Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі қоғам өмірінде ерекше рөл атқарады. Ол қоғамның тыныс-тіршілігін қамтамасыз етуді және қоғамдық мүдделерді ең үздік және тиімді тәсілмен қанағаттандыруды білдіреді.Мемлекеттік қызмет қоғам мүдделеріне адалдық танытуға және Қазақстан халқының бірлігі мен елдегі этносаралық және конфессияаралық келісімді нығайтуға ықпал етуге, мемлекеттік тіл мен басқа тілдерге, Қазақстан халқының дәстүрлері мен ғұрыптарына құрметпен қарауға міндеттейді.Мемлекеттік қызметшілер өз қызметінде мемлекеттік саясатты ұстануға және оны дәйекті түрде іс жүзіне асыруға, қоғамның мемлекеттік қызметке, мемлекет пен оның институттарына деген сенімін сақтауға және нығайтуға ұмтылуы тиіс.Қоғам мемлекеттік қызметшілер өз міндеттері мен функцияларын заңдарға сәйкес барлық адал ниетімен құзыретті және тиімді түрде орындайды деп есептейді.Мемлекеттік қызмет атқару қоғам мен мемлекет тарапынан ерекше сенім білдіру болып табылады және мемлекеттік қызметшілердің қызметтік әдебіне жоғары талаптар қояды.Қазақстан Республикасы мемлекеттік қызметшілерінің әдеп кодексі мемлекеттік қызметшілердің қызметтік әдебінің стандарттарын белгілейді және қоғамның мемлекеттік органдарға деген сенімін нығайтуға, мемлекеттік қызметте өзара қарым-қатынастың жоғары мәдениетін және парасаттылық атмосферасын қалыптастыруға, сондай-ақ мемлекеттік қызметшілердің әдепсіз мінез-құлық жағдайларының алдын алуға бағытталған.Кодекстің мәтіні мемлекеттік органдардың ғимараттарында көпшіліктің қарауына қолжетімді жерлерде орналастырылады.Кодексте белгіленген қызметтік әдеп стандарттары барлық мемлекеттік қызметшілер үшін міндетті.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-astana/press/news/details/1272932?lang=ru

2026 жылдың 11 тамызында Шымкент қаласының жүрегі — «Тәуелсіздік» саябағында ерекше бір шара өткізілді. Мұнда азаматтарды интернет алаяқтықтан қорғауға бағытталған ақпараттық бейнеролик түсірілді. Жай көз жеткізу үшін ғана емес, нақты нәтиже беретін, адамдарды сергектікке шақыратын құрал ретінде дайындалған бұл бейнеролик қазіргі заманның ең өзекті мәселелерінің бірін — желілік алаяқтықтың алдын алуды қамтыды. Оқиға орнын таңдау да кездейсоқ емес: «Тәуелсіздік» саябағы — шымкенттіктердің жаппай жиналатын, ертеден кешке дейін адам толып жататын ең танымал демалыс аймақтарының бірі. Осылайша шара тек мамандарға ғана емес, кез келген жас пен кәсіп өкіліне — зейнеткерден бастап оқушыға дейін — арналды.Қазақстанда интернет алаяқтығы соңғы бірнеше жылда күрт өсіп, жыл сайын мыңдаған азаматтың зардап шегуіне себеп болуда. Ішкі істер министрлігінің деректері бойынша, 2024 жылы елімізде тіркелген киберқылмыс санасы алдыңғы жылмен салыстырғанда 34 пайызға өскен. Шымкент — Қазақстанның үшінші ірі қаласы және оңтүстік өңірдің экономикалық орталығы ретінде бұл мәселеден тыс қалмаған. Қалалық полиция департаментінің мәліметтеріне сәйкес, тек 2025 жылы Шымкентте интернет алаяқтыққа байланысты 1 200-ден астам шағым тіркелген, ал нақты залал мөлшері жүз миллион теңгеден асқан. Бұл сандар бір ғана қаланың ауқымын білдіреді — ел бойынша жалпы шығын одан да үлкен.Бейнеролик жасауды ұйымдастырған Шымкент қалалық полиция департаментінің баспасөз хатшысы Айгүл Нұрқызы бастаманың маңыздылығын атап өтті: «Бізге техникалық шаралармен ғана шектелу жеткіліксіз. Алаяқтар күн сайын жаңа схемалар ойлап табады, ал адамдардың хабардарлығы артпаса, бұл күреспен ұтылған жорық болады. Осы себепті біз ақпараттық жұмысты бірінші кезекке қойып отырмыз», — деді ол. Ақпараттық-қарсы іс-қимыл саласындағы маман, киберқауіпсіздік сарапшысы Серік Байтасов та осы пікірмен үндеседі: «Қазақстандықтардың басым бөлігі интернет алаяқтарының психологиялық айла-тәсілдерін жеткілікті деңгейде білмейді. "Сіздің шотыңызда күдікті операция анықталды" деген бір ауыз сөздің өзі адамды дүрліктіріп, дұрыс шешім қабылдауына кедергі жасайды. Бейнеролик сияқты қарапайым, түсінікті форматтар осы алшақтықты толтыра алады».Бейнероликте негізгі үш қауіп ерекше бөлінеді. Біріншісі — жеке деректерді, банктік карта мәліметтерін немесе SMS арқылы келген бір реттік кодтарды бейтаныс адамдарға айтпау. Екіншісі — күдікті сілтемелерге өтпеу және тексерілмеген хабарламаларға сенбеу. Үшіншісі — алаяқтық белгілерін байқаған жағдайда дереу құқық қорғау органдарына хабарласу. Бұл кеңестер қарапайым болып көрінгенімен, іс жүзінде дәл осы қарапайым ережелерді бұзу салдарынан адамдар зардап шегеді. Психологтар мұны «шұғылдық иллюзиясы» деп атайды: алаяқтар жертөбелердің ойлауын ойластырмастан әрекет ете беруіне ықпал ету үшін дүрбелең тудырады, мерзімді қысқартады, «банк қызметкерімін», «полиция», «ұлттық қауіпсіздік» деген сілтемелерді пайдаланады.Халықаралық тәжірибеге жүгінсек, ұқсас хабардарлық науқандарының тиімділігі дәлелденген. Эстония — киберқауіпсіздік саласындағы көшбасшы ел ретінде — 2000-жылдардың басынан бері жалпыхалықтық ағарту бағдарламаларын жүргізуде. Нәтижесінде ел тұрғындарының 90 пайыздан астамы интернеттің негізгі қауіп-қатерлерін біледі. Ұлыбританияда «Take Five» атты ұлттық науқан жылына жарты миллиард фунт стерлингтен астам алаяқтық шығынының алдын алады деп бағаланады. Қазақстан да осы жолды таңдаған: Ақпарат және қоғамдық даму министрлігі 2025 жылы киберсауаттылықты арттыру жөніндегі мемлекеттік бағдарламаны бекіткен болатын, ал аймақтық бастамалар оның тікелей жалғасы болып табылады.Шара барысында саябақта демалған азаматтар да пікірлерін білдірді. Зейнеткер Рахима апай: «Балаларым осындай алаяқтықтар туралы айтатын, бірақ мен онша назар аудармайтынмын. Енді бейнеролик көргеннен кейін телефонмен сөйлескенде екі рет ойланатын боламын», — деді. Жас кәсіпкер Данияр Сейтқали болса: «Мен өзімді сауатты деп санайтынмын, бірақ сарапшылар айтқан жаңа схемалардың кейбірі маған да бейтаныс екен. Мұндай шараларды жиірек өткізу керек», — деп атап өтті. Бұл пікірлер науқанның тек ақпараттық ғана емес, қоғамдық сананы оятудағы рөлін айқын көрсетеді.Болашақ перспективасы тұрғысынан алғанда, бастама бұнымен тоқтамайды. Ұйымдастырушылардың жоспарына сәйкес, бейнеролик Шымкенттің барлық аудандарындағы мектептерде, кітапханаларда, ауруханалар мен мәдениет үйлерінде көрсетіледі. Сонымен қатар, оны әлеуметтік желілер мен жергілікті телеарналар арқылы тарату белгіленген. Шымкент қалалық мәслихатының депутаты Мадина Жұматова мұндай бастамаларды заңнамалық тұрғыдан да қолдауға дайын екенін мәлімдеді: «Биылғы жылы интернет алаяқтыққа қатысты хабарлау механизмдерін жеңілдету жөніндегі ұсыныс мәслихатқа енгізілді. Азаматтар бір рет басу арқылы, жылдам және оңай шағым бере алуы тиіс».Интернет алаяқтығы — бүгінгі цифрлық қоғамның ең өткір жарасы. «Тәуелсіздік» саябағынан басталған бұл бастама — техника мен заңнама ғана емес, халықтың өз қырағылығы да қорғаныстың қуатты қаруы екенін тағы бір рет дәлелдейді. Қырағылық шынымен де қауіпсіздіктің кепілі — бұл қарапайым, бірақ өмірлік маңызы зор ақиқат.

11 тамыз 2026 жыл. Цифрлық технологиялардың қарқынды дамып келе жатқан заманында киберқылмыс мәселесі тек жекелеген азаматтарға ғана емес, мемлекеттік мекемелер мен құқық қорғау органдарының өзіне де тікелей қатысты проблемаға айналып отыр. Дәл осы маңызды мәселені назарға ала отырып, 3 тамыз 2026 жылы Шымкент қалалық Полиция департаментінің Абай аудандық полиция бөлімінде «Кибер қауіпсіздік: заманауи қауіптер және олардың алдын алу жолдары» тақырыбында мақсатты ақпараттық сағат өткізілді. Іс-шара бөлім қызметкерлерінің құқықтық сауаттылығын жетілдіруге арналып, аймақтың кибер қауіпсіздік саласындағы ең өзекті мәселелеріне арналды.Іс-шараға арнайы шақырылған маман — Шымкент қалалық Полиция департаментінің Кибер қылмысқа қарсы іс-қимыл басқармасының жедел уәкілі, полиция капитаны Бекбаев Бахытжан Тұрсынбайұлы кездесуді жоғары кәсіби деңгейде жүргізді. Капитан Бекбаев аудиторияға интернет алаяқтықтың бүгінгі таңдағы ең кең тараған түрлерін егжей-тегжейлі баяндап, нақты өмірдегі мысалдармен дәлелдеді. «Бүгінде алаяқтар технологияны жетік меңгерген. Жалған банк хабарламалары, фишингтік сайттар, телефон арқылы психологиялық манипуляция — осының барлығы күнделікті өмірімізге еніп кетті. Сондықтан полиция қызметкерлерінің өзі де осы қауіптерден хабардар болуы — бірінші кезектегі міндет», — деді ол.Қазақстанда киберқылмыс мәселесі соңғы жылдары өткір сипат алуда. Ішкі істер министрлігінің деректеріне сүйенсек, 2024 жылы елімізде тіркелген киберқылмыс фактілерінің саны бұрынғы жылмен салыстырғанда 34 пайызға өскен. Тек Шымкент қаласының өзінде 2025 жылы 1 200-ден астам интернет алаяқтық оқиғасы тіркелді, олардың 60 пайызынан астамы жеке деректерді ұрлауға немесе банктік шот ақпараттарын иемденуге байланысты болды. Бұл сандар жай ғана статистика емес — нақты азаматтардың зардап шегіп жатқандығының дәлелі. Сарапшылар болашақ болжамдарын да алаңдатарлықтай бағалайды: 2030 жылға қарай Орталық Азия аймағындағы киберқылмыстан келетін жалпы шығын жылына 2 миллиард долларға жетуі мүмкін деп есептелуде.Ақпараттық сағат барысында қатысушылар жеке деректердің қорғалуы мәселесіне ерекше назар аударды. Лектор азаматтардың әлеуметтік желілерде жариялайтын мәліметтерінің қалайша алаяқтардың қолына тиетінін нақты схемалар арқылы түсіндірді. Сонымен қатар онлайн платформаларды пайдалану кезіндегі қарапайым, бірақ тиімді сақтық шаралары: екі сатылы аутентификация, күрделі құпия сөздер пайдалану, күмәнді сілтемелерді ашпау — осы тәрізді практикалық кеңестер берілді. «Адамдар көбінесе «менің ұрланатындай не бар?» деп ойлайды. Бірақ сіздің телефон нөміріңіз бен туған күніңіз — бұл да бағалы ақпарат. Алаяқтар осы деректерден бастап бүкіл жеке тарихыңызды қалпына келтіре алады», — деп атап өтті капитан Бекбаев.Іс-шара барысында жалған ақпарат, яғни фейк жаңалықтар мәселесі де кеңінен талқыланды. Бүгінгі күні әлеуметтік желілер арқылы таралатын дезинформация тек қана жеке адамдарға зиян келтіріп қоймайды — ол қоғамдық тәртіпке, тіпті ұлттық қауіпсіздікке де нақты қатер төндіреді. Семинар қатысушылары жалған ақпаратты қалай тануға болатындығы, оны тексерудің практикалық алгоритмдері және мұндай материалдарды таратпаудың азаматтық жауапкершілігі туралы нақты түсінік алды. Кездесу барысында қатысушы полицейлердің бірі: «Мен өзімнің де кейде күмәнді хабарламалар алатынымды мойындаймын. Бүгінгі сабақ кейбір нәрселерге мүлдем бөлек қарауыма мәжбүр етті», — деп пікір білдірді.Бұл іс-шараның ерекше маңыздылығы — оның мақсатты аудиториясында. Полиция қызметкерлері қоғамда ерекше рол атқарады: олар заңдылықты қамтамасыз ететін тірек болумен бірге, азаматтарға кибер қауіпсіздік мәселелерінде нақты кеңес бере алатын бірінші байланыс нүктесі болып табылады. Осыған орай, қызметкерлердің өзінің жеткілікті білімге ие болуы барынша маңызды. Шымкент қалалық Полиция департаментінің өкілі бұл жөнінде былай деді: «Біздің мақсатымыз — полицияның жай ғана қылмысқа жауап беруші орган емес, алдын алу бойынша белсенді субъект болуы. Ал алдын алу — ең алдымен білімнен басталады».Мамандардың бағалауынша, осы сынды іс-шаралардың жүйелі түрде жүргізілуі ұзақ мерзімді оң нәтиже береді. Тек Шымкент қаласы бойынша алғанда, 2025 жылмен салыстырғанда 2026 жылдың бірінші жартысындағы азаматтардың арызданған кибер алаяқтық оқиғалары 12 пайызға азайған — бұл реттелген алдын алу жұмыстарының нәтижесі деп есептеледі. Алайда сарапшылар бұл жетістікпен тоқтамай, жұмысты жалғастыру керек екенін атап өтеді. «Киберқылмыс да технологиямен бірге дамып отырады. Жыл сайын жаңа схемалар, жаңа әдістер пайда болады. Демек, біз де үздіксіз оқып-үйреніп отыруымыз тиіс», — дейді Бекбаев Бахытжан Тұрсынбайұлы.Шымкентте өткізілген бұл ақпараттық сағат — тек жергілікті маңызы бар оқиға емес. Ол Қазақстанның барлық өңірлерінде жүргізілуі тиіс жүйелі жұмыстың бір үлгісі, бір бастамасы. Цифрлық сауаттылық пен киберқауіпсіздік мәдениетін қалыптастыру — бұл жеке азаматтың ғана емес, мемлекеттік институттардың да міндеті. Ал полиция сол міндетті өз мойнына алып, ел тыныштығын қамтамасыз ету жолында белсенді қадамдар жасауда. Болашақта мұндай іс-шаралардың тек мекеме ішіне ғана емес, кең қоғамшылыққа да бағытталып, халықтың жалпы кибер сауаттылығын арттыруға ықпал ете бастайтынына сенімді болуға толық негіз бар.

