыңдаушылардың назарын Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің төрағасы Д.Жазықбайдың "Результат важнее процесса" атты "Казахстанская правда" газетіндегі соңғы мақаласының мазмұнына аударды. Елімізде "Ең алдымен адамдар" қағидатына негізделген мемлекеттік қызметтің сервистік моделі дамуын жалғастыруда.Спикер халықпен, мемлекеттік қызмет алушылармен қарым-қатынас кезінде әдеп стандарттарын сақтаудың және жанжалдардың алдын алудың маңыздылығын атап өтті. Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kostanay/press/news/details/1301711?lang=ru

Салық кодексінің 403-бабына сәйкес, базалық салықтық шегерім әрбір күнтізбелік ай үшін 30 АЕК мөлшерінде белгіленеді. Бұл ретте күнтізбелік жыл ішіндегі шегерімнің жалпы сомасы 360 АЕК-тен аспауға тиіс.Егер белгілі бір айда салық салынатын табыс сомасы 30 АЕК-тен аз болса және шегерімнің бір бөлігі пайдаланылмаса, салық агенті пайдаланылмаған соманы келесі айларға ауыстырмайды. Яғни, 30 АЕК мөлшеріндегі шегерім тиісті күнтізбелік ай шегінде ғана қолданылады.Бұл ретте Салық кодексінің 409-бабының 2-тармағында жеке тұлғаның декларацияны ұсыну кезінде күнтізбелік жыл ішінде пайдаланылмаған салықтық шегерім сомасын өз бетінше ескеру мүмкіндігі көзделген. Бұл ретте оның мөлшері 360 АЕК-тен аспауға тиіс.Яғни, бұл мүмкіндік жеке тұлғаның салық агенті ұстап қалмайтын және өзі дербес салық салатын табыстары болған жағдайда қолданылады (мысалы, мүліктік табыс және салық агентінен алынбаған басқа да табыстар).Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-vko/press/news/details/1301668?lang=ru

📋 Тауарларға арналған декларацияның 31-бағаны «Жүк орындары және тауардың сипаттамасы — Таңбалау және саны — Контейнерлердің нөмірлері — Саны және айрықша ерекшеліктері» тауарды сәйкестендіруге және декларацияда көрсетілген мәліметтерді нақты тасымалданатын тауармен салыстыруға мүмкіндік беретін толық ақпаратты көрсетуге арналған.🔹 БҰЛ БАҒАНДЫ ТОЛТЫРҒАН КЕЗДЕ НЕНІ ЕСКЕРУ ҚАЖЕТ?Тауарды декларациялау кезінде сыртқы экономикалық қызметке қатысушы оның сипаттамасының толықтығын, дұрыстығын және бірмәнділігін қамтамасыз етуі қажет.📝 31-БАҒАНДА тауардың сипатына және оны тасымалдау ерекшеліктеріне қарай оны сәйкестендіру үшін қажетті мәліметтер, оның ішінде:🔸 тауардың атауы;🔸 модель, марка, артикул және басқа да айрықша сипаттамалары туралы мәліметтер;🔸 құрамы, дайындалған материалы және негізгі техникалық сипаттамалары (егер олар тауарды сәйкестендіру үшін маңызды болса);🔸 өндіруші және тауар белгісі туралы мәліметтер (тиісті жағдайларда);🔸 тауардың саны және өлшем бірлігі;🔸 орамы, жүк орындары және олардың таңбалануы туралы мәліметтер;🔸 тауар контейнерлерде тасымалданған жағдайда, контейнерлердің нөмірлері;🔸 тауарды сәйкестендіру үшін қажетті және кеден заңнамасында көзделген өзге де мәліметтер көрсетіледі.❓ БҰЛ НЕ ҮШІН МАҢЫЗДЫ?31-бағанда қамтылған ақпаратты кеден органдары кедендік бақылауды жүргізу кезінде, оның ішінде:🔎 тауарды сәйкестендіру;📄 мәлімделген мәліметтердің ұсынылған құжаттарға сәйкестігін тексеру;📦 декларациядағы мәліметтерді нақты тасымалданатын тауарлармен салыстыру;⚖️ кедендік-тарифтік және тарифтік емес реттеу шараларын анықтау;🚫 белгіленген тыйымдар мен шектеулердің сақталуын тексеру;⚠️ тәуекелдерді басқару жүйесін қолдану;🔍 кейінгі кедендік бақылауды жүргізу үшін пайдаланады.Осылайша, тауар неғұрлым нақты әрі толық сипатталса, оны кедендік рәсімдеу кезінде қосымша сұрақтардың туындау ықтималдығы соғұрлым төмен болады.⚠️ МАҢЫЗДЫ!Тауардың сипаттамасы нақты және ақпараттық мазмұнды болуы тиіс.Тауардың сипаттамалары мен түрін бірмәнді анықтауға мүмкіндік бермейтін тек жалпы сипаттағы тұжырымдарды пайдалану мәліметтерді қосымша нақтылау қажеттілігіне және қосымша бақылау іс-шараларының жүргізілуіне алып келуі мүмкін.📌 Мысалы, жалпы:❌ «жабдық»❌ «қосалқы бөлшектер»❌ «пластмассадан жасалған бұйымдар»❌ «электроника»деген сипаттамалардың орнына тауарды сәйкестендіруге мүмкіндік беретін нақты атауы мен сипаттамаларын көрсету қажет.📢 СЭҚ-ҚАТЫСУШЫЛАРҒА ҰСЫНЫЛАДЫТД-ны ұсынар алдында 31-бағанда көрсетілген мәліметтердің сыртқы экономикалық мәмілені сүйемелдейтін коммерциялық, көліктік және өзге де құжаттардағы мәліметтерге сәйкестігін тексеру қажет.📌 ҚР ҚМ Мемлекеттік кірістер комитеті сыртқы экономикалық қызметке қатысушыларды тауарларға арналған декларацияларды толтыруға жауапкершілікпен қарауға шақырады.Тауардың толық және дұрыс сипатталуы:✅ кедендік бақылаудың тиімді жүргізілуіне;✅ қосымша сұрау салулардың санын азайтуға;✅ кедендік операцияларды жасау кезінде кідірістердің туындау тәуекелін төмендетуге ықпал етеді.⚠️ НАЗАР АУДАРЫҢЫЗ!Тауарларға арналған декларацияны толтыру тәртібін бұзғаны үшін әкімшілік жауапкершілік көзделген.📍 31-бағанды дұрыс әрі толық толтыру — тауарды сапалы декларациялаудың және кедендік рәсімдерден өтудің маңызды бөлігі.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-karaganda/press/news/details/1301631?lang=ru

2026 жылғы 29 қыркүйекте Шығыс Қазақстан облыстық этнографиялық музейінде Ольга Ержановна Чавкина жетекшілік ететін «PERFORMANCE» студиясы шәкірттерінің көркемсурет көрмесі ашылды. Көрмеде 22 автордың шығармашылық туындылары көпшілік назарына ұсынылды. Әрқайсысы өзіндік өрнегімен ерекшеленетін жұмыстар пейзаж, натюрморт, анималистика және фэнтези секілді сан алуан жанрды қамтиды. Көрме – өнер иелерінің шығармашылық ізденісін, көркемдік қызығушылықтарының кең ауқымын және әр қатысушының өзіндік көзқарасын айшықтайтын шығармашылық кеңістік. Көрме Қ. Қайсенов көшесі, 67 мекенжайы бойынша үш ай бойы жұмыс істейді.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/vko-cultura-arhiv/press/news/details/1301614?lang=ru

