22 шілде 2026 жыл күні Шымкент қаласында отандық өнеркәсіптің нағыз мерекесіне айналған іс-шара өз жұмысын аяқтады. «Қазақстанның үздік тауары – 2026» және «Бір ауыл – бір өнім» өңірлік көрме-байқаулары аясында 120-дан астам жергілікті тауар өндіруші өз өнімдерін кең қауымдастық назарына ұсынды. Бұл іс-шара тек сауда-өнеркәсіп ауқымындағы жай ғана шара емес, Оңтүстік Қазақстанның экономикалық потенциалын танытатын маңызды платформаға айналды.Байқаудың алғашқы өңірлік кезеңі Шымкентте өткізілуі кездейсоқ емес. Қала соңғы жылдары Қазақстанның ірі өнеркәсіп орталықтарының біріне айналып келеді. Шымкент бүгінгі таңда химия, фармацевтика, машина жасау және жеңіл өнеркәсіп салаларында тұрақты өсу қарқынын сақтап отыр. Статистикалық деректерге сүйенсек, соңғы үш жыл ішінде қаладағы шағын және орта кәсіпорындардың саны 18 пайызға артты, ал экспортқа шығарылатын өнімнің жалпы көлемі 2023 жылмен салыстырғанда 24 пайызға өсті. Осындай серпін аясында өткізілген байқау нарықта жаңа орын іздеген кәсіпкерлерге де, өзінің бәсекеге қабілеттілігін сынағысы келген ірі өндірушілерге де тең мүмкіндік берді.Көрме-байқауды Шымкент қалалық әкімдігі мен Кәсіпкерлер палатасы бірлесіп ұйымдастырды. «Көрме» орталығының кең алаңдарында тамақ өнеркәсібі, фармацевтика, машина жасау, химия, жеңіл өнеркәсіп, құрылыс индустриясы және басқа да салалардың кәсіпорындары өз стендтерін орнатты. Байқау барысында сарапшы комиссия әр қатысушының өнімін бірнеше критерий бойынша бағалады: өнім сапасы, бәсекеге қабілеттілік, орамасының сәйкестігі, экологиялық тазалығы және тұтынушыларға ыңғайлылығы. Өндірісін жаңа бастаған жас кәсіпкерлер үшін арнайы «Стартап» номинациясы ұйымдастырылып, оларға тәжірибелі сарапшылардан бағалы кеңестер мен практикалық нұсқаулар берілді.Іс-шараны ерекше мәнге ие еткен тағы бір жайт — онда мемлекеттік деңгейдегі жоғары лауазымды тұлғалар мен халықаралық қонақтардың болуы. Шымкент қаласының әкімі Ғабит Сыздықбеков іс-шараны ресми ашып, Шымкент өндірушілерінің алдыңғы қатарлы республикалық деңгейге шығу мүмкіндігіне жоғары баға берді. «Бізде дүниежүзілік стандарттарға сай өнім шығаратын кәсіпорындар бар. Міне, осы байқау сол шындықты дәлелдейтін алаң. Шымкент кәсіпкерлері Астана байқауында республиканың намысын лайықты қорғайды деп сенемін», — деді қала басшысы. Үндістан Республикасының Төтенше және Өкілетті Елшісі Сайлас Тхангал бастаған дипломатиялық делегацияның қатысуы іс-шараға халықаралық сипат берді. Елші Үндістан мен Қазақстан арасындағы сауда-экономикалық ынтымақтастықтың болашағы зор екенін атап өте отырып, Шымкент өнімдерінің деңгейіне ерекше назар аударды.Байқаудың маңызды бөлігі болып «Бір ауыл – бір өнім» жобасы аясындағы көрме саналды. Бұл жоба ауылдық жерлердегі шағын кәсіпорындарды, қолөнер шеберлерін және отбасылық бизнесті қолдауға бағытталған мемлекеттік бастама. Жобаға қатысушылар өздерінің бірегей, жергілікті шикізатқа негізделген өнімдерін — табиғи ірімшіктер мен сүт өнімдерін, дәстүрлі тоқыма бұйымдарын, емдік шөп жинақтарын, тұздалған және кептірілген жидектерді ұсынды. Мамандардың пікірінше, «Бір ауыл – бір өнім» бағдарламасы ауылдық аймақтардағы жұмысбастылықты арттырып, ішкі туризмнің дамуына да жол ашатын перспективалы жоба болып табылады.Байқаудың жеңімпаздары жақын арада Астана қаласында өтетін «Қазақстанның үздік тауары – 2026» республикалық кезеңіне қатысу құқығына ие болды. Республикалық байқауда еліміздің барлық өңірлерінен келген үздік өндірушілер бас жүлде үшін күреседі. Бұл Шымкент кәсіпорындары үшін ауқымды нарыққа шығу, жаңа серіктестіктер орнату және бренд атын мемлекеттік деңгейде бекіту мүмкіндігі. Тарихи тұрғыдан алғанда, алдыңғы жылдардағы байқаулардың жеңімпаздары кейін жыл сайынғы сатылым көлемін орта есеппен 30-40 пайызға ұлғайтқан. Демек, байқаудың жеңімпазы атағы — жай ғана диплом мен медаль емес, бизнестің нақты өсуінің кілті.Іс-шараның қоғамдық маңызы да жоғары болды. Байқаудың қорытынды күнінде «Көрме» орталығына жүздеген шымкенттіктер мен қонақтар ағылып келді. Тұтынушылар жергілікті өнімді таниды, ал өндірушілер тікелей кері байланыс алуға мүмкіндік табады — бұл коммерциялық алаң мен халыққа арналған мерекені бір мезгілде ұштастыратын ерекше формат. Жастар тарапынан да белсенділік байқалды: бірнеше студент стартаптары байқауға қатысып, цифрлық технологияны өнеркәсіппен ұштастырған инновациялық жобаларын таныстырды.Сарапшылар мен экономистер мұндай өңірлік байқаулардың стратегиялық маңызын баса атап өтеді. Отандық өндірісті қолдау, импортты алмастыру және жергілікті брендтерді нығайту — бүгінгі Қазақстанның негізгі экономикалық басымдықтарының бірі. Шымкенттегі іс-шара осы мақсаттарды жүзеге асырудың нақты, тиімді моделін ұсынды. Байқаудың ашықтығы, бағалау критерийлерінің айқындылығы және бизнес қауымдастығының жоғары белсенділігі — осының бәрі алдағы жылдары мұндай іс-шараларды тағы да кеңейту қажеттігін дәлелдейді. Шымкент кәсіпкерлері Астанадағы республикалық байқауда өз аймағының мақтанышы болатынына барша тұрғындардың сенімі мол.

Алматы облысында жол апатынан көз жұмғандар саны азайды. Алғашқы жарты жылдың қорытындысы бойынша тас жолда қаза тапқандар саны былтырғы жылмен салыстырғанда 32%-ға төмендеді. Бұған қауіпті жолдарда орнатылған камералар оң ықпал еткен. Бейнебақылаудың көмегімен 6 айдың ішінде жол ережесін бұзған азаматтарға 10,1 млрд теңге көлемінде әкімшілік айыппұл салынды. Оның 8,16 млрд теңгесі өндірілді. Бұл туралы облыс әкімі аппаратының жиынында мәлім болды.Биылғы қаңтар-маусым айларында облыстық Цифрлық технологиялар басқармасы белгіленген жоспарды 100,7%-ға орындаған. Әсіресе туристік нысандардағы интернет мәселесін шешуге ерекше көңіл бөлінді. Мәселен, биылғы шілде айының басында «Көшпенділер қаласында» сапалы интернет желісі орнатылды. Ал ASP арена кешеніне тамыз айында қосымша мобильді байланыс қосылады. Сондай-ақ Қазақ-қырғыз шекарасындағы Қарқарадағы өткізу пункті мен Қара шатқал аймағына базалық станция орнату мәселесі пысықталуда. Алатау қаласындағы байланыс мәселесі де басты назарда. Қазіргі таңда «Алматы – Қонаев» автожолының бойындағы Жетіген бұрылысында жеке инвестор антенна-діңгек құрылысын аяқтап, базалық станция орнату жұмысын жүргізуде. Сонымен қатар Жаңаарна және Құйған шағын аудандарында талшықты-оптикалық байланыс желілерінің құрылысы басталды. Бір ай ішінде тұрғындар жоғары жылдамдықты интернетке қол жеткізеді. Одан бөлек жақын арада өңірдегі елді мекендерде 16 базалық станция іске қосылады (Қонаев қаласында – 2, Жамбыл ауданында – 7, Қарасай ауданында – 4, Іле, Ұйғыр, Райымбек аудандарында – 1).Камералардың тиімділігін арттыру бойынша да жүйелі жұмыс атқарылуда. Олардың адам көп шоғырланған және көлік жиі жүретін аумаққа қойылуына ерекше мән берілген. Осыған байланысты 325 аппараттық-бағдарламалық кешеннің 33-інің орны ауыстырылды.Облыс әкімі Марат Сұлтанғазиев өз сөзінде бейнебақылау камераларының үздіксіз жұмыс істеуін бақылауда ұстауды тапсырды.«Камераларды тек орнатып қою жеткіліксіз. Әрқайсының тұрақты жұмыс істеп тұрғанын қадағалау керек. Сонымен қатар полиция департаментімен бірлесіп, қоғамдық орындарды ластау, шылым шегу сияқты әкімшілік құқық бұзушылыққа жол берген азаматтарды осы камералар арқылы анықтап, заң аясында жауапкершілікке тарту қажет. Жаңа өзгеріске сәйкес енді тұрғындар өз үйінің айналасындағы 5 метр радиустағы аумақтың тазалығына жауапты. Сондықтан бұл талаптың орындалуына да ерекше мән берілуі тиіс. Осылайша цифрлық технологиялар қоғамдық қауіпсіздік пен тәртіптің сақталуына нақты қызмет етеді», – деді аймақ басшысы.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/almobl/press/news/details/1264235?lang=ru