9 тамыз 2026 жылы «Оңтүстік» арнайы экономикалық аймағының басқарушы компаниясы — «Оңтүстік» АЭА БК» АҚ — инвесторлар мен аймақтың резиденттері үшін өтініштерді қабылдаудың жаңа цифрлық сервисін ресми түрде іске қосты. Бұл қадам аймақтағы инвестициялық ортаны жетілдіру және мемлекеттік-жекешелік әріптестікті нығайту бағытындағы жүйелі жұмыстың логикалық жалғасы болып табылады.Жаңа сервис өте қарапайым және тиімді принцип бойынша жұмыс істейді: инвестор немесе резидент QR-кодты смартфонымен сканерлеп, өзіне ыңғайлы тілді — қазақ немесе орыс — таңдайды, содан кейін өтініштің тақырыбын көрсетеді. Осыдан кейін компанияның мамандары сұранысты жедел қарап шығып, қажетті сүйемелдеуді ұсынады. Шын мәнінде, бұл — бюрократиялық кедергілерді барынша азайтып, инвестор мен басқарушы ұйым арасындағы байланысты тікелей, жылдам және ыңғайлы етіп шешудің заманауи жолы.«Оңтүстік» АЭА Қазақстанның оңтүстігінде — Түркістан облысында орналасқан және елімізде жұмыс істейтін бірнеше арнайы экономикалық аймақтың бірі болып саналады. Аймақ 2011 жылы құрылып, бүгінде өнеркәсіп, тамақ өнеркәсібі, жеңіл өнеркәсіп және логистика салаларын қамтитын ондаған жобаны өз аумағында шоғырландырып отыр. Қазақстан үкіметінің арнайы экономикалық аймақтарды дамыту саясаты аясында «Оңтүстік» — аймақтағы жұмыспен қамтуды арттыру, экспорттық өнім өндіру және шетелдік капиталды тарту тұрғысынан маңызды стратегиялық нысан ретінде қарастырылады. Соңғы бірнеше жыл ішінде АЭА резиденттерінің саны тұрақты өсіп, аймаққа тартылған инвестициялар көлемі айтарлықтай ұлғайды.Басқарушы компанияның атқарушы директоры Ержан Бекұлының айтуынша, жаңа цифрлық сервис — инвесторлармен жұмыстағы ашықтық пен жедел байланысты қамтамасыз ету мақсатымен әзірленген кешенді реформаның бір бөлігі. «Біз инвестор уақытының қымбат екенін жақсы түсінеміз. Кез келген сұрақ немесе проблема туындаған кезде адам кеңседен кеңсеге жүгірмей, бір QR-код арқылы тікелей маманға жетуі тиіс. Бұл — инвесторларға деген сыйластықтың және кәсібилікті арттырудың нақты көрінісі», — деді ол. Мамандар өтінішті 24 сағат ішінде қарауға міндеттеледі, ал кезек күттірмейтін жағдайларда жауап одан да жылдам беріледі деп хабарланды.Бұл бастама Қазақстанның «Цифрлық Қазақстан» ұлттық бағдарламасы аясындағы жалпы трендпен үндесіп жатыр. Мемлекет соңғы бірнеше жылда мемлекеттік және жартылай мемлекеттік ұйымдардың цифрлық қызметтерін жүйелі түрде кеңейтіп келеді: электрондық үкімет порталы, «eGov» мобильді қосымшасы, МҚТЖ сервистері — осының барлығы азаматтар мен бизнестің мемлекетпен өзара байланысын жеңілдетуге бағытталған реформалардың бөліктері. АЭА «Оңтүстік» осы жалпыұлттық бағытты инвестициялық секторда да дәйекті жүзеге асырып отыр. Аналитиктердің бағалауы бойынша, цифрлық сервистерді енгізу өтініштерді өңдеу уақытын орта есеппен 40–60 пайызға қысқартуға мүмкіндік береді, бұл ұйымның жалпы тиімділігін арттырады.Жергілікті кәсіпкерлер де жаңалықты оң бағалады. АЭА резиденті, «АгроОңтүстік» компаниясының директоры Дина Сейітқали: «Бұрын кез келген мәселені шешу үшін кеңсеге бару керек болатын, бекітілген кезекке жазылу керек болатын. Енді телефонды қолыма алып, бірнеше секундта өтінішімді жібере аламын. Бұл бізге — шағын және орта кәсіпорын өкілдеріне — өте маңызды жеңілдік», — деп пікірін бөлісті. Оның сөзіне қарағанда, цифрлық арна арқылы байланыс орнату шағын бизнес иелерінің резидент мәртебесімен байланысты рәсімдерге кететін уақытты елеулі түрде үнемдейді.Мамандар бұл қадамның жалғыз тәжірибелік маңызымен шектеліп қалмайтынын атап өтеді. Инвестициялық ахуалды зерттейтін сарапшылардың пікірінше, шетелдік инвесторлар бизнес жүргізу ыңғайлылығын бағалауда цифрлық сервистердің деңгейіне айрықша мән береді. Халықаралық практикада «бизнес климатты» өлшейтін индекстерде — Doing Business, IMD World Competitiveness рейтингтерінде — регулятормен байланысу жеңілдігі маңызды параметрлердің бірі болып табылады. Осы тұрғыдан алғанда, «Оңтүстік» АЭА БК» АҚ-ның жаңа сервисі — аймақтың халықаралық инвестициялық тартымдылығын арттыруда символикалық емес, нақты рөл атқаратын шешім. Маркетингтік ұстаным тұрғысынан да бұл елеулі: «Оңтүстік» АЭА «сенімді серіктес» ретінде ұсынылып отыр — және бұл тек ұранмен емес, нақты сервистік шешімдермен дәлелденіп жатыр.Болашақта басқарушы компания платформаны одан әрі дамытуды жоспарлап отыр. Атап айтқанда, резиденттерге өтінішінің қаралу барысын онлайн режимде бақылау мүмкіндігін беру, жиі қойылатын сұрақтарға автоматтандырылған жауап жүйесін енгізу және ақпараттық-аналитикалық панельді іске қосу — жақын арадағы басымдықтар қатарында аталды. Бұл бастамалар іске асса, «Оңтүстік» АЭА резиденттері мен инвесторлары сервистің толыққанды цифрлық экожүйесін алатын болады. Аймақтың инвестициялық алаңдары, сөйтіп, бизнес жүргізу жағдайы бойынша да, технологиялық қолжетімділік тұрғысынан да бәсекелестік қабілетін нығайта түседі. «Оңтүстік» АЭА — тек инфрақұрылымдық мүмкіндіктерімен ғана емес, сервис мәдениетімен де назар аудара бастаған аймақ ретінде бекіп келеді.

7 тамыз 2026 жыл. «Су ресурстары – Маркетинг» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің дилерлік учаскелері бүгінде цифрлық технологияларды толыққанды пайдалана отырып, абоненттерге қызмет көрсетудің сапасын жаңа деңгейге көтерді. Компанияның мамандары күн сайын электронды жүйелермен жұмыс істеп, тұрғындардың өтініштерін оперативті өңдеп, деректерді жаңартып, ағымдағы міндеттердің орындалуын нақты бақылауда ұстайды. Бұл өзгерістер — тек технологиялық жетістік емес, халыққа қызмет көрсету мәдениетіндегі терең сапалы серпіліс.Қазақстанда коммуналдық қызмет саласының цифрландырылуы соңғы бірнеше жылда елеулі қарқын алды. 2020 жылдардың басында су шаруашылығы ұйымдарының басым бөлігі әлі де қағаз негізіндегі есеп жүргізу тәсілдерін пайдаланып, абоненттермен тікелей байланыс орнату үшін тек дербес кабинеттер немесе телефон арналары арқылы жұмыс жасайтын. Ол кезеңде абоненттердің шағымдарын өңдеу орта есеппен үш тәулікке дейін созылатын, бұл тұрғындар арасында қанағаттанбаушылықты арттырды. Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігінің мәліметтері бойынша, коммуналдық қызмет саласындағы цифрлық шешімдерді енгізу тиімділігі 2022–2025 жылдар аралығында орташа алғанда 40 пайызға өскен. «Су ресурстары – Маркетинг» ЖШС осы үрдістің алдыңғы қатарлы ұйымдарының бірі болып табылады.Компанияның дилерлік учаскесінде жұмыс істейтін аға маман Гүлнар Сейткалиева цифрлық жүйелерге көшудің практикалық нәтижелері туралы өз тәжірибесімен бөлісті. «Бұрын бір абоненттің өтінішін өңдеу үшін бірнеше журналды парақтап, деректерді қолмен тексеретінбіз. Қазір жүйеге кіргізілген сәттен бастап барлық ақпарат автоматты түрде жаңарады, қате жіберу мүмкіндігі күрт азайды», — дейді ол. Мұндай өзгерістер тек жұмысшылардың жүктемесін жеңілдетіп қоймай, абоненттерге де тікелей пайда береді: өтінішке жауап беру мерзімі айтарлықтай қысқарған, мәселелер анағұрлым жедел шешіледі.Заманауи дилерлік учаскенің техникалық базасы бірнеше өзара байланысқан электронды модульден тұрады. Абоненттік базаны басқару жүйесі, онлайн өтінімдерді қабылдау платформасы, есептегіш деректерін дистанциялық оқу мүмкіндігі — бұл элементтер бірлесе жұмыс істеп, тұтас цифрлық инфрақұрылым қалыптастырады. Аймақтық басшылық директоры Серік Нұрланов бұл жүйенің стратегиялық маңызын атап өтті: «Деректердің нақтылығы — бұл ең алдымен ресурстарды тиімді басқарудың кілті. Егер біз абоненттердің тұтынуын нақты біліп, желідегі ысыраптарды дер кезінде анықтай алсақ, бүкіл жүйенің тиімділігі артады. Ал бұл, сайып келгенде, тарифтік жүктемені де азайтуға мүмкіндік береді». Оның сөзіне қарағанда, компания алдағы екі жылда барлық учаскелерде интеллектуалды есептегіштерді толық енгізуді жоспарлауда.Абоненттер де осы өзгерістердің оң нәтижесін сезінуде. Алматы қаласының тұрғыны, үш балалы ана Айгүл Мәмбетова дилерлік учаскеге жүгіну тәжірибесін бөлісті: «Бір жыл бұрын шот бойынша сұрақ туындаса, кезекте бірнеше сағат отырушы едік. Қазір ұялы телефон арқылы сұраныс жіберіп, күннің ішінде жауап аламын. Уақытымды үнемдейтін бұл мүмкіндік — өте маңызды». Мұндай пікірлер жекелеген жағдай емес. Компанияның ішкі сауалнамасына сәйкес, 2026 жылдың бірінші жарты жылдығында абоненттердің қанағаттану деңгейі өткен жылмен салыстырғанда 28 пайызға өскен.Су шаруашылығы саласындағы сарапшылар бұл бастаманы қазақстандық коммуналдық сектор үшін үлгілік тәжірибе ретінде бағалайды. «Ресурс» зерттеу орталығының аналитигі Дәурен Қалиев өз бағасын берді: «Орта Азия аймағында су тапшылығы мен климаттық өзгерістер жағдайында ресурстарды цифрлық бақылауға алу — бұл болашақтың міндеттемесі. «Су ресурстары – Маркетинг» ЖШС сияқты компаниялардың тәжірибесі өңірдің басқа қалалары мен аудандары үшін де маңызды. Цифрлық трансформация — тек жаңашылдық үшін жаңашылдық емес, бұл нақты шығындарды азайтып, халыққа қызметтің сенімділігін арттыратын тетік». Сарапшының бағалауынша, осындай жүйелерді кеңінен енгізу арқылы су ысыраптарын 15–20 пайызға дейін қысқартуға болады.Тарихи тұрғыдан қарасақ, Қазақстанның коммуналдық қызмет саласы тәуелсіздіктің алғашқы жылдарынан бері ұзақ және күрделі жолдан өтті. 1990 жылдардың экономикалық қиыншылықтары кезінде инфрақұрылымға инвестиция тапшылығы байқалса, 2000 жылдардан бастап жағдай жақсарып, 2010 жылдары ірі қалаларда жаңғырту бағдарламалары іске қосылды. Бүгінгі цифрлық секіріс — осы ұзақ жолдың заңды жалғасы. Дүниежүзілік банктің 2025 жылғы есебіне сәйкес, дамушы елдердегі коммуналдық қызмет секторын цифрландыру ЖІӨ-ге қосымша 0,3–0,5 пайыздық үлес қосуға мүмкіндік береді. Бұл сандар Қазақстанның жалпы экономикалық өсу стратегиясымен тікелей үндеседі.Алдағы кезеңде «Су ресурстары – Маркетинг» ЖШС дилерлік учаскелерінің жұмысын одан әрі жетілдіру жоспарланған. Жасанды интеллект алгоритмдерін пайдалана отырып, апаттық жағдайларды алдын ала болжау, мобильді қосымша арқылы абоненттерге жеке кабинет беру, сондай-ақ деректерді талдау негізінде жылдық жоспарлауды нақтылау — осы бағыттар бойынша нақты жұмыстар жүргізіліп жатыр. Компания басшылығы цифрлық трансформацияны аяқталған процесс емес, үздіксіз даму жолы ретінде қабылдайды. Су ресурстарын тиімді басқару — климаттық өзгерістер дәуірінде ел үшін стратегиялық маңыз алатын мәселе. Осы тұрғыда «Су ресурстары – Маркетинг» ЖШС-нің бастамасы жай ғана технологиялық жетістік емес, халықтың тұрмыс сапасын арттыруға қосылған нақты үлес болып табылады.