Қазіргі таңда экологиялық мәселелер жаһандық деңгейде ең өзекті тақырыптардың бірі болып отыр. Климаттың өзгеруі, топырақтың тозуы, тұрмыстық қалдықтардың артуы — бұл проблемалар тек ғалымдар мен үкіметтердің ғана емес, жай азаматтардың да күнделікті қамына айналуда. Дәл осы тұрғыдан алғанда, 2026 жылдың 30 қыркүйегінде Шымкенттің №140 мектебінде өткен экологиялық жобалар көрмесі ерекше назар аудартты. Мектеп оқушылары табиғатқа деген сана-сезімін іс жүзінде дәлелдеп, банан қабығынан тыңайтқыш жасаудан бастап, тұрмыстық қалдықтардан пайдалы бұйымдар жасауға дейінгі жобаларын таныстырды.Көрме барысында ерекше назар аударған жоба — төртінші сынып оқушысы Аяла Ильястың еңбегі. Жас зерттеуші банан қабығын тыңайтқыш ретінде пайдалануды зерттеп, екі түрлі нұсқа ұсынды: сұйық және ұнтақ тәрізді тыңайтқыш. Аяланың айтуынша, ол бірнеше апта бойы үй өсімдіктеріне осы тыңайтқышты қолданып, нәтижесін бақылап отырған. Нәтиже айқын болды: тыңайтқыш берілген өсімдіктер жарқын түс алып, белсенді гүлдей бастаған."Мен алғаш рет бұл идеяны интернеттен оқыдым, бірақ өзім тексергім келді. Банан қабығында калий, фосфор және магний бар екен. Осылардың барлығы өсімдік үшін өте пайдалы. Мен алдымен сұйық нұсқасын жасадым — қабықты суға салып, бірнеше күн ұстадым. Содан кейін ұнтақ нұсқасын да жасап көрдім — кептіріп, ұсақтадым. Екеуі де жақсы нәтиже берді," — деп бөлісті Аяла Ильяс.Мұндай жобалардың маңызы тек мектеп жасындағы балаларды тәрбиелеумен шектелмейді. Бүгінгі таңда Қазақстанда тұрмыстық қалдықтармен күресу мәселесі өте өткір тұр. Қоршаған ортаны қорғау министрлігінің деректеріне сәйкес, елімізде жыл сайын 5 миллион тоннадан астам тұрмыстық қатты қалдық жиналады, ал олардың тек 15–17 пайызы ғана қайта өңделеді. Шымкент қаласы бойынша бұл көрсеткіш әлі де жеткіліксіз деңгейде. Дәл осы себепті, балалардың жас кезінен қалдықтарды қайта пайдалануға үйренуі ұзақ мерзімді перспективада үлкен нәтиже беруі мүмкін.Мектептің директор орынбасары Алия Алментаева оқушылардың мұндай бастамаларын жоғары бағалайтынын атап өтті. "Біздің оқушыларымыз тек теориялық білім алып қана қоймайды — олар сол білімді іс жүзінде қолданады. Бұл жобалар балаларды сыни тұрғыдан ойлауға, эксперимент жүргізуге және нәтижені талдауға үйретеді. Бір жағынан мектеп жобасы болса, екінші жағынан — нақты экологиялық пайда. Мысалы, оқушыларымыздың бірі биыл 'Таза Қазақстан — Менің таза аулым' жобасы аясында Шымкент бойынша екінші орынды иеленді. Бұл — тек жеңіс ғана емес, бұл — балалардың болашаққа деген жауапкершілігінің белгісі," — деді ол.Экологиялық тәрбие мектепте ерте жастан басталуы тиіс деген пікір педагогикалық қауымдастықта бұрыннан орын алып келеді. Алайда соңғы жылдары бұл ұстаным іс жүзінде жүзеге асырыла бастады. ЮНЕСКО-ның зерттеулеріне сәйкес, мектеп жасында экологиялық сана-сезімді меңгерген балалар ересек өмірінде де табиғатқа жауапты қарайды. Олар тұрмыста қалдықты аз шығарып, энергияны үнемдеп, қоршаған ортаны қорғайтын шешімдерді таңдайтыны дәлелденген. Демек, №140 мектептің бүгінгі жас зерттеушілері — ертеңгі жасыл Қазақстанның іргетасын қалаушылар.Шымкент қаласының білім бөлімі де мектептердегі мұндай бастамаларды ынталандыру мақсатында арнайы бағдарлама жасақтауды жоспарлап отыр. Қалалық экология және табиғат ресурстарын басқару департаментінің маманы Серік Оразов мектептердегі осы бағыттағы жұмысты оң бағалады: "Банан қабығынан тыңайтқыш жасау — бұл жай ғана мектеп жобасы емес. Бұл — органикалық қалдықтарды азайтудың нақты үлгісі. Егер осындай тәжірибе жаппай тараса, қалалық тұрмыстық қалдық мөлшері айтарлықтай азаюы мүмкін. Шымкент — үш миллионнан астам тұрғыны бар ірі қала. Мұндай идеялардың жаппай қолданысқа енуі нағыз экологиялық серпіліс бола алады."Тарихи тұрғыдан алғанда, Қазақстан халқы табиғатпен үйлесімді өмір сүрудің бай дәстүрін мұра еткен. Бабаларымыз жерге деген құрметті, суды бағалауды, табиғат байлықтарын ысырапсыз пайдалануды қасиет тұтқан. Бүгінгі оқушылардың экологиялық жобалары — сол ежелгі даналықтың заманауи тілмен жаңғырған жаңғырығы. Айырмашылығы — бұл жолы оны мектеп партасынан бастаған жас ұрпақ алып жүр.№140 мектептің осы жылғы экологиялық жобалар көрмесі тек бір мектептің жетістігі ғана емес — бұл бүкіл қоғамға үлгі боларлық бастама. Балалардың қарапайым идеясы — банан қабығы арқылы өсімдікке өмір беру — үлкен философиялық мағына тасиды: ешнәрсе текке кетпейді, барлығының пайдасы бар, табиғатқа берген сүйіспеншілік мыңқайтылып оралады. Мектеп ұжымы мұндай тәрбиенің нәтижесін апталарда емес, жылдарда өлшеуге болатынын жақсы түсінеді — және дәл осы ұзақ мерзімді ойлау бүгінгі Қазақстанға ең қажет нәрсе болып табылады.