Шымкент қаласының бірқатар тұрғындары соңғы апталарда өзіне таныс көше бойындағы суреттің өзгергенін байқады — тіректерге созылған сым-кабельдер бригадалар тарапынан алынып тасталып жатыр. Бұл жұмыстар әлеуметтік желілерде дереу резонанс тудырып, тұрғындар арасында алаңдаушылық пен сұрақтарды туындатты. 22 шілде 2026 жыл күні қалалық атқарушы орган осы мәселеге қатысты ресми түсіндірме берді: кабельдерді демонтаждау жұмыстары заңсыз орналастырылған байланыс желілерін ретке келтіру және қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз ету мақсатында жүргізіліп жатқандығы мәлім болды.Мәселенің тамыры өткен жылға барып тіреледі. 2025 жылы жүргізілген жоспарлы тексеру барысында инспекторлар Шымкент көшелеріндегі сыртқы жарықтандыру тіректеріне интернет-провайдерлердің кабель желілерін заңсыз орналастырғанын анықтады. Тексеру нәтижелері бойынша бұзушылықтардың ауқымы айтарлықтай кең болып шықты: ондаған километр кабель желілері инженерлік нормалар мен қауіпсіздік талаптарын мүлдем сақтамай тартылған. Кейбір тіректерде кабельдер бір-бірімен шатасып, ілулі тұрған, ал жер бетінен тым төмен жерде орналасқан сымдар жаяу жүргіншілерге де қауіп төндіретін.Маман-электриктердің пікірінше, мұндай тәртіп бұзушылықтар жай ғана эстетикалық мәселе емес. Шымкенттегі сертификатталған электр монтажшысы Бауыржан Сейтқали: "Жарықтандыру тіректері белгілі бір жүктемеге есептелген. Оларға қосымша кабельдер заңсыз іліп тастаса, тіректің механикалық беріктігі бұзылады. Желдетілмеген жинақталған кабельдер қызып кетуі мүмкін, ал бұл өрт қаупін арттырады. Жауын-шашын кезінде ашық орналасқан қосылыстар тоқ соғу жағдайларына жол ашады," — деп атап өтті. Осы тұрғыдан алғанда, демонтаж жұмыстары тек тәртіпті сақтау шарасы емес, тікелей адам өміріне байланысты мәселе болып табылады.Жергілікті атқарушы орган провайдерлерге бірден демонтажға шықпады. 2025 жылдың қараша айында барлық байланыс операторларына ресми ескертулер жіберіліп, заңсыз орналастырылған желілерді өз күштерімен алып тастау немесе баламалы инфрақұрылымға, атап айтқанда жерасты арналарына немесе арнайы кабель тіректеріне көшіру мүмкіндігі ұсынылды. Бұл — заңнаманың талаптарына сәйкес берілген ресми мерзім. Байланыс саласының регулятивтік практикасында мұндай алдын ала ескерту беру және мерзім белгілеу тәртібі кең қолданылады. Оператор тарапынан уақытылы жауап болмаса ғана, мәжбүрлі демонтажға жол ашылады.Ескерту мерзімі аяқталғаннан кейін жағдай екі жаққа бөлінді. Бірқатар провайдерлер талаптарды дер кезінде орындап, кабельдерін өз еркімен алып тастады. Алайда кейбір операторлар белгіленген мерзімді елемеді. Бұл жағдайда заңнама атқарушы органға мәжбүрлі демонтаж жүргізуге құқық береді. Нақ осы уақытта Шымкент тұрғындарының әлеуметтік желілердегі наразылығы өршіді: интернет байланысы үзіліп қалған үй-жайлардың иелері бригадалар жұмысын бейне камераға түсіріп, таратты. Наразылықтың бір бөлігі негізді болды — бірден интернет байланысынан айрылу ыңғайсыздық туғызды. Алайда мамандар тұрғындарды ыңғайсыздықтың уақытша екенін, провайдерлердің жаңа инфрақұрылымға ауысуы бірнеше күн ішінде шешілетінін еске салды.Шымкенттің телекоммуникация нарығы соңғы он жылда қарқынды дамып келеді. Қаладағы интернет абоненттерінің саны 2016 жылмен салыстырғанда үш есеге өскен, ал бәсекелестік нарыққа жаңа операторларды тартуды жылдамдатқан. Осы тез өсу кезеңінде кейбір провайдерлер инфрақұрылымды жедел кеңейту мақсатында заңи рәсімдерді айналып өтіп, тіректерге рұқсатсыз кабель тартқан. Алғашқы жылдары бақылау тетіктерінің жеткіліксіздігі мұндай тәжірибенің кең тарауына жол берді. Бүгінгі демонтаж — осы ретсіздіктің жиналып қалған салдары.Тұрғындардың бір бөлігі жұмыстардың нақты мақсаты туралы күмәнмен қарады. "Неге дәл қазір? Бізге ешкім алдын ала ескертпеді," — деп жазды бір пайдаланушы. Бірақ атқарушы орган өкілдерінің айтуынша, ескертулер провайдерлерге жіберілген, тұрғындарға жеке хабарлама жіберу заңнамалық міндеттеме болып табылмайды. Болашақта мұндай жағдайлардың алдын алу үшін провайдерлерге арналған ақпараттық хабарламаларды тұрғындарға да жеткізу практикасын енгізу мүмкіндігі талқылануда.Демонтаж жұмыстарының аяқталуымен бір мезгілде операторларға жаңа стандарттарға сәйкес инфрақұрылым орнату мүмкіндігі ұсынылады. Жер асты кабель арналары, арнайы бекітілген кабель тіректері — осылар болашақтың шешімі. Бұл тәсіл тек қауіпсіздікті ғана емес, қала көрінісін де жақсартады. Шымкент соңғы жылдары жергілікті инфрақұрылымды заманауи талаптарға сай жаңарту бағытында бірқатар ауқымды жобалар жүзеге асырып келеді. Телекоммуникация саласындағы тәртіпке қол жеткізу де осы ауқымды реформаның бір бөлігі болып табылады. Тұрғындарға уақытша ыңғайсыздық туғызып жатқан бұл шаралар ұзақ мерзімді перспективада қаланың байланыс инфрақұрылымын қауіпсіз, заңды және тиімді негізде дамытуға жол ашады.

Қазақстандағы цифрландыру процесі жылдан жылға кеңейіп, елдің барлық аймақтарын қамтып келеді. 22 шілде 2026 жыл күні Шымкент қаласының энергетика саласында маңызды жаңалық жарияланды: энергия объектілерін бақылауға арналған жасанды интеллект технологиялары іске қосылып, пайдалануға берілді. Бұл қадам Қазақстанның цифрлық болашаққа бет алғанын тағы бір рет дәлелдеді.Цифрландыру жылы аясында Шымкент қаласы бірқатар стратегиялық жобаларды іске асыруда. Энергетика инфрақұрылымы — мемлекеттің тіршілік тамыры болғандықтан, оны заманауи технологиялармен жабдықтау мәселесі ерекше маңыздылыққа ие. Қала билігі мен Энергетика министрлігі бірлесе отырып, жасанды интеллект негізіндегі мониторинг жүйесін енгізуге шешім қабылдаған болатын. Бұл жүйе трансформаторлық подстанциялардан бастап тарату желілеріне дейінгі барлық объектілерді нақты уақыт режимінде бақылауға мүмкіндік береді.Жасанды интеллект технологияларының энергетикаға енгізілуі кездейсоқ шешім емес. Соңғы жылдары Шымкент қаласының халқы мен өнеркәсіптік объектілерінің саны күрт өскен. Бір ғана 2024–2025 жылдар аралығында қала тұрғындарының саны 150 мыңға жуық адамға артып, электр энергиясына деген сұраныс 18 пайызға дейін өскен. Мұндай жағдайда ескі бақылау жүйелері жеткілікті болудан қалды. Аварияларды уақтылы анықтау, жабдықтың тозуын болжау, жүктемені теңестіру — осының бәрі адами ресурстар мен дәстүрлі құралдар арқылы тиімді орындалу мүмкіндігін жоғалтқан болатын. Дәл осы жағдай жасанды интеллект шешімдерін іздеуге итермеледі.Жаңа жүйе бірнеше негізгі функцияны орындайды. Біріншіден, ол мыңдаған датчиктерден келетін ақпаратты секунд сайын талдап, ауытқуларды автоматты түрде анықтайды. Екіншіден, машиналық оқыту алгоритмдері арқылы жабдықтың болашақ ақауларын 72 сағат бұрын болжауға қабілетті. Үшіншіден, жүйе авариялық жағдайларда диспетчерлік тобына дереу хабарлама жіберіп, оңтайлы шешімді ұсынады. Осының арқасында жоспарсыз тоқтаулардың санын 40 пайызға, ал апаттық жағдайларда жөндеу уақытын орта есеппен 2,5 есеге қысқарту мүмкін болады деп күтілуде.«Бұл жоба бізге үлкен мүмкіндіктер ашып отыр», — деді Шымкент қаласы энергетика бөлімінің басшысы Арман Жексенов. — «Бұрын авариялар болғанда біз оны постфактум анықтайтынбыз. Ал енді жүйе бізге жабдық жай ғана ақаулануды бастамастан бұрын-ақ сигнал береді. Бұл — ұйықтап жатқанда күзетші отырған сияқты жағдай». Маман сонымен қатар персоналдың қауіпсіздігі де айтарлықтай жақсарды деп атап өтті: жасанды интеллект жоғары кернеулі учаскелердегі рұқсатсыз кіруді де бақылап, жедел хабарлама береді.Энергетика министрлігінің өкілдері де жобаның ауқымы мен маңыздылығын ерекше бағалады. Министрліктің цифрлық трансформация департаментінің директоры Сауле Нұрланова: «Шымкент пилоттық аймақ ретінде таңдалды, себебі қала өз инфрақұрылымын жылдам дамытып келе жатыр. Осында алынған тәжірибе мен деректер негізінде жүйені Алматы, Астана және басқа ірі қалаларға тарату жоспарланып отыр», — деді. Бұл мәлімдеме жобаның ел деңгейіндегі стратегиялық маңыздылығын айқын көрсетеді. Болашақта барлық облыстық орталықтарда осындай мониторинг жүйелері жұмыс істейтін болады.Халықаралық тәжірибеге сүйенсек, энергетика саласында жасанды интеллектіні пайдалану өте тиімді нәтижелер берген. Германияда осындай жүйелерді енгізу нәтижесінде электр желілеріндегі шығындар 25 пайызға қысқарған. Сингапурда ЖИ-негізіндегі мониторинг жабдықтың қызмет ету мерзімін орта есеппен 30 пайызға ұзартқан. Жапонияда авариялық тоқтаулардың орташа ұзақтығы 60 пайызға қысқарып, тұтынушылардың шағымдары азайған. Шымкенттің осы жолды таңдауы — ел энергетикасын халықаралық стандарттарға сәйкестендіру жолындағы маңызды қадам.Шымкент тұрғындарының да жаңалыққа деген қарым-қатынасы жағымды. Ұзақ жылдар бойы жазда да, қыста да кенеттен электр тоқтауларынан зардап шеккен қала тұрғындары бұл жобаны зор үмітпен қарсы алуда. «Жазда жылыту жоспарын орындаймыз деп жазда кондиционер токсыз қалады дегенді естіп едік. Енді мұндай жағдай болмайды деп сенемін», — деді Шымкент тұрғыны, педагог Гүлнар Есенова. Кәсіпкерлер де өндіріс тоқтаулары мен олармен байланысты шығындардың азаюын асыға күтуде. Бизнес өкілдері үшін сенімді электрмен қамту — тікелей экономикалық пайда болып табылады.Жоба аясында 120-дан астам энергия объектісіне сенсорлар орнатылып, бірыңғай диспетчерлік орталыққа қосылды. Осы орталықта жасанды интеллект жүйесі тәулік бойы деректерді өңдеп, аналитикалық есептер жасайды. Алдағы екі жылда жүйені ары қарай дамыту жоспарланған: желіні толық 3D картаға түсіру, дрондармен визуалды инспекция жүйесін интеграциялау, сондай-ақ тұтынушылардың жеке шоттарымен байланыстыру. Бұл мүмкіндіктер іске асса, Шымкент Орта Азиядағы алғашқы «ақылды энергетикалық қала» атануға лайық болады. Цифрлық болашақ — бұл ертеңгі арман ғана емес, бүгінгі шындыққа айналып жатқан өзгеріс.