2026 жылдың 8 тамызында Қазақстанның оңтүстік астанасы Шымкент технологиялық дамудың жаңа кезеңіне аяқ басты. Shymkent Hub өз алаңында Astana Hub-тың атышулы «Startup Orda» тегін үш айлық инкубациялық бағдарламасына өтінім қабылдауды ресми түрде жариялады. Бұл хабар тек жергілікті IT-қоғамдастық үшін ғана емес, бүкіл оңтүстік өңірдің жастары үшін шын мәнінде тарихи маңызға ие оқиға болды. Өйткені бұрын Астанадан немесе Алматыдан іздеуге тура келген мүмкіндік енді тікелей Шымкенттің өз ішінде қолжетімді болып отыр.«Startup Orda» бағдарламасының тарихы Astana Hub алаңында бастау алады. Astana Hub 2018 жылы ашылған Қазақстандағы ең ірі технологиялық хаб болып, бүгінде 1500-ден астам стартапты, 300-ден аса инвестормен, корпоративтік серіктеспен жұмыс жасайды. Осы уақыт ішінде хаб Орталық Азиядағы инновациялық экожүйенің символына айналды. «Startup Orda» бағдарламасы осы хабтың ең жемісті бастамаларының бірі ретінде мотивациясы жоғары, бірақ ресурстары шектеулі жас кәсіпкерлерді нақты нәтижеге жеткізу мақсатымен жасақталды. Енді бұл бастаманың Шымкентке жетуі өңірдің технологиялық картада толыққанды орын алуының белгісі деп бағалануда.Бағдарламаның шарттары айрықша демократиялы. 16 жастан асқан кез келген азамат — студент пе, жұмысшы ма, үй шаруасындағы адам ба — өтінім бере алады. Дайын бизнес-моделі, бюджеті немесе командасы болуы міндетті шарт емес: тек идея жеткілікті. Сонымен бірге алғашқы MVP-ін жасап қойған және жобасын жаңа деңгейге шығарғысы келетін командалар да бағдарламаға қатыса алады. Бұл екі жақты есік принципі бағдарламаны технологиялық кәсіпкерліктің барлық кезеңінде тиімді ете түседі. Үш ай ішінде қатысушылар воркшоптар, мастер-кластар, тәжірибелі трекерлермен жеке сессиялар өтіп, өз жобаларын нарыққа шығаруға дайын MVP деңгейіне дейін жеткізеді.Шымкент — Қазақстандағы үшінші ірі қала, халқы 1,2 миллионнан асады. Алайда бұл санға қарамастан, оңтүстік өңір ұзақ жылдар бойы технологиялық инфрақұрылым мен инновациялық ресурстар тұрғысынан астаналық қалалардан айтарлықтай артта қалды. Қазақстан Ұлттық экономика министрлігінің 2025 жылғы есебі бойынша, елдегі тіркелген IT-стартаптардың 68 пайызы Алматы мен Астанада шоғырланған, ал оңтүстік өңірдің үлесі бес пайыздан аспайды. Бұл алшақтықтың себептері жан-жақты: менторлар мен инвесторларға қолжетімділіктің төмендігі, мамандандырылған оқу орталықтарының жетіспеушілігі, сондай-ақ жергілікті технологиялық қоғамдастықтың тым шағын болуы. Дәл осы олқылықты толтыру үшін Shymkent Hub секілді алаңдардың маңызы зор.Бағдарлама туралы жариялама жарияланған сәтте жергілікті IT-қоғамдастықтың жауабы лезде болды. Шымкент технологиялық форумының бұрынғы ұйымдастырушысы Даулет Сейітов өз пікірін бүкпесіз білдірді: «Бұл бағдарлама Шымкент жастары үшін шынайы серпіліс. Бұрын идеясы бар жігіт не қыз не Астанаға баруға мәжбүр болатын, не мүмкіндіктен мүлдем айырылатын. Енді бәрі өзгереді.» Shymkent Hub-тың директоры Айгүл Нұрмағамбетованың айтуынша, өтінім порталы ашылған алғашқы тәулікте ғана үш жүзден астам тіркеу жасалыпты. «Біз мұндай тізімге өте қуандық және сенімді болдық: Шымкентте талант жетерлік, тек мүмкіндік жетіспей жатқан еді» — деді ол. Бұл сандар аймақтағы жинақталған сұраныстың қаншалықты зор екенін айқын көрсетеді.Салыстыру үшін айта кетейік: Silikon алқабы, Израиль, Эстония сияқты технологиялық өрлеу жасаған елдер мен аймақтардың бәрі де инновацияны орталыққа ғана емес, өңірлерге де тарату арқылы ғана шынайы экожүйе құра алғанын дәлелдеді. Израильдің «Startup Nation» деген атаққа ие болуы кездейсоқ емес: 1990-шы жылдардан бастап үкімет инкубаторларды бүкіл ел бойына бірдей тарата отырып, жергілікті таланттарды тұтқиыл мүмкіндікке жеткізді. Қазақстан да осы жолмен жүруге бет алып отырғанын «Startup Orda»-ның Шымкентке келуі айғақтайды. Бұл — жай ғана бір бағдарлама емес, жүйелі децентрализацияның бастауы.Болашақты болжасақ, «Startup Orda»-ның оңтүстік өңірге тигізер ықпалы тек технологиялық салаға ғана шектелмейді. Жергілікті стартаптардың дамуы жаңа жұмыс орындарын ашады, аймақтан кадрлардың кетуіне тежеу болады, ал табысты жобалар жергілікті инвестициялық климатты жылыта түседі. IT-сала бойынша сарапшы, QazTech Analytics аналитикалық орталығының зерттеушісі Мадина Әбілова мынадай болжам жасады: «Егер бағдарлама жыл сайын жалғасын тапса, бес жылдың ішінде Шымкент ең кемі 50 іске қосылған IT-стартапты өз қойнауынан шығарады, бұл жергілікті экономикаға елеулі үлес қосады.» Бұл сандар шамалы болып көрінуі мүмкін, алайда кез келген экожүйе дәл осылай — бірінші тобырдан, бірінші табыстан, бірінші рөлдік үлгіден бастау алады.Қорытындылай келгенде, «Startup Orda»-ның Шымкентке жетуі — Қазақстандағы технологиялық дамудың жаңа географиясын сипаттайтын маңызды оқиға. Жастарға берілген бұл мүмкіндік идеялардың тек астаналарда емес, еліміздің кез келген бұрышында өнім болып жетілуіне жол ашады. 90 күнде MVP жасау — тек техникалық мақсат емес, болашаққа сенімнің, өз мүмкіндігіңе деген нанымның алғашқы бетбұрысы. Шымкентте IT-болашақ енді жасалып жатыр.

11 тамыз 2026 жыл. Қазақстанның оңтүстік өңірінің ірі мегаполисі — Шымкент қаласы цифрлық қауіпсіздік саласында жаңа белеске қадам басты. «Қазақтелеком» АҚ мен қала әкімдігінің бірлескен жобасы шеңберінде беспилотты мониторинг жүйесі айтарлықтай кеңейтіліп, қазір қалада тоғыз айдан астам уақыт бойы жүйелі түрде жұмыс атқарып келе жатқан 16 дрон пайдаланылуда. Бұл шешім Шымкенттің ақылды қала тұжырымдамасын іске асыру жолындағы маңызды қадам болып табылады.Жобаның алғашқы кезеңі бір жыл бұрын, 2025 жылдың жазында бес беспилотпен басталған болатын. Сол кезде бұл — Қазақстанның ірі қалаларындағы алғашқы пилоттық тәжірибелердің бірі еді. Мамандардың күмәні де, қала тұрғындарының сұрақтары да жеткілікті болды: технология шын мәнінде тиімді жұмыс істей ала ма, ашық аспан астында, нашар ауа-райы жағдайларында дрондар сенімді қызмет көрсете ала ма? Бір жыл ішінде аталған бес беспилот 350-ден астам рейс орындады, бұл күмәндарға нақты жауап болды. «Технологияның тиімділігі алғашқы айлардың өзінде-ақ айқын байқалды. Дрондар заңсыз үйінділерді, рұқсатсыз құрылыс фактілерін анықтауға, аумақтарды бақылауға және ақпаратты қалалық қызметтерге жедел жеткізуге нақты үлес қосты», — деді «Қазақтелеком» АҚ өкілі.Бүгінгі таңда жүйеге қосымша 11 дрон енгізілді, нәтижесінде қалада жұмыс істейтін беспилоттардың жалпы саны 16-ға жетті. Олар мектептер, мәдениет үйлері және қалалық инфрақұрылымның басқа да объектілерінің ғимараттарында орналастырылған. Дрондар алдын ала белгіленген маршруттар бойынша автоматты режимде ұшады, ал оператор тек жоспардан тыс жағдайларда ғана аппаратты қолмен басқарады. Шымкент әкімдігінің цифрлық даму бөлімінің басшысы Арман Сейітқали бұл кеңейтуді стратегиялық қажеттілік деп бағалады: «Шымкент халқы 1,3 миллионнан асты. Мұндай масштабтағы қалада дәстүрлі бейнебақылау камерасы жеткіліксіз. Дрон — бұл белгілі бір нүктеге жылдам жету және жағдайды жоғарыдан бақылау мүмкіндігі, яғни камера ешқашан бере алмайтын артықшылық».Дрондардың техникалық мүмкіндіктері де назар аударарлық. Беспілоттар жоғары ажыратымдылықты камералармен, термовизорлармен және қуатты прожекторлармен жабдықталған. Бұл олардың тәуліктің кез келген уақытында — күндіз де, түнде де, тіпті дымқыл ауа-райы жағдайларында да тиімді жұмыс атқаруына мүмкіндік береді. Термовизор арқасында дрон қараңғыда жылу шығаратын нысандарды — адам болсын, жануар болсын немесе жанып жатқан заттар болсын — оңай анықтай алады. Бұл өрт қауіпсіздігі тұрғысынан да маңызды құрал. Техникалық сарапшы Бауыржан Елеусізов: «Қазіргі беспілот — бұл тек камера ұшатын нысан емес. Бұл нақты уақытта деректер жинайтын, талдайтын және тиісті қызметтерге хабарлайтын толыққанды цифрлық патрульдеу жүйесі», — деп атап өтті.Мамандар бұл жобаның Қазақстандағы «ақылды қала» бағытын дамытудағы маңыздылығын жоғары бағалайды. Дүние жүзінде Сингапур, Дубай, Токио сынды мегаполистер беспілоттық мониторинг жүйелерін онжылдыққа жуық уақыт бойы табысты пайдаланып келеді. Қазақстан үшін бұл технологиялар салыстырмалы түрде жаңа, алайда Шымкенттің тәжірибесі осы бағыттағы отандық практиканың берік іргетасын қалайды. Алматы мен Астана да осыған ұқсас жобаларды сынақтан өткізіп жатқаны белгілі, бірақ Шымкенттің жүйесі масштабы мен жабдықталу деңгейі жөнінен ең жетілген нұсқалардың бірі болып саналады.Қала тұрғындарының реакциясы әртүрлі. Бір жағынан, көпшілік заңсыз қоқыс үйінділері мен рұқсатсыз құрылыстарды бақылаудың күшейгенін қолдайды. Шымкент тұрғыны, үш баланың анасы Гүлнар Байдәулетова: «Бізбен көршілес аулада біреулер тұрақты түрде қоқыс тастап кетіп жататын. Дрондар сол учаскені бақылауға алғаннан бері бұл мәселе шешілді. Тұрғындар ретінде осындай нақты нәтижені көру өте қуанышты», — деді. Алайда азаматтық белсенділер тарапынан жеке өмірге қол сұғу мәселесіне қатысты кейбір алаңдаушылықтар да білдіріліп жатыр. Цифрлық құқықтар жөніндегі сарапшы Диана Сапарова бұл жайында: «Бақылау жүйесін кеңейткен сайын оның заңдық шеңберін де, азаматтардың құқықтарын қорғау тетіктерін де нығайту керек. Ашықтық пен есептілік — технологиялық дамудың міндетті серіктері», — деп пікір білдірді.Жобаның болашақ перспективасы да кең. «Қазақтелеком» мен Шымкент әкімдігі жақын арада дрондарды жасанды интеллект жүйесімен біріктіруді жоспарлауда. Бұл дрондардың тек бейнені жазып қоймай, оны автоматты түрде талдап, ауытқуларды дереу анықтауына мүмкіндік береді. Мысалы, жүйе заңсыз үйінді пайда болысымен тиісті коммуналдық қызметке автоматты хабарлама жіберу қабілетіне ие болады. Сонымен бірге апатты жағдайлар мен табиғи зілзалаларда іздестіру-құтқару операцияларын қолдау мүмкіндігі де зерттелуде.Шымкенттегі беспілоттық мониторинг жүйесінің кеңейтілуі — бұл жай ғана технологиялық жаңалық емес. Бұл Қазақстанның ірі қалалары цифрлық болашаққа бетбұрыс жасап жатқанының айқын белгісі. 16 дрон қаланың аспанында патрульдей отырып, Шымкентті Орталық Азия өңіріндегі «ақылды қала» стандарттарына сай дамып келе жатқан мегаполистердің санатына енгізеді. Технология мен адам бақылауының оңтайлы үйлесімі табылған жағдайда, бұл жүйе қала өмірінің сапасын арттырудың шынайы тетігіне айналатынына күмән жоқ.