Қазіргі заманғы технологиялар құқық қорғау органдарының жұмысын түбегейлі өзгертіп жатыр. 2026 жылдың 30 қыркүйегінде Шымкент қалалық полиция департаменті жыл басынан бергі маңызды нәтижелерін жариялады: бейпілотты ұшу аппараттарының, яғни дрондардың көмегімен 8 мың құқыққа қарсы іс-әрекет тіркелген. Бұл сан жай ғана статистикалық мәлімет емес — ол Қазақстандағы полицейлік жұмыстың жаңа дәуіріне қадам басылғанының айғағы.Тіркелген 8 мың бұзушылықтың шамамен 3 800-і жол қозғалысы қауіпсіздігімен байланысты. Қалған бөлігі — қоғамдық тәртіпті бұзумен: рұқсатсыз жиындар, бақыланбаған аумақтардағы тәртіпсіздіктер, ашық аспан астындағы заңсыз сауда нүктелері. Бүгінгі таңда қала полициясының қарауында 10-нан астам дрон бар. Бұл аппараттар тек бақылау құралы емес, жедел ден қою тобының "жоғарыдан көзі" болып табылады.Дрондар полиция жұмысына қалай келді?Шымкенттегі бейпілотты технологияларды енгізу бірден болған жоқ. 2021–2022 жылдары республика бойынша жол қозғалысы полициясы дрондарды жекелеген акциялар мен мерекелік шаралардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін сынақ режимінде пайдаланды. Шымкентте алғашқы тұрақты дрон патрулі 2023 жылдың соңында іске қосылды. 2024 жылы флот кеңейтіліп, мамандандырылған операторлар даярлана бастады. 2025–2026 жылдарда жүйе толыққанды жұмыс режиміне көшті: дрондар тәулік бойы ауыспалы кезекшілік негізінде ұшады.Шымкент қалалық полиция департаментінің бастығы Бауыржан Сейтқали бұл бағытты стратегиялық маңызды деп бағалайды: "Дрон — бұл жай ғана камера емес. Ол бізге бірнеше шақырым радиуста бір мезгілде бірнеше нүктені қадағалауға мүмкіндік береді. Топырақ жол болсын, тығыз ауданның ішкі көшесі болсын — аспаннан бәрі көрінеді. Экипаж ондаған минут жол жүретін жерге дрон екі минутта жетеді". Осы оперативтілік — технологияның басты артықшылығы.Жол қауіпсіздігі: сандардың артындағы шындық3 800-ден астам жол қозғалысы ережесін бұзу фактісі — бұл ауыр салмақ. Шымкент халқы 1,2 миллионнан асатын мегаполис. Қаланың серпінді өсуі инфрақұрылымға үлкен жүктеме түсіреді: жаңа аудандар, тығыз тораптар, пешеходтық өтпелер — бәрі бақылауды қажет етеді. Дрондар қызыл жарыққа өту, жол белгілерін елемеу, белгіленбеген жерде жаяу жүргіншілерге жол бермеу сияқты бұзушылықтарды дәл тіркейді. Жоғарыдан алынған видеожазба сотта дәлелдемелік базаны нығайтады.Жол қауіпсіздігі жөніндегі тәуелсіз сарапшы Айгүл Нұрмаханова статистиканы саралай отырып, дрондардың алдын алу рөлін де атап өтеді: "Жүргізушілер жоғарыдан бақыланып жатқанын сезсе, мінез-құлқын өзгертеді. Бұл — аспан камераларының психологиялық әсері. Адам жер деңгейіндегі камераны айналып өтуді білуі мүмкін, бірақ дроннан жасыру мүмкін емес". Сондықтан дрондардың нақты нәтижесі тіркелген бұзушылықтармен ғана шектелмейді — олар болдырмаудың да тиімді тетігі.Қоғамдық пікір: бақылау ма, әлде қауіпсіздік пе?Дрондарды кеңінен қолдану туралы ақпарат тарағаннан кейін қалалық әлеуметтік желілерде пікірталас өріс алды. Бір топ азаматтар технологияны жылы қабылдады. "Бізді қорғайды, демек — дұрыс" деген пікір басым. Өкілдері көп атап өткен жайт — тәртіпсіздіктер жиі орын алатын маңайларда дрондардың пайда болуынан кейін жағдай байсалдана бастаған. Жатақхана аудандарының бірінің тұрғыны Мәдина Жақсыбекова: "Кешкісін балаларыммен сыртқа шығуға қорықтым. Қазір патруль дрондары ұша бастағаннан бері ауданда тыныштық орнады" деп бөліседі.Алайда сыни көзқарастар да жоқ емес. Азаматтық белсенділердің бір бөлігі жеке өмірге қол сұғу мәселесін көтереді. "Дрон адамдарды бақылағанда олардың шекарасы қайда?" деген заңды сұрақ туындайды. Полиция бұл мәселеде заңнама шеңберінде ғана жұмыс істейтінін, алынған деректер белгіленген тәртіпте сақталатынын және жеке мақсаттарға пайдаланылмайтынын ресми түрде растаған.Болашаққа бағдар: флот өседіШымкент полициясы дрондар паркін одан әрі кеңейтуді жоспарлайды. Жақын болашақта жылу бейнекамерамен жабдықталған аппараттарды алу, түнгі патрульдің тиімділігін арттыру мәселелері қарастырылуда. Сонымен қатар жасанды интеллект элементтерін қосу — яғни дрон жазбасынан автоматты түрде бұзушылықты анықтайтын бағдарламалық жасақтаманы енгізу — перспективалық бағыт ретінде белгіленген.Қазақстанның басқа ірі қалалары да Шымкент тәжірибесін зерделеп жатыр. Алматы мен Астана полициясы бейпілотты технологияларды пайдаланғанмен, Шымкенттегідей жүйелі және кең ауқымды қолдану әзірше бірегей үлгі болып табылады. Ішкі істер министрлігі деңгейінде осы тәжірибені жалпыұлттық стандартқа айналдыру мүмкіндігін зерттеу тапсырылғаны белгілі.Жыл соңына дейін тіркелген бұзушылық саны 10 мыңнан асады деп болжануда. Бұл — аспаннан бақылаудың жерде нәтиже бергенінің айқын дәлелі. Шымкент тәжірибесі Қазақстан полициясының болашағын анықтауда маңызды рөл атқаруы әбден мүмкін.

Үндістанның Хайдарабад қаласында өткен WRO APAC Open Championship халықаралық роботехника жарысы аяқталды. 25–27 қыркүйек күндері үш күн бойы жалғасқан бұл ірі турнирде Азия-Тынық мұхит аймағының ондаған елдерінен жүздеген жас инженерлер мен бағдарламашылар бас қосты. Қазақстан атынан RoboPark оқу орталығының тәрбиеленушілері — Ерден мен Маруф RoboMission санатында өнер көрсетіп, тең дауласудың бар қиындығынан өтті.WRO, яғни World Robot Olympiad — бүкіл әлем бойынша жыл сайын өткізілетін ең беделді жас роботехниктер олимпиадасы. Бұл ұйым 1998 жылдан бастап жұмыс істеп келеді және бүгінде 90-нан астам елді қамтиды. APAC Open Championship — осы жүйенің аймақтық деңгейдегі ашық турнирі болып табылады, онда Азия мен Тынық мұхит маңындағы мемлекеттердің үздік командалары кездеседі. Жарыстың қиындығы — тек роботты дұрыс жинау немесе бағдарламалау ғана жеткіліксіз. Өрісте туындайтын күтпеген жағдайларға лезде бейімделу, сынды сәтте психологиялық тұрақтылықты сақтау, командалық үйлесімді ойлау — жеңіске жетудің шынайы шарттары осылар. Нақ осы қасиеттерді Ерден мен Маруф жарыстың ең шешуші кезеңдерінде танытты.RoboMission санаты — WRO жарысының ең талапты бағыттарының бірі. Мұнда командалар алдын ала белгіленген сценарий бойынша өз роботтарын жобалайды, жинайды және бағдарламалайды, содан кейін нақты тапсырмаларды орындауда бақталастарымен беттеседі. Биылғы тапсырмалар жасанды интеллект элементтерін және сенсорлық навигацияны қамтыды деп хабарланды. Дайындық кезінде жігіттер бір ізбен 200 ұпайдан асырып, өз мүмкіндіктерінің жоғары деңгейін көрсетті. Алайда халықаралық жарыстың ерекшелігі — мұнда барлық командалар да сол сияқты мықты нәтижелермен келеді. «Ерден мен Маруф өздерінің жас шамасына қарай аса жетілген техникалық дайындық деңгейін танытты. Олар роботты басқаруда ғана емес, шешім қабылдаудың жылдамдығы жағынан да бақталастарынан кем емес еді», — деп атап өтті RoboPark оқу орталығының жетекшілері.Жарыс барысы шиеленісті болды. Командалар алдымен 4-орынға дейін көтерілді — бұл өте мықты нәтиже, бастапқы кезеңдегі соншалық серпіліс оңай беріле бермейді. Кейіннен жоғары деңгейдегі бақталастармен кездесулер командаға 18-орынды тіркетті. Алайда мамандар мұны сәтсіздік деп емес, маңызды сабақ ретінде бағалауда. Осындай ауқымды аймақтық жарыста, яғни Азия-Тынық мұхит елдерінің ең дайындалған командалары жиналған турнирде орта тізімде орнықтырудың өзі — Қазақстанның роботехника мектебінің нығайып келе жатқанын аңғартатын белгі. «Бұл жас балаларды осындай деңгейдегі халықаралық жарысқа дейін жеткізудің өзі — үлкен табыс. Тәжірибенің бағасы бар, және олар сол тәжірибені алды», — деді тақырыпқа назар аударған білім беру саласының өкілдерінің бірі.Ерден мен Маруфтың бұл жетістіктері артындағы еңбек пен жолды ескерусіз қалдыруға болмайды. RoboPark оқу орталығы — жас буынды инженерлік ойлауға және технологиялық шығармашылыққа баулитын мекеме. Мұндай орталықтардың Қазақстанда дамуы ел үшін стратегиялық маңызы бар бағыт. Дүние жүзінде цифрлық экономика мен жасанды интеллект индустриясы күн санап өсіп жатқан кезде, инженерлік кадрлар мен технологиялық зерделі жастарды тәрбиелеу — болашақтың іргетасын қалау. Осы тұрғыдан алғанда, Ерден мен Маруфтың Хайдарабадқа сапары тек жарысқа қатысу емес, Қазақстанның технологиялық имиджін дүние жүзіне таныту мүмкіндігі болды.Бұл сапар мүмкін болған үшін айрықша алғыс айтылатын тараптар бар. Демеуші мекемелер — Қамбар батыр мектебі мен Asia Service IT компаниясы — жас командаға материалдық және ұйымдық тірек болды. Халықаралық жарысқа баруды қаржыландыру, ұшу мен тұру шығындарын өтеу, барлық логистикалық мәселелерді шешу — бұлардың бәрі жеке меценаттардың немесе серіктес ұйымдардың қолдауынсыз іске аспайды. Сондай-ақ ата-аналардың сенімі мен моральдық қолдауы да жігіттерге күш берді. Ерден мен Маруфтың отбасылары балаларын ертеден техникалық шығармашылыққа тарту арқылы мемлекет болашағына үлес қосып отыр.Хайдарабад жарысынан алынған сабақтар командаға бары анық. Жетекшілер де, жігіттердің өздері де жіберілген қателерді талдап, келесі маусымға дайындықты жаңа деңгейде бастауды жоспарлап отыр. «Биыл не жетіспеді — соны анықтадық. Роботтың конструкциясындағы кей нюанстарды, бағдарламалау логикасын тереңдету керек. Ерден мен Маруф бұл жарыстан кейін мүлдем басқа деңгейдегі спортшыларға айналады деп сенімдімін», — деп болжайды орталық жетекшісі. Болашақ мақсат айқын — халықаралық жарыстарда медаль алып, Қазақстан туын ең жоғарыда желбіреткізу. WRO-ның дүниежүзілік финалдарына жол — Азия аймағындағы нәтижелерге тікелей байланысты, және биыл алынған тәжірибе ол жолдағы маңызды баспалдақ болды.Ерден мен Маруфтың оқиғасы — Қазақстан жастарының технологиялық потенциалын паш еткен тағы бір дәлел. Олар ірі халықаралық сахнада өз мемлекетінің атын мақтанышпен алып шықты, бақталастармен тайталасты, сынды сәттерде шайқалмады. Қазақстандағы роботехника мектебі жыл өткен сайын нығайып, дүниежүзілік жарыстарда елімізді таныта алатын кадрлар дайындауға қадам басуда. Алда жаңа жарыстар, жаңа мақсаттар, жаңа жеңістер тұр. Ерден, Маруф — алға!