Шымкент қаласында 2026 жылдың бірінші тоқсанындағы кәсіпкерлікті қолдау бағдарламасы өз нәтижесін берді. 22 шілде 2026 жыл күні ресми мәлімет бойынша, арнайы комиссияның шешімімен 105 азаматқа бизнес-грант тағайындалды. Бұл шешім Қазақстанның оңтүстік мегаполисінде шағын және орта бизнесті дамытудың жаңа кезеңін бастаған маңызды оқиға болып саналады.Аталған бағдарлама шеңберінде business.enbek.kz порталы арқылы барлығы 435 өтінім қабылданды. Бұл сан өткен жылдың сол кезеңімен салыстырғанда айтарлықтай жоғары екені белгілі болды. Өтінім берушілер арасында жастар, жұмыссыздар, бұрыннан бизнес тәжірибесі бар кәсіпкерлер және жаңа бастаушылар болды. Порталды пайдаланудың қарапайымдылығы мен ыңғайлылығы азаматтардың белсенділігін арттыруға оң ықпалын тигізді деп санайды мамандар.Грантқа үміткер болған азаматтар өз бизнес-жобаларын тікелей комиссия алдында қорғауға тиіс болды. Бұл процедура жай ғана хат-хабар алмасумен шектелмей, нақты диалог форматында өтті. Комиссия мүшелері әр жобаны жан-жақты қарастырды: жобаның нарықтағы өміршеңдігіне, сұраныс деңгейіне, үміткердің кәсіби тәжірибесіне және болашақта жаңа жұмыс орындарын ашу мүмкіндігіне ерекше мән берілді. Дәл осы критерийлер бойынша жүргізілген бағалау процесінің ашықтығы мен объективтілігін қамтамасыз етті.Сарапшылардың пікірінше, грант тағайындаудың мұндай форматы — жобаны қорғау механизмі — кез келген адамға қолжетімді мемлекеттік қолдауды инвестициялық тиімділікпен ұштастырудың оңтайлы жолы. «Бизнес-жобаны комиссия алдында қорғау — бұл тек формальдылық емес. Бұл үміткерге өз идеясын нақты дәлелдермен қорғауды үйрету, яғни болашақ кәсіпкерге бірінші практикалық сабақ», — дейді экономика саласындағы тәуелсіз сарапшы Айдос Сейітов. Оның айтуынша, мұндай тәсіл грант алушылардың жобаны жүзеге асыруға деген жауапкершілігін де арттырады.Шымкент — Қазақстанның үшінші ірі қаласы ретінде халық саны жылдан жылға өсіп, еңбек нарығына жаңа талаптар қоюда. Мұндай жағдайда мемлекеттің шағын бизнесті дамытуға қатысты белсенді саясаты ерекше маңызға ие болады. Соңғы жылдары Шымкентте ашылған шағын кәсіпорындардың саны өсіп, бұл жергілікті экономиканың тұрақтануына елеулі үлес қосқан болатын. 2025 жылы қалада 12 мыңнан астам шағын және орта кәсіпорын тіркелгені, олардың үлесіне жергілікті ішкі өнімнің 38 пайызы келетіні статистикалық деректерде көрсетілген.Грант алушылардың ішінде жобалары бойынша ауқымы да, бағыты да алуан түрлі. Тамақ өнеркәсібі, ауыл шаруашылығы, IT-шешімдер, қызмет көрсету саласы, қолөнер мен шығармашылық индустрия — осы бағыттар бойынша ең көп өтінім берілгені белгілі болды. Бұл жобалардың жүзеге асуы тек өтінім берушілердің өзіне ғана емес, олардың маңайындағы жұмыссыздар үшін де жаңа мүмкіндіктер ашады. Болжамдар бойынша, грант алған 105 жоба толық іске қосылған жағдайда жалпы алғанда 400-ден астам жаңа жұмыс орны пайда болуы мүмкін.Бағдарламаны іске асыруда Шымкент қалалық еңбек және халықты әлеуметтік қорғау басқармасы шешуші рөл атқарды. Басқарма өкілдерінің айтуынша, мемлекеттік қолдаудың мақсаты — кәсіпкерлікке деген ниеттің алдындағы қаржылық кедергіні жою. «Өтінім берушілердің белсенділігі артқан сайын біз жүйені жетілдіре түсеміз. Бүгінгі 435 өтінім — бұл азаматтардың бизнес жасауға дайын екенінің айқын дәлелі», — деп атап өтті ведомство өкілі. Сонымен бірге алдағы айларда бағдарламаның екінші легін бастау және жаңа секторларға да қолдауды кеңейту жоспарланып отыр.Бизнес-гранттар тағайындауды жалпы Қазақстан мемлекетінің кәсіпкерлікті дамытудағы стратегиялық бағытымен тікелей байланыстыруға болады. 2025–2029 жылдарға арналған Ұлттық жоспарда шағын бизнестің экономикадағы үлесін едәуір арттыру міндеті анық бекітілген. Осы тұрғыдан алғанда, Шымкенттегі грант бағдарламасы тек жергілікті мәселені шешіп қоймай, жалпымемлекеттік экономикалық мақсаттарға қызмет ететін нақты механизм болып табылады. Алдағы жылдарда осындай бағдарламалардың қамтуы кеңейіп, барлық облыс орталықтарында тиімді жүзеге асырылатын болса, Қазақстандағы жұмыссыздық деңгейін айтарлықтай төмендетуге болады деп санайды экономистер. Бүгін Шымкентте қаланған іргетас ертең бүкіл елге үлгі болуы мүмкін.

Астана, 2026 жылғы 27 шілде – Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрі Ермек Көшербаев еліміздегі дипломатиялық миссиясының аяқталуына орай Пәкістан Ислам Республикасының Елшісі Науман Башир Бхаттимен кездесу өткізді.Қазақстанның сыртқы саяси ведомствосының басшысы екі ел арасындағы өзара іс-қимыл деңгейін жоғары бағалап, Астананың екіжақты диалогты одан әрі кеңейтуге ниетті екенін атап өтті.Ермек Көшербаев Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың ү.ж. ақпанда Пәкістанға жасаған сапарының қорытындыларының айрықша маңыздылығына назар аударды. Аталған сапар барысында Астана мен Исламабад арасындағы қатынастар стратегиялық серіктестік деңгейіне көтерілді.Өз кезегінде, Пәкістан Елшісі Қазақстанда болған кезеңінде көрсетілген қолдау үшін алғысын білдіріп, Исламабадтың Астанамен сындарлы диалогты одан әрі дамытуға дайын екенін жеткізді.Кездесу соңында Ермек Көшербаев Пәкістан Елшісіне екі мемлекет арасындағы жан-жақты байланыстарды нығайтуға қосқан жеке үлесін мойындау белгісі ретінде Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің Құрмет грамотасын табыстады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa/press/news/details/1264196?lang=ru