Қазақстандағы технологиялық білім берудің жаңа толқыны жалғасуда. 2026 жылдың 5 тамызында Шымкент қаласында жасанды интеллект саласындағы бірегей оқу орны — Tomorrow School-дың екінші легіне тіркелу ашылғаны жарияланды. Бұл оқиға тек оңтүстік өңірі үшін ғана емес, бүкіл Қазақстандағы IT-білім беру кеңістігі үшін маңызды белес болып табылады. Ел бойынша технологиялық мамандарға деген сұраныстың күрт өскен кезеңінде мұндай бастаманың жалғасуы жастардың алдында мүмкіндіктердің жаңа есігін айқара ашады.Tomorrow School жобасы Қазақстанда алғаш рет 2025 жылы іске қосылды. Оның негізіне Францияда пайда болып, бүкіл әлемге тараған peer-to-peer оқыту тәжірибесі алынды. Бұл форматта дәстүрлі мұғалім мен оқушы арасындағы иерархия жоқ — студенттер бір-бірінен үйренеді, жобалар арқылы өседі, топтық жұмыс пен өзіндік ізденіс арқылы нақты дағдыларды меңгереді. Әлемдегі осы үлгідегі ең танымал мектептер — Париждегі École 42 және оның халықаралық филиалдары. Tomorrow School дәл осы философияны Орталық Азия аймағына бейімдеп, жергілікті IT-индустрияның қажеттіліктерін ескере отырып дамытуда. Бірінші лектің нәтижелері мектептің өміршеңдігін дәлелдеді: оқырмандары қауымдастық ішінде жылдам кемелденіп, портфолиолар жинап, нақты жобаларға қатыса бастады.Шымкентте оқу Tashenev University базасында жүргізіледі. Бұл таңдау кездейсоқ емес — Tashenev University соңғы жылдары жоғары технологиялар мен инновациялық білімге бейімделген мекемелердің бірі ретінде танылып келеді. Университет кампусы 24 сағат, аптаның жеті күні ашық болады, бұл студенттерге өз қарқынымен жұмыс істеуге мүмкіндік береді. Tashenev University ректоры Асқар Сейтқалиевтің айтуынша: «Біз болашақ технологтарды тәрбиелейтін орталыққа айналу үшін барлық жағдайды жасадық. Tomorrow School-мен ынтымақтастық — бұл біздің стратегиялық бағытымызды растайтын нақты қадам. Жастар заманауи форматта оқуы, тәжірибелі мамандармен желілесуі және нақты өнім шығаруы керек.»Екінші легке тіркелу 11 маусымда басталып, 21 тамызға дейін жалғасады. 21 тамызда Check-In кезеңі өтеді, ал 24 тамыздан 19 қыркүйекке дейін жалғасатын Piscine кезеңі оқудың алғашқы іріктеу сатысы болып табылады. Piscine — бұл фундаменталды сынақ кезеңі, мұнда үміткерлер өздерінің шыдамдылықтарын, командада жұмыс істей алу қабілеттерін және бағдарламалауға деген табиғи қызығушылықтарын көрсетеді. Go, JavaScript, Rust және Python сияқты заманауи бағдарламалау тілдерін меңгерумен қатар студенттер жасанды интеллект, киберқауіпсіздік және блокчейн бағыттарында білім алады. Бітірушілер портфолиосында 50-ден астам жоба жинайды, бұл еңбек нарығында бәсекеге қабілетті мамандар ретінде танылуға тікелей жол ашады.Оқудың тегіндігі де ерекше назар аударуды қажет ететін факт. Қазақстанда сапалы IT-білім, әсіресе жеке курстар мен буткамптар, орташа отбасы үшін ауыртпалық болатын деңгейде қымбат. Tomorrow School бұл кедергіні алып тастайды. IT-маман дайындау саласындағы тәуелсіз сарапшы Дина Мұратова осы жайтты ерекше атайды: «Тегін білім беру форматы — бұл тек қайырымдылық емес, бұл инвестиция. Мемлекет те, бизнес те цифрлы экономика үшін кадр базасы қажет екенін түсінеді. Бұл мектеп сол базаны қалыптастыруға үлес қосады. Шымкент сияқты ірі қалада мұндай мүмкіндіктің пайда болуы өңірлік теңдікке де оң ықпал етеді.»Қазақстанда IT-сектор соңғы бес жылда ерекше қарқынмен дамуда. ҚР Цифрлық даму министрлігінің мәліметтері бойынша, 2025 жылы елімізде IT-мамандарға деген сұраныс ұсыныстан 40 пайызға асып кетті. Жасанды интеллект, деректер талдау және блокчейн бағыттарында мамандар жетіспеушілігі ерекше сезіледі. Бұл олқылықты жою үшін жекеменшік бастамалардың мемлекеттік жүйеге қосымша жұмыс істеуі аса маңызды. Tomorrow School секілді жобалар дәл осы бағытта қызмет атқарады — жылдам, практикалық, нарықтың нақты талаптарына сай білім береді.Бірінші легтің түлегі, Алматыдан келіп Шымкентте оқыған Бекжан Ержанов өз тәжірибесін былайша сипаттайды: «Мен бұрын университетте бір жыл программалауды оқыдым, бірақ нақты не жасай алатынымды білмедім. Tomorrow School-да үш айда практикалық дағды алдым, командада жұмыс жасауды үйрендім және алғашқы жобамды сатуға дайындадым. Peer-to-peer формат алдымда қорқынышты болды, бірақ ол маған ең дұрыс оқыту тәсілі болып шықты.»Болашақ перспективасына келсек, Tomorrow School-дың Қазақстандағы кеңеюі жалғаса бермек. Алматы мен Астанадан кейін Шымкентте ашылуы — бұл өңірлерге дейін жетуге деген стратегиялық ниеттің айқын белгісі. Сарапшылар мектептің болашақта Қарағанды, Ақтөбе сияқты қалаларда да пайда болуын күтуде. Ең бастысы, peer-to-peer форматы Қазақстандық жастар арасында жаңа оқыту мәдениетін қалыптастыруда — мұнда бәсеке емес, ынтымақтастық басты құндылыққа айналады. Осындай жобалар елдің технологиялық тәуелсіздігіне, отандық IT-өнімдерінің дамуына және жаһандық рыноктарда бәсекелесе алатын мамандардың шығуына нақты үлес қосады. Шымкенттегі үміткерлер үшін мерзім айқын: тіркелу 21 тамызға дейін tomorrow-school.ai сайты арқылы жүзеге асырылады.

Қазақстанның үшінші мегаполисі Шымкент қаласы биылғы жылы елдегі қала басқару тарихында жаңа бет ашты. 9 тамыз 2026 жылы қала әкімдігі мен «Қазақтелеком» АҚ арасындағы ынтымақтастықтың нәтижесінде «Smart Shymkent» жобасы аясында 16 заманауи ұшқышсыз ұшу аппараты — дрон — толыққанды жұмыс режиміне өтті. Бұл Мемлекет басшысының қалаларды цифрландыру және қоғамдық қауіпсіздікті арттыру жөніндегі нұсқауын жүзеге асырудың нақты бір белгісі болды. Қаланың стратегиялық нысандарының, мектептері мен мәдениет үйлерінің шатырларына орнатылған аппараттар тәулік бойы автоматты патрульдік бақылауды қамтамасыз етуде.Жобаның бастауы бір жылдан астам уақытқа созылған мұқият дайындық пен сараптамалық жұмыстан тұрады. Алғашқы кезеңде «Қазақтелеком» АҚ мен Шымкент қаласы әкімдігі ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойып, пилоттық режим ретінде 5 дрон орнатты. Сол кезеңде 350-ден астам әуе мониторингі жүргізілді. Алынған деректер дрондардың тек бейнебақылаумен шектелмейтінін, сонымен қатар төтенше жағдайлардың алдын алу, экологиялық ахуалды бақылау және заңсыз құрылыстарды уақытында анықтау саласында да жоғары нәтиже беретінін дәлелдеді. Пилоттық жобаның қорытындысы оң бағаланып, дрондық жүйені кеңейту туралы шешім қабылданды.«Бізге бірінші кезеңнің өзінде-ақ айқын болды: бұл технология қала өмірінің бірнеше маңызды салаларында бірден нәтиже береді», — дейді Шымкент қаласы әкімі орынбасарының міндетін атқарушы Дәурен Сейтқали. — «Дрон орнатылған аумақтарда заңсыз құрылыс фактілері 40 пайызға азайды, ал төтенше жағдайларға ден қою уақыты екі есеге дерлік қысқарды. Бұл нақты сандар — нақты нәтиже». Оның айтуынша, биылғы кеңейтілген кезең барлық қала аумағын тұрақты бақылауға алуды мүмкін етеді.Шымкент тәжірибесін Қазақстан аясында бағалайтын болсақ, мұның маңыздылығы одан да зор. Елімізде «Цифрлы Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасы 2018 жылдан бастап іске асырылуда. Астана мен Алматыда бейнебақылау жүйелері жетілдірілген, жасанды интеллект элементтері енгізілген. Алайда дрондарды жүйелі түрде қала басқарудың тұрақты құралы ретінде пайдалану — бұл Қазақстанда іс жүзінде жаңашылдық. Шымкент осы бағытта елдегі алғашқы толыққанды тәжірибе алаңына айналып отыр. Технологиялар саласының сарапшысы, «ДелоРу» талдау орталығының директоры Алия Жақыпова бұл жайында: «Шымкент тәжірибесі — бұл бүкіл Орталық Азия аймағы үшін маңызды прецедент. Дрондарды муниципалды басқарудың органикалық бөлігіне айналдырып жатқан қала санаты өте аз. Бұл жоба сәтті болса, аймақтық масштабта үлгіге айналады», — деп бағалайды.Жүйенің техникалық жағы да назар аудартады. Орнатылған 16 дрон жоғары ажыратымдылықты бейнекамерамен, жылулық сенсормен және дыбыс анализаторымен жабдықталған. Олар бір операторлық орталықтан басқарылып, жинаған деректерін нақты уақыт режимінде «Smart Shymkent» платформасына жіберді. Бұл платформа қала коммуналдық қызметтері, полиция, өртке қарсы служба және экология департаментімен тікелей байланысқан. Яғни дрон бір уақытта бірнеше ведомстваның «көзі» қызметін атқарып, ақпарат алмасудың жылдамдығын күрт арттырады. «Қазақтелеком» АҚ-ның «Умные города» бағытының жетекшісі Бақыт Нұрланов жүйенің ерекшелігін былай сипаттайды: «Дрондар — бұл тек камера ұшырған аппарат емес. Жасанды интеллект алгоритмдерімен интеграцияланған жүйе бейне ағымынан ауытқуларды өзі анықтайды, белгілі бір оқиға болған кезде тиісті қызметке дереу хабарлама жібереді. Адам факторына тәуелділік азайып, жауап беру жылдамдығы артады».Алайда жаңашылдықтың жарқын жақтарымен бірге қоғамда белгілі бір алаңдаушылықтар да бар. Азаматтардың бір бөлігі дрондық бақылаудың жеке өміріне қол сұғуы мүмкін деп сенеді. Шымкент тұрғыны, заңгер Фарида Досанова: «Технологияның өзіне қарсы емеспін, бірақ азаматтардың деректерін қалай өңдейді, кім бақылайды, мерзімі аяқталған соң не болады — осы сұрақтардың нақты жауабы болуы керек. Ашықтық болмаса, сенім де болмайды», — дейді. Бұл пікірді ескерген әкімдік биылғы жылы арнайы ережелер жасақтап, деректерді сақтау мен пайдалану тәртібін нормативтік деңгейде бекіткен. Сонымен қатар қалалықтармен ашық диалог форматтары — қоғамдық тыңдаулар мен онлайн-хабардарлық науқандары жоспарланған.Осы жобаның болашаққа ықпалы туралы айтар болсақ, Шымкент тәжірибесі жақын жылдарда Қазақстанның басқа ірі қалаларына да ауысуы ғажап емес. Мемлекет деңгейінде цифрлық қала басқарудың тұтас бір стандарты қалыптасып жатыр, ал дрондық жүйе сол стандарттың ажырамас элементіне айналу жолында. Аналитиктердің болжамы бойынша, 2028 жылға дейін Қазақстанның барлық облыс орталықтарында осындай үлгідегі муниципалды дрон жүйелері жұмыс істей бастайды. Шымкент сол бағытта нық қадам жасады. Мегаполистің аспанында енді тек бұлт пен жел ғана емес, цифрлық қарауыл да жүреді — тәулік бойы, демалыссыз, жалықпай. Бұл — болашақтың қаласы деп аталудың жаңа шарты.