30 қыркүйек 2026 жыл. Қазақстанның технологиялық экожүйесінде жаңа бетбұрыс орын алды: G-TON атты акселерациялық бағдарлама ресми түрде өтінім қабылдауды бастады. Бағдарлама технологиялық стартаптарға өз шешімдерін тікелей мемлекеттік секторға — өңірлік әкімдіктердің нақты міндеттеріне — бейімдеуге мүмкіндік береді. Бұл тек кәдімгі акселератор емес, мемлекет пен бизнестің бірлескен іс-қимылының жаңа форматы, оның ашылуы Қазақстандағы цифрлық трансформация тарихында маңызды оқиға ретінде бағаланып отыр.Бағдарламаның пайда болуын кездейсоқтық деп атауға болмайды. Соңғы бес жылда Қазақстан мемлекеттік басқаруды цифрландыру жолында елеулі қадамдар жасады. Электрондық үкімет порталы, "Цифрлық Қазақстан" мемлекеттік бағдарламасы, SmartAstana және SmartAlmaty жобалары — осының бәрі цифрлық шешімдерге деген мемлекеттік сұраныстың артып келе жатқанын көрсетеді. Алайда практикада стартаптар мен мемлекеттік органдар арасындағы алшақтық сақталып қалды: жас компаниялар мемлекеттік тапсырысқа жету жолын таппады, ал әкімдіктер өздерінің нақты мұқтаждықтарын шешуге қабілетті технологиялық серіктестерді іздестіруде қиындықтарға тап болды. G-TON бағдарламасы дәл осы олқылықты жабуды мақсат тұтады.G-TON форматы бойынша стартаптар 11 негізгі бағытта, соның ішінде цифрландыру, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, экология, көлік, қоғамдық қауіпсіздік және басқа да салаларда өңірлік әкімдіктердің 47 нақты міндетін шешуге шақырылады. Бұл тізімнің өзі бағдарламаның бір ерекшелігі болып табылады: мемлекет алғаш рет стартаптарға нақты, тізімделген міндеттерді ашық түрде ұсынды. "Бұрын стартаптарымыз есікті соға берді, ал қазір есіктің өзі ашылды," — дейді технологиялық кәсіпкерлер қоғамдастығының өкілдері. Яғни G-TON — бұл жай ғана байқау немесе гранттық конкурс емес, ол тікелей серіктестіктің платформасы.Бағдарлама аясында қатысушыларды бай мазмұнды бағдарлама күтеді. Атап айтқанда, салалық тақырыптар бойынша онлайн-семинарлар, мастермайндтар мен воркшоптар, тұрақты трекинг қарастырылған. Бірақ ең маңыздысы — әкімдік өкілдерімен тікелей байланыс орнату мүмкіндігі. Бүгінгі таңда мемлекеттік тапсырысқа жету үшін кейде жылдар кетеді: тендерлер, бюрократиялық рәсімдер, заңнамалық кедергілер. G-TON бұл жолды едәуір қысқартуды ұсынады. Бағдарлама соңында қорытынды Demo Day өтеді, онда қатысушылар өз шешімдерін тікелей өңірлік тапсырыс берушілер алдында таныстыратын болады. Бұл форматта сатып алу шешімі конкурстан кейін емес, тікелей диалог барысында қалыптасады.Бағдарламаға деген сарапшылардың бағасы оң. Цифрлық экономика саласының белгілі талдаушысы Дәурен Сейітбеков: "G-TON — Қазақстан үшін прецедент. Мемлекет өз мұқтаждықтарын ашық жариялап, нарыққа шешім іздеуге шақыруы — бұл жаңа мәдениеттің белгісі. Еуропалық тәжірибеде, мысалы Эстония мен Финляндиядағы GovTech акселераторларында, мұндай тәсіл өте жақсы нәтиже берді. Қазақстан да осы жолмен жүреді деген сенімім мол," — дейді ол. Сондай-ақ IT-индустрия өкілдері бағдарламаның мемлекеттік сатып алу жүйесін икемді ету жолындағы маңызды қадам екенін атап өтуде. Стартап қоғамдастықтарында да реакция жылы: әлеуметтік желілерде жүздеген пікір мен репост тіркелді, бағдарламаға деген қызығушылық жоғары.Статистика тұрғысынан алғанда, Қазақстандағы технологиялық стартаптар рыногы жыл сайын орта есеппен 20–25 пайызға өсуде. 2025 жылдың деректері бойынша елде 3 000-нан астам белсенді технологиялық стартап тіркелген, алайда олардың тек 8–10 пайызы ғана мемлекеттік секторда тұрақты серіктестікке ие. Қалғандары жеке нарықта немесе экспортқа бағдарланып жұмыс істеуге мәжбүр. G-TON осы 90 пайыздық алшақтықты жабудың жолын ашуға талпынады. Сонымен қатар, мемлекеттік органдардың цифрлық шешімдерге жылдық бюджеті соңғы үш жылда екі есе өсіп, 2025 жылы 450 миллиард теңгеден асқан — бұл мемлекеттік сұраныстың орасан зор екенін дәлелдейді.Болжамды перспективалар да аз емес. Сәтті аяқталған акселерация мемлекет пен стартаптар үшін екі жақты пайда әкеледі: бір жағынан, мемлекеттік органдар нарықтан дайын, тестілеуден өткен шешімдерді алады; екінші жағынан, стартаптар алғашқы мемлекеттік тапсырыс, сенімділік, ал болашақта ірі контрактілер мен халықаралық кеңею мүмкіндігіне қол жеткізеді. GovTech бағыты бойынша сарапшылар G-TON-ның бірінші толқынынан кемінде 5–7 стартаптың нақты пилоттық жобаларға жетуін күтеді. Орта мерзімді перспективада бұл тәжірибе жалпы мемлекеттік тапсырысқа жаңа технологиялық серіктестерді тарту тетігіне айналуы мүмкін.Өтінімдерді қабылдаудың соңғы мерзімі — 12 қазан 2026 жыл (қоса алғанда). Дайын өнімі немесе MVP-і бар кез келген технологиялық компания бағдарламаға өтінім бере алады. Маманалдар бағдарламаға деген бәсекелестіктің жоғары болатынын болжайды, өйткені ұсынылып отырған 47 нақты міндет — бұл рыноктан бұрын мемлекет тарапынан берілген нақты техникалық тапсырма тізімі. Сонымен, G-TON бағдарламасы — технология мен мемлекеттік басқарудың тоғысуындағы жаңа кезеңнің белгісі. Қазақстанның GovTech экожүйесі жаңа беттерін ашып жатыр, ал нақты нәтижелер алда.