22 шілде 2026 жыл — Шымкент қаласының инновациялық экожүйесі үшін тарихи күн болуы мүмкін. Дәл осы күні Shymkent Hub алаңында MedTech Hackathon 2026 өтеді — Қазақстанның оңтүстік өңіріндегі ең ірі медицина-технологиялық іс-шараларының бірі. Бұл хакатон жас бағдарламашыларды, медицина мамандарын және стартап идеяларын өзінде ұстап отырғандарды бір алаңға жинайды. Жүлде қоры — бір миллион теңге, бірақ ақшадан да маңыздырақ нәрсе бар: нақты тәжірибе, кәсіби байланыстар және болашақтың медицинасын бірге жасау мүмкіндігі.Хакатонды ұйымдастыруда Galamat Group компаниясы белсенді рөл атқаруда. Компания денсаулық сақтау саласында жылдар бойы жұмыс жасап, медициналық инновациялардың маңыздылығын жақсы түсінеді. Ұйымдастырушылар бұл іс-шараны жай жарыс ретінде емес, Қазақстанның MedTech секторын дамытудың алғашқы қадамы ретінде қарастырады. Galamat Group компаниясының бас директоры барлық қатысушы жобаларға жеке баға беріп, кәсіби кері байланыс қалдырады. Мұндай мүмкіндік жас кәсіпкерлер үшін бағасыз тәжірибе болып саналады, өйткені тәжірибелі CEO-дың пікірі кез келген жобаның бағытын түбегейлі өзгерте алады.Неліктен MedTech Қазақстан үшін бүгін өте маңызды? Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының деректері бойынша, цифрлық медицина нарығы 2025 жылы 500 миллиард долларға жетті. Қазақстан да бұл бағытта белсенді жұмыс жүргізуде: мемлекет e-health жүйесін енгізу, телемедицина қызметтерін кеңейту және жасанды интеллектті диагностикада қолдану бағдарламаларын іске асырып жатыр. Алайда кадрлар мен инновациялық шешімдердің жетіспеушілігі осы саладағы ең үлкен кедергі болып қала береді. Дәл осы олқылықты толтырудың бір жолы — жергілікті талантты мамандарды тәрбиелеу және оларға практикалық платформа беру. MedTech Hackathon 2026 осы міндетті орындауға бағытталған.Хакатонның форматы қатысушыларға нақты денсаулық сақтау секторының кейстерімен жұмыс жасауға мүмкіндік береді. Бұл теориялық тапсырмалар емес — нақты ауруханалар мен клиникалар бетпе-бет тұрған, шешімін табу қажет мәселелер. Қатысушылар командалар құрып, 23 шілдеде сағат 15:00-де Shymkent Hub-та бас қосып, өз шешімдерін әзірлейді. Жобаларды сарапшылар алдында қорғау барысында команданың аналитикалық ойлауы, техникалық дайындығы және презентация дағдылары бағаланады. Ең маңыздысы — ұсынылатын шешім өмірде жүзеге асырылуға жарамды болуы тиіс.Шымкент Оңтүстік Қазақстанның ең ірі экономикалық орталығы ретінде мұндай іс-шараларды өткізу үшін өте қолайлы орын. Қаланың халқы үш миллионнан асады, университеттер мен медициналық мекемелер саны жыл санап артуда. Соңғы жылдары Шымкентте бірнеше IT-хаб пен инновациялық орталық ашылды, жергілікті стартап экожүйесі қалыптасып келеді. Бірақ маман айтқандай, тек инфрақұрылым жетіспейді — адамдар бір-бірімен байланысып, идея алмасатын платформалар қажет. Хакатон — дәл осындай кеңістік.Іс-шараға қатысушы жастардың арасындағы ашық-жарқын пікірталас та хакатонның маңызды бөлігі болмақ. IT-қоғамдастықпен нетворкинг, Pizza кезіндегі бейресми сұхбаттар, тың таныстықтар — мұның бәрі жас мамандарды шабыттандырады. Шымкенттің медицина колледжінде оқитын студент Айгерім Сейтқали: «Мен бұрын хакатон деген бірдеңені тек программистер үшін деп ойлайтынмын. Бірақ MedTech Hackathon медицина, биология және IT мамандарын бір үстелдің басына жинайды екен. Бұл маған керек нәрсе», — дейді. Бағдарламашы Алмас Дүйсенбеков да осы пікірмен келіседі: «Мен бірнеше жыл бойы денсаулық сақтауды цифрландыратын қосымша жасамақпын. Бірақ медицина жағын білетін серіктес іздеп жүрдім. Хакатон — дәл осындай кездесулер болатын жер».Сарапшылар MedTech Hackathon сияқты іс-шаралардың стратегиялық маңыздылығын атап өтеді. Қазақстан Республикасының Цифрлық даму министрлігінің деректеріне сүйенсек, елімізде денсаулық сақтау саласындағы цифрлық жобаларға инвестициялар соңғы үш жылда екі есеге өсті. Алайда идеялар жеткілікті, ал оларды нарыққа шығаруды білетін команда жетіспейтіні жиі айтылады. Хакатон — жобаны зертханадан шығарып, нақты бизнес ортасына жақындататын алғашқы баспалдақ. Жеңімпазға берілетін бір миллион теңге тек марапат ғана емес, жобаны одан әрі дамытуға серпін беретін бастапқы капитал болуы мүмкін.Бүгінгі жасанды интеллект, телемедицина, үлкен деректерді талдау технологияларының қарқынды дамыған дәуірінде медицина мен технологияның ара жігі жойылуда. Ертең дәрігерлер мен бағдарламашылар иық тіресіп жұмыс жасайды, диагноз қою жүйесін бірге жасайды, пациент деректерін қорғау алгоритмдерін бірге жазады. MedTech Hackathon 2026 — осы болашақтың кішкентай модері, алғашқы прототипі. Шымкент Hub-та 23 шілдеде туылатын идея кім білсін, бәлкім, бір күні бүкіл Орталық Азия деңгейіне шығатын жоба болып қалыптасар. Тек бір қадам жасау жеткілікті — тіркеліп, шақыруды қабылдап, өзгерту жасауға дайын болу керек. Медицинадағы келесі үлкен идея дәл сенікі болуы мүмкін.

14 шілде 2026 жыл күні Шымкент қаласы үшін маңызды оқиға болды: Португалияның «Taguspark» технопаркінің басшысы мен Шымкент қаласы Цифрландыру басқармасы арасында цифрландыру, инновациялар және Smart City бағытындағы ынтымақтастықты дамыту жөніндегі өзара түсіністік меморандумына қол қойылды. Бұл оқиға қаланың халықаралық аренадағы беделін бекіте түсті және Қазақстанның оңтүстік өңірінде инновациялық экономика орнату жолында жаңа беттің ашылғанын білдіреді.«Taguspark» — Португалияның астанасы Лиссабон маңындағы ең ірі технологиялық парктердің бірі. 1992 жылы негізі қаланған бұл технопарк бүгінгі күні 200-ден астам технологиялық компанияны, ғылыми-зерттеу орталықтарын және стартаптарды бір шаңырақ астына топтастырады. Еуропаның цифрлық инновация экожүйесінде танымал орынды иеленген «Taguspark» бірнеше онжылдық ішінде Португалияның экономикалық дамуына үлкен үлес қосты. Олардың Шымкентпен серіктестік орнатуы кездейсоқтық емес: Шымкент соңғы жылдары Орталық Азияның цифрлық трансформациядағы озық қалаларының біріне айналып келеді.Іс-шара барысында Шымкенттің цифрлық жобалары кеңінен таныстырылды. Делегацияға Shymkent Hub, Smart Data Ukimet (SDU), AIQYN, Digital Maps жүйелері және қалалық басқару тиімділігін арттыруға бағытталған дрон инфрақұрылымын дамыту жобасы жайлы толыққанды презентациялар ұсынылды. Shymkent Hub — жергілікті технологиялық стартаптар мен цифрлық кәсіпкерлер үшін инкубатор ретінде жұмыс істейтін алаң. SDU жүйесі мемлекеттік басқарудың деректерге негізделген моделіне өтуіне жол ашады. AIQYN — жасанды интеллект негізіндегі отандық әзірлеме, ал Digital Maps қалалық инфрақұрылымды цифрлық картада бейнелеп, азаматтарға ыңғайлы геоақпараттық сервистер ұсынады. Цифрландыру басқармасының басшысының айтуынша, бұл жобалардың әрқайсысы шымкенттіктердің күнделікті өміріне тікелей оң әсерін тигізіп жатыр.Делегация сонымен бірге Tomorrow School мен RoboPark инновациялық орталықтарына арнайы барды. Мұнда португалиялық қонақтар робототехника, жасанды интеллект және инженерлік бағыттағы заманауи әзірлемелермен таныса алды. Оқушылар мен жас инженерлер дайындаған түрлі инновациялық жобалардың макеттері мен техникалық шешімдері делегация мүшелерінде ерекше таңдай қалдырды. «Taguspark» басшысы жас қазақстандық ойлап табушылардың деңгейін жоғары бағалап, болашақта бірлескен білім бағдарламаларын іске асыру мүмкіндіктерін зерттеуге дайын екенін білдірді. Бұл — жастарды халықаралық деңгейге шығару тұрғысынан аса маңызды мәлімдеме.Іс-шараның тағы бір маңызды бөлімі — Шымкентте кезең-кезеңімен енгізіліп жатқан Интеллектуалды көлік жүйесімен (ITS) танысу болды. Бұл жүйе қалалық көлік ағынын автоматты түрде басқаруға, кептелістерді азайтуға, жол қозғалысының қауіпсіздігін арттыруға және жедел қызметтер үшін «жасыл дәліз» қалыптастыруға мүмкіндік береді. Статистика бойынша, ITS жүйесі толық іске қосылған қалаларда жол апаттарының саны орта есеппен 20–30 пайызға, кептелістерден болатын уақыт шығыны 15–25 пайызға қысқарады. Шымкентте жүйе 2024 жылдан бастап сынақ режимінде жұмыс істеп, алғашқы оң нәтижелерін беріп үлгерді.Кездесу аясында тараптар цифрлық технологиялар саласындағы озық тәжірибе алмасу, бірлескен зерттеу жобаларын іске асыру және мамандарды даярлау бағыттары бойынша нақты ынтымақтастық механизмдерін талқылады. Меморандум тек декларативті хат емес, нақты іс-шараларды жоспарлауға негіз болатын жұмыс құжаты ретінде қарастырылуда. Алдағы айларда екі жақтың мамандарынан тұратын жұмыс тобы құрылып, бірлескен пилоттық жобалардың тізбесі бекітілетін болады. Бұл серіктестіктің үлгісі Қазақстанның басқа қалалары үшін де бағдар бола алады деп ойлаймыз.Қазақстанның цифрлық дамуы тұрғысынан алғанда, бұл меморандум елдің «Цифрлық Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасының мақсаттарымен тікелей үндеседі. Бағдарлама аясында 2025 жылға дейін барлық мемлекеттік қызметтерді цифрлық форматқа көшіру, смарт-қала технологияларын кемінде бес өңірлік орталыққа енгізу және жергілікті IT-өнімдерді экспорттауды арттыру міндеттері қойылған болатын. Шымкент осы бағытта республика бойынша алдыңғы қатардан орын алып отыр. Халқы 1,2 миллионнан асатын Қазақстанның үшінші ірі қаласы ретінде Шымкенттің цифрлық тәжірибесі тікелей миллиондаған адамның өмірін жақсартады.Португалиямен ынтымақтастық — Шымкенттің шекарадан тыс ойлайтынын, ел ішіндегі тәжірибемен шектелмей, озық халықаралық стандарттарды зерделеп, оларды жергілікті жағдайға бейімдеуге ұмтылатынын көрсетеді. «Taguspark» секілді Еуропаның беделді технопарктерімен тәжірибе алмасу Шымкентке жаңа идеялар мен инвестициялық мүмкіндіктер әкелетін болады. Болашақта екі қала арасындағы стартап-байланыс, бірлескен акселератор бағдарламалары немесе техникалық университеттер арасындағы академиялық ынтымақтастық нығаюы мүмкін. Бұл — Шымкент пен Португалия арасындағы серіктестіктің аясы тек ресми деңгеймен шектелмей, қоғамдық деңгейге де өтетінін болжауға мүмкіндік береді. Шымкенттіктер бұл жаңалықты оң қабылдап, цифрлық трансформацияның олардың күнделікті өміріне нақты жеңілдік пен мүмкіндіктер алып келетіне сенімін арттыруда.

Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-jeddah/press/news/details/1264180?lang=ru

Қазақстанның үшінші мегаполисі — Шымкент қаласында тұрғындарға коммуналдық және инфрақұрылымдық мәселелерді жедел шешуге мүмкіндік беретін 109 бірыңғай байланыс орталығы тәулік бойы, аптаның жеті күні үздіксіз жұмысын жалғастыруда. 20 шілде 2026 жылы қала әкімдігі орталықтың жұмыс қорытындыларын жариялай отырып, оның тұрғындар арасындағы танымалдылығы мен тиімділігі жыл сайын арта түсіп жатқанын атап өтті. Бұл қадам — Шымкенттің «ақылды қала» тұжырымдамасы аясында цифрлық басқаруды күшейту бағытындағы жүйелі жұмыстың нәтижесі.Орталық бастапқыда 2019 жылы, Шымкент республикалық маңызы бар қала мәртебесін алғаннан кейін іске қосылған болатын. Сол кезеңде тұрғындар коммуналдық мәселелерді шешу үшін әртүрлі кезекшілік телефондарына хабарласуға мәжбүр болатын: электр жарығы өшсе — энергетиктерге, су кетсе — су арнасына, жол ойылса — жол комитетіне. Ондаған нөмірді жаттап алу мүмкін болмаған жағдайда тұрғындар жай ғана жағдайға төзіп кете беретін еді. Міне, осы ыңғайсыздықты жою мақсатында бірыңғай 109 нөмірі енгізілді. Бастапқыда скептицизммен қарсы алынған жоба бүгінде мыңдаған шымкенттіктің сенімді тіректеріне айналды.Орталықтың жұмыс ауқымы өте кең. Электр жарығының өшуі, ауыз судың берілмеуі, кәріз жүйесінің бітелуі, газбен жабдықтаудың үзілуі, көше шамдарының жанбауы, жол покрытиесінің бұзылуы, қоғамдық көліктің кестеден тыс жүруі, қоқыс шығарудағы кідірістер, абаттандыру мен жасыл желектерді күтіп-ұстау — осы және басқа да ондаған мәселе бойынша өтінішті бір ғана нөмір арқылы жеткізуге болады. Операторлар өтінішті тіркеп, оны тиісті жауапты мекемеге жедел жолдайды. Жауапкершілік тізбегі толықтай бақылауда болады: тұрғын мәселесінің орындалу барысын SMS немесе қайта қоңырау арқылы біле алады. Бұл жүйе — жасырын бюрократияға қарсы ашық есеп берушіліктің нақты үлгісі.Орталықтың жетекші операторы Айгүл Нұрмағанбетова жұмыс барысы туралы былай дейді: «Бір ғана кезекші смена ішінде ортасынша 400-ден 600-ге дейін қоңырау қабылдаймыз. Тұрғындар кейде алаңдаулы, тіпті ашулы күйде хабарласады — себебі мәселе шешілмей ұзаққа созылған болады. Біздің міндетіміз — тыңдау, тіркеу және уәде берген мерзімде жауап қайтару. Бірақ ең бастысы — тұрғын өз мәселесімен жалғыз қалмайтынын сезінуі керек». Оның сөзіне қарағанда, орталыққа ең көп түсетін өтініштердің бір тобы — жазғы ыстықта суды апталап бермеу фактілері, екіншісі — қыс айларында ысытудың мерзімінен кешігуі.Статистика да осыны растайды. 2025 жылы орталыққа жалпы саны 1 миллион 340 мыңнан астам қоңырау түскен. Олардың 87 пайызы белгіленген мерзімде шешілгені тіркелген. Шешілмей қалған 13 пайызда негізгі кідіріс себебі — жауапты мекемелер тарапынан мердігерлік немесе ресурстық мәселелер. Ал 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында уақытылы шешілу деңгейі 91 пайызға жеткен — бұл алдыңғы жылмен салыстырғанда 4 пайыздық пункт жоғары. Сарапшылар бұл өсімді операторлар санын ұлғайту мен жаңа бағдарламалық платформаны енгізумен байланыстырады.Урбанистика және қалалық басқару саласының сарапшысы, Оңтүстік Қазақстан университетінің доценті Бауыржан Сейтқали орталықтың маңызын кеңірек контексте бағалайды: «Шымкент — халқы тез өсіп жатқан қала. Қазір тұрғындар саны 1 миллион 300 мыңнан асты, ал жылдық өсім 3-4 пайызды құрайды. Мұндай жылдам урбанизация жағдайында коммуналдық инфрақұрылымға қысым орасан зор болады. 109 орталығы осы қысымды басқарудың бірден-бір тиімді тетіктерінің бірі. Өйткені мәсele уақытылы анықталса, ірі апатқа жол берілмейді». Сейтқали сонымен бірге жасанды интеллектіні интеграциялаудың болашақта орталықтың жылдамдығын одан сайын арттыра алатынын болжайды.Тұрғындардың өзі де орталыққа деген пікірлерін ортаға салуда. Шымкентте жиырма жылдан бері тұратын Рысбек Дауылбаев: «Бұрын кезекші нөмірлерді іздеп, бірнеше жерге хабарласып, ешқайсысынан жауап таппай ренжіп кететінмін. Енді 109-ды тердім — бітті. Соңғы рет хабарласқанымда кабель бұзылып, жарық өшіп қалған еді. Бір сағат ішінде электрик бригадасы келіп, мәселені жойды», — дейді. Мұндай жағымды тәжірибелер тұрғындардың орталыққа деген сенімін нығайтуда.Алайда орталық жетілуі тиіс тұстары жоқ деп айтуға болмайды. Тұрғындардың бір бөлігі ауызша жауап уәдесімен шектеліп, нақты орындалу мерзімі туралы хабар алмайтынын атап өтеді. Кейбір мекемелер өтінішке уақытылы ден қоймайды, ал жауапкершілікті ауыстыру жағдайлары да кездесіп қалады. Осыған байланысты қала әкімдігі 2026-2027 жылдарда орталықтың бағдарламалық кешенін жаңарту, жауапты мекемелер үшін дербес цифрлық кабинеттер ашу, сондай-ақ тұрғындарға мобильді қосымша арқылы өтінішті бақылауға мүмкіндік беру жоспарланып отырғанын хабарлады. Бұл қадамдар жүзеге асса, 109 орталығы Қазақстанның басқа ірі қалалары үшін де үлгіге айналуы мүмкін. Бір қоңырау — бір шешім: ұстаным қарапайым, бірақ оның артындағы жұмыс тынымсыз. Шымкент мұны дәлелдеп отыр.

17 шілде 2026 жыл Шымкент қаласы үшін ерекше күнге айналды. Оңтүстік Қазақстанның іскер қауымдастығы арасында үлкен қызығушылық тудырған Vibe Coding воркшопы аясында жергілікті кәсіпкерлер жасанды интеллект технологияларымен алғаш рет терең танысуға мүмкіндік алды. IKIQAI Promotion ұйымдастырған бұл іс-шара тек семинар ғана емес, Оңтүстік Қазақстандағы цифрлық трансформацияның жаңа кезеңін бастаған маңызды оқиғаға айналды.Соңғы жылдары жасанды интеллект технологиялары бүкіл әлемде бизнес жүргізудің барлық салаларын өзгертіп жатыр. Дүниежүзілік экономикалық форумның деректеріне сүйенсек, 2025 жылдың соңына дейін AI технологияларын қолданатын компаниялардың еңбек өнімділігі орта есеппен 40 пайызға артқан. Қазақстанда да бұл үрдіс қарқын ала бастады: елдің ірі қалаларында цифрлық стартаптар саны жыл сайын 25-30 пайызға өсіп отыр. Алайда Шымкент сияқты өңірлік орталықтарда кәсіпкерлер арасында AI сауаттылық деңгейі әлі де жеткілікті болмай отыр. Дәл осы олқылықты толтыруға бағытталған Vibe Coding воркшопы бүгін іс жүзінде маңыздылығын дәлелдеді.Воркшоптың бас спикері — танымал AI сарапшысы Сергей Конев. Оның Орталық Азия аймағында жасанды интеллект технологияларын бизнеске енгізу саласындағы тәжірибесі он жылдан асады. Конев өз баяндамасында "Vibe Coding" тұжырымдамасын қатысушыларға түсінікті тілмен жеткізді. Бұл тәсіл бойынша кәсіпкер бағдарламалаудың күрделі тілдерін меңгермей-ақ, жасанды интеллект арқылы өзіне қажетті цифрлық өнімді жасай алады. "Бүгінгі күні идеясы бар, бірақ кодты кім жазады деп уайымдайтын кәсіпкерлер үшін AI — нағыз серіктес. Сіз тек не қалайтыныңызды айта біліңіз, ал жасанды интеллект оны жүзеге асыруға дайын", — деді Конев іс-шарада. Оның сөзі залдағы қатысушылар арасында үлкен қолдау тапты.Іс-шарада кәсіпкерлердің ең көп қызығушылық танытқан тақырыбы — идеяны MVP-ге, яғни алғашқы жұмысшы нұсқаға айналдыру жолдары болды. MVP (Minimum Viable Product) тұжырымдамасы стартап әлемінде кеңінен қолданылады: бұл өнімнің негізгі қызметтерін ғана қамтитын алғашқы нұсқасы, ол нарықты тексеруге мүмкіндік береді. Дәстүрлі тәсіл бойынша мұндай өнімді жасау айларға созылып, үлкен қаржылық шығынды талап ететін. Ал Vibe Coding технологиясы арқылы MVP-ді бірнеше күн, кейде тіпті бірнеше сағат ішінде жасауға болады. Бұл — Шымкент кәсіпкерлері үшін революциялық мүмкіндік.Воркшопта талқыланған тағы бір өзекті тақырып — күнделікті бизнес процестерін автоматтандыру. Сергей Конев сауда, қызмет көрсету, логистика және маркетинг салаларында AI қалай жұмыс уақытын үнемдейтінін нақты мысалдармен көрсетті. Мәселен, клиенттермен жазысуды автоматтандыратын AI-чат-боттар, тауар қорын бақылайтын ақылды жүйелер, тіпті бухгалтерлік есепті жүргізуге көмектесетін AI-қосымшалар — бәрі де бүгінгі кәсіпкерлерге қолжетімді. Зал толы кәсіпкерлер бұл мысалдарды тыңдай отырып, өз бизнестерінде де осындай шешімдерді қолдануға деген ынтасын жасырмады. Іс-шараға қатысқан Шымкент кәсіпкері Айнұр Сейткали: "Мен бұған дейін жасанды интеллект тек үлкен корпорацияларға арналған деп ойлайтынмын. Бүгін менің ойым мүлдем өзгерді. Шағын бизнес те AI-дан зор пайда көре алады екен", — деп атап өтті.Іс-шара аясында практикалық кейстер де таныстырылды. Қазақстандық және шетелдік кәсіпкерлердің жасанды интеллект арқылы нарыққа жаңа өнімдер шығарған нақты мысалдары қатысушылар арасында ерекше қызығушылық тудырды. Алматының бір стартабы AI арқылы тамақ жеткізу қосымшасын бар болғаны үш апта ішінде жасап, нарыққа шығарғаны айтылды. Тағы бір мысал — Астана кәсіпкерінің бағдарламашыларды жалдамай, AI көмегімен интернет-дүкен ашқаны. Осындай нақты табыс тарихтары залдағы қатысушыларды шынымен шабыттандырды.Шымкент — Қазақстанның үшінші ірі қаласы және оңтүстік өңірдің экономикалық орталығы. Бұл жерде шағын және орта бизнес экономиканың негізін құрайды: қалада тіркелген кәсіпкерлер саны 85 мыңнан асады. Дегенмен цифрлық технологиялар саласындағы сауаттылық деңгейі Алматы немесе Астанамен салыстырғанда айтарлықтай төмен болып қала береді. Vibe Coding сияқты іс-шаралар дәл осы алшақтықты жоюға бағытталған. Шымкент қаласы кәсіпкерлер палатасының өкілі Данияр Ахметов: "Оңтүстік өңірдің кәсіпкерлері де цифрлық технологияларды меңгеруге ынталы. Бізге осындай практикалық семинарлар өте қажет. Бүгінгі іс-шара — сол бағыттағы маңызды қадам", — деп мәлімдеді.Vibe Coding воркшопы аяқталғаннан кейін де іс-шараның маңызы жойылмайды. Қатысушылардың бірі IKIQAI Promotion командасымен байланысын жалғастырып, өздерінің алғашқы AI-өнімдерін жасауды жоспарлап отыр. Ұйымдастырушылар бұл воркшоп серияның алғашқысы ғана екенін және болашақта да осындай іс-шаралар өткізілетінін хабарлады. Цифрлық Қазақстан бағдарламасы аясында мемлекет те AI сауаттылығын арттыруға ерекше мән беріп отыр. Эксперттер болашақта жасанды интеллектті меңгерген кәсіпкерлер бәсекеде басымдық алатынына сенімді. Шымкент кәсіпкерлері де бүгінгі іс-шарадан кейін осы бәсекелестік жолда өздеріне сенімді қадам жасады деп айтуға болады. Болашақтың технологиясы бүгін Оңтүстік Қазақстанның есігін қақты — және ол есік бұдан былай айқара ашылып тұрады.