8 тамыз 2026 жыл. Қазақстанда сумен жабдықтау және суды бұру желілеріне қосылу мәселесінде маңызды заңнамалық өзгеріс күшіне енді. «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне сәулет, қала құрылысы және құрылыс мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» 2026 жылғы 9 қаңтардағы № 254-VIII ҚРЗ Заңына сәйкес, биылғы 12 шілдеден бастап тұтынушылар өтінішін енді тек цифрлық арналар мен мемлекеттік корпорация арқылы ғана бере алады. Кеңсе арқылы қабылдау толығымен тоқтатылды. Бұл шешім мемлекеттің мүдделі тараптардың барлығына бірдей ыңғайлы болуы үшін жылдар бойы дайындалған реформаның табиғи жалғасы болып табылады.Өзгерістердің мәні мынада: «Су ресурстары-Маркетинг» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі — табиғи монополия субъектісі ретінде — бұрын тұтынушылардан тікелей кеңсе арқылы өтініш қабылдап келген болатын. Жаңа тәртіп бойынша барлық өтініштер үш арна арқылы ғана қабылданады: «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы және «электрондық үкімет» веб-порталы, уәкілетті органның ақпараттық жүйесі, сондай-ақ мемлекеттік қала құрылысы кадастрының автоматтандырылған цифрлық жүйесі — gov.ggk.kz порталы. Бұл өзгеріс екі негізгі қызметке қатысты: сумен жабдықтау және суды бұру желілеріне қосылуға техникалық шарттар алу, сондай-ақ реттеліп көрсетілетін қызметтің көлемін арттыру мәселелері.Реформаның тарихына үңілсек, Қазақстан 2013 жылдан бері мемлекеттік қызметтерді цифрландыру бағытында жүйелі қадамдар жасап келеді. «Электрондық үкімет» платформасының іске қосылуы, «Азаматтарға арналған үкімет» корпорациясының кеңейтілуі, «Цифрлық Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасының қабылдануы — осының бәрі бір мақсатқа бағытталған: азаматтарға қызмет көрсетуді жеңілдету, сыбайлас жемқорлыққа жол бермеу және бюрократиялық тосқауылдарды жою. Сумен жабдықтау саласындағы бұл соңғы өзгеріс де сол ізбен жүреді және мемлекеттің коммуналдық қызметтерді толық цифрлық форматқа көшіру жолындағы ерік-жігерін айқын көрсетеді.Сарапшылар бұл шешімді оң бағалайды. Қазақстанның инфрақұрылымдық саясат орталығының талдаушысы Асқар Нұрланов пікірінше, жаңа тәртіп қызметке қол жетімділікті арттырады: «Бұрын адамдар кеңсеге жетіп, кезекте тұруға мәжбүр болатын. Қалалық тұрғын үшін де, ауылдық жерден келген азамат үшін де бұл уақыт пен қаражат жоғалту дегенді білдіретін. Енді смартфон немесе компьютер арқылы кез келген жерден өтініш беруге болады. Бұл — нақты жеңілдік». Урбанист Зарина Сейітқалиева да осы пікірді қолдай отырып, цифрландырудың қала жоспарлауы мен коммуналдық инфрақұрылымды басқарудағы рөлін атап өтті: «Мемлекеттік қала құрылысы кадастрының жүйесі арқылы өтінішті бекіту ғимараттардың жоспарлы дамуымен байланысуын қамтамасыз етеді. Бұл жүйелік тәсіл».Статистика тұрғысынан қарасақ, Қазақстанда қазіргі уақытта «электрондық үкімет» порталы арқылы жылына 50 миллионнан астам мемлекеттік қызмет көрсетіледі. Тұрғындардың 78 пайызы смартфон пайдаланушылары болып табылады, ал интернетке қол жетімділік деңгейі 2025 жылдың соңына қарай 94 пайызға жеткен. Бұл деректер жаңа тәртіптің техникалық алғышарттарының жеткілікті деңгейде қамтамасыз етілгенін дәлелдейді. Алайда мамандар ауылдық аймақтардағы цифрлық сауаттылықтың жеткіліксіздігін де назардан тыс қалдырмай, осы топ үшін «Азаматтарға арналған үкімет» корпорациясының операторлары арқылы көмек алу мүмкіндігінің сақталуын маңызды деп санайды.Қоғамдық реакция екіжақты. Жастар мен бизнес өкілдері реформаны жылы қарсы алды. Шымкент қаласының жас кәсіпкері Дәурен Әбенов: «Мен бұрын техникалық шарт алу үшін үш рет кеңсеге барған едім, ал енді бәрін үйде отырып шеше аламын. Уақытым үнемделеді, жұмысыма бағыттаймын» деп атап өтті. Бірақ аға буын өкілдері арасында алаңдаушылық та бар. Алматының Алмалы ауданының тұрғыны, зейнеткер Раушан Сейітова өз сезімін бөлісті: «Мен компьютерді жақсы білмеймін. Мекемеге барып, жанды адаммен сөйлесу маған ыңғайлы болатын. Енді балаларыма сүйенуге тура келеді». Бұл мәселе цифрлық реформаның Ахиллес өкшесі — технологиядан шеттетілген топтардың мүдделерін қорғау қажеттілігін қайта бір рет алдыңғы қатарға шығарды.Болашақ перспективалары тұрғысынан алғанда, бұл өзгеріс Қазақстандағы коммуналдық қызметтерді реттеу жүйесін толық автоматтандырудың алғашқы елеулі қадамы ғана. Эксперттер 2027–2028 жылдары жылу, газ және электр жабдықтау салаларындағы ұқсас өзгерістерді болжайды. «Мемлекеттік қызметтердің бірыңғай экожүйесін құру — ұзақ мерзімді мақсат. Су саласы осы жолдағы бастама болып отыр», деп санайды Назарбаев Университетінің зерттеушісі Бақытжан Тілеуов. Сонымен қатар gov.ggk.kz жүйесінің мүмкіндіктерін кеңейту, жасанды интеллект негізінде өтінішті автоматты өңдеу механизмін енгізу жоспарлануда.Қорытындылай келе, 2026 жылғы 12 шілдеден күшіне енген жаңа тәртіп — Қазақстанның коммуналдық инфрақұрылым саласын цифрлық дәуірге сәйкестендіру жолындағы нақты және дәйекті қадам. Кеңсе арқылы өтініш қабылдаудың тоқтатылуы бастапқыда бейімделу қиындықтарын туындатса да, ұзақ мерзімді тиімділігі айқын: уақытты үнемдеу, ашықтылықты арттыру, сыбайлас жемқорлық тәуекелін азайту. Тұтынушыларға «Азаматтарға арналған үкімет» корпорациясы, egov.kz порталы немесе gov.ggk.kz жүйесі арқылы өтініш беру тәртібін дер кезінде меңгеруге кеңес беріледі. Реформа — ілгерілеудің белгісі, ал ілгерілеу — сабыр мен бейімделуді талап етеді.

5 тамыз 2026 жыл. Шымкент қаласының байланыс инфрақұрылымын дамыту бағытындағы жүйелі жұмыс жаңа белеске көтерілді. Бүгінгі таңда Қазақстанның оңтүстік мегаполисінде интернетпен қамту деңгейі 97 пайызға жеткені жария етілді. Бұл көрсеткіш елдің ірі қалалары арасындағы ең жоғары нәтижелердің бірі болып табылады және Шымкенттің цифрлық трансформация жолында жасап отырған ауқымды қадамының айғағы болып саналады. Байланыс секторының мамандары мен тұрғындар бұл жаңалықты зор ықыласпен қабылдады.Шымкенттің байланыс инфрақұрылымын жаңғырту мәселесі бірнеше жыл бұрын күн тәртібіне өткір мәселе ретінде қойылған болатын. 2019 жылы республикалық маңызы бар қала мәртебесін алған Шымкент халқының саны жыл санап артып, қазіргі кезде 1,3 миллионнан асып отыр. Тұрғын халықтың тез өсуі байланыс қызметтеріне деген сұранысты күрт арттырды. Алайда бұрынғы инфрақұрылым мегаполис талаптарына сай келмей, көптеген аудандарда интернет жылдамдығының жеткіліксіздігі, байланыс үзілістері тұрғындар арасында жиі шағымға айналды. Әсіресе шалғай тұрғын алаңдар мен жаңа салынып жатқан ықшам аудандарда желі сапасы өте нашар болды. Осы мәселелерді шешу мақсатында қала әкімдігі байланыс операторларымен бірлескен жоспарлы жұмысты белсенді жүргізе бастады.Бүгінгі жетістіктің өзегінде «Кар-Тел» жауапкершілігі шектеулі серіктестігімен бірлесіп жүзеге асырылып жатқан ауқымды жоба жатыр. Жоба аясында Шымкент аумағында жиырма екі екі функциялы антенна-бағандық құрылым орнату жоспарланған. Бұл тіректер жай ғана байланыс мұнараларынан ерекшеленеді: олар бір уақытта мобильді байланыс базалық станциясы мен жоғары жылдамдықтағы интернет желісінің тарату нүктесі қызметін атқарады. Бүгінгі күнге дейін жиырма екі құрылымның тоғызы орнатылып, жаңа базалық станциялар пайдалануға берілді. Қалған он үш нысанда да жұмыстар жедел қарқынмен жүргізілуде және жылдың соңына дейін толық аяқталуы күтілуде. «Бұл жоба — тек техникалық жаңғырту ғана емес, тұрғындардың өмір сапасына тікелей инвестиция. Цифрлық қызметке тең қол жеткізу — қазіргі заманның негізгі талабы», — деді «Кар-Тел» ЖШС-нің өңірлік жобалар жетекшісі Асқар Нұрланов.Орнатылған тоғыз антенна-бағандық құрылым аз уақыт ішінде нақты нәтижесін көрсетті. Бұрын байланыс сапасы төмен немесе интернет жылдамдығы мүлдем жеткіліксіз болған бірнеше тұрғын ауданда мобильді байланыс сапасы айтарлықтай жақсарды. Тұрғындардың шағымдары талдануда: байланыс операторларына түскен арыздар саны жаңа станциялар іске қосылған аудандарда 40 пайызға азайғаны тіркелді. Шымкент қаласының байланыс және цифрландыру бөлімі басшысы Гүлнар Сейтқалиева: «Тоғыз нысанның іске қосылуы нақты нәтиже берді. Абай ауданының шығыс бөлігі, Әл-Фараби шағын ауданы және Нұрсат тұрғын алаңы тұрғындары интернет жылдамдығының екі-үш есе артқанын байқады», — деп мәлімдеді. Бұл деректер байланыс инфрақұрылымына жасалған салымның дұрыс бағытта жүргізіліп жатқанын дәлелдейді.Сапалы интернеттің маңыздылығы тек ойын-сауық немесе әлеуметтік желілермен шектелмейтіні бәрімізге белгілі. Коронавирус пандемиясы тұсында дүниежүзі бойынша айқын болғандай, тұрақты байланыс — білім берудің, жұмыспен қамтудың және мемлекеттік қызметтердің тірегі. Шымкентте де осы үрдіс айқын байқалады. Қашықтан оқу режиміне ауысқан кезеңде интернеті нашар аудан тұрғындарының балалары сабақ алудан қиындық шеккені белгілі мәселе болды. Жаңа инфрақұрылым бұл алшақтықты жоюға септігін тигізуде. «Eгov» порталы, электронды денсаулық сақтау қызметтері, онлайн банкинг және қашықтан жұмыс — мұның бәрі тұрақты жоғары жылдамдықты интернетсіз мүмкін емес. Осы мағынада байланыс инфрақұрылымы — тек технология саласының ғана емес, бүкіл экономиканың дамуындағы базалық шарт», — дейді телекоммуникация саласының тәуелсіз сарапшысы Бекзат Дүйсенов.Шымкент тәжірибесін елдің басқа өңірлерімен салыстырғанда бұл жетістіктің маңыздылығы одан да айқын аңғарылады. Қазақстан бойынша орташа интернет қамту деңгейі 92 пайыз деңгейінде тұрғанда, Шымкенттің 97 пайызға жетуі — аса маңызды жетістік. Алматы мен Астана қалаларымен іс жүзінде иық тіресе отырып, Шымкент цифрлық инфрақұрылым жағынан мегаполис дәрежесін расқа айналдырып отыр. Салыстыру үшін айтар болсақ: 2020 жылы Шымкентте интернет қамту деңгейі 78 пайыз болған. Алты жылда 19 пайыздық өсімге қол жеткізу — бұл жүйелі саясат пен мақсатты инвестицияның жемісі.Жобаның толық аяқталуымен Шымкент тұрғындары цифрлық қызметтердің толыққанды мүмкіндігіне ие болады деп күтілуде. Болашақта байланыс инфрақұрылымын одан ары жаңғырту жоспарлары да бар: 5G технологиясын енгізу бойынша алғашқы сынақтар 2027 жылы Шымкентте жүргізілетіні жоспарланған. Қала әкімдігі байланыс операторларымен жаңа келісімдер жасасу арқылы жабық аудандарды, өнеркәсіп аймақтарын және қала маңы елді мекендерін де желіге толық қосуды мақсат тұтқан. «Шымкент — дамып келе жатқан мегаполис. Оның тұрғындары сапалы байланысқа тең құқықпен қол жеткізуге лайық. Біз бұл жұмысты аяқталды деп санамаймыз, алдымызда одан да ауқымды міндеттер тұр», — деп атап өтті қала әкімінің цифрландыру мәселелері жөніндегі орынбасары Ерлан Мұсаев. Шымкентте жүргізіліп жатқан байланыс инфрақұрылымын жаңғырту жұмысы — бұл тек техникалық жоба емес, қаланың болашағына деген нақты салым. Сапалы интернет — бүгінгі заманда судай, жарықтай қажетті игілік, ал Шымкент соны өз тұрғындарына қамтамасыз ету жолында сенімді қадам жасауда.