Қазақстанның үшінші мегаполисі Шымкент қала денсаулық сақтау жүйесін түбегейлі өзгерте алатын ауқымды цифрлық реформаға қадам басты. 2026 жылдың 30 қыркүйегінде қалада жедел медициналық көмек саласында жасанды интеллект пен заманауи бейнетіркеу жүйелерін кешенді енгізу туралы мәліметтер жария болды. Бұл қадам елдің денсаулық сақтау саласын цифрландыру жолындағы маңызды кезең ретінде бағаланып отыр.Бастама мемлекет басшысының нақты тапсырмасы аясында жүзеге асырылып жатқандығын ескерсек, оның стратегиялық маңызы бірден айқын болады. Соңғы жылдары Қазақстан цифрлық экономиканы дамыту бағытында жүйелі жұмыс атқарып келеді. «Цифрлы Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасы аясында елдің барлық өңірлерінде инновациялық жобалар іске асырылуда. Алайда денсаулық сақтау саласы, әсіресе жедел жәрдем қызметі, цифрландыру тұрғысынан ең қиын және сонымен бірге ең қажетті бағыт болып саналады. Себебі бұл салада бір секундтың өзі адам өмірін сақтап қалуы немесе сақтай алмауы мүмкін.Шымкентте іске асырылып жатқан жобалардың ішінде ерекше назар аударатыны — «103 Yandex Maps» жобасы. Бұл платформа арқылы қала тұрғындары жедел жәрдем көлігінің нақты орналасқан жерін және болжалды келу уақытын онлайн режимде бақылай алады. Қазіргі уақытта жоба шұғыл шақыртулар бойынша пилоттық режимде жұмыс істеуде. Мамандардың айтуынша, мұндай мүмкіндік науқастар мен олардың туыстарының алаңдаушылығын азайтып қана қоймай, жедел жәрдем бригадаларының маршрутын оңтайландыруға да ықпал етеді. «Бұрын адамдар шақырған соң жедел жәрдемді бір-екі сағат күтетін. Қазір телефонда нақты уақыт пен маршрутты көре аласың. Бұл психологиялық тұрғыдан да үлкен жеңілдік», — деп атап өтті Шымкент қалалық денсаулық сақтау басқармасының өкілі.Жобаның техникалық инфрақұрылымы да айтарлықтай ауқымды. Қалада 240 смарт-бейнежетон және 120 жедел жәрдем бригадасы заманауи бейнетіркеу құралдарымен жабдықталды. Бұл жүйе жай ғана бақылау функциясымен шектелмейді. Жасанды интеллект алгоритмдері бейнебақылау материалдарын автоматты түрде нақты уақыт ішінде талдап, алынған деректерді полиция департаментінің Жедел басқару орталығына дереу жібереді. Осылайша медицина мен қауіпсіздік секторлары арасындағы ақпараттық алшақтық жойылып, екі жүйе бірыңғай цифрлық ортада жұмыс атқаратын болады. Цифрлық технологиялар саласындағы сарапшы Дәурен Сейітов бұл туралы: «Жасанды интеллекттің медицина мен қауіпсіздік жүйелерін байланыстыруы — болашақтың шешімі. Шымкент осы бағытта елімізде алғаш қадам жасап отыр», — деп пікір білдірді.Халықаралық тәжірибеге үңілсек, мұндай жүйелердің тиімділігі сандармен дәлелденген. Сеул, Сингапур, Дубай сияқты қалаларда жедел жәрдемге жасанды интеллект жүйелерін енгізгеннен кейін шақыртуға жауап беру уақыты орта есеппен 30–40 пайызға қысқарғаны тіркелген. Ресей Федерациясының Мәскеу қаласында ұқсас цифрлық жүйені іске қосқаннан кейін жедел жәрдем бригадаларының жауап беру уақыты 14 минуттан 9 минутқа дейін азайған. Егер Шымкент тәжірибесі сәтті болса, бұл үлгі бүкіл Қазақстан бойынша тарала алады деген сенім бар. Ел халқының 19 миллионнан асатынын ескерсек, тиімді жедел медициналық көмек жүйесінің маңызы өлшеусіз.Жергілікті тұрғындар жобаға оң реакция білдіруде. Шымкенттік Айгүл Нұрғалиева: «Бұрын жедел жәрдем шақырсаң, оның қайда екенін, қашан келетінін білмей дал болатынсың. Енді телефонда бақылап отыра аласың. Бұл — нағыз жаңалық», — деді. Дегенмен кейбір сарапшылар абайлаушылықты да ескертуде. Медицина саясаты зерттеушісі Болат Жақсыбеков: «Цифрлық жүйелер тиімді, бірақ олар жеткілікті санда кәсіби медицина қызметкерлерін ауыстыра алмайды. Технология мен кадр мәселесін қатар шешу керек», — деп атап өтті. Бұл пікір орынды: Қазақстанда дәрігерлер тапшылығы әлі де өзекті мәселе болып табылады.Болашаққа қарасақ, Шымкент тәжірибесі бірнеше сценарий бойынша дамуы мүмкін. Бірінші кезеңде жиналған деректер талданып, жүйенің тиімділігі бағаланады. Сәтті нәтиже болған жағдайда жоба Алматы мен Астанаға, одан кейін облыс орталықтарына таратылады. Ең перспективалы бағыт — жедел жәрдем, ауруханалар мен апатқа жауап беру қызметтерін бірыңғай цифрлық платформаға біріктіру. Мұндай интеграция адам факторынан туындайтын қателерді барынша азайтып, жедел медициналық көмектің нәтижелілігін сапалы жаңа деңгейге шығарады деп күтілуде. Инновация мен ізгілікті ұштастырған Шымкент жобасы — қазіргі Қазақстанның цифрлық болашаққа деген нақты қадамы.