Қазіргі заманда цифрлық технологиялардың қарқынды дамуы адам өмірінің барлық саласына терең енген. Банктік операциялар, сауда-саттық, қарым-қатынас — мұның бәрі интернет арқылы жүзеге асырылады. Алайда осы ыңғайлылықтың артында жаңа қауіп-қатерлер де пайда болды. Интернет-алаяқтық пен киберқылмыс мәселесі Қазақстанның барлық өңірінде күн тәртібінде тұрған өзекті мәселеге айналып отыр. Дәл осы себеппен Тұран ауданының құқық қорғау органдары мен жергілікті мемлекеттік органдар халыққа арналған профилактикалық шараларды кеңейту туралы шешім қабылдады.20 шілде 2026 жылы Тұран ауданы аумағында интернет-алаяқтыққа қарсы күрес, сондай-ақ ақпараттық технологияларды пайдалану арқылы жасалатын киберқылмыстардың алдын алу мақсатында кешенді профилактикалық түсіндіру жұмыстары өткізілді. Бұл іс-шара тек жергілікті маңызы бар оқиға ғана емес, бүкіл елдегі киберқауіпсіздік мәдениетін қалыптастырудың маңызды бір буыны болып табылады. Іс-шара барысында банк карталарын, шоттарды және электрондық әмияндарды заңсыз пайдаланатын тұлғаларды анықтау мен олардың әрекеттерінің алдын алу мәселелеріне ерекше назар аударылды.Аудан тұрғындары арасында алаяқтық схемаларының жылдан-жылға күрделеніп отырғаны алаңдаушылық туғызады. Жасанды зияткерлік, дип-фейк технологиялары мен әлеуметтік инженерия әдістерін пайдаланатын қылмыскерлер тәжірибесіз пайдаланушыларды айыра алмайтындай жетілдірілген схемалар қолданады. Қазақстан Қаржылық мониторинг агенттігінің мәліметтері бойынша, 2025 жылы елімізде кибералаяқтыққа байланысты тіркелген шағымдар саны алдыңғы жылмен салыстырғанда 34 пайызға артқан. Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша бұл көрсеткіш орта есеппен жоғары болып, Тұран ауданы да осы жалпы үрдістен тыс қалмаған.Түсіндіру жұмыстары халық көп шоғырланатын орындарда, атап айтқанда, нарықтарда, мәдени орталықтарда, бекеттерде және ауданның орталық алаңдарында өткізілді. Шараны ұйымдастырушылар мақсатты аудиторияны барынша кең ауқымда қамту үшін жас адамдардан бастап қарт азаматтарға дейінгі топтармен жеке жұмыс жүргізді. Полиция қызметкерлері мен ауданның цифрлық сауаттылық мамандары бірлесіп дайындалған брошюралар мен ақпараттық материалдар таратылды, сонымен бірге жедел сұрақ-жауап сессиялары ұйымдастырылды.Іс-шараның ерекше назар аудартатын тағы бір сипаты — оған Шымкент қаласының жастар арасында танымал азаматы, интернет желісінде белсенді блог жүргізіп жүрген Ғаниев Мұрат қатысуы болды. Мұрат Ғаниев — ондаған мың жазылушысы бар танымал блогер, оның мазмұны негізінен цифрлық сауаттылық, технологиялар және заманауи өмір салты тақырыптарына арналған. Ол тұрғындарға интернет-алаяқтықтан сақтану жолдары жөнінде нақты, түсінікті және практикалық ақпарат берді. Оның тілі жастарға да, үлкендерге де жеңіл қабылданды, себебі күрделі техникалық ұғымдарды қарапайым мысалдармен түсіндіру оның ерекше шеберлігі болып табылады. «Алаяқтар сіздің сенімділігіңізді емес, назарсыздығыңызды пайдаланады. Телефоннан немесе хаттан алған кез келген ақпаратты екі рет тексеріңіз», — деді ол шара барысында тыңдаушылармен бөліскен кеңесінде.Профилактикалық шарада талданған негізгі қауіп-қатерлер арасында фишинг хаттары, жалған банк қолдау қызметі атынан жасалған қоңыраулар, криптовалюта инвестициялары бойынша алдау схемалары және әлеуметтік желілердегі жалған ұтыс лотереялары ерекше атап өтілді. Мамандар тұрғындарға банктің ресми нөмірлерін алдын ала жазып қоюды, СМС-кодтарды ешкімге хабарламауды және таныс емес сілтемелерге баспауды ескертті. Сондай-ақ ақшалай шығынға ұшыраған жағдайда дереу 102 нөміріне хабарласу қажеттілігі де алдын ала ескертілді.Жергілікті билік өкілдері бұл іс-шараның бір реттік акция болмайтынын, ал ауданда жүйелі түрде жалғасатын профилактикалық жұмыстың бір бөлігі екенін атап өтті. Тұран ауданының әкімшілігі мектептерде, жоғары оқу орындарында және кәсіподақ ұйымдарында цифрлық қауіпсіздік бойынша тұрақты семинарлар өткізу жоспарлана отырғанын хабарлады. «Біздің мақсатымыз — аудан тұрғынының әрқайсысы өзін интернетте де, нақты өмірде де қорғай алатындай сауатты болуы», — деп атап өтті ауданның құқық қорғау органдарының өкілі.Іс-шараға қатысқан тұрғындардың пікірлері де мақтанышты: «Бұрын мен де интернетке сенімді едім, енді не нәрсеге назар аудару керегін білемін» деп айтты бір тұрғын. Қарт ана болса: «Ұлым осындай нәрселерден сақтан деп айтатын, енді маған өзіме де түсінікті болды», — деп ризашылығын білдірді. Осы сөздер шараның тек ресми мазмұнда ғана емес, адами деңгейде де нәтиже бергенін дәлелдейді.Жалпы алғанда, Тұран ауданында өткізілген бұл профилактикалық іс-шара — цифрлық сауаттылықты жан-жақты арттырудың нақты, тиімді үлгісі. Блогерлер мен азаматтық белсенділердің мемлекеттік органдармен бірлескен жұмысы — қоғамдық сенімді нығайтудың және ақпаратты кеңінен таратудың заманауи жолы. Интернет-алаяқтықпен күрес — бұл жеке адамның немесе бір органның ғана жауапкершілігі емес, барлық қоғамның бірлескен күш-жігерін талап ететін ортақ міндет. Аудандық бастаманы облыс, ал кейін елдік деңгейге шығару — осы жолдағы маңызды қадам болып табылады.