10 тамыз 2026 жыл. Қазақстанның Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі елдің барлық азаматтарына шұғыл ескерту жасады: желіде агенттіктің атынан жасалған жалған құжаттар белсенді түрде таратылуда. Бұл құжаттарда мемлекеттік органның қол таңбасы мен мөрі пайдаланылып, алданған азаматтарға ақшаларын қайтарып береміз деген уәде берілетіні анықталды. Реттеуші орган бұл мәліметтердің өтірік екенін және ресми органдарға ешқандай қатысы жоқтығын айқын мәлімдеді.Мамандардың бағалауынша, бұл алаяқтық схема бір қарағанда қарапайым болып көрінгенімен, іс жүзінде өте күрделі психологиялық механизмге негізделген. Қылмыскерлер бір рет алданған адамды тағы да тузаққа түсіруге тырысады — яғни бұрын ақшасын жоғалтқан, сондықтан кез келген «көмек» ұсынысына оңай сенетін жандарды нысанаға алады. Алаяқтар өздерін мемлекеттік орган ретінде таныстыра отырып, жәбірленушілердің сенімін жеңіл жеңіп алады.Агенттіктің ресми өкілі Асель Дүйсенова бұл мәселеге байланысты: «Біздің агенттік ешқашан жеке тұлғаларға ақша қайтару қызметін көрсетпейді және криптовалюта биржаларындағы, крипто-әмиянаіндегі немесе банк карталарындағы транзакцияларды тексермейді. Сондай-ақ біз ешқандай үшінші тараптың немесе жеке тұлғаның сенімділігін растамаймыз. Мұндай мазмұндағы барлық құжаттар — жалған» деп мәлімдеді. Агенттік ресми деректерді тек өзінің www.afsa.kz сайтында және верификацияланған әлеуметтік желі аккаунттарында жариялайтынын тағы бір рет атап өтті.Бұл алаяқтық толқыны кенеттен пайда болған жоқ. Соңғы бірнеше жылда Қазақстанда желілік алаяқтықтың ауқымы күрт өскені статистикадан айқын байқалады. Ішкі істер министрлігінің мәліметтері бойынша, 2024 жылы тіркелген кибер-алаяқтық қылмыстарының саны алдыңғы жылмен салыстырғанда 34 пайызға өскен. Жалпы шығын 80 миллиард теңгеден асты. 2025 жылы бұл көрсеткіштердің одан да жоғарылағаны, ал 2026 жылдың алғашқы жеті айында жалған мемлекеттік органдар атынан жасалған алаяқтық оқиғалары ерекше жиіледі. Қаржылық сауаттылық орталығының сарапшысы Бекзат Ермековтің сөзімен айтқанда: «Криптовалюта тақырыбын пайдалану — соңғы кездегі алаяқтардың ең сүйікті тәсілі. Себебі қарапайым адамдар крипто операцияларын нашар біледі, сондықтан оларды шатастыру оңайырақ».Схеманың жұмыс істеу тетігі мынадай: алаяқтар алдымен жалған ресми хат немесе куәлік жібереді, онда агенттіктің логотипі, мөрі, тіпті нақты лауазымды тұлғалардың аттары көрсетіледі. Содан соң жәбірленушіге «тексеру барысында сіздің шотыңызда мұздатылған қаражат табылды» немесе «биржа сізге ақша қайтаруы керек» деп хабарланады. Ақшаны алу үшін «комиссия», «сақтандыру жарнасы» немесе «тексеру төлемі» ретінде белгілі бір соманы аударуды сұрайды. Ақша аударылысымен алаяқтар байланысты үзеді. Бұл — классикалық «алдын ала төлем» алаяқтығының жаңартылған, ресми сыңайдағы нұсқасы.Қоғамдық кеңес мүшесі, заңгер Жанар Сейтқалиева азаматтарды сақтандыра отырып: «Кез келген мемлекеттік орган сізден ақша аударуды сұраса — бұл жүз пайыз алаяқтық. Нақты ресми хабарлама алғыңыз келсе, тікелей сол органның ресми телефонына немесе порталына хабарласыңыз. Хатта көрсетілген телефонды терме — ол да жалған болуы мүмкін» деп кеңес береді. Сарапшылардың пікірінше, азаматтар жіберетін ең үлкен қате — дүрбелең жағдайда асығыс шешім қабылдауы. Алаяқтар дәл осыны пайдаланады: «Бүгін аудармасаң, ақшаң жойылады» деген жасанды уақыт қысымын жасайды.Тарихи тұрғыдан алғанда, мемлекеттік органдардың атын пайдаланған алаяқтық схемалар жаңа құбылыс емес. ХХ ғасырдың аяғынан бастап «нигериялық хаттар» деп аталған алаяқтық хаттар бүкіл әлемде тарады. Интернеттің дамуымен бұл схемалар жаңа деңгейге шықты. Қазіргі таңда Interpol-дың деректері бойынша, жалған мемлекеттік хаттарды пайдаланған алаяқтық бүкіл әлем бойынша жыл сайын 5 миллиард доллардан астам зиян келтіреді. Қазақстан да бұл жаһандық проблемадан тыс емес — керісінше, соңғы жылдары цифрлық инфрақұрылымның жедел дамуы алаяқтар үшін жаңа мүмкіндіктер ашты.Агенттік азаматтарға бірнеше нақты қауіпсіздік ережесін ұсынады. Белгісіз тұлғаларға ақша аудармау, жеке деректерді, банк картасының деректемелерін, SMS-кодтарды немесе парольдерді ешкімге бермеу қажет. «Ақша қайтару» үшін алдын ала төлем талап етілсе — бұл алаяқтықтың анық белгісі. Күмәнді жағдайда полицияға немесе агенттіктің ресми байланыс арналарына хабарласу керек. Киберқауіпсіздік маманы Нұрлан Байжанов: «Цифрлық сауаттылық — бүгінгі күннің ең маңызды қорғаныс қаруы. Алаяқтар технологиямен қатар дамып отыр, сондықтан біз де білімімізді үнемі жаңартып отыруымыз тиіс» деп атап өтеді.Алаяқтықтың алдын алу тек жеке жауапкершілік мәселесі емес — бұл қоғамдық міндет. Егер сіз жалған құжат немесе күмәнді хабарлама алсаңыз, оны жасырып қалмай, тиісті органдарға хабарлаңыз. Бір азаматтың уақытша хабарламасы ондаған басқа адамды алаяқтардың торынан сақтап қалуы мүмкін. Агенттік барлық ресми ақпаратты тек afsa.kz сайты арқылы таратады — сенімді ақпарат үшін тек осы ресурсқа жүгінуді ұсынады.

10 тамыз 2026 жыл. Бүгін Қазақстанның барлық өңірлерінде, оның ішінде Шымкент қаласында да, өкпе обыры туралы хабардарлықты арттыру аптасы ресми түрде өз жұмысын бастады. 10-нан 15 тамызға дейін созылатын бұл науқан аясында қатерлі ісіктің алдын алу мен ерте диагностикалау саласында елеулі қадам жасалмақ. Тексерулерді ерте жүргізудің маңыздылығы туралы дәрігерлер бірнеше жылдан бері айтып келеді, алайда бүгін бұл мүмкіндік жалпы қолжетімді болып, халыққа тегін ұсынылуда.Өкпе обыры — онкологиялық аурулар арасындағы ең кең тараған және ең қауіпті түрлерінің бірі. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мәліметтері бойынша, өкпе рагы дүние жүзі бойынша онкологиялық өлім-жітімнің басты себептерінің қатарында тұрады. Қазақстанда да жағдай алаңдатарлық: соңғы статистикаға сүйенсек, республикада жыл сайын өкпе обырының жаңа жағдайлары айтарлықтай санда тіркеледі, ал аурулардың едәуір бөлігі соңғы, яғни емдеу нәтижесі күмәнді сатыда ғана анықталады. Ауруды үшінші немесе төртінші сатыда емдеудің тиімділігі бірінші сатыға қарағанда бірнеше есе төмен болатыны медициналық қоғамдастыққа жақсы мәлім. Сол себепті ерте диагностика — бұл жай ғана алдын алу шарасы емес, адам өмірін сақтаудың тікелей жолы.Шымкентте тексерулер Облыстық клиникалық ауруханада, Құрманбеков көшесі 2/6 мекенжайында жүргізіледі. Қабылдау уақыты — сағат 09:00-ден 12:00-ге дейін, анықтамалық телефон нөмірі: 8 (7252) 40-20-11. Науқан аясында жоғары қауіп тобына жататын азаматтар төменгі дозалы компьютерлік томография (ТДКТ) арқылы тегін тексеруден өте алады, онкологтың кеңесін алады және аурудың ерте диагностикасының заманауи әдістері туралы толық ақпарат алуға мүмкіндік табады. Төменгі дозалы компьютерлік томография — бүгінгі таңда өкпе обырын ерте сатыда анықтаудың ең тиімді, ғылыми тұрғыдан дәлелденген әдісі. Бұл зерттеу симптомдар пайда болғанға дейін, аурудың алғашқы кезеңінде-ақ ісікті анықтауға мүмкіндік береді.Шымкент қалалық онкологиялық диспансерінің дәрігері Айгүл Серіковананың пікірінше, мұндай акциялар халықтың онкологиялық сауаттылығын арттыруда үлкен рөл атқарады. «Науқастарымыздың басым бөлігі ауруды кеш сатыда байқайды. Өкпе обыры ерте кезеңде сыртқы белгілер бермейді — жөтел, тыныс тарлығы сияқты симптомдар кейін ғана пайда болады. Сол үшін тексеруді кезеңді түрде, мүмкіндігінше ертерек жүргізу өте маңызды», — деді ол. Маман сондай-ақ темекі шегушілер, 45 жастан асқан ересектер, зиянды өндірісте жұмыс істейтіндер мен тұқым қуалаушылық бейімділігі барлар аса назар аударуы тиіс топтарға жататынын атап өтті.Науқанның символдық маңызы да бар: 15 тамызда, аптаның соңғы күні, елдің барлық онкологиялық ұйымдарында Бірыңғай есік ашық күні өтеді. Бұл күні жасына қарамастан кез келген азамат онкологтың тегін кеңесін ала алады, ал дәрігерлік көрсетімдер болған жағдайда қажетті тексерулер де жүргізіледі. Бұл шара — адамдарға медициналық мекемелердің табалдырығын аттауды жеңілдету, онкологиядан қорқуды азайту және профилактикалық тексеруге деген мәдениетті қалыптастыру мақсатында ұйымдастырылған кешенді жобаның бір бөлігі.Денсаулық сақтау министрлігінің өкілдері де осы науқанның мемлекеттік онкологияға қарсы стратегиямен тікелей байланысты екенін атап өтті. Соңғы жылдары Қазақстан онкологиялық скринингті кеңейтуге, қазіргі заманғы диагностикалық жабдықтарды аудандық аурухана деңгейіне дейін жеткізуге және халықтың профилактикалық тексерулерге деген белсенділігін арттыруға бірнеше ірі бағдарламаны іске асыруда. Осы саясаттың нәтижелері жыл өткен сайын айқын байқала бастады: алғашқы және екінші сатыдағы онкологиялық диагноздар үлесі жоғарылауда, бұл ауруды ерте анықтаудың жиілігін тікелей көрсетеді.Шымкент — Қазақстанның үшінші республикалық маңызы бар қаласы, халқы үш миллионнан асатын ірі қала болғандықтан, осы аймақта науқанның нәтижелілігі ерекше мәнге ие. Шымкент тұрғыны, екі баланың анасы Гүлнар Ахметова бүгін таңертең ауруханаға алғашқы болып келгендердің бірі болды. «Бұрын тексеруге бармаған едім, уақытым жоқ деп ойлайтынмын. Ал бүгін тегін мүмкіндік бар екенін білгеннен кейін үй ішімізбен келдік. Нәтижесі жақсы болды — дәрігер алаңдатарлық ештеңе жоқ деді. Ендігі жерде жыл сайын тексеруден өтпекпін», — деп бөлісті ол.Онкологтар мен денсаулық сақтау саласы мамандарының бірауыздан атап өтетін бір жайты бар: обырды жеңудің ең тиімді қаруы — уақтылы диагностика. Ауруды емдеуге кеткен шығын мен адам қайғысының ауыртпалығымен салыстырғанда профилактикалық тексеру — баға жетпес инвестиция. Қазақстандағы осы апталық науқан — халықтың денсаулыққа деген жауапкершілік сезімін оятуға бағытталған мемлекеттік күш-жігердің нақты көрінісі. Мүмкіндікті жіберіп алмаңыз: 15 тамызға дейін тексеруден өтіп, онкологтың кеңесін алуға болады — тегін, жылдам және өміріңіз үшін маңызды.