2026 жылдың 30 қыркүйегі — Қазақстанда цифрлық экономиканы дамыту жолында жасалып жатқан қадамдар бүгін де жалғасуда. Соңғы жылдары елдің технологиялық әлеуетін арттыруға бағытталған мемлекеттік бағдарламалар мен жеке бастамалар Шымкент сияқты ірі өңірлік орталықтарда да белсенді түрде жүзеге асырылуда. Astana Hub платформасы арқылы ұсынылып отырған бірқатар тегін бағдарламалар бүгінде Шымкент тұрғындарына ақысыз IT-білім алу, стартап дамыту және кәсіби мансапты жаңа бағытта жалғастыру мүмкіндігін беріп отыр. Бұл — жай ғана оқыту курстары емес, бүкіл бір өңірдің болашағын қалыптастыруға бағытталған кешенді стратегиялық жоба.Қазақстанда IT-секторды дамыту мәселесі бірнеше жыл бұрыннан мемлекеттік деңгейде қолға алынып келеді. 2018 жылы құрылған Astana Hub технологиялық инновациялар орталығы ретінде еліміздегі ең ірі стартап экожүйесіне айналды. Алғашқы жылдары Нұр-Сұлтан негізінде жұмыс жасаған бұл платформа кейін өз қызметін өңірлерге кеңейтіп, Шымкент, Алматы, Қарағанды сияқты қалаларда да іс-шаралар ұйымдастыра бастады. Экономикалық талдаушылар мен IT-саласының сарапшылары бірауыздан мойындайды: цифрлық сауаттылықты арттыру — бұл тек жастардың жұмыспен қамтылуы емес, бүкіл ел экономикасының бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз ету мәселесі. Дүниежүзілік банктің деректері бойынша, IT-дағдыларға ие мамандардың табысы орта жалақымен салыстырғанда 2–3 есеге жоғары болып келеді, ал Қазақстандағы IT-мамандарға деген сұраныс жыл сайын 15–20 пайызға өсуде.Бүгінде Шымкент тұрғындарына қолжетімді бірінші маңызды мүмкіндік — Astana Hub Education платформасы. Бұл портал арқылы кез келген адам стартап, жасанды интеллект, деректер инженериясы, no-code/low-code технологиялары және фриланс бағыттарында тегін онлайн курстарға тіркеле алады. Startup School, Prompt Engineering, Data Engineering, Artificial Intelligence & Data Analytics сияқты бағдарламалар қазірдің өзінде мыңдаған қазақстандықтарды қамтып отыр. Shymkent Hub өкілдері де осы курстарға промокод беру арқылы қаладағы жастардың белсенділігін арттыруда. «Біз Шымкенттің IT-потенциалына сенеміз. Бұл қала — Қазақстанның үшінші мегаполисі, бірақ технологиялық даму деңгейі жөнінен әлі де толық ашылмаған» дейді Shymkent Hub координаторы Бекзат Әлімов. Оның сөзінше, соңғы алты айда ғана платформаға тіркелген шымкенттіктер саны екі еселенген.Екінші маңызды бағдарлама — Tomorrow School. Бұл — программалау мен жасанды интеллектке арналған тегін офлайн мектеп. Оқу орнының ерекшелігі — алдын ала IT-білімі немесе арнайы мамандығы жоқ адамдар да оқи алады. Студенттер алдымен онлайн іріктеу ойынынан өтеді, содан кейін «Бассейн» деп аталатын төрт аптадық интенсивке қатысады. Осы кезеңде олардың шыдамдылығы, логикалық ойлауы және ұжымда жұмыс істеу қабілеті тексеріледі. Негізгі оқу бағдарламасында Golang, Python, JavaScript және AI бағыттары бар. Кампус тәулік бойы ашық — бұл жұмысшы жастарға да ыңғайлы. «Мен бұрын дүкен сатушысы болдым. Енді Python тілін меңгеріп, фрилансер ретінде жұмыс жасаймын. Tomorrow School менің өміримді мүлдем өзгертті» дейді бағдарламаның түлегі, 27 жастағы Дидар Сейітов.Стартап идеясы бар шымкенттіктер үшін Startup Orda 2.0 бағдарламасы ерекше қызығушылық тудырады. Бұл — Astana Hub ұйымдастыратын тегін өңірлік инкубациялық бағдарлама. Қатысушылар бизнес идеяларын нақты өнімге айналдырады, тәжірибелі тьюторлар мен сарапшылардың жетекшілігімен жұмыс жасайды, ал бағдарлама соңында Demo Day шарасында инвесторлар алдында өз жобаларын таныстырады. 2026 жылы бағдарламаның екінші ағыны Шымкентте де өтті. IT-сарапшы Айгүл Нұрланқызы бұл бастаманы маңызды деп бағалайды: «Өңірлердегі жастар Алматы мен Нұр-Сұлтандағы студенттерден кем емес. Оларға тек мүмкіндік пен дұрыс инфрақұрылым қажет». Дүниежүзілік тәжірибеге сүйенсек, инкубациялық бағдарламалардан өткен стартаптардың табысты бизнеске айналу ықтималдығы дербес жұмыс жасайтын кәсіпкерлерге қарағанда 3 есеге жоғары.Төртінші бағдарлама — Tech Orda ваучерлік жүйесі — білім алуды ақшалай қолдаудың тікелей тетігі болып табылады. 2026 жылы бағдарлама аясында офлайн оқу үшін 500 000 теңгеге дейін, ал онлайн немесе аралас форматта оқу үшін 400 000 теңгеге дейін ваучер берілді. Бұл — IT-мектептерде оқығысы келетін, бірақ материалдық мүмкіндігі шектеулі азаматтар үшін нақты қолдау. Аккредиттелген IT-мектептердің тізімі Astana Hub сайтында жарияланып отырады. Экономикалық есептеулерге сүйенсек, мемлекет бір маманды даярлауға жұмсаған осы инвестиция бес жыл ішінде салық түрінде оралып, өзін-өзі ақтайды.Жалпы алғанда, аталған төрт бағдарлама бір-бірін толықтырып тұратын тізбек түзейді: онлайн курстардан бастап офлайн мектепке, одан стартап инкубаторына және ваучерлік оқуға дейін — бұл экожүйе кез келген деңгейдегі адамды нүктеден нүктеге жеткізуге қабілетті. Демографиялық тұрғыдан алғанда, Шымкент — Қазақстандағы ең жас халқы мол қалалардың бірі. Бұл фактор аталған бағдарламалардың өңір үшін ерекше маңыздылығын одан әрі арттырады. Болашақты болжайтын аналитиктер Шымкенттің 2030 жылға қарай Орталық Азиядағы IT-хабтардың бірі ретінде танылуы мүмкін екенін айтады. Ал ол болашаққа апаратын жол дәл осындай тегін бағдарламалардан басталады — бүгін, қазір, мына мүмкіндіктерді пайдалана отырып.

Қыркүйек айының тағы бір ерекшелігі — цифрлық өзгерістердің тек мемлекеттік жобалармен немесе IT-мамандармен шектелмей, бизнес және шығармашылық қауымдастыққа да таралуы. Shymkent Hub айналасында қалыптасқан ортада стартап, бизнес, медиа және жасанды интеллект бағыттары бір алаңда тоғысты.2 қыркүйектегі Startup Orda-2026 басталуы Шымкентте технологиялық кәсіпкерлік тақырыбының ай бойы өзекті болатынын көрсетті. Бағдарламада AI, цифрлық денсаулық сақтау, білім беру технологиялары және өнеркәсіптік автоматтандыру сияқты бағыттардың болуы технологиялық кәсіпкерліктің салалық ауқымының кеңейіп келе жатқанын көрсетті.12 қыркүйекте SHANYRAQ MEDIA мен Shymkent Hub серіктестігі аясында кәсіпкерлік оқиғаларды жаңа медиа форматында көрсетуге бағытталған подкаст жобасы туралы ақпарат тарады. Бұл технологиялық хабтың тек коворкинг немесе оқыту орны емес, бизнес қауымдастық пен медиа үшін де коммуникациялық алаңға айналып келе жатқанын көрсетті.26 қыркүйекте SHANYRAQ бизнес-форумының өтуі цифрлық және дәстүрлі бизнестің жақындасуын тағы бір мәрте көрсетті. Хабтың форуммен серіктес болуы технологиялық шешімдерді кәсіпкерлердің практикалық қажеттілігімен байланыстыруға мүмкіндік беретін формат қалыптастырды.Ал қыркүйек соңындағы AI Month бағдарламасы бұл ортаның шығармашылық өлшемін күшейтті. AI Bootcamp, Career Day және басқа да іс-шаралар технологияны тек бағдарламалау саласында емес, түрлі мамандықтар мен контент жасау бағытында пайдалануға болатынын көрсетуге бағытталды.Ай қорытындысында Шымкенттегі цифрлық қауымдастықтың құрылымы кеңейіп келе жатқанын байқауға болады. Мұнда стартап жасаушы, бағдарламашы, кәсіпкер, медиа өкілі және шығармашылық маман бір экожүйенің әртүрлі қатысушыларына айналуда. Қыркүйек айындағы негізгі ерекшелік те осында: технология жеке сектордан бөлек өмір сүретін сала емес, бизнесті, білімді, медианы және қоғамдық коммуникацияны біріктіретін ортақ құрал ретінде көрінді. 