Ливанның діни өкілдері Астанада өтетін Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының съезіне оң баға беруде.  Солардың қатарында Армян Киликия Апостолдық шіркеуінің басшысы, Киликия Католикосы Арам I Қазақстанның халықтар мен діндер арасындағы бейбітшілік пен өзара түсіністікті нығайтуға бағытталған саясатын жоғары бағалады.Католикос Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының съезін қазіргі әлемдегі ең беделді дінаралық үнқатысу алаңдарының бірі ретінде атады. Оның пікірінше, Астана бастамасы әртүрлі діндердің өкілдерін ортақ құндылықтар төңірегінде біріктіріп қана қоймай, төзімділікті, бейбіт қатар өмір сүруді және жаһандық сын-қатерлерге бірлескен жауап іздеуді ілгерілетуге нақты үлес қосып келеді. Сонымен қатар Арам I Съездің пікірлермен алмасу шеңберінен шығып, қоғам өміріне практикалық әсер ететін, халықтар арасындағы сенім мен өзара құрметті нығайтатын тұрақты халықаралық үдеріске айналуы маңызды екенін атап өтті.Өзінің үндеуінде Киликия Католикосы қазіргі әлемде діндердің миссиясы тек диалог жүргізумен шектелмеуі тиіс екенін атап өтті. Оның айтуынша, діни қауымдастықтар экстремизмге және қоғамдағы поляризацияға қарсы бірлесіп әрекет етіп, бейбітшілік мәдениетін, адам қадір-қасиетін және өзара құрметті нығайтуға белсенді атсалысуы қажет. Сондай-ақ ол діндердің қақтығыстардың алдын алу, адамгершілік құндылықтарды қорғау және қоршаған ортаны сақтау мәселелеріндегі жауапкершілігіне ерекше тоқталды.«Шынайы әрі мазмұнды дінаралық диалог өзара түсіністік пен құрметті нығайтуға ықпал етеді, өзара сенім мен бірін-бірі қабылдауды қалыптастырады. Діндер төзімділік пен бейбіт қатар өмір сүру құндылықтарын орнықтыра отырып, төзбеушілікке, фундаментализм мен экстремизмнің сан алуан нысандарына қарсы тұруға тиіс», – деп түйіндеді Киликия Католикосы, Жоғары Мәртебелі Арам I.   Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-beirut/press/news/details/1264092?lang=ru

Республикалық оқиғалар мен іс-шаралар күнтізбесіне Жетісу облысы тарапынан енгізілген «Алакөл толқыны» мәдени-туристік фестивалі Жетісу облысы, Алакөл ауданы, Ақши ауылындағы Алакөл көлінің жағалауында тиісті деңгейде ұйымдастырылып, өз мәресіне жетті.«Алакөл толқыны» фестиваліне Қытай, Ресей, Беларусь, Өзбекстан және Қырғызстаннан келген шетелдік туристер мен қонақтар, сондай-ақ Қазақстанның әр облысынан келген демалушылар мен өңір тұрғындарын қоса алғанда, 5 мыңнан астам адам қатысты.Фестивальдің салтанатты ашылу рәсімі Алакөл өңірінің туристік әлеуетін, табиғи ерекшеліктері мен тарихи-мәдени құндылықтарын дәріптейтін арнайы бейнероликтің көрсетілімімен басталды.Ресми бөлімде алғашқы құттықтау сөз Жетісу облысы әкімінің орынбасары Марлен Көлбаевқа беріліп, ол өңірде туризм саласын дамыту, туристік инфрақұрылымды жетілдіру және Алакөл жағалауын халықаралық деңгейдегі туристік бағыт ретінде дамыту бағытында атқарылып жатқан жұмыстар туралы айтты.Одан кейін құттықтау сөз сөйлеген Қазақстан Республикасы Туризм және спорт вице-министрі Мирас Төлебаев Алакөл өңірінің еліміздің туризм саласындағы стратегиялық маңызын атап өтіп, мұндай мәдени-туристік жобалардың Қазақстанның туристік имиджін нығайтудағы рөліне тоқталды. Сондай-ақ фестивальдің ұйымдастырушыларына ризашылығын білдіріп, қатысушылар мен қонақтарға ізгі тілегін жеткізді.Ресми бөлімнен кейін фестивальдің концерттік бағдарламасы басталып, Қазақстан эстрадасының танымал өнер жұлдыздары Turar (Тұрар), Ayree (Айрии) және Асель Мекебаева көрермендерге көтеріңкі көңіл күй сыйлады. Танымал орындаушылардың сүйікті әндері Алакөл жағалауына жиналған мыңдаған көрерменнің ыстық ықыласына бөленіп, ерекше мерекелік атмосфера қалыптастырды.Фестиваль аясында қонақтарға арналған ойын-сауық бағдарламасы да ұйымдастырылды. Атап айтқанда, ходулистердің әсерлі қойылымдары ұсынылып, тірі мүсіндер мен алып ойыншық кейіпкерлері өнер көрсетті. Олар фестиваль қонақтарымен жарқын жүздесіп, естелік суреттерге түсіп, әсіресе балаларға ерекше қуаныш сыйлады.Сонымен қатар, көрермендердің қатысуымен интерактивті ойындар өткізіліп, белсенді қатысушыларға арнайы сыйлықтар табысталды. Фестиваль аумағында арнайы фотозона жұмыс істеп, келушілерге Алакөл жағалауындағы жарқын сәттерді естелікке айналдыруға мүмкіндік берілді.Кештің барысында кәсіби DJ-дің қатысуымен заманауи музыкалық бағдарлама ұйымдастырылды. Әсерлі дыбыстық сүйемелдеу, фестивальдің сәнін келтіріп, ашық аспан астындағы түнгі би алаңында мыңдаған қонақтың басын қосты.Фестивальдің шарықтау шегі ретінде Алакөл аспанын жарқырата көмкерген әсерлі мерекелік отшашу ұйымдастырылды. Түрлі түске боялған от шашулар көл жағалауына ерекше көрік беріп, фестивальдің жарқын қорытындысына айналды.«Алакөл толқыны» фестивалінің басты мақсаты – Жетісу облысының туристік әлеуетін кеңінен таныту, Алакөлдің халықаралық туристік бағыт ретіндегі беделін арттыру, ішкі және келу туризмін дамыту, өңірдің мәдени өмірін жандандыру және қазақстандық әрі шетелдік туристерге жоғары деңгейдегі мәдени демалыс ұсыну болды.Мәдениет пен туризмді тоғыстырған айтулы жоба ретінде өткен «Алакөл толқыны» фестивалі өңірдің туристік тартымдылығын арттыруға, Жетісу облысының оң имиджін қалыптастыруға және Алакөл жағалауын халықаралық деңгейдегі туристік орталық ретінде дәріптеуге өз үлесін қосты.

Астана, 2026 жылғы 27 шілде – Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрі Ермек Көшербаев еліміздегі дипломатиялық миссиясы аяқталуына байланысты Оман Сұлтандығының Елшісі Мұхаммед Әл-Бахраниді қабылдады.Министр Қазақстан мен Оман арасындағы ынтымақтастық деңгейін жоғары бағалап, өзара тиімді серіктестікті нығайтуға қосқан үлесі үшін М. Әл-Бахраниге ризашылық білдірді.Өз кезегінде, омандық дипломат Қазақстанда жинаған тәжірибесін ерекше атап өтіп, достық пен өзара түсіністікке негізделген екіжақты және көпжақты ынтымақтастық одан әрі дами беретініне сенімділігін жеткізді.Елші М.Әл-Бахрани Астана мен Масқат арасындағы қарым-қатынастарды дамытуға Қазақстан Республикасы Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың рөлін, сондай-ақ оның өңірлік жанжалдардың реттеудегі бітімгершілік бастамаларын ерекше атап өтті.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa/press/news/details/1264054?lang=ru

  Ақтөбе делегациясы Омбыда өтіп жатқан Қазақстан-Ресей форумына қатысудаОмбы қаласында Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясы арасындағы өңіраралық ынтымақтастықтың XXII форумы аясында «Жастар ынтымақтастығы: жастар бастамалары мен жастар кәсіпкерлігін қолдау» тақырыбындағы Қазақстан–Ресей жастар форумы өтуде. Аталған алаң екі елдің мемлекеттік органдары, салалық ұйымдар, сарапшылар қауымдастығы және қоғамдық бірлестіктер көшбасшыларының өкілдерін біріктірді.Ақтөбе облысының атынан форумға облыстық жастар саясаты мәселелері басқармасының басшысы Әлімбек Тұралиев қатысып жатыр.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/aktobe-zhastar1/press/news/details/1264034?lang=ru

Қазақстандағы цифрландыру процесі жылдан жылға тереңдей түсуде, ал онымен бірге азаматтардың жеке деректерін қорғау мәселесі де жаңа өткірлікке ие болуда. 20 шілде 2026 жыл күні Шымкент қаласы елімізде прецедент жасады: бұл жерде алғаш рет бірқатар маңызды цифрлық қауіпсіздік талаптары ресми түрде күшіне енді. Енді шымкенттіктердің дербес деректерінің таралуы туралы ақпаратты азаматтардың өздеріне міндетті түрде хабарлау талабы заңдастырылды, жұмыс берушілер қызметкерлерін киберқауіпсіздік негіздеріне оқытуға міндеттелді, ал цифрлық жүйелердің иелері жыл сайынғы аудит жүргізуге тиіс болды.Бұл шешімнің артында ұзақ жылдар бойы жинақталған проблемалар жатыр. Соңғы бірнеше жылда Қазақстанда дербес деректердің таралуына қатысты оқиғалар жиілей бастады. Сарапшылардың мәліметіне қарағанда, тек 2024–2025 жылдары елімізде дербес деректерге байланысты тіркелген инциденттер саны алдыңғы бес жылмен салыстырғанда екі есеге өсті. Шымкент — Қазақстанның үшінші ірі мегаполисі және ол цифрлық инфрақұрылым жылдам дамып жатқан қала болғандықтан, дәл осы жерден жаңа стандарттарды ендіру тәжірибесін бастау заңды шешім деп бағаланды.«Біз жай ғана талаптарды қатайтып отырған жоқпыз — біз адамдардың деректеріне деген көзқарасты түбегейлі өзгертуге тырысып жатырмыз», — деді Шымкент қаласы цифрлық даму басқармасының басшысы Нұрбол Сейітқали. Оның айтуынша, жаңа талаптар бизнестің жауапкершілігін де, мемлекеттік мекемелердің міндеттерін де айқын белгілейді. «Азамат өзінің деректері қауіп астында қалды деп ойлаған жерде, оған дереу хабарланулары тиіс. Бұл элементарлы этика мен заңдық норма», — деп атап өтті ол.Жаңа тәртіп бойынша кез келген ұйым — жеке кәсіпорын болсын, мемлекеттік мекеме болсын — өз клиенттерінің немесе қызметкерлерінің дербес деректері бұзылған немесе рұқсатсыз үшінші тараптарға жеткен жағдайда, бұл туралы зардап шеккен азаматтарға 72 сағат ішінде хабарлауға міндетті. Бұл тәжірибе Еуропалық одақтың GDPR ережелерімен үйлесімді және дамыған елдерде кеңінен қолданылады. Дегенмен Қазақстан үшін мұндай нақты мерзімдердің заңдастырылуы жаңалық болып табылады. Бұрын деректер таралуы туралы хабарлама беру міндеттілігі жалпылама айтылса, енді нақты уақыт шеңбері белгіленді.Жұмыс берушілерге арналған міндеттер де кем маңызды емес. Кибермәдениет пен киберқауіпсіздік негіздерін үйрету енді қызметкерлер алатын базалық оқыту бағдарламасының бөлігі болуы тиіс. Бұл талап, бір жағынан, ішкі қауіп деңгейін төмендетуге бағытталған — статистика бойынша, деректер бұзылуы жағдайларының 60 пайыздан астамы адам факторымен, яғни қызметкерлердің абайсыздығымен немесе білімсіздігімен байланысты. Шымкенттің ірі кәсіпорындарының бірінің HR-директоры Айгүл Мәмбетова бұл шаруаны дұрыс деп бағалады: «Цифрлық сауаттылық — бүгінгі күні жай ғана плюс емес, ол — базалық қажеттілік. Қызметкер фишинг хатын ажырата алмаса, бүкіл компания тәуекел астында тұр».Цифрлық жүйелердің иелеріне жыл сайынғы аудит жүргізу міндеті де ерекше назар аударады. Бұл тек банктер мен ірі корпорацияларға ғана емес, деректермен жұмыс жасайтын барлық компанияларға қатысты. Аудиттің мақсаты — жүйенің қаншалықты осал екенін анықтау, ескірген бағдарламалық қамтамасызды жаңарту және деректерді сақтау тәсілдерін стандарттарға сәйкес келтіру. Сарапшылар мұны «профилактикалық медицина» деп атайды: ауру шыққанда емес, алдын алу арқылы жүйені сауықтыру. IT-қауіпсіздік саласының маманы Дамир Жұмабаев: «Аудит — бұл жай ғана тексеру емес, бұл ұйымның өзіне-өзі дер кезінде есеп беруі. Жыл сайын жасалса, нәтижесі ертеңгі күннің өзінде сезіледі».Азаматтардың бұл бастамаға реакциясы жалпы алғанда оң. Шымкенттіктер арасында жүргізілген сауалнама бойынша, респонденттердің 78 пайызы жеке деректерінің қорғалуы туралы алаңдайтындарын мәлімдеді. Олардың басым көпшілігі деректер таралу жағдайында бірінші болып хабарланғысы келетіндерін айтты. «Менің дербес деректерім пайдаланылып жатса, мен ең соңғы білетін адам болмауым керек», — деп пікір білдірді 34 жастағы шымкенттік кәсіпкер Ерлан Дүйсенов. Бұл сезім — жаңа талаптардың неге осынша маңызды екенін айқын көрсетеді.Шымкенттегі бұл бастама бүкіл ел бойынша жаңа стандарттың үлгісіне айналуы мүмкін. Мамандардың болжамынша, 2027 жылға дейін осыған ұқсас талаптар республиканың барлық өңірлерінде ендіріліп, ұлттық деңгейде бекітілетін болады. Цифрлық егемендік пен азаматтардың деректер қауіпсіздігі — XXI ғасырдың маңызды міндеттерінің бірі. Шымкент осы жолда алғашқы нақты қадамды жасады. Енді маңыздысы — осы бастаманы іс жүзінде тиімді орындау, бақылауды күшейту және жаңа талаптардың тек қағазда қалмай, нақты нәтиже беруін қамтамасыз ету. Бұл жолдағы ең басты кепіл — мемлекет пен бизнестің, азамат қоғамының бірлескен жауапкершілігі.