2026 жылдың 11 тамызында Шымкент қаласы Қазақстанның технологиялық картасында жаңа бет ашты. Академик Ә. Қуатбеков атындағы университетінің кең залдарында жиналған IT-мамандар, ғалымдар, стартап иелері мен шетелдік сарапшылар бір мақсатпен келді: «Shymkent IT City» форумы аясында оңтүстік мегаполистің цифрлық болашағын бірге жоспарлау. Бұл форум — жай ғана іс-шара емес, үлкен амбицияның алғашқы нақты қадамы.Шымкент Қазақстанның үшінші ірі қаласы ретінде экономикалық жағынан ерекше маңызға ие. Екі миллионнан астам тұрғыны бар, Орта Азияның қиылысында орналасқан бұл мегаполис тарихи жағынан сауда мен өнеркәсіп орталығы болып келген. Алайда соңғы жылдары жаһандық экономиканың цифрлық рельске көшуі Шымкенттің алдына жаңа мүмкіндік ашты. Еуропа мен Азия арасындағы географиялық позициясын пайдалана отырып, қала цифрлық интеграцияның стратегиялық нүктесіне айнала алады. Дәл осы идея «Shymkent IT City» жобасының өзегін құрайды — Қазақстан мен Еуропалық Одақ арасындағы сенімді «цифрлық көпір» салу.Форумның ұйымдастырушысы Елікбай Тоқбергенов іс-шараның ауқымы мен маңыздылығын былайша сипаттады: «Бүгін мұнда IT-сарапшылар, IT-мамандар, ғалымдар қатысып отыр. Тіпті Кремний алқабынан да адам келді — Данияр, ол тікелей ұшақтан жетіп, бүгін киберқауіпсіздік туралы баяндама жасайды. Бізге көмектескісі келетін барлық мүдделі адамдар жиналды. Ағылшынның осындай жобаларымен айналысқан Еуропадан ғалымдар да келді, олар өз тәжірибелерімен бөліскісі келеді». Бұл сөздер форумның халықаралық деңгейде қандай назар аударғанын айқын көрсетеді. Шымкент туралы бүгінге дейін технологиялық хаб ретінде сөз болмаса да, бір ғана форум бұл стереотипті сындырып тастады.«Shymkent IT City» жобасының артында айқын прагматикалық жоспар жатыр. Жай ғана технопарк ашу емес, Кремний алқабы үлгісіндегі тұтас экожүйе құру мақсат етілген. Бұл экожүйе үш деңгейден тұрады: бастауыш IT-мамандарға арналған оқу зертханалары, инновацияларды жылдам тестілейтін алаңдар және жаһандық нарыққа шығуға дайын «бірмүйізді» стартаптар үшін толыққанды инфрақұрылым. Яғни идея тек туылып қана қоймауы тиіс — ол нақты бизнес ортасында сыннан өтіп, бәсекеге қабілетті өнім ретінде экспортқа шығуы керек. Осы тұжырымдамаға сүйене отырып, форум сарапшылары аймақтың IT-секторын 2030 жылға дейін жалпы өңірлік өнімнің 15 пайызына жеткізу мүмкіндігін талқылады. Бүгінгі таңда бұл көрсеткіш бес пайыздан аспайды, алайда дұрыс инфрақұрылым мен мемлекет қолдауы болса, серпіліс шынайы болып көрінеді.Форумның негізгі спикерлерінің бірі — қазақстандық EdTech және киберқауіпсіздік стартапы Cyber Labs компаниясының негізін қалаушы және бас директоры Данияр Қасенов. Ол Кремний алқабынан тікелей ұшып келіп, тәжірибесімен бөлісті: «Мақсатым — тәжірибемді жеткізу, сала сарапшыларын тыңдау және ең бастысы — аймақтардағы, соның ішінде Шымкенттегі нарық жағдайымен танысу». Қасеновтің пікірінше, Шымкенттің басты артықшылығы — жас және білімге құштар халық. Қаладағы жоғары оқу орындарының саны жыл сайын он мыңнан астам техникалық мамандықтар бойынша түлек шығарады. Алайда олардың көпшілігі жұмыс іздеп Алматыға немесе шетелге кетеді. «Shymkent IT City» жобасы осы «ми кетуін» тоқтатуды және оңтүстікте өзінің тұрақты IT-экономикасын дамытуды мақсат тұтады.Академик Ә. Қуатбеков атындағы университеті бұл жобада алғашқы диалогтық алаң рөлін атқарып отыр. Университет ректоры Бауыржан Сейтқали форумда сөз алып, білім мен бизнес арасындағы байланыс туралы ойын жеткізді: «Біз студенттерімізге теорияны ғана емес, нақты нарыққа сай дағдыларды беруіміз керек. Shymkent IT City дегеніміз — бізді ғылыми орта ретінде ғана емес, инновация ошағы ретінде де орнықтыру мүмкіндігі». Университеттің осы бастамаға белсенді қосылуы жобаның академиялық тірегін айқындайды. Дамыған елдердің тәжірибесі көрсеткендей, ең жемісті технологиялық кластерлер — Бостондағы немесе Кембридждегідей — дәл университет маңында пайда болады. Оксфорд пен Кембридж елдің IT-экожүйесін қалай өзгерткенін Ұлыбританияның еуропалық сарапшылары форумда нақты мысалдармен келтірді.Егер форумда айтылған барлық жоспарлар жүзеге асса, жақын арада елдің картасында «Saiga Valley» пайда болады — бұл Кремний алқабы мен Сколковоға берілген отандық жауап. Бұл атаудың символикасы да терең: сайғақ — Қазақстанның ұлттық мақтанышы, еркіндік пен жылдамдықтың символы. Дәл сол жылдамдықпен қазақстандық стартаперлер өнімдерін шығарып, білімдерін экспорттауға, шынайы технологиялық «бірмүйіздіктерге» айналуға тиіс. «Shymkent IT City» жобасы Қазақстан үшін жай ғана өңірлік бастама емес — бұл елдің жаһандық цифрлық экономикаға кіру жолындағы стратегиялық қадам. Астана мен Алматыдан кейін үшінші ірі қалада осындай хаб пайда болса, Қазақстанның технологиялық орталықтандырылмаған инновациялық экожүйесі туралы айтуға болады. Бүгін форумда туған идеялар мен байланыстар ертең бүкіл оңтүстік өңірдің экономикасын, жастар болашағын және елдің цифрлық беделін өзгертетін жобаларға айналатынына сенім бар. Технологиялар енді Шымкенттен туатын болады.

8 тамыз 2026 жылы Шымкент қаласының тұрғындары үшін маңызды жаңалық жарияланды: «СК-Фармация» компаниясы Telegram мен WhatsApp мессенджерлерінде арнайы чат-боттар іске қосты. Бұл сервистер арқылы кез келген адам үйден шықпай-ақ дәрі-дәрмектің аптекаларда барлығын тексере алады, рецепт бойынша жазылған препараттар туралы мәлімет алады және мемлекеттік денсаулық сақтау жүйесі шеңберінде тегін берілетін дәрілер тізімімен танысуға мүмкіндік табады. Сервис қазақ және орыс тілдерінде жұмыс істейді, тәулік бойы үздіксіз қолжетімді.Бұл бастаманың пайда болуы кездейсоқ емес. Соңғы жылдары Қазақстанда денсаулық сақтау саласын цифрландыру мемлекеттік саясаттың басым бағытына айналды. 2021–2025 жылдарға арналған «Цифрлы Қазақстан» бағдарламасы аясында елдің барлық аймақтарында электрондық денсаулық сақтау инфрақұрылымын дамытуға миллиардтаған теңге бөлінді. Шымкент — республикалық маңызы бар үш қаланың бірі ретінде — осы бағдарламаның белсенді іске асырылатын орталықтарының бірі болып табылады. Қаладағы халық санының өсуі, медициналық мекемелерге жүктеменің артуы және дәрілік қамтамасыз ету жүйесіндегі ақпарат тапшылығы проблемасы осы шешімнің қажеттілігін бұрыннан-ақ айқындаған болатын.«СК-Фармация» — Шымкент қаласының дәрілік қамтамасыз ету жүйесін басқаратын мамандандырылған ұйым. Компания бұған дейін де аптекалық желіні кеңейту, препараттарды жеткізу логистикасын жетілдіру бағытында бірқатар жұмыстар жүргізген. Алайда тұрғындар арасында ең жиі кездесетін шағым — нақты аптекада нақты препараттың бар-жоғын алдын ала білу мүмкіндігінің жоқтығы еді. Адамдар, әсіресе созылмалы аурулармен ауыратын науқастар мен қарт азаматтар, аптека іздеп бірнеше сағат жол жүретін. Чат-боттың енгізілуі осы мәселені тікелей шешуге бағытталған қадам болып табылады. «Біздің мақсатымыз — пациент уақытын үнемдеу және дәрілік ақпараттың ашықтығын арттыру. Технология адамға қызмет етуі тиіс, ал бізде бар мүмкіндіктерді тұрғындар толық пайдалана алуы керек», — деді компанияның даму бөлімінің басшысы Ақерке Сейітқали.Чат-боттың функционалдығы бірнеше маңызды блоктан тұрады. Біріншіден, препараттың қолжетімділігін тексеру мүмкіндігі — пайдаланушы дәрінің атауын енгізіп, қай аптекаларда бар екенін бірден біле алады. Екіншіден, рецепт бойынша жазылған дәрілер туралы ақпарат — науқас өзіне тағайындалған препараттардың мәртебесін бақылай алады. Үшіншіден, мемлекеттік кепілдік берілген тегін дәрілер тізімі — бұл ерекше маңызды бөлік, өйткені халықтың едәуір бөлігі мемлекет есебінен алуға хақысы бар препараттар туралы хабарсыз қалып жатады. Бұған қоса, сервис арқылы контакт-орталыққа өтініш жіберу де мүмкін. Анықтама қажет болған жағдайда тұрғындар 1439 нөміріне хабарласа алады.Шымкент медицина қоғамдастығы бұл жаңалықты жылы қарсы алды. Қалалық клиникалық ауруханасының бас дәрігері Бауыржан Оспанов: «Науқасты емдеу процесінде уақыт — ең қымбат ресурс. Адам дәрі іздеп есін жоғалтып жүргеннен гөрі, сол уақытта демалып, ем қабылдаса — ол да емдеудің бір бөлігі. Бұл жүйе дұрыс бағытта жасалған қадам», — деп атап өтті. Ұқсас пікірді отбасылық дәрігерлер де білдірді. Олардың айтуынша, пациенттер жиі рецептте жазылған дәрі табылмай, балама іздеп дәрігерге қайта оралатын болған. Жаңа сервис мұндай жағдайларды азайтуға тікелей ықпал етеді деп күтілуде.Қарапайым тұрғындар да бастаманы қолдайтынын білдіруде. Шымкенттің Аль-Фараби ауданының тұрғыны, екі баланың анасы Гүлнәр Байқожаева: «Менің анам диабетпен ауырады. Оған тағайындалған инсулин препараттарын ай сайын іздеп жүреміз. Кейде бір аптекадан екіншісіне барып, жарты күнімізді жоғалтамыз. Егер телефоннан бірден тексере алсақ — бұл өте ыңғайлы болады», — деді ол. Бұл жеке тарих жалпы суретті айқын көрсетеді: цифрлы сервистер жай ғана технологиялық жаңалық емес, адамдардың нақты өміріне оң өзгеріс енгізетін практикалық шешім.Сарапшылар бұл жобаның болашақ перспективалары туралы да оптимистік болжамдар айтуда. Денсаулық сақтау саласының сандық трансформациясы жөніндегі тәуелсіз сарапшы Дәурен Мұқанов атап өткендей, Қазақстанда смартфон иелерінің үлесі соңғы бес жылда айтарлықтай өсті және қазіргі таңда ел халқының 80 пайыздан астамы мобильді интернетке қол жеткізе алады. «Telegram мен WhatsApp — бүгінгі Қазақстанда ең кең таралған мессенджерлер. Бұл платформаларды таңдау — халықтың сандық дағдыларын ескерген дұрыс шешім. Жеке мобильді қосымшаны жүктеуді талап етпей-ақ, адам бұрыннан таныс ортада сервисті пайдалана алады», — деп түсіндірді ол. Маман сонымен қатар бұл тәжірибені республиканың басқа қалаларына да тарату мүмкіндігін ерекше атап өтті.Жалпы алғанда, «СК-Фармация» чат-боттарының іске қосылуы Шымкент қаласының денсаулық сақтау саласындағы цифрлы трансформация жолында жасаған маңызды қадамы болып табылады. Бұл бастама — тек технологиялық жетістік қана емес, сонымен бірге мемлекеттің азаматқа деген қарым-қатынасының жаңа сапасын көрсететін белгі. Дәрілік ақпаратқа еркін, жылдам және тәулік бойы қол жеткізе алу — бұл науқастардың өмір сапасын арттырады, медицина жүйесіне деген сенімді нығайтады және мемлекеттік қызметтердің ашықтығын қамтамасыз етеді. Шымкенттіктер бұл сервистен бүгіннен бастап пайдалана алады — Telegram немесе WhatsApp арқылы чат-ботқа өтіп, немесе сәйкес QR-кодты сканерлеп, өз денсаулығына қатысты ақпаратты бірнеше секунд ішінде алуға болады.