Қыркүйекте цифрлық білім беру мәселесі тек жасанды интеллектпен шектелмей, робототехника, бағдарламалау және практикалық технологиялық дағдылармен толықты. Бұл бағыттағы шаралар оқушының технологияны тұтынушы ретінде ғана емес, оны жасайтын маман ретінде қалыптасуына жағдай жасау мәселесін алдыңғы қатарға шығарды.Мектептердегі AIQYN платформасының қолданылуы білім беру ұйымдарының цифрлық инфрақұрылымын басқарудың жаңа моделін көрсетті. Жүйеде қауіпсіздік, инженерлік инфрақұрылым және басқару процестері бір цифрлық ортада қарастырылады.IT-мамандарды даярлау бағытында қыркүйек бойы бағдарламалау мен бұлтты технологияларды меңгеруге арналған форматтар ұсынылды. Startup Orda қатысушыларына арналған AWS вебинары осының бір мысалы болды. Кездесуде бұлтты технология, AI және халықаралық сертификаттау мәселелері қарастырылды.22 қыркүйекте Shymkent Hub-та өткен Vibe Coding воркшопы бағдарламалауды практикалық форматта меңгеруге мүмкіндік берді. Қатысушылар AI көмегімен өнім жасау процесін жылдамдату идеяларымен танысты.25 қыркүйекте RoboPark робототехника орталығы мен Seitzhan мектебі арасында ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойылды. Құжат аясында оқушылардың робототехника, бағдарламалау және заманауи технологиялармен практикалық жұмыс істеу мүмкіндіктерін кеңейту көзделді.Осы төрт оқиғаны біріктіретін ортақ бағыт — технологиялық кадрларды ерте кезеңнен даярлау. Мектептегі робототехника, AI құралдары, бағдарламалау және кәсіби технологиялық орта бір-бірінен бөлек емес, бір экожүйенің элементтері ретінде қалыптасып келеді.Қыркүйек қорытындысы бойынша цифрлық білім берудің басты міндеті тек ақпарат беру емес, технологияны қолмен жасап көруге мүмкіндік беру екені байқалды. Бұл тәсіл оқушының қызығушылығын нақты дағдыға, ал дағдыны болашақ кәсіби құзыретке айналдыруға бағытталған.

Қыркүйек айында қазақ тілінің цифрлық кеңістіктегі орны технологиялық күн тәртібімен тығыз байланыста қарастырылды. Жасанды интеллект, тілдік модельдер, цифрлық контент және анимация сияқты бағыттардың бір алаңда талқылануы қазақ тілінің болашағы тек гуманитарлық мәселе емес, технологиялық мәселе екенін де көрсетті.2 қыркүйекте Шымкентте «Қазақ тілі — цифрлық кеңістікте: технологиялар, инновациялар, даму» тақырыбындағы дөңгелек үстел ұйымдастырылды. Жиынға тіл мамандары, IT өкілдері, жасанды интеллект зерттеушілері және жастар қатысып, мемлекеттік тілдің цифрлық ортадағы қолданысын талқылады.Кездесуде Qazaq Til AI секілді тілдік технологиялар мәселесі көтерілді. Мұндай жобалардың мақсаты — қазақ тілінің грамматикалық және құрылымдық ерекшеліктерін цифрлық жүйелерге дұрыс енгізу. Яғни жасанды интеллект дәуірінде тілді сақтау тек контент көлеміне емес, сапалы тілдік деректер мен технологиялық инфрақұрылымға да тәуелді.Жиын барысында қазақ тіліндегі медиамазмұн мен балаларға арналған анимацияның маңызы да айтылды. «АЛАН» сияқты жобалардың ұсынылуы ұлттық тілді күнделікті цифрлық тұтыну ортасына енгізудің шығармашылық жолдарын көрсетті.Айдың екінші жартысында AI Month бастамасының іске қосылуы бұл мәселені одан әрі кеңейтті. Жасанды интеллект бойынша білім беру мен практикалық шаралардың өткізілуі қазақ тіліндегі цифрлық терминологияны, оқу материалдарын және технологиялық контентті дамыту қажеттігін де алға шығарды.Қыркүйек қорытындысы бойынша қазақ тілінің цифрлық болашағы бірнеше бағыттың түйісінде қалыптасатыны көрінді: тілдік AI, мобильді және онлайн сервистер, сапалы медиаконтент және балаларға арналған шығармашылық өнімдер. Бұл бағыттардың әрқайсысы тілдің интернеттегі қолданысын кеңейтудің өзіндік тетігіне айнала алады.

Қыркүйек айында Шымкенттегі Smart City бағыты бірнеше технологиялық шешім арқылы көрінді. Қала кеңістігін бақылауға арналған дрондар, мектептердегі интеллектуалды қауіпсіздік жүйелері және деректерге негізделген басқару құралдары цифрлық технологияның қалалық инфрақұрылымға біртіндеп еніп жатқанын көрсетті.1 қыркүйекте цифрлық технологияның мемлекеттік процестердің біріне енгізілген мысалы ретінде әскери шақыру кезінде Face ID жүйесін пайдалану көрсетілді. Жүйе шақырылушыларды биометриялық сәйкестендіру мен рәсімдердің тіркелуін автоматтандыруға бағытталған.6 қыркүйекте Шымкенттегі дрондық флоттың 16 жаңа аппаратпен толықтырылғаны туралы ақпарат жарияланды. Материалда олардың қоғамдық қауіпсіздік, инфрақұрылымды бақылау, заңсыз қоқыс орындарын анықтау және басқа да мониторингтік міндеттерге пайдаланылатыны жазылған. Дрондардың нақты уақыт режимінде дерек беру мүмкіндігі қала аумағын бақылаудың жаңа формасын қалыптастыруға мүмкіндік береді.Ай соңында мектептердегі жасанды интеллект негізіндегі қауіпсіздік жүйелері туралы ақпарат шықты. Мұнда бейнебақылауды интеллектуалды талдау, күдікті әрекеттерді анықтау және тиісті операторға белгі беру сияқты механизмдер сипатталған. Бұл мектеп қауіпсіздігінің де цифрлық басқару объектісіне айналып келе жатқанын көрсетеді.AIQYN платформасының мектептердегі инфрақұрылымды бақылау мүмкіндіктері де осы тізбекпен сабақтас. Платформада ғимараттардың жағдайын, инженерлік жүйелерді және қауіпсіздік құралдарын бірыңғай цифрлық ортада бақылау функциялары көрсетілген.Қыркүйек қорытындысы бойынша «ақылды қала» ұғымы тек жол қозғалысын немесе камераларды басқарумен шектелмейтіні анық көрінді. Қаладағы мектеп, қауіпсіздік, мемлекеттік рәсімдер және қоғамдық кеңістік біртіндеп деректерге негізделген цифрлық басқару жүйесіне қосылып жатыр. Бұл процесте технологиямен қатар деректерді қорғау, азаматтардың жеке кеңістігі және жүйелердің ашық жұмыс істеуі сияқты мәселелердің де маңызы арта түседі.