    Мәжбүрлеп өндіріп алу шарасы қабылданғаннан кейін салық төлеуші салықтық берешектің шекті мөлшерінен асатын сомадағы салықтық берешегін өзінің банктік шоттарындағы ақша есебінен өтемеген жағдайда, салықтық берешекті өндіріп алу оның дебиторларының банктік шоттарындағы ақшаға қолданылады.Дебитор деп салық төлеушінің алдында берешегі бар жеке тұлға, заңды тұлға, заңды тұлғаның құрылымдық бөлімшесі, Қазақстан Республикасында қызметін тұрақты мекеме арқылы жүзеге асыратын бейрезидент, дара кәсіпкер, жеке практикамен айналысатын адам түсініледі.Салық органы дебиторға дебиторлық берешекті растау туралы хабарлама жібереді.Дебитор салық органына қағаз немесе электрондық жеткізгіште салық төлеушімен бірлесіп жасалған өзара есеп айырысуларды салыстырып тексеру актісін және (немесе) хабарламаны алған күні өзара есеп айырысуларды салыстырып тексеру актісін жасау мүмкін болмаған жағдайда, салық төлеушімен өзара есеп айырысуларды растайтын құжаттарды ұсынады.Салық органы дебиторлық берешек сомасын растау туралы хабарлама орындалмаған кезде: дебиторларды салықтық тексеруді жүргізеді; осындай хабарламаны орындау мерзімі өткен күннен кейінгі бір жұмыс күні ішінде банктік шоттар бойынша шығыс операцияларын тоқтата тұру туралы өкім шығарады.Салық органы дебитордың банктік шоттарына мынадай құжаттардың бірімен: өзара есеп айырысуларды салыстырып тексеру актісімен; дебиторлық берешек сомасын растайтын салықтық тексеру актісімен; заңды күшіне енген сот шешімімен расталған дебиторлық берешек шегінде салық төлеушінің салықтық берешегі сомасына инкассолық өкімдер шығарады.Дебитордың банктік шоттарына шығарылған инкассолық өкімдер салық төлеуші немесе дебитор салықтық берешекті өтеген кезде кері қайтарып алуға жатады.  Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-astana/press/news/details/1263995?lang=ru

Сібір  жарасы – жануарлар  мен  адамдардың  өлім-жітім  деңгейі  өте  жоғары  қауіпті  жұқпалы  ауруларының  бірі.Сібір  жарасының  қоздырғышы – сыртқы  ортада  тұрақты  болатын  спора  түзетін  бактерия. Микробтың  споралық  формалары  суық  пен  ыстыққа  өте  жақсы  төзеді  және  топырақта 100 жылға  дейін  және  одан да көп  уақыт  сақталады. Қайнаған  кезде  күйдірігі  микробының  споралары 45-60 минуттан  кейін  ғана  жойылады.Қоздырғыштың  көзі  ауру  мал, ауру  жануарлардың  нәжістері (нәжіс, зәр, табиғи  саңылаулардан  қанды  бөліністер), сондай-ақ  сібір жарасының  спораларымен  ластанған  топырақ  учаскелері  және  басқа  да  қоршаған  орта  объктілері  болып  табылады.Аурудың  алдын  алу  немесе  уақытында  қажетті  шараларды  қабылдау  үшін бұл  аурудың  жануарлар  мен  адамдарда  қалай  көрінетінін  білу  керек.Жануарларда  сібір  жарасы  ішек түрінде  болады, мұрыннан  және  анустан  қанды  бөліністермен,  температураның  жоғарылаумен, тәбетінің  төмендеуімен  жүреді.Адамдарда  ол  ішек, өкпе  және  тері  түрінде  көрінеді.Инфекция  қоздырғыш  зақымдалған  тері  немесе  көздің, ауыздың  және мұрынның  шырышты қабаттары  арқылы  енген  кезде  пайда  болады. Ауру  жұқтырған  сәттен  бастап  аурудың  көрісіне  дейін  бірнеше  сағаттан  8 күнге  дейін, көбінесе 2-3 күнге   созылады. Қоздырғыш  енген  жерде  жәндіктердің  шағуына  ұқсас  қызыл  дақ  пайда  болады, оның  орнында қара  қышыма  тез  дамиды.Адамдардың  сібір  жарасын  жұқтыру  жолдары  әртүрлі: - байланыс,- қоректік (тамақ  және  су  арқылы),- ауа  шаңы.Бірақ  көбінесе  инфекция  ауру  жануарды  күту  кезінде, өлген  жануарлардың  мәйіттерінен  малды  мәжбүрлеп  сою  кезінде, термиялық  өңдеу  жеткіліксіз  ауру  жануарлардың  ет  өнімдерін  тұтыну  кезінде  пайда  болады,  сіз  мал  шикізаты (жүн, мамық) арқылы  да  жұғуыңыз  мүмкін., тері, қылшық және  т.б.).d ).Сібір  жарасының  инфекциясының  алдын  алу  үшін  мына  нұсқауларды  орындаңыз:Егер  сіздің  жануарыңыз  ауырып,  сібір  жарасына  күдіктенсеңіз, дереу  ветеринарды  шақырыңыз ;ветеринардың  хабарынсыз үй-үйді  аралап  малды  мәжбүрлеп  союға  болмайды;ауру  жануарларды  күтү  кезінде  жеке  гигиенаны  қатаң  сақтау;жануарлармен  байланыста  болғаннан  кейін  қолыңызды  мұқият  жүыңыз,  ауру  жануарларды  күтуге  арналган  арнайы  киіміңіз  болуы  керекжеке  шаруашылық  тардағы  малдардың  дер  кезінде  сібір  жарасына  қарсы  егілуін  қадағалау;инфекцияның  нақты  қаупі  бар  адамдар (ветеринарлар, қой  терісі  және  аң  терісі  фабрикаларының  жұмысшылары) профилактикалық  егулерден  бас  тартпауы  керек;сібір  жарасы  бар  деп  күдіктенсеңіз,  дереу  медициналық  көмекке  жүгініңіз. «ҚР  АШМ  ВБжҚК  Меңдіқара  ААИ»ММ Боровское  ауылы,  Алтынсарин  көшесі  83,  тел.: 2-40-94Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kostanai-mendykarin-audany-akimat/press/news/details/1263997?lang=ru

        Мемлекеттік қызметшілердің қызметтік әдебі мынадай қағидаттарға негізделеді:адал ниеттілік – қоғам игілігі үшін мемлекетке кәсіби және жауапты қызмет ету;адалдық – өз міндеттеріне шынайы көзқарас;әділдік – жеке және заңды тұлғалардың, қоғамдық топтар мен ұйымдардың ықпалына қарамастан заңды шешім қабылдау және кез келген мән-жайлар бойынша біржақтылық пен субъективтілік себебінен адамдарды кемсітуге жол бермеу;ашықтық – жұртшылықпен жұмыс істеуге дайын екенін көрсету және өз іс-қимылының ашықтығын қамтамасыз ету;сыпайылық – азаматтар мен әріптестерге дұрыс және құрметпен қарау;клиентке бағдарлану – мемлекеттік қызметтерді тұтынушы ретінде халықтың сұраныстарына толықтай бағдарлай отырып, көрсетілетін мемлекеттік қызметтердің сапасын арттыру және жолданымдарды қарау кезiнде төрешiлдiк көрiнiстерiне және әуре-сарсаңға салуға жол бермеу жөнінде шаралар қабылдау. Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-astana/press/news/details/1263985?lang=ru