Қазақстанның оңтүстік астанасы Шымкент қаласы 2026 жылдың 9 тамызында елдің цифрлық болашағы туралы ауқымды диалогқа арналған алаңға айналды. Shymkent IT City Forum 2026 атты іс-шара технология саласының жетекші сарапшыларын, бизнес өкілдерін, халықаралық ұйымдардың мамандарын және мемлекеттік басқару органдарының қызметкерлерін бір шаңырақ астына жинады. Бұл форум жай ғана конференция емес — ол Қазақстанның IT-экожүйесін дамытудағы жаңа бетбұрыс нүктесі болды.Форумның маңыздылығын түсіну үшін оның тарихи аясына үңілу қажет. Соңғы бес жылда Қазақстан цифрлы экономиканы дамытуға ерекше назар аударып келеді. Үкімет 2025 жылға дейінгі "Цифрлы Қазақстан" бағдарламасын жүзеге асырып, еліміздің IT-секторы жыл сайын орта есеппен 15-20 пайызға өсіп отырғаны белгілі. Дегенмен, технологиялық тәуелсіздікке қол жеткізу, жергілікті мамандарды даярлау және халықаралық серіктестікті тереңдету мәселелері әлі де шешімін күтетін стратегиялық міндеттер ретінде күн тәртібінде тұр. Дәл осы олқылықтарды жою мақсатында Shymkent IT City Forum 2026 ұйымдастырылды.Іс-шараның тиімді платформаға айналуына А. Қуатбеков атындағы Халықтар достығы университетінің ректоры Рабига Әбдімұсаева Қуатбекова мен Parasat бизнес клубының негізін қалаушы Еліқбай Тоқбергеновтың сіңірген еңбегі зор. "Біз бұл форумды тек сөз сайысы ретінде емес, нақты ынтымақтастық пен тәжірибе алмасудың тірегі ретінде ұйымдастырдық. Шымкент — бұл тек оңтүстіктің ғана емес, бүкіл Орта Азияның цифрлық хабына айналуға толық мүмкіндігі бар қала," — деді Еліқбай Тоқбергенов өз сөзінде. Университет ректоры Рабига Қуатбекова болса, жас мамандарды дайындаудың стратегиялық маңызын ерекше атап өтіп: "Біздің міндетіміз — болашақ IT-маман​дарына академиялық білім мен өнеркәсіптік тәжірибенің тоғысын ұсыну" деген пікірін білдірді.Форумда сөз алған сарапшылар мен практиктердің қатарында Болгариядан арнайы келген Веселин Бойчев пен Панчо Панев ерекше орын алды. Еуропалық IT-индустриясының озық тәжірибесін таныстырған бұл мамандар Қазақстан мен Болгария арасындағы технологиялық ынтымақтастықты кеңейту перспективаларын ортаға салды. "Қазақстан — бұл дамып келе жатқан цифрлық нарық. Мұнда адами капитал мол, инфрақұрылым жедел өсуде. Тек дұрыс бағытта қадамдар жасалса, ел он жыл ішінде аймақтың технологиялық лидеріне айнала алады," — деп атап өтті Веселин Бойчев өзінің панельдік сессиясында. Қазақстандық сарапшылар — Қанат Балтабаевич Сүлейменов, Алтай Шүкімбаевич Алімғазин, Данияр Қайыржанович Қасенов, Тимур Нұржанұлы Қозықеев және Лаура Асылбек та өздерінің саладағы тәжірибелерін, кейстерін және болашаққа арналған көзқарастарын аудиториямен бөлісті. Дерекқорларды жергілікті дамыту, жасанды интеллектті мемлекеттік басқаруға ендіру, стартап экожүйесін нығайту сияқты өзекті тақырыптар жан-жақты талқыланды.Форумның негізгі күн тәртібінде үш басымдық айқын байқалды: технологиялық егемендік, IT-экожүйені дамыту және халықаралық серіктестік. Технологиялық егемендік мәселесі бүгінгі таңда Қазақстан үшін айрықша өзекті. Мамандардың деректеріне сүйенсек, ел IT-инфрақұрылымының 70 пайыздан астамы әлі де шетелдік бағдарламалық қамтамасыз етуге тәуелді. Бұл жағдай ұлттық деректер қауіпсіздігіне тікелей қатер төндіреді. Форумда осы мәселені шешу жолдары — жергілікті бағдарламалық өнімдерді дамыту, отандық бұлттық инфрақұрылым құру және IT-маман​дарының санын арттыру — кеңінен талқыланды. Қазіргі кезде Қазақстанда 60 мыңнан астам IT-маман жұмыс істейді, бірақ сарапшылардың бағалауы бойынша 2030 жылға қарай бұл саннан кем дегенде екі есе өсу қажеттілігі бар.Шымкент акиматының өкілдері де форумда белсенді қатысқан болса, олар қала аумағында арнайы IT-кластер құру жоспарларын жария етті. Акимат өкілінің айтуынша, бұл кластер аясында жеңілдетілген салық режимі, жеделдетілген рұқсаттар беру тәртібі және жаңа технологиялық компанияларға арналған инкубаторлық орталықтар іске қосылмақ. "Шымкент — 1,3 миллионнан астам тұрғыны бар, жас және белсенді халқы мол қала. Бізде IT-индустрия үшін орасан зор адами ресурс бар. Енді инфрақұрылымды және ынталандыру механизмдерін дамытуға кезек келді," — деді қалалық цифрлық даму жөніндегі жауапты лауазымды тұлға.Форум қорытындысы бойынша қатысушылар арасында бірнеше меморандумға қол қойылды. Болгариялық компаниялармен технологиялық алмасу туралы келісімдер, аймақтық IT-университеттерімен ынтымақтастық шарттары және бизнес-қоғамдастықтарды біріктіретін цифрлық платформа құру туралы хаттамалар — осының бәрі форумның тек сөзден іске жылжитындығын дәлелдеді. Parasat бизнес клубы болашақ жылы осыған ұқсас іс-шараны одан да ірі ауқымда өткізуді жоспарлап отыр.Shymkent IT City Forum 2026 Қазақстанның цифрлық дамуындағы маңызды оқиға ретінде тарихқа енеді. Форум тек идея алмасу алаңы ғана болып қоймай, нақты серіктестіктер мен жобалардың іргетасын қалады. Технологиялық тәуелсіздікке ұмтылу, жергілікті экожүйені нығайту және халықаралық ынтымақтастықты тереңдету — осы үш бағыттың тоғысында Қазақстанның цифрлық болашағы жасалып жатыр. Шымкент бұл процестің маңызды катализаторына айналды, ал форум сол болашаққа жасалған нақты да мағыналы қадам болды.

Десанттық-шабуылдау әскерлері оқу орталығының «Жағалау» полигонында әскери қызметшілер жауынгерлік машиналарды жүргізудің практикалық дағдыларын пысықтауда. Бұл – кіші мамандарды үш айлық даярлау курсының маңызды кезеңдерінің бірі.Оқу орталығында Десанттық-шабуылдау әскерлерінің бөлімдері үшін білікті механик-жүргізушілер даярланады. Даярлықтың алғашқы кезеңінде әскери қызметшілер БТР-80, КамАЗ және «Арлан» БКМ әскери техникасының құрылысын, техникалық сипаттамаларын, пайдалану және техникалық қызмет көрсету тәртібін меңгереді.Теориялық дайындықтан кейін әскери қызметшілер практикалық сабақтарға көшеді. Полигонында олар ойлы-қырлы жерлерде жауынгерлік машиналарды басқаруды, түрлі кедергілерден өтуді, оңтайлы жылдамдықты таңдауды және жол жағдайын бағалауды үйренеді. Нұсқаушылар әр әскери қызметшінің іс-әрекетін бақылап, қажет болған жағдайда көлік жүргізу тәсілдерін реттеп отырады.– Басты назарды жауынгерлік машинаны дұрыс басқаруға, кедергілерден өтуге, қауіпсіздік талаптарын сақтауға және техникалық қызмет көрсетуге аударамыз. Біздің міндетіміз – әскери бөлімге барғаннан кейін механик-жүргізуші міндеттерін сенімді атқара алатын маман даярлау, – деп атап өтті Десанттық-шабуылдау әскерлері оқу орталығы командирінің тәрбие және идеологиялық жұмысы жөніндегі орынбасары капитан Мадияр Райымбердиев.Мерзімді әскери қызметшілер үшін практикалық жүргізу сабақтары жауынгерлік техниканы өз бетінше басқарудағы алғашқы тәжірибе болды.– Алғашында мұндай техниканы басқару оңай болмады. Алайда әр сабақ сайын өзіңе деген сенім арта түседі. Теорияны меңгердік, енді ең бастысы – мүмкіндігінше көп тәжірибе жинақтап, түрлі жағдайларда дұрыс әрекет етуді үйрену, – деді қатардағы жауынгер Рахат Жаппар.Айта кетейік, механик-жүргізушінің дайындық деңгейі бөлімшенің ұтқырлығына, техниканың жарамдылығына және экипаждың қойылған жауынгерлік міндеттерді тиімді орындау қабілетіне тікелей әсер етеді. Оқу орталығында алынған білім мен практикалық дағдылар әскери қызметшілердің Десанттық-шабуылдау әскерлерінің бөлімдеріндегі алдағы атқаратын қызметінің берік негізіне айналады.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mod/press/news/details/1272746?lang=ru

Мемлекет басшысы бастамашылық жасаған «Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясының қабылдануына байланысты рақымшылық жасау туралы» Қазақстан Республикасының Заңы шеңберінде мемлекеттің құқықтық саясатын ізгілендіру бойынша тиісті жұмыстар жүргізілді. Шымкент қаласы бойынша мемлекеттік кірістер органдары рақымшылық жасау туралы заңның қолданылу аясына жататын тұлғаларға қатысты әкімшілік жазалардың орындалуын тоқтатып, әкімшілік айыппұлдарды есептен шығарды. Нәтижесінде 993 әкімшілік іс бойынша жазаларды орындау тоқтатылды, ал есептен шығарылған айыппұлдар сомасы 81,7 млн теңгені құрады. Бұл шара конституциялық реформаның практикалық нәтижелерінің біріне айналды және құқықтық салада әділ және ізгілікті тәсілді қолдануға бағытталған.Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-shymkent/press/news/details/1272740?lang=ru

    С. Сейфуллин атындағы орталық кітапханада сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл, құқықтық сауаттылық және қоғамдағы адамгершілік құндылықтарды қалыптастыру мәселелеріне арналған «Адалдық пен әділет – қоғам тірегі» атты кітап көрмесі өтті. Сыбайлас жемқорлық – заң талаптарына ғана емес, адамгершіліктің негізгі қағидаттарына да қайшы құбылыс. Оған қарсы күрес – мемлекет пен қоғамның ортақ жауапкершілігі. Ал адалдықты, әділеттілікті және заңға деген құрметті қалыптастыру әрбір адамнан басталады. Көрме аясында оқырмандар назарына кітапхана қорынан сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес, заңнама, құқықтық мәдениет пен сауаттылық, сондай-ақ адалдық, әділеттілік және азаматтық жауапкершілік мәселелеріне арналған кітаптар ұсынылды. Сонымен қатар мерзімді басылымдар қорындағы сыбайлас жемқорлықтың алдын алу және оған қарсы іс-қимылдың өзекті мәселелерін қамтитын газет-журналдардан мақалалар қойылды. Іс-шараға Б. Римова атындағы академиялық драма театрының, М. Тынышбаев атындағы музейдің,      Д. Рақышев атындағы филармонияның қызметкерлері, сондай-ақ С. Сейфуллин атындағы орталық кітапхананың кітапханашылары қатысты. Осындай іс-шаралар азаматтардың құқықтық сауаттылығын арттыруға, адамгершілік құндылықтарды нығайтуға және қоғамда сыбайлас жемқорлыққа төзбеушілік мәдениетін қалыптастыруға ықпал етеді. Кітап көрмесі адалдық пен әділеттіліктің берекелі әрі әділетті қоғамның маңызды негіздері екенін тағы бір мәрте насихаттауға мүмкіндік берді. Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/zhetysu-archive/press/news/details/1272728?lang=ru

Құрметті салық төлеушілер!2026 жылғы 13 тамызда сағат 15:00-де Департаменттің «Instagram» әлеуметтік желісіндегі @pavlodar_mkd парақшасында «Жалпыға бірдей декларациялау» тақырыбына тікелей эфир өтеді.Спикер: өндірістік емес төлемдер басқармасының басшысы Увалиев Арман Табалдыұлы.Модератор: түсіндіру жұмысы және Байланыс орталығы басқармасының басшысы Шаймарданов Төлеген Біләлұлы.Трансляцияны жіберіп алмау үшін Павлодар облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің Instagram парақшасы – pavlodar_mkd жазылыңыз. Павлодар облысы бойынша МКД түсіндіру жұмысыжәне Байланыс-орталығы басқармасы  Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kgd-pavlodar/press/news/details/1272692?lang=ru