Қыркүйекте жасанды интеллект тақырыбы теориялық талқылаудан практикалық оқытуға қарай ауыса түсті. Ай ішінде мектептердегі цифрлық платформалар, Vibe Coding, AI Month және жаңа технологияларды меңгеруге бағытталған білім беру шаралары бір-бірін толықтырды. Нәтижесінде жасанды интеллект тек мамандарға арналған технология емес, оқушыдан бастап кәсіпкерге дейінгі кең аудиторияның күнделікті құралы ретінде көрсетілді.Ай басында Шымкент мектептеріндегі AIQYN платформасының мүмкіндіктері назарға шықты. Материалда жүйенің инфрақұрылымды бақылау, бейнебақылау, кадрлық басқару және жасанды интеллект көмегімен деректерді талдау функциялары сипатталған. Бұл мектепті басқаруда цифрлық жүйелердің рөлі дәстүрлі әкімшілік процестен әлдеқайда кең екенін көрсетті.Қыркүйек ортасында Vibe Coding тақырыбы IT-қоғамдастықтың күн тәртібіне шықты. 17 қыркүйекке жоспарланған онлайн лекцияда бағдарламалау процесін жеделдету, идеяны жылдам прототипке айналдыру және код әзірлеудегі жаңа тәсілдер қарастырылатыны жарияланды.22 қыркүйекте Shymkent Hub-та AI Month және Цифрландыру айы аясында Vibe Coding воркшопы өтті. Қатысушылар жасанды интеллект құралдарын пайдалана отырып веб-сайт жасаудың жаңа тәсілдерін практикалық тұрғыда қарастырды. Бұл форматтың ерекшелігі — қатысушылардың технологияны тек тыңдап қана қоймай, оны іс жүзінде сынап көруі.AI Month бағдарламасының өзі де қыркүйек соңындағы негізгі цифрлық білім беру бастамаларының бірі болды. Бағдарламада AI Bootcamp, AI Career Day және шығармашылық бағыттағы форматтар қарастырылып, жасанды интеллектті әртүрлі мамандық иелеріне түсіндіруге бағытталды.Осы айдың қорытындысы бойынша цифрлық білім беру бұрынғыдай тек бағдарламалау тілдерін меңгеруге тірелмейді. Енді маңызды дағды — AI құралдарын түсіну, оларды жұмыс процесіне дұрыс енгізу және алынған нәтижені бағалай білу. Қыркүйектегі шаралар Шымкентте осы мәдениетті қалыптастырудың практикалық алаңы біртіндеп кеңейіп келе жатқанын көрсетті.

Қыркүйек Шымкенттің стартап экожүйесінде бірнеше деңгейдің қатар қалыптасып келе жатқанын көрсетті. Ай ішінде стартап байқауы, технологиялық хабтардағы кездесулер, халықаралық бұлтты технологиялар бойынша оқыту және жаңа жобаларды іріктеу механизмдері қатар жүрді. Мұның барлығы кәсіпкерлік идеяны тек байқау деңгейінде қалдырмай, оны технология, білім және нарықпен байланыстыруға бағытталған.2 қыркүйекте Шымкентте Startup Orda-2026 бағдарламасы басталғаны хабарланды. Бағдарлама жас кәсіпкерлер мен технологиялық жобаларды бір алаңға жинап, идеяны өнімге дейін жеткізу мақсатын көздеді. Бағыттар қатарында цифрлық денсаулық сақтау, білім беру технологиялары, өнеркәсіптік автоматтандыру және жасанды интеллект қолданбалары болды.Келесі кезеңде стартаптарға халықаралық технологиялық инфрақұрылымға шығу мүмкіндігін түсіндіретін оқу форматы пайда болды. 15 қыркүйекке Startup Orda қатысушыларына арналған Amazon Web Services вебинары жоспарланып, бұлтты шешімдер, жасанды интеллект және халықаралық сертификаттау мүмкіндіктері талқыланатыны айтылды. Мұндай шаралар стартапты тек идея ретінде емес, техникалық инфрақұрылымы мен масштабталу мүмкіндігі бар өнім ретінде қарауға мүмкіндік береді.Қыркүйек ортасында Shymkent Hub алаңындағы стартаптық белсенділіктің тағы бір көрінісі — SAIGA STARTUP ARENA сияқты форматтардың пайда болуы болды. Мұндай алаңдар қатысушыларға өз жобасын таныстырумен қатар, кәсіпкерлермен, менторлармен және технологиялық қоғамдастықпен тікелей байланыс орнатуға мүмкіндік береді.22 қыркүйекте Shymkent Hub пен AI Startify Startup Battle бағыты бойынша жаңа белсенділік байқалды. Бұл іс-шаралар жасанды интеллект пен стартаптық кәсіпкерліктің барған сайын жақындасып келе жатқанын көрсетті.Қыркүйектің қорытындысы бойынша Шымкенттің стартап ортасында үш маңызды компонент қатар көрінді: идеяны іздеу, технологиялық білім беру және жобаны нарыққа дайындау. Startup Orda, Shymkent Hub, AWS сияқты әртүрлі форматтардың бір ай ішінде қатар жүруі технологиялық кәсіпкерлік үшін тек байқау емес, толық экожүйе құру мәселесінің алдыңғы қатарға шыққанын байқатты.

2026 жылғы қыркүйекте киберқауіпсіздік тақырыбы Шымкенттің цифрлық күн тәртібінде ерекше орын алды. Интернет-алаяқтықтың жаңа тәсілдері, SMS-кодтарды қорғау, кибергигиена және жастар арасындағы қаржылық қауіпсіздік мәселелері бір ай ішінде бірнеше шараның өзегіне айналды. Бұл киберқауіпсіздікті тек IT-мамандарының мәселесі емес, күнделікті цифрлық мінез-құлықтың бір бөлігі ретінде қарастыру қажеттігін көрсетті.Қыркүйек ортасында азаматтарды SMS-кодтарды бөтен адамдарға бермеуге шақырған ақпараттық түсіндіру жұмыстары жүргізілді. Материалда алаяқтардың өзін банк, полиция немесе басқа мемлекеттік орган қызметкері ретінде таныстырып, адамның психологиялық қысым жағдайында құпия кодты айтуына ықпал ететін схемалары сипатталған. Мұндай жағдайда негізгі қауіп технологиядан емес, адамның алдау тәсілін уақытында танымауынан туындайды.Киберқауіпсіздікке арналған білім беру форматы да айқын көрінді. Шымкенттегі жоғары оқу орнының студенттерімен өткен кездесуде интернет-алаяқтық, фишинг, күмәнді сілтемелер, пароль қауіпсіздігі және екі сатылы аутентификация сияқты практикалық мәселелер талқыланды. Кибергигиена ұғымының кең қолданылуы цифрлық қауіпсіздіктің күнделікті дағдыға айналып жатқанын көрсетті.22 қыркүйектегі алдын алу іс-шараларының бірінде жастар арасында қаржылық пирамидалар мен «дропперлік» тәуекелдері түсіндірілді. Әсіресе банк картасын немесе есептік жазбаны бөтен адамға пайдалануға беру сияқты әрекеттердің құқықтық салдарына назар аударылған. Бұл жерде киберқауіпсіздік қаржылық сауаттылықпен тікелей байланыста көрінді.Маңызды мәселенің бірі — қауіптердің үнемі өзгеруі. Қарапайым фишингтен бастап жалған қоңырауларға, жалған инвестициялық ұсыныстарға және әлеуметтік инженерия әдістеріне дейінгі тәсілдер азаматтан тек антивирус қолдануды емес, ақпаратты сын тұрғысынан тексеруді талап етеді.Қыркүйек қорытындысында Шымкенттегі киберқауіпсіздік жұмысының негізгі бағыты техникалық жүйелерді ғана күшейту емес, халықтың цифрлық мәдениетін арттыру екені байқалды. Университеттердегі түсіндіру кездесулері мен профилактикалық дәрістердің жоспарлануы бұл жұмыстың бір реттік акция емес, тұрақты ағартушылық бағытқа айналып келе жатқанын көрсетті.